TBP Balochi

کئی رھبند ءَ زُور ایں؟

نبشتہ کار: شازیہ بلوچ

دی بلوچستان پوسٹ

چیزے سال پیسر بلوچ راج ءِ واِنندہ گڑءُمنج اِت اَنت کہ ما پہ بلوچی راست نبیسّی ءَ کئی رھبند ءَ بہ منّ ایں ءُ کارمرز بہ کن ایں پرچا کہ بلوچی زبان ءِ ھر کتابے ودی ھساب ءَ چہ ردیاں چکار ءُ سرریچ اَت۔ بلوچی زبان ءِ شائراں بلوچی بے رھبندی نبشتگ ءُ بلوچ وانندہ گیش گٹ کُتگ اَنت کہ بلوچی چون نبیسگ بیت؟ بلے مرچیگیں انٹرنیٹی وٹس ایپ، پیسوب ءُ یوٹیوب ءِ آسراتیانی سوب بلوچ راج ءَ اے زانت ءُ سرپدی بوتگ بلوچی ماں کُجام رھبند ءَ نبیسگ بیت۔ بلے انگت ھم بازیں بلوچ وانِندھے ھست کہ آیاں وتی موبائل پہ وتی راجی زبان ءِ وانگ ءُ زانگ ءَ کارمرز نہ کُتگ اَنت ءُ انگت شریں وڑے ءَ وتی راجی زبان ءِ وانگ ءُ راست نبیسی ءِ جُھد نہ کنگ ءَ اَنت بلکیں تچک ءَ جُست کن اَنت پہ بلوچی نبیسگ ءَ ما کئی رھبند ءَ کارمَرز بہ کن ایں؟ کئی وڑ ءَ نبشتہ بہ کن ایں؟ پرچا کہ مارا بازیں مردمے گْوش ایت بلوچی ءَ نبشتہ رھبند نیست۔

گِند ئے بلوچ راج ءِ تہ ءَ وتگڑیں اُستاد، دْروگیں زبانزانت ءُ نابودیں نودربر سک باز اَنت پمیشکا ما راج ءَ سرسوج کنگ لوٹ ایں کہ اشتاپ مہ کن اِت، کسی رھبند ءَ مہ منّ اِت ءُ بے پٹ ءُ پول ءَ کسی رھبند ءَ مہ زُور اِت۔ چہ دُرستاں پیسر دْروگ، رَد ءُ راست ءَ بہ زان اِت کہ راستی بلوچی رھبند نیست؟ ھمے زانگ ءِ جُھد بہ کن اِت کہ کئی رھبند ءَ دَرونت(Lessons) ھست اَنت؟ کجام رھبند ءَ وتی درونتانی تہ ءَ کارگال(Verb)، کُمکّارگال(Auxillary Words)، رنگ گال(Adjectives) ءُ تپورگال(Prespositions) ءِ وڑیں بُنرھبندی(گرائمر) چیز گیش ءُ گیوار کُتگ اَنت؟ بزانکہ راج ءَ چہ دُرستاں پیش رَد ءُ راست ءِ زانگ ءَ بلوچی دَرونت وانگ المی اَنت۔ مرچی ھرکَس ءَ بلوچی کُمکارگال، تپورگال ءُ رنگ گال ءِ وڑیں وانگ، دلگوش کنگ ءُ زانگ المی اَنت پرچاکہ دُنیا ءِ ھر زُبانے گوں درونتاں دربرگ بیت، ھر زبان ءَ کُمکارگال، تپورگال، رنگ گال ءُ زمانک ءِ وڑیں بُنرھبدی ءِ چیز وَ بنت پمیشکا بلوچی ءَ ھم ھمے بنرھبندی چیز ھست اَنت پرچا کہ بلوچی ھم دُنیا ءِ آ دِگہ زبانانی وڑ ءَ بنی آدمی زبانے ءُ بلوچ راج ءِ زبان دوستاں اے جیڑھانی سر ءَ کار کُتگ ءُ اے وڑیں جیڑہ ءَ شریں وڑے ءَ ھلاس کُتگ اَنت پمیشکا باید اِنت ما اِے وڑیں مردماں دلگوش مہ کن ایں کہ آ گْوش اَنت بلوچی ءَ نبشتہ رھبند نیست۔ بلوچی ءَ رھبند ھست اَنت کہ مرچاں دی بلوچستان پوسٹ ءُ ریڈیو زرمبش ءِ وڑیں ھال ءُ اھوالی تندجاھاں وتی بلوچی سروس جریدگ ءُ برجاہ کُتگ اَنت۔

گِند ئے ھُدا مارا اگل داتگ اگاں ما چہ دُرستاں پیش بلوچی زُبان ءِ دَرونتاں وانان ءَ بلوچی بُنرھبندی چیزاں بزان ایں گُڑا ما رَد ءُ راست ءِ پجّار ءَ شریں وڑے ءَ کُت کن ایں، چہ درونتانی وانگ ءَ پد ما وت تچک ءَ زان ایں کہ کَے رَد ءُ کَے راست وانینگ ءَ اِنت؟ کَے بلوچی زُبان ءِ دوزواہ ءُ کَے بلوچی زبان ءِ بدواہ اِنت پرچا کہ سرپدی چہ وانگ ءَ رس ایت۔ وھدیکہ ما بلوچی درونت ءُ نبشتہ بُنرھبند ءَ زان ایں گُڑا ھمے وتگڑیں اُستاد، دْروگیں زبانزانت ءُ نابودیں بدواھانی راستی ءُ بستار ءَ وت زان ایں کہ اے بدواہ چونیں وتگڑ اَنت۔ چوناھا راج ءِ تہ ءَ بدواھانی پجّارگ ءُ زانگ المی اِنت۔

گِند ئے مرچیگیں پیسبوک ءُ وٹس ایپ ءِ آسراتی ءَ مارا ھر ھال ءَ دو سے روچ ءِ وھد کَشگ ءُ بلوچی دَرونت وانگی اَنت کہ ما بلوچی زبان ءِ بدوھاں بزان ایں۔ مارا وت ءَ راجی زبان ءِ دوزواہ ءُ زبان دوست جوڑ کنگی اِنت۔ ما چہ بلوچی وانگ ءُ راست نبیسگ ءِ بلد بوگ ءَ پد بلوچی وانینگ ءِ جُھد ھم بکن ایں پرچا کہ بلوچی گوں وانینگ ءِ دیمروی کنت۔

شالا دائم وش، وشھال ءُ سلامت بات اِت ءُ شالا راجی زبان ءِ جُھد کار، سرمچار ءُ ھزمتکار جوڑ بہ بات اِت۔ بلوچ راج شالا یکجاہ، یکمُشت ءُ تپاک بہ بات۔ شالا انچوش بات۔

دی بلوچستان پوسٹ: اے نبشتانک ءِ تہ ءَ درشان کُتگیں ھیال ءُ لیکہ نبشتہ کار ءِ جِندئیگ اَنت، الّم نہ اِنت کہ دی بلوچستان پوسٹ رسانک نیٹورک ایشانی منّوک بہ بیت یا اگاں اے گل ءِ پالیسیانی درشانی اِنت۔

راجدوستی

نبشتہ کار: شاھد اھمد

دی بلوچستان پوسٹ

یک راجے ابید وتی جند ءِ راج ءَ گوں وتی درد ءُ سگّاں وت ماں وت مار اِت کُت کن اَنت راجدوستی ءِ مارشت گیشتر ھما وھد ءَ بنا بیت وھدیکہ دری راجے آئی ءِ سر ءَ کبزہ کنت ءُ ھلکاپی ءَ ایردست ئِے کنت۔

گلام بوتگیں راج مدام مار اِیت وتی بزگی ءَ ءُ وتی ایردستی ءَ مدام ھمے گمان کنت کہ ما گلامیں راج اِیں۔

تپاکی زندگیں راج ءِ نشان اِنت ما مدام ھمے جار ءَ جَن اِیں کہ راج گلام اِنت وتی تپاکی ءَ مُھکم کن اِیں ءُ دری راج ءِ سانکلاں بہ پْروش اِیں۔مارشت آگاھی یے، سکینے پہ راج ءَ مِھرے، مارشت راج ءِ تپاکی ءِ مانزمان اِنت۔

دگہ راج مدام تئی تہ ءِ راجدوستی ءَ پروش اِیت، تئی تہ ءِ ھما راجی مارشتاں ولگوج کنگ ءِ جُھد ءَ کنت وھدیکہ تئی سسا ءُ سما ءَ پہ تئی راجدوستی ءِ سِنچاں گار بہ کنت ءُ داں کہ گیشتر وتی ایردستی ءَ مُھکم بدار اِیت۔

مِھر زندگانی یے ھر راج پہ وتی راج ءِ درونت اِنت، ایردست کنوک مدام گلامیں راج ءِ ایردستی ءَ جیڑہ شوھاز کنت انچیں جیڑہ کہ راج ءَ بدگمان بہ کنت، زِد ءُ کینگ ءَ وتی تہ ءَ ودی بہ کنت ھمے چیز گلامیں راج ءِ تپاکی ءَ پروش دنت۔

وتی کانود، وتی رھبند وتی ھساب ءَ جوڑ کن اَنت ھما وڑ کہ آئی ءِ تب ءَ بہ بیت دژمن مدام ایردستیں راج ءِ زبان، دود ءُ دودمان ءَ شری ءَ سرپد بیت شپ ءِ شپ پہ ایردستیں راج ءَ راہ ءُ رھبند جوڑ کنت۔

ایشی ءَ چِہ پد مجگی آزاتی ءَ ھچ وڑ ءَ گلامیں چاگرد ءَ نئیل اِیت اگاں اے بابت ءَ چیزے ھست گڑا آ مزھب اِنت کہ گلتیں رنگ ءُ دروشمے ءَ شِنگ ئِے کُرتگ داں کہ ترا آسودگی ءِ درکار بہ بیت گڑا چہ ھمے چیز ءَ سرجم اِنت۔
من ترا گُشگ لوٹاں آجوئی آسودگی ءِ نام نہ اِنت اے وَ تننگا گلامیں چاگرد ءَ نہ ساچ اِتگ وھدیکہ اے وڑ بوت گڑا تو راستی ءِ جار ءِ پرّینگ ءَ چَک ءُ پد ھم نہ بَہ ئے۔

