ندر پہ ماہرنگ ءِ نام ءَ
دانیال داد
دی بلوچستان پوسٹ
پہ زمین زندگی کنگ گِران انت
ماہ شپاں شِنگیت مھِکان ءِ رنگ
ماہ رنگ ءَ گوں ھُور مھِکان اِنت
چاریں نیماں بلیت جہان ءِ رنگ
پہ وتن مادر ءَ سر انت کربان
سور ءُ سیاہ انت تئی گُشان ءِ رنگ
چاردھی ماہ کہ نور درپشان انت
شینگ ءُ تالان انت آزمان ءِ رنگ
زر پھازانی دا٘د بکن گپاں
درد بَوارتیں تئی زبان ءِ رنگ
نبشتانک: مئے راج ءِ تُرس ءُ جُھد
نبشتہ کار: ارواہ بلوچ
دی بلوچستان پوسٹ
بلوچی ءَ یک جوانیں بتل ءِ گُش اَنت کہ:
آس وھدے کپیت اِنت
گُڑا ترّ ءُ ھُشک نہ زانت
اِیشی ءِ مُول ءُ مُراد ھمیش اِنت کہ آس مرچی منی لُوگ ءَ روک اِنت گُڑا بائِد ھمیش اِنت کہ کش ءُ گور ءِ مردُم وتی دستاں سرا مکن اَنت ءُ مہ نِنداں ، گُنگ مہ بنت بلکہ ھمے جُھد بِکن اَنت کہ ما اے آس ءَ بکُش ءِ پرچاکہ المی ءَ باندا اگاں دومی مردُم ءِ لوگ ءَ کپیت اِنت گُڑا من ھم آئی ءِ ھم کُوپگ جُوڑ باں ءُ آئی ءِ کُمک ءَ ساڑی باں-
بلے گپ ھست اِنت اِد ءَ یک راجے ءِ گپ اِنت ، اے سرزمین ءِ سر ءَ تھنا بالاچ ءِ لاش نہ بُوتگ کہ کپتگ اِد ءَ ھر روچ ترا یک نوکیں دُروشُمے ءَ بالاچ ءِ لاش دست کپ ایت اِنت ، تھنا یک مھرنگے نہ اِنت کہ دگّانی سر ءَ پہ گار ءُ بیگواھیں مردُمانی ھاتِرا وئیل اِنت ، تھنا یک سمّی ءِ نہ اِنت کہ ھر روچ پریس کلبانی دیم ءَ جاک ءُ کُوکار کنت اِنت بلکیں ھزاراں مھرنگ ءِ پِت شھید کنگ بُوتگ اَنت ءُ ھزاراں سمّی ءِ پِت تنی وھدی زِندان ءِ اندر ءَ بند اَنت ءُ گار ءُ بیگواہ اَنت-
مارا مستریں شے ھمے جیڑگی اِنت کہ اے جنگ تھنا مھرنگ ءِ جنگ نہ اِنت ، اے جنگ تھنا سمّی ءِ جنگ نہ اِنت ، اے جنگ تھنا یک بالاچے ءِ جنگ نہ اِنت ، اے جنگ تھنا گار ءُ بیگواھیں مردُمانی جنگ نہ اِنت ، اے جنگ تھنا تئی مڈیانی جنگ نہ اِنت ، اے جنگ تھنا یک بلوچے ءِ جنگ نہ اِنت بلکیں اے جنگ پہ یک آجوئیں سرزمین ءِ ھاتِرا کنگ بُوگ ءَ اِنت ءُ اے جنگ بلوچ ءِ آجوئی ءِ جنگ اِنت ۔
اگاں یک مردُمے کئیت اِنت گُش اِیت کہ مرچی من بلوچ ءِ نسل کُشی ءَ کناں ، بلوچ ءَ آوار جنان ءُ زِندانانی اندر ءَ بندیگ جُوڑ کنان ءُ بلوچ ءِ نام ءُ ڈسّ ءَ گار ءُ بیگواہ کناں گُڑا اے ریاست ءِ یک بلاھیں ردّی یے کہ ریاست ءِ کنگ ءَ اِنت پرچاکہ پہ کُشگ ھِچبر بلوچ گار ءُ بیگواہ نہ بیت اِنت بلکیں روچ پہ روچ آ مُھکم تِر بیت اِنت ءُ جوانیں رنگے ءَ گھگیری ءِ راہ ءَ زُرت کنت اِنت ۔
بلے ریاست ءِ کُوشست ھمیش اِنت کہ آ زِھنی ھوالہ ءَ بلوچ ءَ را چُون نِزُور کنت اِنت ءُ آوانی ھُوسلہ ءَ پُروش دنت اِنت پرچاکہ مستریں جنگ مردُم پِگر ءُ سوچ ءِ جنگ اِنت وھدے پِگر تئی مُھکم بُوتّ گُڑا زُلم ءُ زُوراکی تئی ھاٹیگاں پُروشت نہ کنت اِنت-
ریاست ءِ کار ھمیش اِنت کہ ترا زِھنی ھوالہ ءَ ٹارچر کنگ بِندات کنت اِنت ، آ تئی لُوگاں بیڑ بارت اِنت تئی مردُماں آوار جنت اِنت ، تئی لُوگاں آس آماچ کنت اِنت ، تئی کاروبار ءِ ھلاس کنگ ءِ جُھد ءَ کنت اِنت ، ترا اِلم ءُ زانت ءِ ھِساب ءَ نِزُرو کنت اِنت ، تئی زالبولانی سر ءَ بیڑ بارت اِنت ءُ آوانی ننگ ءُ نامُوس ءَ پامال کنت اِنت ، ھر روچ تئی ورناھانی لاشاں دُور دنت اِنت ، ترا گوں دِگہ چاگِردی جیڑھاں دوچار کنت اِنت پرچاکہ آ ھمیش لُوٹ اِیت اِنت کہ وھدے تو گوں دُگنیا ءِ آ دِگہ جیڑھاں دست گٹ بے گُڑا تئی کِرّاں اِنچو وھد پش مہ کپ اِیت کہ تو ریاست ءِ ھوالہ ءَ توار چِست بِکن ئے ءُ ترا تُرس آماچ جُوڑ کنت اِنت کہ وھدے تُو ریاست ءِ رد ءَ توار چِست کن ئے گُڑا آتئی ھاندان ءِ مردُماں کُش اِیت اِنت ، آ تئی لُوگاں ماندار اِیت ءُ آ تئی زِند ءَ پہ تُو یک ازابے جُوڑ کنت اِنت ءُ آ ھمے جیڑ اِیت کہ پہ اے شے آنی کنگ ءَ راج تُرس آماچ بیت اِنت ۔
بلے ھمے گُشاں کہ وھدے تُو ھمے جیڑ اِت کہ مرچی منی چُکّ ءَ کُش اِیت بلے بُوتّ کنت اِنت کہ منی چُکّ ءِ پد ءَ منی ھمساھِگ ءِ چُکّ پاد کئیت اِنت ءُ وتی واستا جنگ ءِ راہ ءَ گِچین کنت اِنت گُڑا اے جاہ ءَ تئی چُکّ ءِ مرگ زوال نہ اِنت بلکیں آؤکیں وھد ءِ واستہ یک راھے ، چہ اے مرگ ءَ شرتِر اِنت کہ یکے ءِ چُکّ گندلانی تھا مرگ ءَ وتی امبازاں کنت اِنت ءُ آئی ءِ نام بس ھمے لُوگ ءِ تھا گِرگ بیت اِنت بلے راج ءِ اندر ءَ ھِچبر گِرگ نہ بیت اِنت ، اگاں تُو لُوٹے من ءَ گُلامی ءِ سانکل پُروشگی اَنت ، من ءَ جنگ کنگی اِنت ، من ءَ توار چِست کنگی ءُ من ءَ ریاست ءِ زُلم ءُ زوراکی ءَ چہ آجو بوگی اِنت گُڑا اِشی واستا بِندات ءَ تئی جیڑگ ھمے بِہ بنت کہ ترا یک راجے ءِ واستا اے جُھد کنگی اِنت ، ترا تُرس آماچ بوگی نہ اِنت ، ترا وتی ھاندان ءَ چہ سر گوزگی اِنت ، ترا چہ وتی زات ءَ سر گوزگی اِنت ءُ ترا یک اِنکلابی مردُمے جُوڑ بوگ لُوٹ اِیت ۔
