غمخوارھیات ءُ دومی زمانگ
نبشتہ کار: برزکوھی
رجانکار: مھروان کمبر
دی بلوچستان پوسٹ
نوشکی ءَ دو زمانگ پِرتران انت۔ یکے ھما کہ سرکاری سالدر ءَ چھاپ ءُ شنگ بیت، کہ ھود ءَ ماہ وتی ترامانی ھساب ءَ وھد ءُ پاساں کاینت موکل(چھٹی) وتی رُوچان بنت، کارگس سُھب ءَ پچ ءُ بیگاہ ءَ بند بنت ءُ ھمک نوکیں سال ءَ دیوالانی دیم ءَ کوھنیں سالدر دیر کنگ بنت ءُ نوکیں لِچّینگ بنت۔ دومی زمانگ زمین ءِ تہ ءَ چو آپ ءَ شیپ گران اِنت، اَمینچو جُھل کہ آئی ءَ ھِچ چیز کَچ ءُ کیل کُت نہ کنت ءُ اَمینچو نزیک کہ ھمک مردم ءِ پاد ءُ کدم آئی ءِ سر ءَ کپ انت۔
اے دومی سالدر ءَ سالانی نام نیست، بس ویلانی وسیلہ ءَ چہ وھد گیشینگ بیت۔ پلانی ءِ چِست کنگ ءِ سیمی موسم، پلانی ءِ کُنٹ(لاش) ءِ دست کپگ ءِ پیسری زمستان، ھما شپ ءَ چہ رَند ءِ بھار وھدے دمکاں اولی براں لشکری کارمند دیراں اُوشتات اَنت، ھما اُستاد ءِ مرگ ءَ چہ پد ءِ اولی رمزان۔ شھر ءِ پیرمرد ھمے زمانگ ءَ پیری ءَ سر بنت ءُ مات ھمیشی ءِ تہ ءَ وتی بچّانی واتری ءِ ھساب ءَ دار اَنت۔ سرکاری وھد دیم ءَ جُنز ایت، بلے راج ءِ وھد جاھے نہ جاھے ءَ اُوشت یِ آماچ بیت، گُش ئے آئی ءِ روانی ءِ سر ءَ یکے ءَ میھ (کِیل) جتگ۔
مھمد ھان ھمے دَور ءُ زمانگ ءِ مردمے اَت۔ آ گموار(غمخوار) ءِ نام ءَ زانگ ءُ پجّارگ بوت۔ بِہ گندے مئے تہ ءَ کس ءَ اے نہ جیڑ اِتگ اَت کہ یک مردمے پہ وت اَنچیں نامے پرچا گچین کنت کہ آئی ءِ تہ ءَ دومی مردمانی گم ءُ رَنجانی گرانیں بار ءِ زورگ ءِ کول ءُ کرار چیر بہ بنت؟ اُمر ءِ ھمراھی ءَ نام ءِ گرانیں بار ھم گیش بوھان بیت۔ ورناھی ءِ زمانگ ءَ آ نام بس پنام بیت، بلے پد ءَ کم کم ءَ آ مردم ءِ پَجّار جوڑ بیت، آئی ءِ تب ءُ میل ءَ کپ ایت، آئی ءِ گچین ءِ دیم ءَ اڑاند جوڑ بیت، پد ءَ یکروچے ھمے سما کپ ایت کہ انسان ءَ نام پر نہ کُتگ، بلکیں نام ءَ انسان وتی مانا ءِ ھساب ءَ سینگار اِتگ۔ غمخوار ءِ گون ءَ ھم اَنچوش بوت۔ آ دومی ءِ رَنجانی سر ءَ شیر گشوکیں شائرے نہ اَت، بلکیں آ وت یک اَنچیں دردے ءِ توار جوڑ بوتگ اَت کہ آ درد مُچ بلوچ ءِ درد اَت۔ مئے گور ءَ گم تھنا یک مردمے ءِ نہ بنت۔ یک لوگے ءِ موتک دومی لوگ ءَ سر بوھگ ءَ پیسر آ راجی یاداشت ءِ بھر جوڑ بنت۔ یک ماتے ءِ ودار ھزاراں ماتانی زُبان ءَ وتی ھم دپیں مانا ءَ شوھاز اَنت۔ برے برے کُشگ چہ کُشتگیں مردماں مستر بیت۔