ھدا بہ دیست کہ ترا اوپار نہ بوگ ءَ اِنت گڑا آ ترا تئی ھاموشی ءَ شوھاز اِیت ءُ یکشل ءَ کینگ ءُ کست ءَ برجم دار اِیت ءُ ترا کُش اِیت ءُ روڑ ءُ دگانی سر ءَ چَگل دنت ءُ داں کہ کَسے ھمے تُرس ءَ دوبر ھچ مہ گُش اِیت، گُنگ بہ بیت، کور بہ بیت، کَر بہ بیت۔ آجوئی راجی زمہ واری ءَ گُش اَنت، ھر ھما کار کہ ھر رنگ ءَ کنگ لوٹ اِیت ءُ ایشی ءِ نہ کنگ میار باری اِنت بزاں تو ھر ھما کار ءِ ھُدابُند ئے کہ آجو ئے۔

اے بار راجدوستی ءِ بار اِنت کہ کنگ لوٹ اِیت، جاھے منزور بسمل گْوش اِیت: ”جان بڈی کن ئے تو مِر ئے گُژن ءَ کار ترا ھر وڑ ءَ کنگ لوٹ اِیت“-

ھر ھما کار راجی کاراں گوں ھمگرنچ اَنت راج پَیلو اِش بکنت چوش وَ سرجمیں راجے اے وڑ کدی نہ کنت کہ مارشتاں وتی اندری راجی سما ءُ واھگاں بہ سوچ اِیت وتی مُھکمی ءَ داشت مہ کنت۔

روان اِنت۔۔۔

دی بلوچستان پوسٹ: اے نبشتانک ءِ تہ ءَ درشان کُتگیں ھیال ءُ لیکہ نبشتہ کار ءِ جِندئیگ اَنت، الّم نہ اِنت کہ دی بلوچستان پوسٹ رسانک نیٹورک ایشانی منّوک بہ بیت یا اگاں اے گل ءِ پالیسیانی درشانی اِنت۔

نمدی یے پہ راج دوستیں سنگت ءِ نام ءَ

نبشتہ کار: سنگت زگرین بلوچ

دی بلوچستان پوسٹ

دْروت منی سنگت، امیت کن آں کہ تو ھر جاہ ءَ ئے، وش ءُ سلامت بات ئے۔ منی دل ءَ بوتگ کہ تئی واست ءَ نمدی یے دیم بہ دیاں بلے مئے ھند ءُ دمکاں دامگ(نیٹ) نہ بوتگ۔ البت تئی بچکند منی دل ءَ ایر اَنت پمیشکا وھد کش اِت ءُ انی پہ تو اے مھر ءِ نمدی ءَ نبیسگ ءَ آں۔ ترا یات بہ بیت کہ تو من ءَ گُشتگ اَت “بیا پُل، گریشگ ءَ یلہ کن۔

من پسو دات کہ پُل گریشگ ءَ یلہ کناں گُڑا کجا رو آں؟ گُڑا تو درائینت کہ کوہ ءُ جنگلے ءَ رو اِیں۔

ھمے گپ ءُ مھر ءِ میان من چہ ترا جُست کُت “پُل ترا دگہ نوکیں ھچ ھبر نیست؟” گُڑا تئی گپ کہ ھو پُل من ءَ ھچ ھبر نیست، لھتے روچ ءَ پد ءَ من سنگت دیست گُڑا من ءَ گْوشت ئِے ھال کن پُل، من پسو دات گریشگ ءَ ھال ھست گریشگ یک جنگل ءُ گیابانے اد ءَ مرگ ھم دَوار نہ کن اَنت سنگت۔

سنگت من نہ زان آں منی نمدی تئی کر ءَ سر بیت یا نہ بنت؟ ءُ من اے ھم نہ زان آں کہ تئی کر ءَ دامگ ھست یا نیست۔ بلکیں تو من ءَ بے ھیال کُتگ۔ سنگت من ترا بے ھیال نہ کناں پرچا کہ تو مئے میتگ ءِ کندیل ئے۔

سنگت بوتّ کنت تئی کر ءَ ورگ ھست یا نیست تو گوں شدیکیں لاپ ءَ وتی زند بستگ ءُ من زان آں تئی راہ یک گٹے ءُ تو گون وتی ھمبلاں زند ءَ گوازینگ ءَ ئے۔

سنگت من زان آں تئی مھر گوں زمین ءَ اَنت۔ تئی مھر یک وھدے الم آسر بنت۔ سنگت ھمے وڑ ءَ زمین ءِ مھراں بہ کنزین ءُ گوں وت ءَ بیار گوں سنگت؟

دیر اِنت گوں تو ھال ءُ ھوال نہ کُتگ سنگت پر چا کہ ۔من گوں وتی وانگ ءَ دزگٹّ بوتگ آں ۔ بلے من سبر کُتگ تو وت پونے کن ئے ، من ھمُک روچ وتی وٹس ایپ چار اِتگ تئی میسج کا ینت ۔ من تئی لمبر ھمُک روچ جتگ بلے تئی لمبر بند بوتگ ۔ من ءَ انچو ھبر بوتگ تو گوں وتی زمین ءَ مھر کُتگ ۔ گوں وتی سنگتاں انچوش مھر کن ئے ۔سنگت من دُوا کناں کہ تو ھرجاہ وشءُ سلامت بہ بئے ۔ سنگت سلامت بات ئے گوں وتی وشیں زند ءَ-

دی بلوچستان پوسٹ: اے نبشتانک ءِ تہ ءَ درشان کُتگیں ھیال ءُ لیکہ نبشتہ کار ءِ جِندئیگ اَنت، الّم نہ اِنت کہ دی بلوچستان پوسٹ رسانک نیٹورک ایشانی منّوک بہ بیت یا اگاں اے گل ءِ پالیسیانی درشانی اِنت۔

بلوچ، بلوچ گِھگیری ءُ گُلامی ءِ پُژدر
‏

نبشتہ کار: پرھاد بلوچ

دی بلوچستان پوسٹ

پجار:‏‎بلوچستان ءِ سرڈگار زِرباری ایشیا (ساؤتھ ایشیا) ءِ اَزگاریں ھَندے ءَ ساڑی اِنت کہ زمینی بستار ءَ گْواجن،جُھلیں زِر ، کوہ ءُ کنڈگ، زید ءُ کَھچر، دشت ءُ پَٹّ ، زمینی کِشک ءُ زِری کِشکانی سوْب ءَ ایشیا ءِ تہ ءَ بلاھیں بستارے دار ایت۔زِری کِشکانی توجیل ءَ گوں عرب مُلک،گلف آف عمان(Gulf of Oman)، پرژین گلف(Persian Gulf) ءَ نزیکی یے دار ایت ءُ زمینی کِشکانی برورد ءَ میان رودراَتکی (Middle East) ءُ سنٹرل ایشیا ءَ گوں وت ءَ ھور کنت۔ بلوچ کماندار نصیر ھان نوری مزنیں بلوچستان Greater Balochistan)) ءِ نَکشہ ءَ اَڈ دنت ءُ گُش ایت کہ ” ھما ھَند ءُ دمگاں بلوچی زُبان ءَ گپ جَنَگ بیت داں ھمودا بلوچ دَمگ ءُ بلوچستان اِنت “۔ پد ءَ ھَژدہ سَد ءِ زمانگ ءَ زورگیِریں اِستان اَنگریز” divide and rule “ پَندل ءِ چیردستی ءَ بلوچ ءِ ڈگار ءِ دِلبند ءَ چاک دنت ءُ وتگڑیں سیمسری لکیر جوڑ کنت۔ سے ٹُکُرانی تہ ءَ بلوچ ءِ زمین ءَ را بَھر ءُ بانگ کنت۔ یکے ڈیورینڈ لائن انوگیں (اوگانستان ءُ پاکستان) ءِ میان ءَ ءُ دومی گولڈ سمِتھ لائن ( ایران ءُ پاکستان) ءِ میان ءَ بَھر ءُ بانگ کنت۔ھمے وڑ ءَ اَنگریز بلوچ راجدپتر ءَ رَد ھم نْویس ایت۔ بلوچ ءَ را آرین ٹولی ءُ عرب مِھتر ھزرت اُمر ءَ گوں بندوک کنت کہ بلوچ نَسلی درگت ءَ چہ عرب ءَ دَر اَتکگیں یک نَسلی ٹولی یے۔ اِد ءِ اَسل جاھمنند نہ اِنت۔ اے پَندل ءِ مستریں سان زمینی ءَ اَبید تَبی ءُ لیکھی اَنت کہ بلوچ ءِ مُچانکی سما ءُ تَبی جوڑشت ءِ سرا سانمندیں اُرشے۔بلوچ راجدپتر زانت ڈاکٹر فاروق بلوچ ، بلوچ اَسل راجدپتر ءَ گیشیِن ایت۔ فاروق ءِ نبشتہ کُتگیں کتاب ” بلوچ اور اُن کا وطن“ بلوچ راجدپتر ءِ دُوار دَرجَتگیں زَگریں دروشُم اِنت۔ ایشی ءِ تھ ءَ بلوچ راج ءِ ھَستانکی ءِ روتگاں ماں یازدہ ھزار سال کْوھنیں مھرگڑہ دودمان ءِ تھ ءَ پٹ ایت۔ اے دودمان ءَ بلوچ ءِ میراس لیک ایت۔اے چیز ءِ گواھی ءَ دنت کہ چہ کرناں بلوچ بلوچستان ءِ زِمین ءِ سر ءَ گوں جتائیں تَب ، پجار(زُبان ءُ دود ءُ ربیدگ) ءُ دودمانے ءَ نِشتگ ءُ زِند گْوازینگ ءَ اِنت۔بلوچ ءِ زمین مُدام زورمندانی کینگ ءُ زَھرانکی ءِ دیمپان بوتگ۔ بلوچ بُندپتر ءِ تھ ءَ بازیں جَنگانی کِسہ ءُ واکیات دست کپنت۔اے نبشتانک ءِ تھ ءَ گْوست ءَ بلوچ ءِ گِھگیری ءِ وڑ وڑیں دروشُمانی پرّیسگ ءِ جُھد ءَ ھوار ھما وھد ءِ زوراکانی تپاسگے اوں جُھد کَنگ بیت ۔ اے نبشتانک ءِ تھ ءَ لھتیں دَرچِتگیں دَری اُرشکار زُورگ بوتگ اَنت کہ آیاں چوں ءُ کدی بلوچ ءِ ڈگار ءِ سر ءَ کَبزہ ءُ اُرش کُرتگ ؟ اے تاکتورانی مول ءُ مُراد چے بوتگ اَنت ؟ پہ درور سکندر (Alexandert) ، پُرتگالی ءَ ھَوار اَنگریز ءُ پاکستان (27 مولُمان 1948) ءَ بلوچ ءِ راجدپتری بُنیات ءَ دَرجَنگ ءُ شُمئے دیم ءَ ایر کنگ،نبشتانک ءِ بُنکی مکسد اِنت۔