چے گویرا جاھے ءَ گُش اِیت اِنت کہ:
”من مانِش جاہ ءَ ھما مردُمانی مانِش دیستگ اَنت کہ آیاں وتی ھکّ ءِ واستہ ھمے ھاتِرا جنگ نہ کُرتگ کہ ما جَنَگ مہ بے “-
مرگ روچے نہ روچ ءِ کُل مردُمانی سر ءَ کئیت اِنت بلے راج دپتر تُرس آماچیں مردُماں وتی اندر ءَ جاہ نہ دنت کہ آیاناں مرگ ءِ تُرس بُوتگ ءُ آواں جنگ نہ کُرتگ-
تُو تُرس آماچ بے مرگ پر تو ھست اِنت ، تو دلیر جُوڑ بے ھم مرگ تئی واستہ ھست اِنت ، تو گُنگ بے یا توار چِست کن ئے ، تو کُور بِے یا زُلم ءُ زُوراک ءَ گِندے ، تو جنگ کن ئے یا لُوگ ءَ گندل ءِ سر ءَ بے مرگ پر تو ھست اِنت گُڑا چہ بے تواریں مرگے ءَ چہ ھمے شر تِر نہ اِنت کہ تو جنگ بِہ کن ءُ پہ آجوئی ءِ ھاتِرا وتی ساہ ءُ سر ءَ کُربان بِکن ئے ءُ راج دپتر ءِ اندر ءَ وترا زِندگ بِدار ئے-
بائِد ھمیش اِنت کہ ما اے شے ءَ بِزان ئے کہ گُلام ءِ واستا تھنا گھگیری ءِ راہ ھست اِنت ءُ ھرچ یک مردُمے ءَ را راج ءِ گُلامی وتی کُوپگاں کنگی اِنت ءُ داں آزاتی ءَ جنگ کنگی اِنت ۔
دی بلوچستان پوسٹ: اے نبشتانک ءِ تہ ءَ درشان کُتگیں ھیال ءُ لیکہ نبشتہ کار ءِ جِندئیگ اَنت، الّم نہ اِنت کہ دی بلوچستان پوسٹ رسانک نیٹورک ایشانی منّوک بہ بیت یا اگاں اے گل ءِ پالیسیانی درشانی اِنت۔
شئر: نہ منّاں
شائر: تاہرمیؔر
دی بلوچستان پوسٹ
زُلم ءِ آس ستر زوراکیں نہ ترساں من
کئیت ہنچیں باریگے ترمپ ترمپ ءِ ترا جست ءَ کن
بلے گوں نوکیں سِلاہ ءُ زُور ءَ گل اِنت
مَرگ مئے فرض،آئی کمزانتی اِنت مارا جنت
کُل ءُ الحمد یاسین مئے حق ءَ اِنت
پاکیں رب ءُ اے زمین مئے حق ءَ اِنت
نام اسلامی قانون تئی فرعونی
سجدہ ءَ سر مصلحہ اِنت تئی ھونی
داشتگیں ھون واریں کچّکاں سرکاری
ما نہ منیں نو چُشیں ھو سرداری
وت سریں آئین ءُ قانون ءَ نہ منّاں ما
ہچ وڈ ءَ ناشریں فرعون ءَ نہ منّاں ما
راستی ءُ حق ءِ کتاب ءَ بہ وانئے بیلاں
داں وتئی قوم، جند ءَ بہ زانئے بیلاں
تو ستر چست کنئے بند کنئے کوٹی آں
پِگر کدی بند نہ بیتیں تئی ماں جیلاں
ھور بئیں زلم ءِ دیوالاں بیا پروشاں بئیں
ٹوپ ءُ بمبانی دیم ءَ بیا اوشتاں بئیں
راستی ءِ درساں مہ دنت آ کتاب نامنظور
سرجم ءَ برتگ ڈگار تئی گُلاب نامنظور
ٹگ ءُ مکاریں اصولاں تئی ما گون نہ بئے
تئی ووٹ ءُ الیکشن حساب نامنظور
بے حس ءُ کوریں عدالت تئی مردہ باد
اے سیاست ءُ ریاست تئی مردہ باد
تو روک کتگ پہ وت ءَ وت کُشیں آچے
رژن ءِ چِراگاں روک کنت کئیت بالاچے
اے تئی روچاں کہ تو چو گروناک ئے
سدکاں کئیت زمانگ بلوچ ءِ روچے
اے زر ءُ کوہ ءُ تلاراں پہریزیت
پیرکی زھم ءُ ڈگاراں پہریزیت
بلوچ لانگ مارچ ءَ بھر زیروکانی سر ءَ ریاستی زوراکی
ٹی بی پی شونگال
پاکستان ءِ واکدار گوستگیں چہ دو دھکاں یکشل ءَ ھمے گپ ءَ کنگ ءَ اَنت بلوچ پاکستان ءِ رھبندی ھد بندیانی تہ ءَ پہ وتی اگبالاں جنگ بہ کن اَنت بلے بلوچستان ءَ برجاھیں ریاستی زوراکیانی بگیری ءَ چِست بیتگیں سیاسی زرمبشت کہ چہ پاکستان ءِ ھاکماں زورانسری بیگواھیں مردمانی یل کنگ ءُ بلوچ پدریچ کشی ءِ ھلاسی ءِ لوٹ ءَ کنگ ءَ اَنت، ریاستی ادارگ آھانی جُنز ءَ گوں تاکت ءِ زور ءَ ھلاس کنگ ءِ کوشست کنگ ءَ اَنت۔
بلوچ جنگ ءِ دارگ ءِ ھاتر ءَ جوڑ کُتگیں شوربندیاں چہ بلوچستان ءِ ھمک کُچگ اسرمند اِنت ءُ دروگیں میڑانی تہ ءَ بالاچ ءِ کوش ءَ پد تُربت ءَ یک زھرشانی ءِ ودی بیتگ، کہ ایشی ءَ زوت سرجمیں بلوچستان وتی تہ ءَ پیڑاھتگ ءُ یک جُنزیے ئِے دروشم زرتگ کہ ایشی ءَ لانگ مارچ ءِ دروشم ءَ پنجگور، ھزدار، شال، کوھلو، رکھنی، ڈیرہ غازی خان، تونسہ ءُ ڈیرہ اسماعیل خان ءَ زھرشانی کنگ ءَ پد وتی دیم واکدارانی شھر اسلام آباد ءِ نیمگ ءَ کُتگ اَت کہ اود ءَ ایشاں انساپ بہ رس ایت۔
بلوچ نسل کشی ءِ ھلاپ ءَ لانگ مارچ ءَ بھر زیروک اسلام آباد ءَ رسگ ءَ گوں ھور آ شھر ءَ پترگ ءَ چہ دارگ بیتگ اَنت ءُ بلوچ زالبول ءُ نودربر دزگیر کنگ بیتگ اَنت، آ لٹ شاپی ءِ آماچ کنگ بیتگ اَنت، تاکت ءِ زور ءَ آیاں چہ شھر ءَ گلینگ ءِ کوشست کنگ بیتگ ءُ آھانی رھشون ڈاکٹر مھرنگ بلوچ ترندیں لٹ شاپی ءِ آماچ کَنگ بیتگ۔
رھبندی ءُ پرُایمنیں جد ءُ جھد ءَ گوں زوراکیاں ھلاس کنگ ءِ پالسی ریاستی ھاکمانی ٹاہ ءَ چہ چپ اَنت۔ پاکستان ءِ ھاکم واک ءِ رسگ ءَ پیسر چہ بلوچ راج ءَ پھلی لوٹ اَنت ءُ آیانی اگبالانی دیگ ءِ سوگند ور انت بلے بلوچ گوھار ءُ ماتاں زھرشانی ءِ اگبال دیگ ءِ ھم لائک نہ اَنت ءُ آیانی جائزیں لوٹانی سر ءَ گپ ھم کُت نہ اَنت۔