زیردستی ءِ تُرسناکیں شری ھمیش اِنت کہ یک مردمے کُشگ ءِ درد ءَ مُچانکی درد جوڑ بنت۔غمخوار ءَ دربرجاہ (کالج) ءَ وانینت، کتاب نبشتہ کُت، رجانکاری کُت، لبزانکی گلاں گوں ھمکاری کُت۔ اے درست راست اَنت، بلے ما دیراں چہ پد سرپد بوتیں کہ آ دگہ کارے ھم کنگ ءَ اِنت۔
آ وھد ءُ زمانگے جوڑ کنگ ءَ اَت۔
اِیردستی ءِ زمانگ ءَ درستاں چہ پیسر یک راجے ءِ گوستانک ءُ آیوکیں پدریچ ءِ میان ءَ سیادی ھلاس کنگ بیت۔ زُبان ءِ لَھتیں گال ءُ گُشتن گار ءُ بیگواہ کنگ بنت۔ کتاب دسترس ءَ چہ ڈن بنت، نوکیں چھر ءُ شُبین ودی نہ بنت ءُ راجدپتر ءِ لَھتیں بھر اَنچو گار کنگ بنت کہ آیوکیں پدریچ ءَ اے سما نہ کپیت کہ آئی ءِ گوستانک ءِ لَھتیں در بیگواہ کنگ بیتگ اَنت غمخوار ھیات گوستانک ءِ ھمے ھالیگیں جاھانی پُر کنگ ءَ مُدام بے تاھیر اَت۔ آئی ءَ مُدام گشتگ اَت کہ ماتی زُبان ءِ پٹ ءُ میدان ھالیگ اَنت ءُ پہ آیوکیں پدریچ ءَ اے میدان ھالیگ کنگی نہ اِنت۔
آئی ءِ کوٹی من ءَ ھما جاھے وڑ ءَ یات کیت کہ ھود ءَ کتاب وانگ نہ بنت، بلکیں کم کم ءَ مڈّی جوڑ بنت۔ کاگدانی سر ءَ نوشکی ءِ دنز ءُ گُبار اِیر نند اَنت، دنزانی سر ءَ لنککانی بوسگ، بوسگانی تہ ءَ دگہ یک زمانگے ءِ گرمی۔ برے برے ھمے ھیَال کیت کہ کوھنیں کتاب تھنا کاگدانی گرنچ نہ بنت بلکیں وتی وانوکانی دست، ساہ، تھنائیں شپ ءُ آیانی وسوسانی بُنجاہ بنت۔
گموار(غمخوار) ءِ ٹیبل ءِ سر ءَ اِیریں کتاباں باریں چینچو بے تواریں یات ءُ مارشت وتی تھانگ ءَ جاہ داتگ اِت انت۔ کوٹی ءَ ڈن زورگیریں ریاست وتی سیمسر، پانگس، بُنجل ءُ لشکریانی لڑاں گوں دلگوش اَت ءُ کوٹی ءِ تہ ءَ یک مردمے وتی زُبان ءِ ناسرجمیں جھان ءَ سرجم کنگ ءِ جُھد ءَ اَت۔ گندگ ءَ اے مُکابلہ برابر نہ اَت۔ یک نیمگے ادارہ، سلاہ، کارگس، کانود، لڑ ءُ وردی۔ دومی نیمگ ءَ یک ٹیبلے، چندے کتاب ءُ یک اَنچیں مردمے کہ گالانی کمی ءَ پریشان اِنت۔
بلے گوستانک مُدام ٹوھیں چیزاں کسانیں چیزانی دیم ءَ ارزشت نہ دنت۔ بازیں ٹوھیں مُلک وھد ءِ گورگندانی دیم ءَ پُروشت ءُ پروشانی آماچ بیتگ اَنت ءُ پَجّار نہ بیتگیں کوٹیانی تہ ءَ نبشتہ بیتگیں رِد نبشتہ کار ءِ بیرانی ءَ چہ پد ھم زندگ بوتگ اَنت۔