‏‎دَری ناشرکارانی اُرش ءُ کْوھنیں بلوچستان: ‏‎بلوچ ءِ گْوست جَنگانی سرجمیں راجدپترے کہ گوں تَھل ءُ جئوریں تجربت ءُ یاداشتاں ھمک بلوچ پدریچ ءِ مجگاں کَلّ اِنت۔ دَری زورمَندانی ناشری ءُ سِلکاری ءِ پزوریں دْرچے ھست۔ برے پہ راھگْوزی ءُ برے پہ وتی سیِت ءُ نَپانی گِرگ ءِ نیمون ءَ وتی زَھرگ ءُ کینگ اِش بلوچ ءِ گْور ءَ پیشداشتگ راجدپتری تاکاں بلوچءَ پہ بلوچ پجار ءُ زِمین ءَ مدام دیمونی داتگ ءُ انگت ءَ اوں دئیگ ءَ اِنت۔ھمے داب ءَ یونان ءِ پوجی کماندارے ءَ اَبید سکندر ارسطو ءِ شاگِرد بوتگ۔ شَھزانتی ءُ زانشتی بستار ءَ یک چالاک ءُ شیواریں نودربرے بوتگ۔چہ درکسانی ءَ سکندر ءِ تھ ءَ جَنگی ھُنر ءُ رِپک بوتگ کہ آئی ءَ کسانی ءَ ھم یونان ءِ بازیں جَنگی پِڑاں وتی بودناکی پیشداشتگ۔سکندر ءَ سرجمیں یونان ءُ ایشیا ءِ مُلک ءُ ھَند وتی کَبزہ ءَ کُرتگ اَنت۔ سکندر ءَ دَہ (10) سال ءَ گیش بوتگ کہ وتی گِس ءَ دُور بوتگ۔ بس جَنگ ءَ بوت ءَ، کَبزہ کناناں بوت ءَ۔بلے اے دَھیں سالانی گِرانتیں زمانگ ھما بوتگ اَنت کہ وھدے لشکر ءَ پاد ماں بلوچستان ءَ ایر کُتگ۔ سیمی ءُ چارُمی کرن ءِ زمانگ ءَ سکندر زمینی کبزہ کنگ ءِ ھَوس ءَ چہ یونان ءَ گوں وتی لشکر ءَ درکپیت۔ھر مُلک ءُ جاھے کہ آئی ءَ راہ ءَ کپیت۔ ایردست کناناں داں اوگانستان ءَ دْور کنت ءُ پنجاپ ءِ دمگاں پُتریت۔ پد ءَ گُڈّی ءَ کئیت سندھ ءِ ھَند ٹَھٹھہ ءِ شَھر بٹالہ ءَ لشکر ءَ دیم دنت ءُ ھَمدا بوج ایت۔ اِد ءِ رَسَگ ءَ پَد سکندر اومان کنت کہ بلوچستان ءِ سرزمین ءَ یک کِشکے ءِ جَتہ کارمرز بکنت۔ءُ دیم پہ ایران ءِ ھَند ءُ دمگاں جُنزان بہ بیت۔سکندر لشکر ءَ سے ٹولیانی تھ ءَ بَھر کنت۔ھشت ھزار سپاھیگانی یک ٹولی یے کماندار نیروخس (امیر البحر) وتی زمہ ءَ زُور ایت۔مکُران ءِ تیاب دپی دمگاں دیم پہ خلیج فارس ءَ سَپر ءَ بندات کنت۔امیر البحر نیروخس ءِ لشکر کُنڈ ملیر ءِ میتگاں آبادیں میداں گوں ڈیِک ور انت۔نیروخس لَشکر ءُ میدانی میان ءَ جَنگے رود ایت۔دپتر زانت گُش انت کہ میدانی پُچ ءُ پوشاک ماھیِگی پوست بنت۔ایشانی ناھُن انچُش مزن بنت اگاں نَرمیں دار ءُ جناوری گوشتاں سَکّ بہ بنت۔ چو کارچ ءِ پیم ءَ سِندان اِش کنت۔ایشانی بالادی رَنگ ءُ دروشُم ھمے واستا اے وڑ بوت ءَ دانکہ ڈَنی اُرشاں ولگْوج کُرت بہ کن نت۔ بازیں نُکسے وْرگ ءَ پَد لشکر ھِنگول ءُ کُنڈ ملیر ءِ ھَد ءُ سیمسراں نہ جَلیت وتی سَپر ءَ برجم دار ایت۔ دومی چِلّ ھزار سپاھیِگانی ٹولی ءِ کمانداری سکندرِ دست ءَ کئیت۔ ایشی ءِ سپر ءِ کِشک ءُ راہ لسبیلہ ءَ داں مکُران ءَ دیم پہ ایران بنت۔ سپاھیِگانی اے ٹولی بازیں سَکّی ءُ سوریانی دیمپان بنت۔ لیوار، گُژن ءُ تُن، گْوات ءِ ریکشانی۔ وھدیکہ سکندر ءِ لشکر جنان ءُ پروشان مکُران ءَ سر بیت۔ وہدے کہ مکُران ءَ سر بنت گُڑا بلوچ ءِ ٹکّ ھوت پہ گوں جوانمردی ءَ آھانی دیم ءَ دار اِیت ءُ آہاں چکپروش کَنت۔ دیمترا سیمی لشکر ءِ ٹولی نَود (90) ھَزار سپاھیِگانی کَچ ءَ بیت۔ کہ ایشی ءِ کمان کریٹیرس ءِ دست ءَ بیت۔ زمینی جَھتہ اے بلوچستان ءِ ھَند درہ مولہ ،زہری ھَند ءُ دمگاں سوراب ءُ ھاران ءِ نیمگ ءَ دیم پہ ایران ءَ سپر ءَ بندات کنت۔ اربوئی ءِ نِشتگیں ٹَک(اوریتائی) گوں کریٹیرس ءِ لشکر ءَ جَنگ دینت۔ اے ٹولی ءِ تھ ءَ زَھگ ءُ زالبول، ٹَپ ءُ ٹوریں سپاھیِگ، پیریں کماش گون بنت۔ ءُ سے سَد پیِل سواریں سپاھیِگ ھم گون بنت۔سکندر ءِ لشکر بلوچستان ءِ جتا جتائیں ھَنداں گوں بلوچاں جَنگ دیاں ءُ نُکس وراناں روان کنت۔

‏‎1559 ءَ پُرتگالی بحرین ءِ سر ءَ بیِڑ برنت۔عراد ءِ کلات ءِ سرجمیں واک ءَ وتی دست ءَ کن انت۔ اے اُرش ءَ گوں ماں میان رودراَتکی مُلکانی تھ ءَ مانریچگ ءِ اولی موہ اَت۔ ھمے درگت ءَ 1581ءَ پُرتگالی سر سرجناں بلوچ تیاب ءَ ھم سر بنت۔ پَسنی ءُ گْوادر ءِ تیابدپی ھَلک ءُ میتگاں ماندار اَنت۔ایشانی بازیں ناشر ءُ سِلکاریانی سوْب ءَ تیاب ءِ سالار ءُ میتگ ءُ بازارانی مھتر ھمل جیھند سک ناوش بیت۔ گوں پُرتگالیاں جَنگ دیگ ءَ پہ لانک بندیت۔ ھمل جیھند پُرتگالیاں چکپروش کنت ءُ چہ وتی ھَند ءُ دمگاں گَلّین ایت۔ سرجمیں تیاب ایمن بیت۔سالانی ایمنی ءُ پُرتگالیانی شکست ءَ پَد یک روچے ھمل گوں وتی سنگت سُھراب ءَ زِر ءَ سیل ءُ سوادے ءَ درکپ ایت۔عمان ءِ نزیک ءَ گوں توپانے ءَ دوچار کپنت ءُ گَٹ بنت۔اے وھد ءُ باریگاں عمان سرجم ءَ پُرتگالیانی دست ءِ چیر بیت۔ گُڑا پُرتگالی سوب کن انت ءُ ھملی شاگ (جَنگی گُراب) ءَ انگیر کن انت۔ ھمل جیھَند گوں وتی ھَمبراھانی ھواری ءَ جَنگ دنت۔بازیں ھَمبراھے جَنَگ بیت۔ گُڈسرا ھمل جیھند ءَ دزگیر کن انت ءُ عمان ءَ بَرنت۔عمان ءِ ھاکم ھمل جیھند ءَ ھُکم دنت کہ منی جَنک ءَ گون سانگ بکن بلے ھمل جیھند مَکَن کنت۔ بازیں آزار ءَ پَد ھمل جیھَند کُشگ بیت اِنت۔