بلوچ راجی تواراں گوں شدت ءُ زوراکیاں ھاموش کنگ باوری نہ اِنت۔ بلوچ پدریچ کشی ءُ زوراکی ءُ زلم ءِ بگیری ءَ بلوچستان ءِ کُنڈ کُنڈ ءَ ھمک دمک ءَ تُرس ءِ دیوال ڈورینتگ اَنت ءُ زھرشانی کنگ ءَ اَنت۔ اگاں ڈیھ ءَ بلوچستان ءَ زورانسری ءُ شدت ءِ یکشلی ھلاس نہ کُت گُڑا ڈیھی پالیسیانی بگیری ءَ سیاسی گھگیری ھمے تندی ءَ گوں برجاہ مان ایت۔
نبشتانک: دراہ اِت چہ لوگاں
نبشتہ کار: جاوید نور
دی بلوچستان پوسٹ
ما وت ءَ بلوچ گُش ایں، انا ! ما بلوچ نہ ایں، ما بلوچ ءِ دردوار نہ ایں، مارا بلوچی دوست نہ بیت، پرچا نہ اِنت، پرچا دوست نہ بیت، پرچا کہ ما ترس ءِ آماچ ایں، پرچا کہ بلوچ گشگ ءُ دور دیگ بوگ ءَ اِنت، پرچا کہ بلوچ گار ءُ بیگواہ کنگ بوگ ءَ اِنت، پرچا کہ بلوچ لٹ شاپ کنگ بوگ ءَ اِنت، بس ھمے ترس ءَ ما بلوچ نہ ایں، ھمے ترس ءَ ما ڈن ءَ در نیا ایں، ھمے ترس ءَ کہ ما گار ءُ بیگواہ کنگ بہ ایں، ھمے ترس ءَ کہ ما گشگ ءُ دور دیگ بہ ایں، واہ بلوچ تئی دلیری ءِ ،،!-
بلوچستان بس گوھار مھرنگ بلوچ، گوھار سمی بلوچ ءُ گوھار سیما بلوچ ئیگ اِنت، زاناں مئیگ ءُ شمئے نہ اِنت، گیرت کن اِت منی برات ءُ گوھاراں گیرت کن اِت، دراہ اِت چہ لوگاں بس اِنت، نی لوگ ءِ وپسگ ءُ چارگ گوں گوھاراں ھمراھداری بہ کن اِت، نی بس اِنت لوگ ءِ وپسگ پہ بلوچی سیاھیں چادر ءِ بڈ ءَ کنگ ءُ سر ءَ کنگ ءَ کس بلوچے نہ بیت، پہ شلوار ءِ مزن کنگ ءُ چَوٹ ءِ پادا کنگ ءَ کس بلوچے نہ بیت۔
چوناھا بلوچ بس زاھر ءَ زندگ اَنت، تہ ءَ مرتگ اَنت، بلوچ ءِ واستا ھچ پشت نہ کپتگ مئے بلوچ مات ءُ گوھارانی گشان ماں روڑانی سر ءَ جپّگ بوگ ءُ دور دیگ بوگ ءَ اَنت، لٹ شاپ کنگ بوگ ءَ اَنت، گڑا دگہ چی پشتکپتگ انگت ما لوگانی تہ ءَ بِہ بَہ این ءُ بہ چار ایں، کہ دیم ءَ چی بیت، پہ لوگ ءِ نندگ ءُ تامُرانی چارگ ءُ تامُرانی ( لائک ) کنگ ءُ ( کمنٹ ) دیگ ءَ ھچ پائدگ نیست باید اِنت، کہ نو ما درست یکمشت بِہ بَہ ایں، نو مارا ھمگرنچ ءُ ھمکوپگ بوگی اِنت، ما دگہ کئی ودار ءَ بہ نند ایں، ھمے ودار بہ نند ایں، داں بلوچ ءِ نسل گار بہ بیت۔
گویرا جاھے ءَ گْوش ایت، کہ ” راج ءِ واست ءَ جنگ بہ کن، جنگ کُت نہ کن ئے، گڑا نبشتہ بہ کن، نبشتہ کُت نہ کن ئے، گڑا ھبر بہ کن، ھبر کُت نہ کن ئے، گڑا ھمراھداری بہ کن، ھمراھداری ھم کُت نہ کن ئے،گڑا ھما کہ، نبشتہ ھبر جنگ کنگ ءَ اَنت، آیانی کُمک ءَ بہ کن، اگاں کُمک ھم کُت نہ کُت، گڑا آیاں تسلہ بہ دے آیاں کپگ ءَ میل پرچا کہ آ تئی جنگ ءِ بھر ءَ جنگ کنگ ءَ اَنت،”-
باید اِنت کہ ما وتی راج ءِ واست انچکیں کار کُت بہ کن ایں، بلوچستان ءُ بلوچ ءِ جنز زندگ بات شالا انچش بات۔
دی بلوچستان پوسٹ: اے نبشتانک ءِ تہ ءَ درشان کُتگیں ھیال ءُ لیکہ نبشتہ کار ءِ جِندئیگ اَنت، الّم نہ اِنت کہ دی بلوچستان پوسٹ رسانک نیٹورک ایشانی منّوک بہ بیت یا اگاں اے گل ءِ پالیسیانی درشانی اِنت۔
دستونک: دم نہ بُرتگیں مات ءُ گْوھارانی نام ءَ
شائر: کادر ھسرت
دی بلوچستان پوسٹ
نوں جنگ گْوھارانی کوپگان اِنت بدار پاداں
ھمک گْوھار کوہ ءَ سرگران اِنت بدار پاداں
اے جنگ نوں وَ ھمک بلوچ ءَ وتی کتگ
پہ آجوئی لوگ ءَ درکپان اِنت بدار پاداں
شھید بالاچ ءِ ھوناں رودینتگ انکلابے
اے انکلاب نوں کدم جنان اِنت بدار پاداں
مئے ڈیھ پہ ھالو ترا نہ رس ایت گنوک مبو تو
بلوچ پہ ڈیھ ءَ وت ءَ کُشان اِنت بدار پاداں
اے جھد اوشت ءِ نہ بیت آماچ بکن تو ھرچی
اے جھد آس ، آپ ءَ سرگْوزان اِنت بدار پاداں
نہ بیت ھجبر ترا گوں دارگ مئے گْوھار مھرنگ
اے یک چراگے مدام بلان اِنت بدار پاداں
نہ کنز ایت پُشت ءَ اے کاروان نی بہ بو تو دلجم
نوں آجوئی کیت من ءَ گمان اِنت بدار پاداں
آزمانک :ہے گویا میں بنی آدم
نبشتہ کار: کریمہ بلوچ
شوھاز کار: اسد بلوچ
دی بلوچستان پوسٹ
اے چونیں ھاموشی یے، اے ھاموشی بنی آدم ءَ ایر بارت، بے تواری ءِ توار ءَ ابید دگہ ھچ نیست، میتگ، مردم، دلوت، درچک ءُ دار تھاریں بے تواری ءزر ءِ تھا بکگ ءَ انت گوات ھم کشک انت بلے گوں ہے تواری ءَ چول جنان اِنت ءُ دیم ءَ روان انت ادے مردم چونیں مردم انت ، یکے دومی ءَ چار انت ءُ گوازنت ءُ رو انت۔ گپ ءُ ھبر نیست، بنی آدمی تِرک ءُ توار نیست، بلے ھر نیمگ ءَ چمان شانک دی ات مردم انت۔
مردین، جنین، کسانیں زھگ ءُ کماش، بنی آدمانی جنگل انت بلے هاموشی انت. میتگ ءِ مردم وتی ھرروچیگیں کاراں گوں دز گٹ انت-