براھوئی زُبان ءَ نبشتہ کنگ پہ غمخوار ءَ تھنا ماتی زُبان ءِ گون ءَ مھر ءِ درشان نہ اَت۔ آ یک اَنچیں دُنیایے ءَ براھوئی زُبان ءِ دیم ءَ برگ ءِ جُھد ءَ اَت کہ ھود ءَ مردماں کسان کسانیں زُبان گوست ءِ مُجاں اندیم بوھگ ءَ دیستگ اَنت۔ اِشانی تہ ءَ گیدی کسہ بیت کن اَنت بلے نوکیں پگر ناں، سوت بیت کن اَنت ءُ شھزانتی نہ، موتک بیت کن اَنت بلے شرگداری بیت نہ کن اَنت۔ بگندے غمخوار ءِ ھمک رَجانک ھمے لیکہ ءِ پسّو اَت کہ براھوئی کسانیں زُبانے۔ آ دومی زُبانانی ھیال ءُ جیڑگاں تھنا براھوئی زُبان ءَ دیگ ءَ نہ اَت، بلکیں آ براھوئی زُبان ءِ پَراہ ءُ شاھیگانی ءِ یاتاں گیجگ ءَ اَت۔
بلے وھد ءِ ھمراھی ءَ آئی ءِ نام زورگیریں ریاست ءِ جوڑ کُتگیں لڑانی تہ ءَ ھوار بوت۔ بازیں لڑاں یک جُتاھیں بوھے ھوار بیت۔ ھما مردماں وتی نام اے لڑانی تہ ءَ نہ دیستگ اَنت، آ اِشی ءَ تھنا یک کاگدے سرپد بنت۔ بلے یک مردمے وتی نام ءَ گوں وتی چمّاں ھمے لڑانی تہ ءَ بہ گند ایت کہ یک سرکاری کارگس ءِ تہ ءَ آئی ءِ جُست ءَ اَبید جوڑ کنگ بوتگ گُڑا آ نام ءِ مانا ءُ متلب مٹ بنت۔ پد ءَ آ نام گوانک جنگ ءِ کار ءَ نہ دنت، بلکیں آئی ءِ سر ءَ نگاہ اِیر کنگ ءِ سوب جوڑ بیت۔ غمخوار ھم ھمے لڑانی تہ ءَ ھوار کنگ بوت۔ آئی ءِ کارجاہ مٹ کنگ بوت۔ آئی ءِ سر ءَ نگاہ اِیر کنگ بوت۔ آئی ءَ زانتگ اَت کہ ریاست آئی ءَ وانگ ءَ اِنت، بلے اے وڑ ناں یک وانوکے وتی ادیب ءَ بہ وان ایت، پمیشکا برے برے آئی ءَ دگہ نامانی سر ءَ نبشتہ کُت۔ من بلاھیں مُدتے ءَ پنّام ءِ اِیرکنگ ءَ وتی رکینگ ءِ توجیل سرپد بوتگ اِتاں، پد ءَ من ھمے مار اِت کہ زیردستی ءِ زمانگ ءَ کلمی نام ءِ کسہ چد ءُ گیش تورناک اِنت۔ یک انسانے ءَ وتی چپ ءُ چاگرد ءَ بازیں چیریں کِشک جوڑ کنگ پکار بیت۔
آ وتی تھانگ ءَ یک اَنچیں شھرے جوڑ کنت کہ آئی ءِ یک دروازگے ءِ پُشت ءَ مھمدھان، دومی ءِ غمخوار، ءُ سیمی ءِ پُشت ءَ دگہ یک نامے چیر دَنت، بلے اے درستیں نامانی پُشت ءَ جیڑگ ءُ مارگانی دنیا ءَ سپر کنوکیں انسان یکے کہ آ بے تواری ءَ جتا جتاھیں پجّارانی میان ءَ سپر کنت۔بگندے زورگیر ءَ ھما نام پکار اَت، بلے آئی ءِ پِگر ءُ ھیال بازیں نامانی میان ءَ وتی کِشک گچین کُتگ اَت۔ برے آئی ءِ نبشتانک دگہ نامے ءِ سر ءَ شنگ بوت اَنت برے آزمانک، بلے آئی ءِ باتن ءِ ھاک ھما اَت۔ مردم وتی دزرند ءَ چہ یاگی بیت کنت بلے وتی ھیال ءُ مارشتاں چہ یاگی بوت نہ کنت۔ من اے ھبر ءَ آئی ءِ مستریں ستاہ سرپد باں، پرچا کہ مئے اَھد ءُ زمانگ ءَ وتی راج ءِ گون ءَ سیادی ءِ سندگ نزوری گُشگ نہ بیت بلکیں زندگ بوھگ ءَ ھژدری لیکگ بیت۔ انسان وتی زانت ءُ زانگ ءَ اَمینچو ساپ ءُ پلگار کُت کنت کہ راج ءِ ھُونانی ترمپ آئی ءِ سر ءَ مہ کپ اَنت۔ آ گُشت کنت کہ سیاست بدبوداریں چیزے، لبزانک سیاست ءَ چہ بُرزتریں، من بس زیباھی ءَ اِزم ءِ پوشاک ءَ گور ءَ دیاں۔ اے وڑیں مردم لبزانک ءُ اِزم ءَ پہ وت جوانیں پناھگاھے سرپد بنت۔ آ اے پناہ گاھے تہ ءَ نند اَنت ءُ زیباھی ءِ گپ ءَ کن انت بلے اے گُشت نہ کن اَنت کہ راج ءِ سر ءَ چے وڑیں زُوراکی بوھگ ءَ اِنت، کئی تیر سُپتگیں جون چار راھے ءِ سر ءَ کپتگ غمخوار ءَ لبزانک سیاسی اوگام ءُ پروپگنڈہ جوڑ نہ کُت، بلے آئی ءَ لبزانک ءِ تہ ءَ راستی چیر دات ھم نہ کُت۔ بگندے ھمے آئی ءِ پِگری ردوم اَت۔ آئی ءِ گور ءَ راجی زمہ واری اوگامانی دروشم ءَ ناں بلکیں کارانی دروشم ءَ زاھر بوت۔
آ وانینگ ءَ اَت، نبشتہ کنگ ءَ اَت، رجانک کنگ ءَ اَت، براھوئی زُبان ءِ تہ ءَ نوکیں ھیال، چھر ءُ شُبین ودی کنان اَت، لبزانکی ادارہ جوڑ کنگ ءُ پہ آیوکیں پدریچ ءَ زانت ءُ زانگ ءِ نوکیں راہ ءُ دراں پچ کنان اَت۔ بِگندے آئی ءَ زانتگ اَت کہ آجوئی تھنا سیاسی تاکت ءِ نام نہ اِنت بلکیں وتی زُبان، دودمان، راجدپتر ءُ وتی پجّار ءِ زندگ کنگ ءِ اوں نام اِنت۔ پمیشکا آئی ءِ کرد تھنا ادب ءِ تہ ءَ بندوک نہ اَت بلکیں وتی راج ءِ باندات ءِ جوڑشت ءَ ھم بھر زیرگ ءَ اَت۔ راجانی جوڑشت آ رُوچ ءَ چہ بندات نہ بیت کہ آئی ءِ ریاست جوڑ بیت، بلکیں اے اَمل ھما وھد ءَ بندات بیت وھدے مردم وتی زُبان ءَ زندگ کن اَنت، وتی گوستانک ءَ یات کن اَنت، وتی پگر ءُ ھیالاں دیم ءَ بر اَنت ءُ نوکیں پدریچ ءَ وتی پجّار ءِ سما ءَ دینت۔ یک ریاستے ءِ جوڑ بوگ آجوئی ءِ اولی پدیانک اِنت بلے راجانی جوڑشت اِشی ءَ چہ پیسر بندات بیت۔
پد ءَ مئی ءِ ھما رُوچ آتک۔