‏‎انگریز ءِ کَبزہ ءُ بلوچ گِھگیری: ‏‎اے زمانگ ءَ کہ اَنگریز ایسٹ انڈیا کمپنی ءِ نیمون ءَ کئیت ءُ سرجمیں ھِندوستان ءَ اَنگریز وتی نوآبادی جوڑ کنت۔اَنگریز ءَ را مُدام برصغیر ءِ نزیک ءُ گْور ءِ ھَند ءُ دمگانی گِرگ ءُ تاکتوریں اِستانانی آیگ ءِ تُرس دل ءَ بوت ءَ کہ کَسے منی نوآبادی ءِ نزیک ءَ مئیت۔ ھمے سْوب اِنت کہ اَنگریز ءَ لوٹ اِتگ کہ آ اوگانستان ءُ بلوچستان ءَ وتی نوآبادی ءُ پوجی بُنجل جوڑ بکنت ءُ سامراجی سیِت ءُ نپانی مُھکمی ءَ پہ دلجم بہ بیت۔ اوگانستان ءِ ھاکم شاہ شُجاع وھدے مُلکی تَھی ءُ توکی جیڑھانی دیمپان بیت۔ گُڑا تَچ ایت، کئیت۔ ھستیں وھد ءِ ھانِ کلات میر مھراب ھان ءِ باھوٹی بیت۔بلوچ راجدپتر ءَ باھوٹی ءُ میار جَلّی ءِ باز داستان ھست اَنت۔ انچُشکہ دو سَد سال ءَ ساری مُغُل شِھنشاہ ہمایوں ھم کلات ءِ ھاکم ءِ کرا باھوٹی بوتگ۔پدا پہ وشی ایران ءِ ھَند ءَ بَرگ بیت۔ھمے وڈ ءَ امیر شُجاع ھم پہ سر ءُ سلامتی وتی مُلک ءَ رسینگ بیت۔اَنگریز اوگانستان ءِ پُترگ ءَ قندھار ءِ دَمگ ءَ گیچین کنت۔ اے کار ءِ ھاترا آرا پنجاپ ءِ مہاراجہ رنجیت سنگھ ءِ کُمُک گون بیت۔بلے قندھار ءَ پیش آرا بلوچستان ءِ دِلبند درہِ بولان ءَ وتی پاد ایر کنگ لوٹ ایت۔ میر مھراب ھان اَنگریز ءِ راہ ءِ سرا یک کُنٹگے بیت۔اَنگریز ھم زانت کہ ھان مھراب ھان پہ وشیں دلے وتی ڈیھ ءِ گْوزگ ءَ نئیلیت۔ اَنگریز ءَ لوٹ ایت کہ گوں مَکُر ءُ پریباں ھان میر مھراب ھان ءَ رَد بدنت ۔اے کار ءِ واستہ امیر شُجاع ءَ سیِت ءُ نپانی واب پیشدار ایت ءُ وتی چَریکے جوڑ ئےِ کنت۔یکرندے امیر شُجاع اَنگریز ءِ ھُکُم ءَ کلات ءَ چہ شالکوٹ(کوئٹہ) ءَ لوٹائین ایت۔ مھراب ھان یک آزاتیں مُلک ءِ سروگے ءِ بِستار ءَ اے ھُکُم ءَ پہ وتہ ائیبے سرپد بیت ءُ رَد کنت۔اے ھُکُم ءِ پَسو ءَ دنت ءُ گُش ایت ”او اَنگریز ءِ چَریک ھوش ءَ سرا کن ءُ منی سرا اینکس روب پیش مہ دار۔ھما روچ ءَ چہ من اے تَھت ءِ سرا وتی بَھت ءُ توکل ءِ سوْب ءَ نِشتگ آں۔ھُدا ءِ رسول ھم گْواہ اِنت کہ منی گوں دُژمناں جَنگ ھَست۔“

‏‎اگاں میر مھراب ءِ زمانگ ءَ کلات ءِ درباریانی جاورھال ءَ بہ چار ئےِ، دُرست پہ نَپری پاھدگانی دُمب ءَ کپتگ اَنت۔انچُشکہ داؤد محمد غلزئی ،آخوند فتح محمد ، آخوند محمد صدیق،ملا محمد حسن ءُ سید شریف محمد۔ اے کُل پہ مھراب ھان ءِ پروش دیگ ءَ گوں اَنگریز سرکار ءَ ھمکار ءُ جریدگیں پَندل بوتگنت۔ اسپیت پوستیں سرکار چہ مھراب ءَ سک ناوش بیت۔اَنگریز امیر شُجاع ءُ مہاراجہ رنجیت سنگھ ءِ ھمکوپگی ءَ پنجاپ ءُ قندھار ءِ راہ ءَ چہ رؤت کابُل ءَ بے جَنگ ءُ جوپ ءَ کبزہ کنت۔امیردوست محمد خان اَبید میڑگ ءَ چہ اوگانستان ءَ تچ ایت۔

‏‎اوگانستان ءِ تاراجی ءَ پَد میجر ولشائر ءِ کمانداری ءَ اَنگریز لشکر دیم ءَ گوں کلات بلوچستان ءَ کنت۔ میر مھراب ھان ءَ مالومداری رسیت کہ اَنگریز لشکر کلات ءِ سرا اُرش ءَ دِلمانگ اِنت۔مھراب ھان سرداراں توار پِر جَنت کہ بیا اِت بلوچ ءِ ڈگار ءُ ننگ ءُ ناموس ءَ بہ رکین اینت۔بلے سردار اے بابت ءَ ھچ کِماریگ نہ بنت ۔وھدیکہ انگریز لشکر مستونگ ءِ دمگاں کئیت۔ جَنگ دارگ ءَ اَبید سراوان ءِ سردار لشکر ءَ را اَپس، اوشتر ،ورگ چَرگ، مردُمی کُمک دینت۔ 13 نومبر 1839 ءَ اَنگریز کلات ءِ نزیک ءَ سر بیت۔گُڑا میر مھراب ھان گوں لھتیں بلوچ یاگیاں کلات ءِ چَپ ءُ چاگرد ءَ سَنگر کننت۔جَنگ بانگْواہ ءَ بندات بیت داں سرشپ ءَ ۔ لشکر توپ گْواری کنت کہ ایشی ءِ سوْب ءَ کلات ءِ دروازگ پروش ایت۔وھیدکہ اَنگریز لشکر تھ ءَ دْور کنت۔ میری ءِ بادگیر ءَ سرمچاریں مھراب ھان گوں وتی دلیریں سنگتاں لشکر ءِ دیم پہ دیمی ءَ بیِڑ برنت۔اِد ءَ انگریز ءَ را مزنیں تاوانے دینت۔زمینزداگیں میر مھراب ھان سرمچنڈیں سنگتاں ھَوار پہ ڈگار ءِ پھازگ ءَ نمیران بیت۔

‏‎ پاکستان ءِ جوڑشت ءُ کلات ءِ مازیٛن:‏‎ اَنگریز ایسٹ انڈیا کمپنی ءِ نام ءَ کاروبار ءِ نیمون ءَ کئیت۔پدا سرجمیں مزن بَرّ ءَ وتی نوآبادی جوڑ کنت۔ دومی جھانی جَنگ ءَ پَد اَنگریز ءِ زور ماں مزن بَرّ ءَ نزورتر ایت۔ ھِندوستان ءَ نوآبادی یے ءِ بستار ءَ داشت کُرت نکنت۔ھمے زمانگ ءَ اَنگریز مزن بَرّ ءَ پروش ایت۔ دو اِستان ءِ ھستانکی دیم ءَ کئیت۔ھِندوستان آزاتیں مُلکے جوڑ بیت ءُ اَنگریز وتی رْوگ ءَ رَند اے ھَنداں وتی سامراجی پاھدگانی سمبالگ ءَ پہ پاکستان ءَ جوڑ کنت۔پد ءَ 14 اگست 1947ءَ پاکستان وتی آزاتی ءِ جار ءَ جَنت۔ پاکستان ءِ جوڑشت ءِ لھتیں ماھاں پَد کانگریس، مسلم لیگ ءُ کلات ءِ جَھگیِرانی میان ءَ گَپ ءُ باوست بیت۔ گُڈّی ءَ کانگریس ءُ مُسلم لیگ ءَ ھواری ءَ یک جارے پِرّینت کہ کلات ھِندوستانی اِستانے نہ اِنت۔ اگاں لوٹ ایت آزات بوت کنت۔ گُڑا ھان یار محمد ھان 11 اگست 1947 ءَ آزاد کلات(بلوچستان) ءِ جار ءَ پِرّین ایت۔ھانِ کلات آزاتیں راجے ءِ بستار ءَ پیسلہ زُوریں اِدارگ دیوانِ بالا ءُ دیوانِ زیریں ءَ ٹھین ایت۔ بلے وھدے 3 ستمبر 1947 ءَ کامن ویلتھ ریلیشنز سھیگ بیت کہ کلات یک آزاتیں اِستانے ءِ ھاترا سُر ءُ پُر ءَ اِنت۔گُڑا آزادی ءِ جار ءِ پَسو ءَ گُش ایت کہ ” کلات وتی آزادی ءِ ھاترا گوں پاکستان ءَ گِند ءُ نند کنگ ءَ اِنت۔مزن بَرّ ءَ واکداری ءِ یلہ کنگ ءَ پیسر لارڈ ماؤنٹ بیٹن ءَ اے جیڑہ ءِ بابت ءَ کَڈّن کنگ بیت۔کامن ویلتھ ریلیشنز وتی سامراجی پاھدگاں چم ءِ چیر ءَ کنت ءُ اے بیانیہ ءَ دیم ءَ کاریت کہ کلات یک آزاتیں اِستانے ءِ جَھتہ میان اُستمانی زمہ داریاں پیلو کُرت نکنت۔ اَنگریز ہائی کمیشن ءَ را ھم ھال دیگ بیت کہ آ پاکستان ءِ سرکار ءَ مَکَن بکنت دانکہ آ گوں کلات ءَ ھچ چُشیں سْوڑگ مکنت کہ ایشی ءِ سوْب ءَ کلات ءِ آزادیں بستار دیم ءَ بئیت۔“