کسانیں چک گوں وتی لیب ءُ گوازی ءَ بلے بے ترک ءُ توار، اے سرجمیں شھر کنگ انت؟ انسانی آبادی ءِ انچوکیں مچی اے چون سرجم ءَ کنگ بیت کنت، ایشانی دپ ءَ زبان نیست ؟ کیّا پلیتگ ایشانی زبان ؟ اے کجام دنیا انت ؟ اے ھمے زمین انت کہ دگہ باز شھر، میتگ ءُ مردم ایشی ءِ سر ءَ آباد انت،بلے آھاں گویاک ھست، گڑا اے شھر پرچا چو بے توار ءُ ہے گویاک انت؟ اے انسان نہ انت ۔۔۔؟ اے دگے جھانی اتکگیں مھلوک یے؟اے بے گویاکیں مھلوک چه کجام جهان ءَ اتکگ –
اے ردی کدرت ئیگیں ؟
اے مھلوک چہ ھدائے نیمک ءَ ہے گویاک انت؟ اے چونیں شھرے، ہر نیمگ تھاری انت-
ہے گویاکیں مردمانی شہر ءَ نوکیں ابد ءِ بنی آدمے ءِ سر کپتگ ات کّیا،ات آئی ءِ نام۔ ہر نیمگ ءَ مردم انت، بلے بے گویانیں ، ہر کس گوں وت انچو دلگوش انت کہ کس ءَ کسی سما ھم نیست-
دور یک مچی یے روگ ءَ انت کیا تچان ءَ رندے کپت،، مچی ءِ دیما مان ترات، جستے گپت ، شما کجا روگائے؟-
درست کیّا ءَ چارگ لگ ات انت۔ کس ءَ پسو نہ دات۔ کس ھچ نہ گش ایت ، انچو سما بیت کہ لبز پہ آہاں نوکیں چیزے ات انت۔ کس کیا ءِ دپ ءِ لبزاں سرپد بوگا نہ ات۔۔ درست روک روک ءَ کیّا ءِ نیمگ ءَ چارگ ءَ انت بلے پسو نیست کیّا ابکہ بیت،، پشت ءَ کنزیت،، جیڑگ ءَ بندات کنت اے وڑ چون بوت کنت که درست چم پچ انت بلے کسی چمانی تھا زندگیں بنی آدمی روگ مان نیست آئی ءَ انچو گمان بیت کہ آ مردگے ءِ چمانی تہ ءَ چارگ انت-
منی سر کجا کپتگ؟
نا، ، اے آگھی بوت نہ کنت الم اے وا ہے۔ کیّا ءَ بنی آدم ءِ درتکگیں جون ءِ نیمگ ءَ چار ات، اے کہ انت، اے مارا چہ یکے بلے پرچا؟-
پرچا اے ادا درتکگ۔۔؟ پرچہ اشی ءَ کس پجا نیاریت؟ ھمے جست ءُ پسوانی گڑ ءُ منج ءِ تھ ءَ کیّا ءَ مار ات کہ آئی ءَ سک دمبرتگ آئی ءَ نو چد ءُ گیش وتی پادانی سرا اوشتگ ءِ ھاٹیگ نیست، آئی ءَ چم چست کت انت میتگ ءِ چاریں نیمگاں چارات ہاموشیں لوگ، مردم کس درا نہ بیت بے تواری انت تھاری انت شپ ءِ سیاھی ءَ میتگ چو سیاہ مارا پتاتگ ءُ وابیں۔
کیّا ءَ انچو مار ات کہ آئی ءَ چد ءُ گیش وسواس کت آ گنوک بیت۔ ھمے درچک ءَ کہ آ بنی آدم ءِ جون درتکگ ات کیّا ءَ ھمے درچک ءَ تکہ دات نشت۔
جون ءِ چم پچ انت سرجم ءَ ٹپّی ٹپاں چہ زگریں ھون دراھگ ءَ ات ءُ زمین ءِ سرا پٹّگ انت کیّا نشت، ھمے ھونانی چارگ ءَ لگ ایت کہ زمین ءِ ھاکانی سر ءَ شیپ گران ات انت اے ھون کئیگ انت کہ ریچگ بوؤگ ءَ انت ۔؟ کیّا ءَ جیڑ ات۔
من ءَ کئے پسو بہ دنت ؟ سرجمیں میتگ و بے زبان انت اے میتگ ءِ مردم کئے ءَ چوں بزّگ کتگ انت۔۔؟ ایشانی گویاک؟-
پرچا ھچ نہ گش انت اے کھریں بے تواری اشان بیگواہ کنت اے چون زندگ بوت کن انت ؟ زندمان ءِ جنگجاہ ءِ جنگ ءَ اے چون برجم داشت کن انت؟-
کیّـا ھمے جیڑگانی زر ءَ کپت دور ءَ داں اوژناگ کنان ات گوں چول آں بک وران ات کہ واب ءِ بوجیگ ءَ سوار بوت ھمے درچک ءِ چیر ءَ واب کپت۔ رژن ءِ لھمیں مارشت وھدے کیّـا ءِ دیم ءَ کپت کیّا ءَ بست کت۔
آئی ءَ شپ ءِ سرجمیں کسہ بے ھال ات کہ اناگہ ءَ آئی ءِ چم وتی دیم ءَ درتکگیں بنی آدم ءِ جون ءَ کپت انت۔
آ ابکہ بوت ءُ شپ ءِ تھاری ءِ، بے تواری ءِ، بے گویاکیں بنی آدمانی کسہ آئی ءِ تہ ءَ ایر رتک انت کیّا، اشتاپی ءَ پاد اتک ءُ اُشتات جیڑگے بندات کت کہ اے وابے نہ بوتگ آگھی بوتگ، چاریں نیمگاں چارگے بندات کت کیّا گڑ ات پشت ءَ کنزات، کیّا ءَ دیست کہ سرجمیں میتگ ءِ مھلوک،، جنین، مردین، کسانین زھگ ءُ کماشانی ٹپّی ئیں جون درچکانی سرا درنجوک انت۔
کیـّا ھیران ات مردم پد ءَ دیم ءَ جنزاں بیت انت،کیّا ھاموشی ءَ گوں آھانی پشت ءَ روان بیت کمو دور گریشگے ءِ نزدیک ءَ رستاں، اوشتات انت۔ کیّا ءَ وتا آھانی کرا سرکت-
چاریت سرجمیں مردم اشتوک انت – یک در چکے ءَ گوں درتکگیں بنی آدمی لاشے ءِ نیمگ ءَ چارگ ءَ انت۔
مردمانی جنگل انت بلے کس نیست که بنی آدم ءِ جون ءَ چه درچک ءَ ایر به گیجاں اے شاہگانیں زمین ءِ دامن ءَ کل بکن انت کیّا ھیران ءُ ابکہ، اے چونیں دھرے کہ مردم مردم ءَ چه درآمد، کس نہ پھمیت کہ اے بنی آدم ءِ جون کہ اے در چک ءَ در نجوکیں، اشی ءِ وارث کہ انت ۔۔؟ کیّا ءَ جیڑ ات،کیّا ءَ پدا ھیال اتک کہ کرناں چہ بنی آدم بنی آدم ء وارث انت اے وڑ چون بوت کنت کہ اے جون کہ یک بنی آدمے ئیگیں، گوں پچیں چماں ٹپی ئیں جون چون بے وارث بوت کنت ۔؟ کیّا ءِ دل ءَ وسوسے کپت کیّا ترانگ ءَ کیت کہ آ اے میتگ ءِ مردمانی رنگ ءَ بے گویاک نہ انت، آئی ءِ دپ ءَ زبان است کیّا ءَ کوکار بندات کت اے کئی جون انت ۔؟ اے جون کے ءَ اے گریشگ ءَ دگ ءِ سر ءَ درتکگ۔۔؟ اے جون ءَ پرچہ کس دست نہ گیپت۔۔۔ ؟ اے در تکگیں بنی آدم ءِ پچیں چم چه شما جست گرگ ءَ انت بچار ات، اے چے جست گرگ ءَ اِنت ؟-