مئے دومی زمانگ ءِ سالدر ءَ اے رُوچ ءِ نام 16 مئی دو ھزار بیست ءُ شش اِنت۔سرکاری سالدر ءَ آ بس یک رَمسے اَت، مئے وھد ءِ تہ ءَ یک جُھلیں کنڈے۔کلی مینگل ءِ نزیک ءَ تیراں توار کُت ءُ محمد ھان زمین ءِ دلبند ءَ کپت۔ بلوچ راج اے ویل ءَ یک جُتاھیں ویلے سرپد نہ بیت، بلکیں اے ھما ویلانی بھر اِنت کہ دیر اِنت مئے سر ءَ ساھیل ءُ ساچان اَنت۔ بس نام مٹ ءُ سٹ بنت۔اے ویل ءَ پد مئے تہ ءَ بلاھیں تُرسے ودی بوت۔ غمخوار شھید بوت، کہ مئے گور ءَ اِزت ءُ اِھترام ءِ مستریں جاہ اِنت، بلے باز براں شھادت انسان ءِ پش کپتگیں زندگی ءَ گوں وت بارت۔ آ اکسانی تہ ءَ پش کپ ایت مرگ آئی ءِ سرجمیں زندگی ءِ کسہ جوڑ بیت۔ من نہ لُوٹ آں کہ ما غمخوار ءَ ھما جاوراں یات بہ کن اِیں کہ ھما دمان ءَ آ زمین ءِ دلبند ءَ کپتگ اَت۔ کُشندہ ءَ یکیں دمان ءَ آ مرگ ءِ امبازاں واپینت۔ من نہ لُوٹاں کہ ما آئی ءِ مرگ ءَ گیر بیاریں۔من دوبر آئی ءَ ٹیبل ءِ سر ءَ نندگ ءُ کار کنگ ءَ گندگ لُوٹ آں۔من غمخوار ءَ کتابانی جُھلانکیاں اِیر کپگ ءُ وتی دوستانی دیوان ءَ نندگ ءُ زُبان ءِ ھالی ئیں جاھانی پُر نہ بوھگ ءِ گلہ کنگ ءَ گندگ لُوٹ آں. یک شھیدے ءَ بس آئی ءِ مرگ ءِ ساھتاں یات کنگ ءِ متلب کُشندہ ءَ آئی ءِ زندگی ءِ مستر ءُ کستر جوڑ کنگ اِنت۔ پمیشکا مرگ ءَ چہ پد غمخوار پہ ما گیش مانگیشتگ۔ آ یک مردمے ءِ دروشم ءَ پش نہ کپتگ، بلے اے ھم نہ گُشاں کہ آ ھیالے جوڑ بیتگ، پرچا کہ اے رِد سک ارزان اِنت۔ ھیال مُرتگیں مردمے کمی ءَ سرجم کُت نہ کنت۔ کتاب مردم ءِ دستانی گرمی ءَ آورت نہ کنت۔ کُشگ ءِ مستریں زوراکی ھمیش اِنت کہ آ انسان ءَ ھلاس نہ کنت بلکیں آئی ءِ دیستگیں بانداتے واباں ھم ھلاس کنت۔ ما ھما کتاباں ھساب کُت کن اِیں کہ غمخوار ءَ نبشتہ کُتگ اَنت، بلے ما اے زانت نہ کن اِیں اگاں آ ھپتاد سال ءَ زندگ بیت اِیں گُڑا آئی ءَ چِنچو کتاب نبشتہ کُتگ اَت۔ ما آئی ءِ انوگیں شاگرداں زانت کن اِیں، بلے ھما ورناھاں زانت نہ کن اِیں کہ آ 2031 ءَ دُچار کپگی اَت ءُ آئی ءَ ادیب ءِ جوڑ بوھگی اَت۔
برے برے جیڑاں کہ زورگیرے واھشت مردمانی کُشگ نہ اِنت بلکیں نوکیں راہ ءُ درانی بند کنگ اِنت۔ ھما کندیلیں سرانی کچ کم کنگی اِنت کہ راج آیاں چہ رَنگ زور ایت۔ ادیب پمیشکا ھترناک بنت کہ آ نوکیں کِشکانی ڈس ءَ دینت۔آئی ءِ یات کنگ ءِ متلب موتک آرگ نہ اِنت بلکیں وت ءَ ھمے سوال کنگی اِنت کہ ھما ھالی ئیں جاھانی نشان غمخوار ءَ داتگ اَنت ما چِنچو پُر کُتگ۔ ما شھیداں گوں باز مھر کن اِیں، بلے برے برے ما بس آیانی ناماں یات کن اِیں آیانی کاراں شموش اِیں۔ نام ءِ یات کنگ ارزان اِنت بلے ھما کارانی ٹھینگ سک گران اِنت کہ آئی ءَ تچ ءُ تاگ کُتگ۔ غمخوار ءِ یات کنگ ءِ متلب بگندے اے نہ اِنت کہ ما ھمک سال آئی ءِ اکسانی دیم ءَ کندیلاں روک بہ کن اِیں۔ بلکیں اِشی ءِ اسل مکسد اِش اِنت کہ ما ھما کتاباں نبشتہ بہ کن اِیں کہ انگت براھوئی زُبان ءِ تہ ءَ نبشتہ کنگ نہ بوتگ اَنت۔ ھما زانشتی چھر ءُ شُبین ودی بہ کن اِیں کہ براھوئی لبزانک ءِ تہ ءَ نیست اَنت، ءُ اَنچیں وانندہ جوڑ بہ کن اِیں کہ آ وتی زُبان ءِ سر ءَ پھر بہ بند اَنت۔
غمخوار ءَ چہ پد نوشکی ءَ دومی زمانگ بندات بیتگ۔ سرکاری سالدر باز رند ءَ مٹ بوتگ، بلے راجانی سالدر اِنچو زوت مٹ نہ بنت۔ بازیں رمس کرناں چہ مردمانی دل ءَ زندگ مان اَنت۔ برے برے یک شھیدے ءِ شھادت ءِ رُوچ سرجمیں پدریچے ءِ اُمر ءَ چہ دراجتر بیت۔ بلے غمخوار ءِ یات کنگ ءِ مانا اِش نہ اِنت کہ ما مُدام آئی ءِ رَپتن ءِ مُوتکاں بیار اِیں۔غمخوار یک اَنچیں اِنسانے اَت کہ آ ھالی ئیں جاھاں پُر کنگ ءِ کوشست ءَ اَت۔ آ کتاب، زُبان ءُ زانت ءَ چہ اے جاھاں پُر کنگ لوٹگ ءَ اَت۔ بگندے اِشی ءَ چہ پد زندگ بوگ ءِ بس ھمے یکیں راہ پش کپتگ کہ ما آئی ءِ شھادت ءَ موتک میاریں بلکیں آئی ءِ کمّی ءَ زانت، کتاب، زُبان ءُ سسا ءُ سما گوں سرجم بہ کن اِیں۔ وتی آھوکیں پدریچ ءَ ھمے سما ءَ بدی اِیں کہ وتی گوست ءَ بہ وان آں، وت ءَ پجّا بیاران ءُ وتی باندات ءَ رُژن ءَ بکن اَنت۔پد ءَ بگندے دومی زمانگ ءَ یک نوکیں اَھدے بندات بہ بیت۔ ھما رُوچ ءَ یک ورناھے وتی کتاب ءِ اولی تاکدیم ءَ وتی اسلی نام ءَ نبشتہ بکنت ءُ آ وتی نام چیر دیگ مہ لُوٹ اِیت۔ آ وتی ماتی زُبان ءَ وتی سرڈگار، وتی گوستانک ءُ وتی باندات ءِ بارو ءَ نبشتہ کنت ءُ لڑانی تہ ءَ آئی ءِ نام پمیشکا ھوار نہ بیت کہ آئی ءَ وتی مردم وتی نام ءَ چہ گوانک جتگ اَنت۔ بگندے آجوئی ءِ درستاں چہ زیبا تریں متلب ھمیش اِنت کہ مردم ءَ وتی نام، وتی زُبان ءُ وتی یات چیر دیگ نہ لُوٹ اَنت۔
ھما رُوچ ءَ غمخوار پد ءَ یات کیت، بگندے شھیدے ءِ دروشم ءَ ناں بلکیں یک کتاب دوست ءُ زُبان دوستے ءِ دروشم ءَ یات کیت۔
دی بلوچستان پوسٹ: اے نبشتانک ءِ تہ ءَ درشان کُتگیں ھیال ءُ لیکہ نبشتہ کار ءِ جِندئیگ اَنت، الّم نہ اِنت کہ دی بلوچستان پوسٹ رسانک نیٹورک ایشانی منّوک بہ بیت یا اگاں اے گل ءِ پالیسیانی ءِ درشانی انت۔