‏‎4اگست 1947 کلات ءُ نوک وجود ءَ آؤکیں پاکستان ءِ میان ءَ یک پئیمانے ءِ سر ءَ دزرَند جَنَگ بیت۔پد ءَ11 اگست ءَ اے پئیمان ریڈیو ءَ شِنگ کنگ بیت۔ پئیمان ءِ تھ ءَ لھتیں کول ءُ کرار اَت اَنت; 1:پاکستان ءِ سرکار اے گپ ءِ سر ءَ تپاک کنت کہ کلات یک آزاتیں اِستانے ءُ ایشی ءِ کَد ءُ بالاد ھِندوستانی اِستانانی وڑ ءَ نہ اِنت۔2:اے بابت ءَ کانودی چار ءُ بچار کنگ لوٹ ایت کہ ھر پئیمانے کلات ءُ اَنگریز ءِ نیام ءَ بوت ءَ گُڑا پاکستان ایشانی پابند اِنت یا نا؟ 3:کانود ءِ زانوگِراں چہ ھیال ءُ لیکہ ءِ زُورگ ءَ پَد کلات ءُ پاکستان ءِ نیام ءَ پیسلہ بیت۔4: انوں یک پئیمانے بوت کنت کہ ایشی ءِ چیردستی ءَ پاکستان آ کُلیں پئیمانانی پابند بیت کہ کلات ءُ انگریز ءِ نیام ءَ بوتگ اَنت۔ وھدیکہ 11 فروری 1948 ءَ محمد علی جناح برٹش بلوچستان ءِ شَھر سِبی ءَ شاھی دربار ءَ گُشتانک دیگ ءَ کئیت۔ پد ءَ 12 فروری ءَ جناح ءُ ھان کلات ءِ نیام ءَ گِند ءُ نندے بیت۔ اے زمانگ ءَ جناح ءُ ھان کلات ءِ میان ءَ باز دیوان بیت۔ 14 فروری ءَ ایشانی دگہ گِند ءُ نندے ٹھیت۔ بلے ھان کلات بیماری ءِ سوْب ءَ نہ رؤت۔ گُڑا محمد علی جناح کرنل ایس بی شاہ ءَ نَمدی ءِ دنت ءُ پہ کاسِدی ھان کلات ءِ نیمگ ءَ روان ئےِ دنت۔اے نَمدی ءِ تھ ءَ جناح صاحب اولی رَند ءَ کلات ءَ پاکستان ءِ تھ ءَ مازیٛنگ ءِ گَپ ءَ کنت ءُ گورنمنٹ آف انڈیا ایکٹ 1935 ءُ انڈیپنڈنس ایکٹ 1947 ءِ سَرشون ءَ دنت۔کلات ءَ را چہ اے سرشوناں ھچ سیادی نیست پرچاکہ کلات ھِندوستانی اِستانے نہ اِنت۔ نوں اے دُرستیں جیڑہ کرنل ایس بی شاہ ءِ دست ءَ بنت۔ جناح اے میان ءَ گوں ھان کلات ءَ گِند ءُ نند نکنت۔کلات ءِ دوھیں پَندل سازیں دیواناں مازیٛن ءِ گَپ رَد کنگ بیت۔ ھان ءِ کلات ءِ مازین ءِ بابت ءَ جیڑگ ءَ ساری لسبیلہ ءِ جام غلام قادر خان ، نواب خاران حبیب اللہ ءُ مکُران ءِ سردار بائیجان 17 مارچ ءَ کراچی ءَ جناح ءِ گِندگ ءَ کا اَنت۔ مکُران ، لسبیلہ ءُ ھاران ءَ گوں پاکستان ءَ مازینگ ءِ واستا کاگدانی سر ءَ دزرند جَن انت۔ ءُ محمد علی جناح ایشاناں گوں پاکستان ءَ ھوار بوھگ ءَ منّ ایت۔ لسبیلہ ، ھاران ءُ مکُران ءِ مازیٛن ءَ پَد مکُران ءَ پاکستانی پولیس فورس راہ دیگ بیت۔ ھرچی کہ اِستان کلات ءِ مردُماں ایشاں چہ اُد ءَ گَلّین ایت۔ایشی ءَ چہ اَبید کوئٹہ ءَ پوج نندارینگ بیت ءُ پہ کلات ءِ سرا اُرش ءَ جریدگ بنت۔ ‏‎محمد علی جناح ءِ مَکَر روچ پہ روچ گیشتر ودّان اَت اَنت۔ پاکستانی پوج ءُ پولیس بلوچستان ءَ مان ریتکگ اَت۔ ھان کلات سک تُرس ءِ آماچ بیت ءُ آئی ءِ کرا ھچ ھاٹیگ نہ بیت۔ اے وھد ءَ ھان کلات ءِ کرا دو راہ پش کپ ایت۔ یکے ھمیش اِنت کہ ماڑی ءَ یل بکنت ءُ دیم پہ کوھاں پاکستان ءِ بگیری ءَ گھگیری بکنت۔ءُ دومی پاکستان ءِ لوڈ ءَ کلات ءَ بہ مازیٛن ایت۔ ھان کلات دومی ءَ گیچین کنت۔بلوچستان ءَ را گوں پاکستان ءَ مازیٛنگ ءِ جُھد ءَ محمد علی جناح ءَ اول سرا ھان کلات ءِ جَھلی سردار گِپتگ اَنت۔پد ءَ ھان کلات ءَ را انچُش لاچار کُتگ کہ آئی ءَ ابید ءِ مازیٛن ءَ دگہ ھچ راہ نہ دیستگ۔27 مارچ 1948 ءَ وھدیکہ ھان کلات مازیٛنگ ءِ کاگدانی سر ءَ دزرَند جَنت، پاکستانی پوج میان اُستمانی کانود ءُ سیمسراں لگتمال کنت ءُ سرجمیں بلوچستان ءَ مانرِچیت۔زُلم ءُ زوراکی ءِ نوکیں دْرچے بِندات بیت۔ کلات نیشنل پارٹی ءِ سرا بَندش جَنَگ بیت۔ تیوگیں سیاسی ءُ کْواسیں مردم جَنَگ ءُ زِنداناں بَند کنگ بنت۔بازیں بلوچے کراچی ءُ اوگانستان ءَ درانڈیھ کنگ بنت۔ بلوچستان ءَ ایمرجنسی ءُ بازیں ھَنداں کرفیو لَگ ایت۔ اے جاورھال ءِ لوٹ ھمیش بیت کہ یک سانمندیں جُنزے جُنزینگ بہ بیت۔ اے کمی ءَ شہزادہ آغا عبدالکریم احمدزئی پُورا کنت۔ ‏‎1948 ءِ اولی آسیاب(اِنسرجنسی) نوبت سک ءَ سادگ بیت۔ بے سر ءُ سامانی ءِ تھ ءَ آغا عبدالکریم گوں کسانیں ٹولی یے ءَ دیم پہ اوگانستان ءَ رؤت۔اوگانستان سرکار ءِ نیمگ ءَ ھچ اوست نہ گند ایت۔ سرلٹھ ءِ مادنیں کوھاں گِراں دیم پہ دُژمن ءَ۔ جَنگ ءَ لانک بند ایت۔دژمن ءِ لگوری اِد ءَ پَدّر بیت کہ آغا عبدالکریم ءَ کُران ءِ دروھی ءَ دنت۔پاکستانی پوج ءِ یک برگیڈئیر ءُ دو میجر ، اھمد یار خان ءَ ھوار آ دگہ ٹَکّی مردم سوگند وارنت کہ تو چہ کوہ ءَ ایر ءَ جَنگ بندی بکن۔ پاکستان لھتیں بَے گُش ایت کہ تو جَنگ ءَ ھلاس کن۔ما وتی پوج ءَ چہ بلوچستان ءَ کش ایں۔وھدیکہ آغا عبدالکریم جَنگ بندی کنت۔ گُڑاں گِرگ ءُ جیل کنگ بیت۔ دہ دہ سال ماں زِنداناں آزار دیگ بیت۔

‏‎میان اُستمانی سیاسی شَئور ءَ چہ آشنا بوتگیں بلوچ ورناھاں اولی اِنسرجنسی ءِ نوبت ءَ را سیاسی کالب ءِ تھ ءَ مانگِتک۔1950 ءِ باریگ ءَ بلوچ جُنز ءِ تھ ءَ وانندگ ءُ شیِواریں مردُم گون کَپت کہ ایشاں بلوچ آجوئی جُنز ءِ تھ ءَ ادب ءُ سیاست آؤرت۔اے کُل نواب یوسف عزیز مگسی ءِ سیاسی نوکیت ءِ کِشتگیں توم اَت کہ سال سال پہ گیشتر روتگ جنان اَت۔1958 ءَ ایوبی مارشل لاہ ءِ زمانگ ءَ بابو نوروز ھان کوھاں سر کپیت۔بابو نوروز ءُ آئی سرمچارانی پِگر ءُ مکسد ھمیش بیت کہ ھان کلات ءِ بستار دوبر بحال کنگ بہ بیت۔ بابو نوروز ءَ ھم کُران ءِ توجیِل ءَ رَد دیگ ءُ جَھل ءَ ایر گیجگ بیت۔ بابو نوروز ءُ آئی ءِ ھمبراہ گِرگ ءُ زندانی کنگ بنت۔ اِستانی زوراکی ءِ گُڈّی ھَد بیت کہ بابو نوروز ءِ ھمگَنگل پاھو دیگ بنت۔ ءُ بابو نوروز 90 سالءِ اُمبرءَ جیلءِ تھ ءَ نمیران بیت۔ بلوچ ءِ گِھگیر ءِ اے دْراجیں جُنز دیم ءَ وْدّان کنت۔ 1962 ءِ جَنرل شیروف ءِ فراری(گوریلا) تحریک ءُ پدا 1970 ءِ لندن گروپ سرکش ایت۔1839 ءِ بندات بوتگیں بلوچ گھگیری ءِ اے سپر ءَ را دو سد سالاں بُرز اِنت کہ برجم اِنت ءُ پیش ءَ چہ زیات تواناتِر اِنت۔