اے جست گرگ انت کہ منی وارثی ءَ پرچہ کس نہ کنت۔۔۔؟ من کجام گرانیں گناہ ءِ برورد ءَ ادا اے دگ ءِ سرا درتکگاں ۔۔؟ اے تیوگیں میتگ ءِ بنی آدم پرچا من ءَ چار انت ءُ سرا جھل کن انت وتی راھ ءَ گرانت ءُ گوزانت دیم ءَ روانت ،کیّا ءِ ترندیں برمش ءَ گوں سرجمیں مردم پشت ءَ کنزات انت ءُ یک یک ءَ روان بوتاں وتی گسانی تھا شت انت ءُ ڈک یے مھر کت انت کیّا ھیران ات کہ اے کجام کرن ءِ بنی آدم انت، اے چونین نسل ءِ بنی آدم انت،سرجمیں میتگ گنگ ءُ کرّ ءُ کور ءُ بے مارشت انت؟-
اے وڑ چون بوت کنت ۔؟ کیّا ءَ آزمان ءِ نیمگ ءَ چارات آئی ءِ دل ءَ اوپارے در اتک،
یا ھدا؟ من وابے گندگ آں ؟
کیّا ءِ جست ءِ پسو واتر نہ بوت ۔۔ تھاری ات زمین، آزمان، گریشک، در چک ءُ دار، سرجمیں میتگ تھاری ءَ مان شانتگ ات، بے تواریں تھاری-
اے گریشگ ءِ چِرْتانی گویاک هم پلیتگ ات، مرگ هم درچکانی سرا بے تواری ءِ مھریں زمزیلاں گوں بندوک انت بنی آدمانی چماں روک نیست ات بلے ترس سر ریچ ات ۔
کیّا نہ پھمگ ءَ ات کہ اے ترس چے اں ۔۔۔؟ کجام چیز ءَ اشانی گویاک زندانی کتگ،،، ،؟ پرچا اے میتگ ءِ ھرچیز بندیگ انت،گویاک، روک، رژن، مارشت ؟-
دی بلوچستان پوسٹ: اے نبشتانک ءِ تہ ءَ درشان کُتگیں ھیال ءُ لیکہ نبشتہ کار ءِ جِندئیگ اَنت، الّم نہ اِنت کہ دی بلوچستان پوسٹ رسانک نیٹورک ایشانی منّوک بہ بیت یا اگاں اے گل ءِ پالیسیانی درشانی اِنت۔
لچہ: جُهد ءِ چیدگ لُمہ جان
لچہ کار: هسابجار
دی بلوچستان پوسٹ
جُهد ءِ چیدگ لُمہ جان
گند لُمہ
گند بانُک
گند کریمہ!
تئی جهدانی برورد ءَ، کیچ ءُ شال بانور انت –
بانور انت بلوچستان ، چاپ ءُ نازینک انت دزگهاراں تئی ،
سمّی انت ءُ سیما انت ، هوران انت ءُ مهلب جان ، بی بی گل ءُ مهرنگ انت
پہ سالونکیں بالاچ ءَ تئی داشتگیں چاپانی سُهبت ءَ گون انت ، دست اش هنی انت پاد هون انت –
چم ارسیگ جگر کپ انت –
تئی کوهیں هاتر ءَ گٹ انت
توئے چیدگ ، توئے رهشون توئے بانور آجوئی تو ئے دُریں بلوچستان –
تئی شان انت کہ دریتکگ دمگ ءُ هَند هر نیم ءَ کوکار انت ، اوگام انت ، توئے ، زاهر ، توئے باتن ، تو ئے جهد ءِ بیبکُو ءُ بیرکدار ،
تئی اے رستگیں کشک، زیبائیں گوں ارس ءُ هوناں پلگار انت –
تئی اے رستگیں کشک ءِ همک راهی منزل ءَ سر بیت مُرادانی –
تئی داں نام مانیت زندگءُ برجم جھان ءَ
توئے بانک توے جھدانی چیدک بانکیں مئے او کریمہ او کریمہ
آزمانکُک: نوکیں رژن ءِ اُمیت
نبشتہ کار: شاھد اھمد
دی بلوچستان پوسٹ
روژنا اے وھدی کسان اَت وتی پت ءُ پیرکی میراث ءِ مال ءُ مڈّیانی بس گوں وتی نزوریں کوپگاں لوگ ءِ ڈبہ جند ءِ سر ءَ اِت اَنت۔ رژنا ءَ دو کسانیں بْراتُک ھست اَت یکے ءِ نام امیتاں اَت، دومی ءِ نام رھگیر بلے امیتاں چہ نُنکی ءَ گُنگے اَت دوئیں گوشاں ھم کَر اَت مدام دست اِش شَھار اِت اَنت وتی بْرات رھگیر ءَ توار جَتگ اَت بزاں بْیا منی کُمک ءَ بکن۔ یک روچے امیتاں رھگیر ءَ توار پہ یک کارے ءِ واست ءَ گْوانگ پِر جَنت رھگیر وتی برات ءِ انچو توار پر جَنَگ ءَ دل سْیاہ بیت گڑا رھگیر مہ کن کنت ءُ نہ رَوت۔
اے وھدی امیتاں یک سالے ءِ بیت ءُ رھگیر مات ءُ پت ءِ دومی چُک بیت بلے مستریں جنک اِنت بزاں روژنا اِنت کہ مات ءُ پت ءِ اولی چُک اِنت کہ آ وھدی چار سال ءِ بیت گڑا اناگہ ایشانی مات ءُ پِت مِر اَنت ءُ اے کوڈھیں دگنیا ءَ یَلّ ءَ دے اَنت ءُ رَو اَنت۔
پیسر ءَ پِت اِش مِر اِیت ءُ رند ءَ آیانی مات بلے چہ مات ءِ مرگ ءَ پیسر روژنا وتی مات ءِ گْوَشتن ءَ بے ھال نہ کنت ھَکّل کنت وتی بْرات رھگیر ءَ کہ تو پرچا مہ کن ، کن ئے؟ گڑا ھَمِد ءَ رھگیر زِد کنت” نہ رو آں تو برو”روژنا یک زندگ دلیں جنکے اَت ءُ راستیں مردمے اَت۔
رھگیر وتی بْرات امیتاں ءِ سر ءَ دنتان دْرشّگ بندات کنت ءُ روژنا ءِ گپ ءَ نہ زور اِیت چہ لوگ ءَ دَر کَیت ءُ رَوت۔پَنت: “بلوچ ھم آ دگہ راجانی پَیم ءَ انسان اَنت کس اے جَھان ءَ شَرتر، گِھتر ءُ ھراب نہ اِنت بلوچ ھم انسان اَنت”-
روژنا وتی گُنگیں بْرات ءَ یک شریں زندے ءِ دیگ ءِ وتی جھد ءَ بِنّ ءَ کنت اے وھدی امیتاں نو سال ئیگ اِنت ءُ روژنا وتی بْرات ءَ پہ وانگ ءِ ھاتر ءَ یک شریں دربرجاھے ءَ بارت ئِے ءُ اسکول ءِ کارمستر امیتان ءَ نہ زور اِیت ءُ گْوش اِیت”چوشیں گْونڈو ما وتی وانگجاہ ءَ نہ زیر اِیں ءُ اے مئے وانگجاہ ءِ پول اِنت۔ روژنا نااُمیتیں جنکے نہ اَت آ اے جَھان ءِ راستی ءَ شر سرپد اَت اے وڑیں کسانیں جیڑہ روژنا ءِ واست ھِچ نہ اِت اَنت کہ مونجا بہ بیت۔