‏‎گڈ سر:‏‎گْوست شاہد اِنت کہ بلوچءَ پہ وتی پجار، زمین ءُ دود ءُ ربیدگانی رَکینگ ءَ ھاتر ءَ ٹِلّیں سر گوازینتگ اَنت، بلے زمین اِش نہ داتگ ءُ ناں کہ درامدانی ھاکمی اِش مَنّ اِتگ، آ تُری جہانگیریں سکندر بہ بیت، پرتگیز، عرب ءُ منگول یا کہ مروچیگیں پاکستان بہ بیت، بلوچ ءَ ھجبر زورگیر ءِ دیم ءَ سر جَھل نہ کُرتگ ءُ آئی ءِ ھُکمانی پد ءَ نہ شُتگ بلکیں بلوچ ءَ ھر زمانگ ءَ گِھگیری کُتگ، وتی ھیشی سر اِش باھینتگ اَنت، مال ءُ دولت اِش یلس داتگ ءُ کوھ ءُ گراں وپتگ اَنت بلے زَمین ءِ مھر کسے ءَ اوں آہانی دِل ءَ چہ کَشّ اِت نہ کُرتگ۔‏‎انچوش کہ بے ابرمی استان (غیرفطری ریاست) پاکستان 27 مولمان ءَ وت واجھیں بلوچستان ءَ توپک ءِ زور ءَ ایرجیگ کَنت، مدامی ھمے جُھد ءَ گُلائیش بیت کہ بلوچ ءَ چہ آئی ءِ زَمین ءَ بہ سند اِیت، آئی ءَ انچوش سِند ءُ سید بہ کنت دانکہ آئی ءِ راجی مارِشت ھلاس بہ بنت ءُ ھِجبر ھونک مہ جَن اَنت پمیشکا آ بلوچ ءَ جتاجتائیں بھراں بھر کَنت، بلے بلوچ روچے مروچی چہ راجی مارِشت ءَ نہ سستگ ءُ ناں کہ گِھگیری ءَ نرمی اِش اتکگ بگندے گیش توان تِر بوتگ۔

دی بلوچستان پوسٹ: اے نبشتانک ءِ تہ ءَ درشان کُتگیں ھیال ءُ لیکہ نبشتہ کار ءِ جِندئیگ اَنت، الّم نہ اِنت کہ دی بلوچستان پوسٹ رسانک نیٹورک ایشانی منّوک بہ بیت یا اگاں اے گل ءِ پالیسیانی درشانی اِنت۔

اکسانی لڑ ودان بیت

نبشتہ کار :زرپھاز بلوچ

دی بلوچستان پوسٹ

انچو سما بیت کہ بیگواھی ھمک بلوچ، ھاسکر بلوچ ورنا ءِ بھت ءَ نبیسگ بوتگ۔ زانگ نہ بیت کہ بلوچءِ زورانسری بیگواھ کنگ کدی بندات بوتگ۔ بلے اے درگتءَ اَنچو گؤش انت کہ بلوچستان ءِ گؤستگیں ءُ بیران بوتگیں سر وزیر عطااللہ مینگلءِ مستریں بچک اسداللہ مینگل ءُ آئیءِ سنگت احمد شاہ کرد اولی زورانسری بیگواھ کنگ بوتگیں بلوچ زانگ بنت۔ اے دوھیں ورنا سال 1976ءَ چہ کراچی ءَ بیگواھ کنگ بنت۔ اسداللہ مینگل آ زمانگءَ کراچی نیشنل کالج ءِ نودربرے بیت۔ اکتر مینگل ءِ گؤشگ ءِ ردا، اسداللہ مینگل ءِ زورانسری بیگواھ کنگ ءِ وھدءَ آئی سند چاردھ سال بوتگ۔ اے گپ ادا دلگوش کرز ایت کہ اے وھدءَ پاکستانءِ سروزیر ذوالفقار علی بھٹو بیت۔ پاکستان ءِ ھما سیاسی گل کہ مرچی ھوں سرفراز بگٹی ءِ درؤشم ءَ پہ بلوچ ءِ بیگواھی ءَ بلوچستان ءِ سر ءَ وتی پنجگ ئے جتگ انت۔ گڑا اے گپ ادا تچک انت کہ ھر بلوچ وتی بیگواھی ءِ باریگ ءِ ودار ءَ بہ کنت۔ مرچی بلوچستانءَ ھر نیمگءَ چماں شانک دے ترا زندگیں مردم اکس جوڈ بوھگءَ گندگءَ کاینت۔ ھمے اکس بلوچستان ءِ پجار جوڈ بوھگ ءَ انت۔ مرچی دگنیا بلوچستان ءَ ھمئے اکسانی درؤشم ءَ پجہ آرگءَ انت۔ پرچا کہ بلوچ تہنا چہ بلوچستان ءَ آوار جنَگ ءُ بیگواھ کنگ بوھگءَ نہ انت۔ بلکیں دگنیا ءِ ھمک کنڈا چہ بلوچ پہ زور بیگواھی ءِ آماچ کنگ بوھگءَ انت۔ اگاں ساجد ھسین چہ سویڈن ءَ بیگواھ بوت کنت۔ گڑا نودربر خداداد بلوچ چوں وتا چہ سرگودھا، استان ءِ دلبندءَ رکینت کنت؟ گپ اش انت کہ بلوچ، بلوچ کنگ ءُ زورانسری بیگواھ کنگ بوھگءَ انت۔ ادا اے چارگ بوھگ ءَ نہ انت کہ کئے، کئے انت، کجا انت، چے کار ءَ انت؟ بس تو بلوچے یے گڑا بیگواھ بوھگءَ چہ بیھال مبو۔ بوت کنت تو کمے رند یا دیمترا بیگواھ کنگ بہ ئے بلے بیگواھی تئی پیشانیءَ نبشتہ انت۔ تو زان ئے سید زھور شاھ ھاشمیءَ بیگواھی ءِ سرا باریں کجام زمانگءَ گؤشتگ ات،”جہ بجن بے ساری ءُ بے زانتی ءَ شھمات کن، کہ تئی بیگواھی ءِ سامان سرجم بوتگ انت۔” بلے توئے سادگیں بلوچک ناں جہہ جنِِ ئے ءُ ناں بے زانتیءَ شھمات کنَگءَ گندگ ءَ کائے۔ تو بس نشتگ ئے ءُ وتی باریگ ئے وداریگ ئے۔ تو بیگواھ بوھگءَ ساڑی ئے بلئے جنگ ءَ ساڑی نہ ئے۔ تو نادراھجاھ ءَ گندلانی سر ءَ مَرگ ءَ امبازے بلے جنگ ءِ پڑا گوں وتی براتاں شھید بوھگءَ تیار نہ ئے۔ تو روچے باریں چنچو رنگ ءَ مِرگ ءَ ۓ ۔ بلئے بھ جیڑگءَ نہ ئے کہ آ نیمگءَ بلاھیں جنگے جنزان انت۔ مِرگ ءَ وَ من، تو چوناھا مِرگ ءَ ایں گڑا من، تو جنگ مہ کن ایں ءُ شھید پرچا مہ بہ ایں؟ جنگ مئے ڈیھ ءَ آجو کنت ءُ مئے آؤکیں پدریچاں چرے تھپروشیں جنجالاں پہ مدامی ھلاس کنگ ءِ گڈی لوٹ انت۔ تو بچار، تو بے گناہ ءَ بیگواھ بوھگءَ ئے۔ بلے انگت ھاموش ئے ءُ نشتگ ندارھ چارگ ءَ ۓ۔ تو اگاں میار بار بوتین ۓ۔ تئی گھار کوکار ءُ زارءَ انت کہ تئی میار چی انت؟ بلے آ چُپ دپءَ دیگ بیت ءُ تو پہ مدامی چہ آئیءِ چماں اندیم کنگ بۓ۔ تو عطا شادءَ ھم نوان ئے بھتاور کہ جاگھے گؤشیت، ”منی گناہ ھمیش انت کہ ھچ گناہ اوں نیست، منی میار ھمیش انت کہ بے میارآں من۔” بلے من گؤشاں منی، تئی گناہ بس بلوچ بوھگ انت ءُ میار بلوچستان ءِ چک بوھگ انت ءُ بس۔

دومی نیمگءَ گپ اگاں دمگی ءُ میان استمانی نام گپتیں انسانی ھکانی پانَک جنوکیں ادارھانی رھبندانی کنگ بہ بیت۔ گڑا زورانسری بیگواھی یک میارے منگ بیت۔ بلے وھدے گپ شست ءُ ھشت ھزار بلوچ ءِ بیگواھی ءِ کئیت۔ (دلگوش! شست ءُ ھشت ھزار ھما بلوچ انت کہ زانگ بوتگ انت۔ اے پراھ ءُ شاھیگانیں بلوچستان ءِ کوھ ءُ کوچگاں باریں دگہ چنت بلوچ گار انت۔ آھانی بابت ءَ کس ھچ زانت نہ کنت) گڑا اے ادارھ کپودر جوڈ بنت ءُ وتی چماں بند کن انت۔ وتا چہ پشیءِ پنجگاں رکین انت۔ بلے مردمءَرا ھزار ارمان بیت کہ بزگیں، شپادیں، شدلاپیں ءُ درتہ پُچیں بلوچانی بیگواھی ءِ سرا اے تمامیں گل مارا ھچ کنگءَ گندگءَ نیا انت۔ اَنچو مارگ بیت بلوچ انسانانی لڑءَ ھوار نہ انت۔ اگاں ناں اے نام گپتیں ادارھاں ٌپاکستان الم کھڈن کتگ ات کہ آ بلوچ راج ءِ مھلوکانی زورانسری بیگواھی ئے، اے انسانی جیڑھءَ وتی جندے جوڈ کرتگیں رھبندانی ردا وت بہ گیشین ایت ۔ پرچا کہ پاکستان ءِ جند ھم اے گلانی باسکے ءُ ھمے شوربندانی سر ءَ ایشی دز رند ھم ھست اَنت۔ وتارا انسانی ھکانی پھریزگ ءِ چیمپئن گؤشوکیں اے تمامیں گل اے گپ ءَ بیھال مہ بنت کہ بلوچ وتی بیگواھیں براتانی جستءَ استان ءَ ھوار چہ اشاں نہ گر اَنت۔ بلوچ راج اے انسانی جیڑھ ءِ سرا زیک ھم ھاموش نہ بوتگ۔ ءُ ناں مرچی دست ءَ سر ءِ چیرا کنت ءُ وپس ایت۔ گڑا بائد انت اے گل بلوچ ءِ بیگواھی ئے سر ءَ ھاموشی ءَ نندگ ءُ پاکستان ءِ وڑیں پنڈوکیں مھتر استانے ءِ پشت پناھی ءَ یل بہ کن انت۔ وتی رھبند ءُ کانوداں پامال مہ کن انت۔ پمیشاں گھتر انت کہ وتا چرے رزواھی ءَ بہ رکین انت۔ اے رِدا تُرندءَ چہ تُرندتریں گامگیج چست بہ کن انت۔

سادگیں بلوچک! من، تو باریں کدیگءَ چہ بیگواھ بوھان ءُ پیداک ایں۔ پہ من ءُ پہ تو اِنچوکیں دراجیں مدتے ءِ گؤزگ ءَ پد کہ کسءَ ھچ نہ کت۔ گڑا ما، شما کل اے گپءَ شر سرپد بہ بئیں کہ دیمترا ھم کس مئے کمک ءَ نہ کنت۔ من، تو اگاں چیزے کت کن انت گڑا آ منی، تئی جندے یکمشتی انت۔ یکمشتی ھما سلاھ انت کہ مارا وتی سراں لگور ءِ دیما جھل نہ کنَگءَ یک دومی ءِ کمک ءَ کت کنت۔ بلوچ زورانسری بیگواھی ءِ سرا توار چست کنگ ءِ زمہ واری بائد انت ایوک ءَ ڈاکٹر ماھرنگ، سمی دین، ساھرہ ءُ دومی مردمانی مہ بیت۔ لس مھلوک ھم بائد انت وتی زمہ واریاں اے درگتءَ پیلو بہ کنت۔ گؤستانک ءَ بلوچءَ اگاں پرؤش وارتگ۔ گڑا وتی سرپانی تہءَ یکمشتی ءِ برجم دارگ ءَ بے سوب بوتگ۔ پمشکہ استان ءَ بلوچ ءَ را زبان، نیکراھ، دمگ، زات پاتانی تہ ءَ بھر ءُ بانَگ کنگ ءَ وتی لانک بستگ۔ دانکے ما بھر ءُ بانگ بہ بہ ایں ءُ نزور بہ ئیں۔ ءُ آ وتی زورگیری ءَ مھکم داشت بہ کنت۔ بلئے بلوچ راج ءَ نوں شر شیوار بوھگی انت ءُ جھد گوں یکمشتی ءَ دیما جنزینگی انت۔ پرچا کہ ڈیھ ءِ آجوئی بہ بیت یا بلوچ بندیگانی گپ، ترا تاسءَ کنگ ءُ دیگ نہ بنت۔ ایشانی ھاترا مارا، کُلاناں وتی کچ ءُ کساسءَ جھد کنگی انت۔ وتی آؤکیں پدریچ چرے لانت، گلامی ءُ بیگواھیءَ رکینگ کپ انت۔ اَنچوش کہ بلوچ آشوب ءِ چیدگ واجہ ھیر بکش مریءَ جاگھے مارا پنت دیان ءَ گؤشت،”زلم ءِ ھلاپ ءَ امنچو دیرا پاد کائے، ھمنچو زیاد دیمھونی دیگ کپ ایت۔” بائد انت نوں ما، شما کل بلوچ کماش ءِ گپاں چہ شمشکار مہ بہ ایں۔ وتی جھد ءَ گوں یکمشتی ءَ تاگتے بہ بکش ایں۔ دومی نیمگ ءَ ما اگاں بچار ایں تہ اے لیکہ ءِ ردا مزن مزنیں تاگتاں ھم پرؤش وارتگ۔ مئے دژمن پدا ھم یک پنڈوکیں مھتر استانے کہ بلوچ آشوبءَ پیسرا چہ سرین پرؤش کرتگ۔ اے نزوریں دیوالءَ بس یک ترندیں دِکھے زلورت انت۔

بلوچ ءِ زورانسری بیگواھیءَ چہ کسہ انگت اِنچو مان نگیش اتگ ات۔ بیگوائیں بلوچانی کھولاں پدا ھم امیت ءِ گؤرجیگ داشتگ کہ کدی ناں کدی مئے بندیگ آجو کنگ بنت۔ بلئے چیزے سال پیسر کہ استان ءَ یک دگہ جنگی جرمے بندات کت۔ آئی ءَ بیگوائیں بلوچ درؤگیں میڑءَ وتی کشندھ ٹولی، سی،ٹی،ڈی ءِ دست ءَ کوشارینت انت ءُ سرمچارانی نام دات انت۔ گڑا ایشیءَ چہ مھلوک سک دلوارگ بوت انت۔ مھلوک ءِ دلوارگی وتی جاگہ ءَ بلئے چریشیءَ یک نوکیں زرمبشتے ءَ سر چست کرت۔

سی،ٹی،ڈی ءِ دستءَ بیگواھ بوتگیں بالاچ مولابکش ءِ کوشءَ رند مھلوک نوں وتی چکانی بیگواھی ءِ سرا ھاموش نہ بیت۔ اے جیڑھ ءَ پد بدلی اے اتک۔ ھر کجا کہ بلوچ پسگے بیگواھ کنگ بیت۔ گڑا آئی ءِ کھولءَ ھوار لس مھلوک دگانی سرا نندانک برجم دار ایت۔ ءُ لوٹ کنت داں آھانی بیگواھ کرتگیں بچ آجو نہ بیت۔ آ دگانی پچ کنگءَ ھچ وڑا جاڑی نہ بنت۔ اے یک سوبمندیں گامگیجے۔ ایشیءَ چہ استان ءِ سرا زور اتکگ۔ زورگرءَ بلوچ ءِ اے گھگیریءِ ترسءَ چہ بازیں بلوچے آجو ھم کرتگ۔ گڑا لس مھلوک بائد انت وتی زمہ واریاں اے درگتءَ دیمترا ھم پیلو بہ کنت۔ ھر دمگءَ کہ بلوچے بیگواھ کنگ بیت۔ گڑا گوں آئی ءِ کھولءَ دگ بندی ءَ ما شما کل یکجاھ بہ بئیں ءُ شاھدگاں داں ھما وھدءَ بند بہ کن انت۔ داں استان لاچار ہہ بیت۔ مئے بیگوائیں بچاں آجو بہ کنت۔ اگاں زھرشانی کنگ ءُ شاھدگ بند کنگ مہ بوتین انت۔ گڑا مرچی دومی بندیگیں بلوچانی وڑا اے ھم زندانی ات انت۔ مارا پہ وتی دومی بندیگاں ھم ھمئے رنگءَ شاھدگ بند کنگ کپ انت۔ بلوچستان ءِ سرجمیں شاھدگ یکپارگی کہ بند کنگ بہ بنت۔ گڑا بگندے استان ءِ گؤش ءِ مودانی تالے بہ سر ایت۔ چریشیءَ ابید، مھلوک ءِ چرے گامگیجاں استانءِ زوراکیءَ دگنیا گوں کؤریں چماں گند ایت۔ چریشیءَ بوت کنت دگنیا ئے دومی دمگاں نندوکیں مردمانی نیمگءَ چہ استان ءِ زوراکی ءِ سر ءَ توار چست بہ بیت۔ ایر دستیں راجانی بزگی ءَ وَ ھئیر کس گندگ ءَ نہ انت۔ بلئے پدا ھم بلوچ راج ءِ دل ءَ امیت ءِ چراگ مدام چوں روچ ءَ روک بات۔ چوں ماہ ءَ درپش بدی یات۔ چوں گرندءَ جکسات۔ چوں پُل ءَ پَچ پُلات۔ چوں مھرءَ ابدمان بات۔

گپ اگاں گار ءُ بیگواھیں بلوچانی ھاترا توار چست کنگ یا زھرشانی کنگ ءِ بہ بیت۔ گڑا اے درگت ءَ بلوچ ھچبر ھاموش نہ بوتگ انت۔ بلوچ راج ءَ را سک دیر انت کہ پہ وتی بندیگیں براتانی آجوئی ءِ ھاترا زھرشانی ءُ توار چست کنان ءُ پیداک انت۔ بلئے مھتر استان ءِ گؤشءَ مورے نہ وارت۔ ھما رنگ ءَ کہ زی بلوچے آوار جتگ انت ءُ جون ماں گیاباناں چگل داتگ انت۔ مرچی گیشتر گنوک بوتگ ءُ گوں تیزی ءَ بلوچ ءَ بیگواھ کنگ ءُ پدا درؤگیں میڑ ءِ نامءَ شھید کنگءَ انت۔ بلوچستان ءَ رسانکدر ءِ سرا بندش جنَگءِ سوب ءَ بلوچءِ توار مدامی ھاموش کنگ بوتگ۔ بلئے 27 اکتوبر 2013 ءَ بی۔ایس۔او (آزاد) ءِ رھشون ذاکر مجید ءِ گھار فرزانہ مجید ءَ پہ گار ءُ بیگواھیں بلوچانی آجوئی ءَ دگنیا ءِ مستریں لانگ مارچ ءِ ریکارڈ ایر کت۔ داں دگنیا بلوچ ءِ بیگواھی ءِ سرا وتی دلگؤش ءَ گؤر بہ کنت۔ اے لانگ مارچ چہ شال ءَ بندات بوت ءُ دیم پہ کراچی ءَ شت۔ پدا چوداں چہ توکی سندھ ءُ پنجاب ءَ ڈیک دیانءَ داں اسلام آباد ءَ سر بوت۔ اے لانگ مارچءَ فرزانہ مجید ءَ ھوار ماما کدیر، سمّی دین، کسانکیں الی ھیدر ءُ دگہ بازیں بلوچ زالبول ءُ گؤنڈو ھم ھوار ات انت۔ اے لانگ مارچ ءِ لوٹ ھم پاکستان ءِ رھبندانی تہءَ ات انت۔ آھانی لوٹ بیگواھیں مردمانی مزن آمیدگسءَ آرگ ات انت۔ آھانی گؤشگ ات۔ اگاں بیگواھیں مردمانی سرا میارے ھست۔ گڑا آھاں سزا ھمئے کانونانی ردءَ دیگ بہ بیت۔ بلئے چوشکہ اے استان ناں وتی کانوناں منگءَ تیار انت۔ ناں میان استمانی رھبنداں۔ پمشکہ وتی ءُ میان استمانی کانوناں لپاشان ءُ دیما جنزان انت۔