بلے روژنا یک وانندگیں جنکے اَت چمیشکا گْونڈ گْونڈیں چیزانی سر ءَ نہ جیڑگ ءَ اَت آ وَ یک نزوریں جنکے نہ اَت کہ پہ اے جَھان ءِ لَب ءُ لالچ بہ کپ اِیت ءُ دیم ءَ بہ تَرّین اِیت۔ ھر کسے روژنا ءِ وڑ ءَ نہ اَت ءُ نئیکہ ھرکسے ءِ کر ءَ روژنا ءِ پَیم ءَ پِگر ءُ اُمیت ھم گون نہ اَت۔
روژنا وتی بْرات امیتاں ءَ وت وانین اِیت۔ امیتاں بِلّ ئِے کہ گُنگ ءُ کَرّے اَت بلے آئی مَجگ سک تیز اَت ھرچی کہ گْوھار ءَ وانینت آئی مجگ ءَ گیشتر پَھم اِت۔ امیتاں یک پَھموکیں گونڈویے اَت۔
روژنا ءِ ھلک ءَ نِشھی سک باز اَت یک روچے یکے دروازگ ءَ چہ وتی زوراں ٹُکّ اِیت کہ پَچ کن اِت دروازگ ءَ گوں زاہ ءَ بَد ءَ ھمے ساھت ءَ روژنا زوت کَیت دروازگ ءَ پَچ کنت ءُ چار اِیت کہ اِے وَ یک ھیرونی یے؟ روژنا درائین اِیت ءُ گْوش اِیت ” تو پرچا مارا زاہ ءُ بد کنگ ءَ ئے تو کَے ئے؟ھمے ساھت ءَ ھیرونی وتی دیم ءَ بُرز کنت روژنا ءَ چارگ ءَ لَگّ اِیت، من من ءُ من رھگیراں من ءَ نان بدے من سک گُژنگ آں ءُ تُنّ ءَ ھم گپتگ گڑا روژنا ابکہ بیت ءُ چار اِیت اے وَ رھگیر اِنت؟ رھگیر؟ ھو من رھگیر آں من ءَ نان بدے من سک گژنگ آں۔
یک دگہ بلاھیں ڈبّھے روژنا ءِ کوپگاں گرْانبار بوت روژنا وتی بْرات رھگیر ءَ را گوں وتی دستاں گپت گِس ءِ تہ ءَ آؤرت ئِے ءُ درائینت ءُ گْوشت ئِے کہ منی بْرات رھگیر تو چی ءَ چو بَزگ ئے ءُ تو وتی ھال چے ءَ چُش کُتگ، تو پرچا نَشہ کن ئے؟ تو سرپد ئے کہ نَشہ ءِ جند چے یے؟ منی بْرات تو من ءَ چوشی ءَ دل نہ بَہ ئے ءُ منی دل نہ سَگگ ءَ اِنت کہ تو یک کسان سالیں بَچکے ئے تو وتی زند ءَ پہ نَشھے ءِ واست ءَ برباد کُتگ۔
رھگیر وَرگ ءِ ورگ ءَ بیت وتی گْوھار روژنا ءِ گَپاں دلگوش دنت ءُ گْوش اِیت روژنا نَشہ نوں منی جان ءِ تہ ءَ پُترتَگ ءُ من زان آں کہ من بیدے نَشہ ءَ زندگ نہ باں، نوں نَشہ منی زندگی ءِ یک بَھرے روژنا تو من ءَ بِل ءُ من ءَ کلدار بہ دے کہ درداں گیش بہ کن آں اگاں تو من ءَ زر نہ دے گڑا من ءَ زند ءِ تَژن ءَ مہ جن۔
روژنا ءِ جَبین چو روکیں آس ءَ بُن گِرّان اَت چہ دل ءَ پِریات ءَ اَت بلے بزگیں چماں اَرس ءِ اُلمب، پَرپُکیں لُنٹاں ایر ریچان اِت اَنت۔
روژنا گوں ھاموشی ءَ چہ لوگ ءَ درکَیت ءُ دروازگ ءِ دپ ءَ اوشت اِیت ءُ گْوانک جنت وتی بْرات رھگیر ءَ کہ بْیا من ترا وش روت کن آں۔ روژنا رھگیر ءَ سرپد کُت نہ کنت چی ءَ کہ رھگیر ءَ سرپد بوگ ءِ ھاٹیگ مان نیست اَت، مجگی گلامی ءِ آماچ اَت۔کسے کہ مجگی گلامی ءِ شکار اِنت گڑا بزاں آ چاگرد ءِ نادراھیں مردمے آ گیشتر چاگرد ءِ تاوان دیوکے۔ نَشہ یک انچیں نادراھی یے کہ اِلاج کنوک ءِ کر ءَ درمان چہ نادراھجاہ ھم دست نہ کپتگ اَت۔
امیتاں مہ کن کنگ ءَ سرگ ءَ سُرین اِیت روژنا ءَ چارگ ءَ لَگ اِیت ءُ روژنا ءَ را گْوش اِیت انا! رھگیر منی بْرات اِنت رھگیر ءَ را مہ دے ھمے ساھت ءَ روژنا سک ءَ گریوگ ءَ لگ اِیت ءُ امیتاں ءَ گْوش اِیت بلّے رؤت رھگیر ، رھگیر نوں آ رھگیر نہ اِنت بْراتُک!رھگیر ءِ روگ ءَ پد امیتاں جیڑگ ءَ لگ اِیت کہ منی بْرات کَے ءَ پہ وت بُرت؟ منی بْرات نوں پرچا من ءَ چارگ ءَ نہ اَت ءُ پرچا منی سُد ءَ نہ اَت؟ اے جیڑہ امیتاں ءِ واست ءَ بلاھیں چکاسے اَت۔ اے چکاسگ امیتاں ءِ واست ءَ بلکیں یک سکینے اَت۔
دی بلوچستان پوسٹ: اے نبشتانک ءِ تہ ءَ درشان کُتگیں ھیال ءُ لیکہ نبشتہ کار ءِ جِندئیگ اَنت، الّم نہ اِنت کہ دی بلوچستان پوسٹ رسانک نیٹورک ایشانی منّوک بہ بیت یا اگاں اے گل ءِ پالیسیانی درشانی اِنت۔
نبشتانک: چاریگ
کیمبرج پنچ
نبشتہ کار: حاجی خان بلوچ
اولی بھر
دی بلوچستان پوسٹ
کیمبرج زانتجاہ ءِ پنچ مکتبی کہ آ سوویت یونین ءِ جاسوس جوڑ بُوتگ اَنت۔ اے ھما اسکینڈل بوتگ کہ ایشاں برطانیہ ءَ ھوار امریکہ ءِ انٹیلیجنس کمیونٹی ھبکّہ کُتگ ءُ چٹ شنگینتگ انت۔ اے پنچیں مکتبیانی نام بلنٹ، کیرن کراس، میکلین، فلبی ءُ برگس انت۔ اے برطانیہ ءِ وانندگیں ءُ مالداریں واجکارانی مردم ات انت۔ 1940 ءُ 1951 ءِ نیام ءَ اے برطانیہ ءِ درستاں چہ ارزشتریں، چیریں ءُ سیاسی ادارھانی مزنیں اگدوھانی سر ءَ بوتگ اَنت۔ آیاں مُشک ءُ پشّی ءِ یک چیریں لیبے کُت پرچا کہ آیاں بادشاہ ءِ سکیں ھساسیں راز پٹ اِت اَنت ءُ ایشاں آوار آیاں برطانیہ ءُ امریکہ ءِ سُر ءُ پُرانی بابت ءَ سکیں ارزشداریں ھال سوویت یونین ءِ دست ءَ دات اَنت۔ اے پنچیں مکتبی کمیونزم ءِ لیکہ ءَ گوں بندوک ات انت۔ داں 1937 ءَ ھر یکے ءَ کیمبرج زانتجاہ ءَ چہ گریجویشن کُتگ اَت۔ فلبی ءَ اسپین ءِ ھالکارے ئِے رنگ ءَ کار کُت ءُ برگس ریڈیو ءَ نوکر بوت، اُود ءَ آئی ءَ را زوراکیں ءُ مزن دزرسیں سیاسی رھشوناں گوں ھال ءُ اھوال ھست اَت۔ آئی ءَ بی بی سی ءِ واستا سیاسی رھشونانی گلگدار ءُ آیاں گوں ھال ءُ اھوال کنگ ءِ کار کُت۔ میکلین برطانیہ ءِ سرکار ءِ سفارتی مرکز ءِ ھساب ءَ دفتر خارجہ ءِ تہ ءَ شُت میکلین ءَ سکیں چیریں سیاسی منسوبھانی اوں رسد ھست اَت ءُ برگس ءَ برطانیہ ءِ چیریں سروس ءِ تہ ءَ رسد ھست اَت۔ آ چیریں انٹیلیجنس سروس ءُ پروپیگنڈا کنوک ءِ ھساب ءَ بھرتی کنگ بوتگ اَت پرچا کہ آئی ءَ را ریڈیو ءِ زانت ھست اَت۔ فلبی چہ برگس ءِ سفارش ءَ برطانیہ ءِ درستاں چہ مزنیں چیریں چاریگ ایم آئی 6 ءَ بھرتی کنگ بوت۔ برطانیہ ءِ چیریں سروس ءَ فلبی ءِ اولی زمہ واری سکشن ڈی ءَ ات کہ یک نوکیں ڈویژنے اَت، کہ اے چیریں مشنانی بودشت ءَ جرمنانی شکست دیگ ءُ کمک کنگ ءِ واستا ڈیزائن کنگ بوتگ اَت۔ فلبی ءَ روچ ءَ بھرتی بوتگیناں پروپیگنڈا ءِ کارمرز کنگ ءِ تربیت دات ءُ شپ ءَ ایم آئی 6 ءِ فائلانی تہ ءِ چیریں ھالاں چہ رسگ ءِ کمک ءَ کنگ ءَ اَت۔ آئی ءَ ھر اھوال نوٹ کت ءُ ھر پائل اُرت چاری ءَ واناں کت ءُ کے جی بی ءَ سر کت انت۔ کے جی بی چہ فلبی ءِ وجہ ءَ یورپ ءِ توک ءَ ایم آئی 6 ءِ گیستر ایجنٹانی بابت ءَ سرپد ات۔
دومی جنگ ء عظیم ءِ وھد ءَ برگس، فلبی ءُ بلنٹ ءَ برطانیہ ءِ چیریں سروساں چہ انٹیلیجنس کنان کت ءُ کیرن کراس ءَ سوویت یونین ءَ را جنگ ءِ لھتے ھژدریئیں راز دات انت۔ کیرن کراس داں جنگ ءِ آسر ءَ سوویت یونین ءِ چہ درستاں ارزشتی ئیں ایجنٹ ات۔ کیرن کراس ءَ 1941 ءَ ایم آئی 6 ءِ چیریں ڈویژن ءَ کار کنگ بندات کت ھمے بچلے پارک ( Bichley park ) ءِ نام ءَ زانگ بیت، کہ الٹرا نامیں جرمن کوڈ ءِ پروشگ ءِ واستا انگریزاں جوڑ کتگ ات ءُ جنگ ءِ درستاں چہ نزیکیں راز ھمدا ات انت۔ کیرن کراس ءَ ھر روچ سکیں ارزشداریں انٹیلیجنس ءِ رسد ھست ات ءُ آئی ءَ ایشاناں وتی سوویت یونین ءِ ھینڈلراناں سر کت انت۔ آ سکیں چیریں گپ ءُ رازانی سرکنگ ءِ لائک ات کہ رودرتکی جنگ ءَ جرمن لشکر ءِ کمک ءَ تر ءُ گرد ءِ بابت ءَ بوتگ انت ءُ آئی ءَ را شریں رنگے ءَ کریڈٹ دیگ بوتگ پرچا کہ کرسک ءِ جنگ ءَ آئی ءِ سکیں مزنیں کردارے بوتگ۔ کرسک دومی جنگ ءِ عظیم ءَ ٹینکانی مزنیں مڑگ ءَ زانگ بیت۔ کیرن کراس ءِ روان داتگیں جرمن دزمانجھی ءِ ھال ءَ روسیاناں اے سرپدی دات کہ رودراتکی جنگ ءَ جرمنانی بالی پٹ کجا انت ۔ اے ھالانی کمک ءَ روسیاں جنگ ءَ چہ پیسر ایشانی سر ءَ بمباری کت۔ کیرن کراس ءَ ھر انٹیلی جنس روسیاناں سر کت انت، آ جدید جنگ ءِ دپتر ءَ وتی ھساب ءِ جوانتریں ھال بوتگ انت۔
فلبی ءَ مدام ارزشتی ئیں فائل لوگ ءَ برت انت ءُ ایشاناں کاپی اش کت انت ءُ پد ءَ ھمے کاپیاں چیریں جاہ ءَ سر کت ات انت ئِے۔ ایشانی گپ ءُ رپ ءِ یک دابے ڈیڈ ڈراپ ( Dead drop ) بوتگ، ھر وھد ءَ ایجنٹ ءَ کے۔جی۔بی ءِ واستا سامان ایر کتگ گڑا دومی ءِ سامان ءِ زورگ ءَ پیسر ایجنٹ چہ اے الاکہ ءَ ڈن بوتگ ، وھدے کہ اشاناں گند ءُ نند کنگی بوتگ گڑا آ مردمانی مچّیانی تہ ءَ شتگ انت داں زانگ مہ بنت ۔ کیمبرج ءِ پنچیں جاسوسانی کمک ءَ روسیاں برطانیہ ءِ ایٹمی پروگرام ءِ ھالانی ھم رسد بوتگ۔ 1948 ءِ گڈسر ءَ کیرن کراس ، میکلین ءُ برگس سرکاری ایجنسیانی مزنیں اگدوھانی سر ءَ اَت انت ءُ فلبی ھما یکیں ایجنٹ ات کہ آ برطانیہ خفیہ سروس ءِ تہ ءَ ات 1946 ءَ فلبی ایم۔آئ۔6 ءِ یک نوکیں ڈویژن سکشن 9 ءِ سروک کنگ بوتگ اَت ، اے ھما ڈویژن ات کہ کے۔جی۔بی ءُ سویت یونین ءِ ھلاپ ءَ جوڑ کنگ بوتگ ءُ فلبی ھمیشانی واستا جاسوسی کنگ ءَ ات ، اے ھما وھد ات کہ انگریزاں کے۔جی۔بی ءِ ھلاپ ءَ ھرچی آپریشن کت درست بے سوب بوت انت فلبی جنگ ءَ پد ھم ایم۔آئ۔6 ءِ تہ ءَ ات۔ میکلن ءُ برگس ءَ برطانیہ ءِ سرد جنگ ءِ ھِکمت املیانی ارزشتی ئیں رازانی دزّگ ءِ واستا دفترِخارجہ ءَ کار کت ۔میکلن دفتر خارجہ ءِ ھما اگدو ءِ سر ءَ بوتگ کہ جنگ ءِ وھد ءَ واشنگٹن ڈی سی ءَ ھم دیم دیگ بوتگ۔ وھدے جنگ ھلاس بوت گڑا برطانیہ ءُ امریکہ ءَ سویت یونین ءِ مکابلہ کنگ ءِ واستا وتی ھکمت املی ءِ منسوبہ بندی کنگ بندات کت ، سویت ءَ گوں مزاکرات ، ھنگامی منسوبہ بندی ، جتاجتائیں ملکانی سر ءَ آیانی ردِ امل ، اے درستاں سویت یونین ءِ واستا سک باز سیاسی ارزشت داشتگ ات ، میکلن ءَ ھر وھد ءَ وتی ھینڈلر ءَ گوں پہ گند ءُ نند ءَ نیویارک ءَ شتگ ءُ سرد جنگ ءِ بابت ءَ ارزشتی ئیں ھال آیاناں داتگ ئِے ، ءُ وتی پردہ دیگ ءِ ھاتر ءَ وتی زال ءِ چارگ ءِ نیمون ءَ نیویارک ءَ شتگ کہ آ وتی مات ءِ لوگ ءَ نندوکیں امریکی یے ات۔ برگس ءَ ایم ۔آئ ۔6 یل کت ءُ لندن ءَ دفتر خارجہ ءِ ھساب ءَ کار کنگ بندات کت ۔ بلنٹ چیریں سروس ءَ چہ ڈنّ ات بلے انگت وتی سنگت برگس ءِ کمک ئِے کت ، آیاں یک جوڑی یے ءِ ھساب ءَ کار کت ، بلنٹ ءَ برگس ءِ زور ءَ سویت یونین ءَ را ھال ءُ انٹیلی جنس مواد سر کت انت ۔ کیرن کراس ءَ 1940 ءَ لارڈ ھینکی ءِ پرائیوٹ سکیٹری ھساب ءَ کار کتگ ، آئی ءَ سائنسی مشاورتی کمیٹی ءِ سربرائی کتگ کہ اے آ دگہ چیزاں ابید اولی ایٹم بمب جوڑ کنگ ءِ کار ءَ ات انت ، کیرن کراس اولی ایٹمی جاسوس جوڑ بوت ، وزارتِ سپلائی ءَ کار ءَ ات کہ اے وھد ءِ آئی ءِ مزنیں رسدے ات ، آیانی تہ ءَ برطانیہ ءِ ایٹمی سلاھانی ءُ سلاہ کارانی ھرچ ءُ درچ ءِ تیوگیں سر ءُ پر ھوار ات انت ،سویت یونین ءَ پہ اے سکیں ارزشی ئیں ھال ات انت ۔ کیمبرج پنچ ءَ برطانیہ ءُ امریکہ ءِ انٹیلی جنس سروسانی جاسوسی کتگ ءُ سویت یونین ءَ سر کتگ اش ، داں دہ سال ءَ اے زانگ نہ بوتگ ات انت بلے ایشانی ایمنی ءَ اشاناں مدان مدان ءَ پدر کت
میکلین ءَ دو نیمگی زند سگّ ات نہ کت ، آئی ءَ را واشنگٹن ءَ چہ کائیرو ءَ برطانیہ ءِ سفارتی اگدو یے سر ءَ را دیگ بوت اود ءَ آ زھنی بیمار بوت ءُ آ الاج ءَ اسپتال ءَ برگ بوت ءُ الاج کنگ بوت ، الاج ءَ پد آ لندن ءَ دیم دیگ بوت ۔ 1940 ءِ گڈسر ءَ فلبی ایم۔آئی۔6 ءِ جاگیر ءِ ھساب ءَ واشنگٹن ءَ دیم دیگ بوت اود ءَ آ یک ھترناکیں ءُ چیریں منسوبھے ءِ بابت ءَ سرپد بوت کہ آ تاریخ ءِ مستریں انٹیلیجنس رِنگ ءِ ھتم کنگ ءِ واستہ ات ، 1950 ءَ برگس ھم واشنگٹن ءَ دیم دیگ بوت کہ اود ءَ آئی ءَ را برطانیہ ءُ امریکہ ءِ نیمگ ءَ چہ سرد جنگ ءِ منسوبہ بندی ءِ بابت ءَ ارزشتی ئیں ڈاکومنٹانی دزرس بوت ۔ واشنگٹن ءَ برگس ءُ فلبی یکیں لوگ ءَ بوتگ انت ، اے جاسوسی ءِ اولی رھبند ءِ پروشگ انت ۔ کیمبرج پنچ ءِ زوال 1950 ءِ بندات ءَ بندات بوت ، امریکہ ءَ سویت یونین ءِ انٹیلی جنس کوڈانی پروشگ بندات کت ءُ اے کوڈانی پروش ءِ نام ونونا ایر کنگ بوت۔ واشنگٹن ءَ برطانیہ ءِ سفارت خانہ ءِ لھتیں راز ءِ پدر بوگ ءِ ھال رس ات ، اے کوڈانی پروشگ ءَ دمانے پد لھتیں راز پدر بوت ھمیشاں چہ یکے میکلن ءِ کوڈ نام ،، ھومر ،، ات ایشی ءَ پد برگس ءُ میکلین پیرس ءَ شت انت ءُ دنیا ءِ چمّاں چیر بوت انت ، داں روچِ مرچی بس ایوک ءَ کے ۔جی ۔بی زانت کہ کجام راہ ءَ ءُ چون شت انت ۔ برگس ءِ روگ ءَ پد ، کہ آ گوں فلبی ءَ واشنگٹن ءَ یکیں لوگ ءِ نندگ وجہ ءَ فلبی ءِ ھم جاسوسی کارزند ھلاس بوت ۔ فلبی دزگیر بوگ ءِ ترس ءَ وتی جاسوسی ءِ درستیں شواھد ھتم کت انت کہ آئی ءِ جاسوسی کارزند ءِ پدر کنگ ءِ واستا بوتگ ات انت ۔ برگس ءِ لوگ ءِ پٹ ءُ لوٹ ءِ واستا ایم۔آئ۔6 ءِ دوئیں افسراں برگس ءِ نزیکیں سنگت بلنٹ گوں وت ھوار برت اش گوں، اود ءَ بلنٹ ءَ را برگس ءِ ٹیبل ءِ سر ءَ لھتے ڈاکومنٹس دست کپت ءُ آئی ءَ ھما وھد ءَ چیر دات انت کہ دوئیں افسر برگس ءِ بیڈروم ءَ پٹ ءُ لوٹ کنگ ءَ ات انت ، بلے بلنٹ ءَ ھما ارزشتداریں ڈامنٹس دست نہ کپت انت کہ آ برگس ءِ نہ بلکں کیرن کراس ءِ دسترند ات انت ، اے وھد ءَ کیرن کراس ءِ جاسوسی ءِ کارزند اوں ھلاس بوت ۔ داں 1952 ءَ امریکہ ءَ میکلین ، برگس ءُ کیرن کراس ءِ جاسوسی ءِ کارزند ءِ بابت ءَ سرپدی رس اتگ ات ۔ دسمبر 1962 ءَ ایم آئی 5 ءَ را فلبی ءِ جاسوسی کارزند ءُ آئی ءِ آ دگہ ھمراھانی بابت ءَ لھتیں سبوت دست کپتگ ات ۔ وھدے ایم۔آئی۔5 ءُ ایم ۔آئی۔6 ءَ بیروٹ ءَ فلبی ءَ گوں ھال کت گڑا فلبی ءَ سویت یونین ءِ واستا جاسوسی کنگ ءِ منّ ات ، جعمہ ءِ روچ ءَ آ جست ءُ پرس کنگ بوت ءُ شمبے ءِ روچ ءَ فلبی اوں دنیا ءِ چمّاں گار بوت ءُ اُوڈیسا ءِ نیمگ ءَ در کپت ءُ 1963 ءَ آ ماسکو ءَ شت ۔
بلنٹ ھما یکیں مردم ات کہ آئی ءِ بابت ءَ ھچ سبوت دست نہ کپت کیرن کراس کہ آ وھدءَ فرانس ءِ توک ءَ زند گوازینگ ءَ ات آکری مردم ھما ات کہ پدر بوت ۔ کیرن کراس دنیا ءِ تہ ءَ ایٹم بمب ءِ اولی جاسوس زانگ بیت ۔ کیمبرج پنچ بیستمی کرن ءِ جوانتریں جاسوس ءِ گروہ زانگ بیت۔
کے جی بی سوویت یونین/ روس ءِ انٹیلیجنس آرگنائزیشن اِنت۔ ایم آئی 6 ءُ ایم آئی 5 برطانیہ ءِ انٹیلیجنس آرگنائزیشن اَنت۔
دی بلوچستان پوسٹ: اے نبشتانک ءِ تہ ءَ درشان کُتگیں ھیال ءُ لیکہ نبشتہ کار ءِ جِندئیگ اَنت، الّم نہ اِنت کہ دی بلوچستان پوسٹ رسانک نیٹورک ایشانی منّوک بہ بیت یا اگاں اے گل ءِ پالیسیانی درشانی اِنت۔