ایشی ءَ ابید، بلوچ یکجھتی کمیٹی ءَ 23 نومبر 2023ءَ بالاچ مولابکش ءِ کؤش ءِ ھلاپءَ تربت شھرءَ یک ننداکے جت ءُ داں چاردھ روچ ءَ زھرشانی درشان کت۔ بلئے سرکار وھدے ادا ھم بزیگیں بلوچانی لوٹانی سرجم کنگ ءَ بل بلکیں گپ ءِ گؤشدارگ ءَ تیار نہ بوت۔ گڑا دسمبر 2023 ءَ بلوچاں وتی ننداک ءَ را لانگ مارچ ءِ درؤشمے دات۔ اے لانگ مارچ چہ کیچ ءَ بندات بوت ءُ بلوچستان ءِ جتا جتائیں دمگ پنچگور، بسیمہ، گریشہ، نال، خضدار، سوراب، قلات، منگچر ءُ چہ مستونگ ءَ شال ءَ سر بوت۔ اے لانگ مارچءِ رھشونی بلوچ زالبولاں کت۔ اشانی تہ ءَ ڈاکٹر صبیحہ بلوچ، سمّی دین، سیما بلوچ ءُ دگہ بازیں ھوار ات انت۔ اے لانگ مارچ شالءَ سر بوھگءَ گوں چیزے روچاں ننداک ءِ درؤشم دیگ۔ ءُ پدا ڈاکٹر ماہ رنگ ءِ رھشونی ءَ دیم پہ اسلام آبادءَ رھادگ بوت۔ اے گپ ءَ شما کل سرپدے کہ اسلام آباد ءِ سپر ءَ ءُ اسلام آباد ءِ پریس کلبءَ گوں مئے مات ءُ گھاراں چے چے کنگ بوت۔ گؤشگ ءِ مؤل ءُ مراد اش انت۔ بلوچ وتی بیگواھاں ھچ وڑا شموشت نہ کنت۔ ءُ اے زھرشانی، نندانک ءُ لانگ مارچانی درچ دیما ھم اَنچو برجم مان انت۔ داں یک بلوچے زندانی انت۔ بلوچ گھگیری اَنچوش دیما جنزان کنت۔ پرچا کہ بلوچءِ ھستی ءِ رکینگ ءَ ایوک ءَ گھگیری بلوچ ءِ گڈی سلاھ انت۔

اگاں ھورت چاری بہ بیت تہ بیگواھی یک نپری (فردی) جیڑھے نہ انت۔ بلکیں اے ھما بیگواھ بوتگیں مردءِ کھول ءَ ھوار، پہ سرجمیں راجءَ تاوان انت۔ ایشی ءَ ابید، اے یک مالی، چاگردی، زھنی ناجوڈی، مارشتی ءُ انسانی جیڑھے ھوں۔ تو بچار یک لوگے ءِ کماش اگاں بیگواھ بہ بیت۔ گڑا آ لوگءِ چل ءِ آس مر ایت ءُ بیگواھ بوتگیں کھول گُژنگیں لاپءَ وپس ایت۔ چک ودی کنگ ءِ کسہ چمدا اوشت ءِ آماچ بیت۔ نسل کشیءَ دگہ شاھے وَ پر نہ انت۔ آئی ءِ ھستیں چک چہ وانگجاھ ءَ دُور بنت۔ آئی ءِ جَن سرجمیں امر ءَ بے جودءَ زند گؤازینگءَ لاچار بیت۔۔ ھمئے رنگءَ گوں آئیءَ بندوکیں ھمک مردم، مارشتی، چاگردی ءُ مالی پڑ ءَ ھزار جیڑھانی آماچ بنت۔

اے گپ ءِتہءَ ھچ شک نیست کہ بلوچ ءِ بنکی جیڑھ گلامی انت کہ ایشی ءَ بلوچ راج ھزار جیڑھانی آماچ کرتگ۔ بلوچ مھلوکانی زورانسری بیگواھی بہ بیت شر یا مالی کُوش، زانت ءِ مَرگ، نادراھی، دگ ویلی مرگ، ھار آماچی مَرگ، پاکستانی لشکر ءِ آپریشن یا کشندھ ٹولی ءِ دستءَ بلوچ ءِ ھون ریچی گلامی ءِ سوگات اَنت۔ بلئے مرچی بلوچ گیشتر زورانسری بیگواھی ءَ تکانسر کرتگ۔ بلوچ وپتگیں وابءَ آئی ءِ بان ءِ تہءَ چہ بیگواھ کنگ بیت۔ آ سپرے ءَ چہ کوچانی تہءَ بیگواھ کنگ بیت۔ وانگجاھانی تہءَ چہ بیگواھ کنگ بیت۔ مسیتانی تہءَ چہ بیگواھ کنگ بیت۔ بیگواھی ءَ بلوچ مھلوک زھنی نادراھ جوڑ کرتگ ۔ ھر کس دلوارگ اِنت کہ باریں آ کدی بیگواھ کنگ بیت۔ تو ھم ایمنءَ مہ نند کہ بیگواھی منی، تئی بھتءَ ھم نبشتہ اِنت۔ گڑا بیگواھ بوھگءَ پیسر جھد ھمیش بہ بیت کہ شاھدگ ءُ تھتگ بندیءَ ما ھم گوں وتی برات ءُ گھاراں ھم کوپگ بہ ایں ءُ یک بلوچے آجو بہ کن اِیں۔ نوں بیگواھ بہ بیں۔ بگندۓ باندا پہ من ءُ پہ تو کسے دگانی سرا بئیت ءُ منی، تئی بیگواھیءِ ھلاپءَ توار چست بہ کنت۔ اگاں ناں ما، شما کل یک پہ یکءَ بیگواھ بوھان ءَ اکس جوڑ بوھان بہ ایں۔ شالا ھچبر چوش مہ بات! بلوچ گلزمینءَ ھوار، تمامیں بندیگ آجو بات انت۔ شالا انچوش بات! –

دی بلوچستان پوسٹ: اے نبشتانک ءِ تہ ءَ درشان کُتگیں ھیال ءُ لیکہ نبشتہ کار ءِ جِندئیگ اَنت، الّم نہ اِنت کہ دی بلوچستان پوسٹ رسانک نیٹورک ایشانی منّوک بہ بیت یا اگاں اے گل ءِ پالیسیانی درشانی اِنت۔

بولان تا زِر ءَ سنج کَش اِیت ۔

نبشتہ کار: گنی بلوچ

دی بلوچستان پوسٹ

بلوچ نوں ایردستی ءَ نَہ مَن اِیت ءُ نَکہ گیشتر ایردستی اوپار کُرت کنت بے درورّیں مَٹّی ءِ آرگ جَدّ ءُ جھد اِنت ءُ اے باور کنگی اِنت آشوب ورنایانی روح ءُ مجگانی تہ ءَ پیوست بوتگ ھمے ھاتر ءَ مروچی (سامراج ) زورگر اے نہ اوشتوکیں آشوب ءَ داشت کُرت نَہ کنت آ کہ ورنایانی اندر ءَ چَہ ردوم زُوران اِنت ءُ دیم ءَ کنزان اِنت یکّیں بیرک ءِ چیرے نودربراں بگر تانکہ پوریاگر ءُ بلوچ چاگرد ءِ آشوبی دوستواھانی سر ءَ پَرز اِنت یک جاگہ بَوگ کُلانی زَلوری اِنت ھالانکہ آشوبی ءُ آھانی ھم ھیالیں سنگت ھمے ھَدّ ءَ سر اَنت کہ مروچی زرمبش ودان اِنت دشت کوچّگ ءُ گیاباناں سرکشان اِنت شھر ءَ سرگردان اِنت مروچی ھاسکار ورناہ آشوب ءَ سازگار کُرت کن اَنت بے درورّیں کردانی زلورتیں پرچاکہ کہ وابیں لَس مھلوک ءَ چَہ واب ءَ ٹوھینگی اِنت زوگر ءِ بیگیری ءَ گِھگیری (جنگ)کنگی اِنت ءُ اے راجی جدّ ءُ جھد ءِ بنداتیں ۔

آجوئی مئے نسیب ءَ اِنت کہ لھتیں انچیں ورناہ ھستیں کہ آ وتی سراں پہ ڈیھ ءِ ھاتر ءَ ندر کنگ ءَ اَنت نَکہ آ پہ ٹَکّی ءُ زاتی سیادی ءِ بندوک اَنت اے آجوئی ءُ ھم پگری ءِ سیادی اِنت مھر ءُ جَدّ ءُ جھد ءِ سیادی اِنت ھمے ھم پگری ءِ سیادی ءَ دگنیا ءُ جھان بلوچ ءِ زرمبش ءَ آشناہ اِنت زِر ءَ تانکہ بولان ءَ یکّیں سنگر ءَ تیر سوھان اِنت اے ڈیھ ءُ زمین ءِ مھر دْرنگاز کنوکانی واستا درستاں چَہ مستریں سوگاتیں آھاں پَھر اِنت کہ راج پہ آھاں سوگات درشان اِیت آ گْوش اَنت کہ دژمن مئے کُنٹانی ساہ ءَ کَش اِیت کنت بلے مئے سَسا ءُ پگراں کُشت نَہ کنت دژمن مئے کُنٹاں چَہ مئے بند ءُ بوگاں جُتّا کُرت کنت ءُ مئے کُنٹاں مانداریت بلے آئی ءِ مجال نہ اِنت کہ مئے دَرتکگیں ساہ ءَ مانبداریت ءُ بِہ سوچ اِیت ءُ مئے سَسا یک بلاھیں ھیروپی ءِ رنگ ءَ زورگریں دژمن ءِ رند ءَ کپ اِیت ءُ دانکہ آ چَہ مئے زمین ءَ دَر بِہ کَپ اِیت ءُ بِہ تَچ اِیت راستی تھنا ھمش اِنت کہ آ زالم ءُ ما مزلوم اِیں مزلوم وت ءَ چَہ زالم ءَ چِہ رَکینگ ءِ ھاتر ءَ گھگیری (جنگ )ءَ اَبید دیگہ راہ نسیت ۔

زِر زادگ زمین ءِ نیّت ءَ پہ ھاک پرستیاں گوں سُجدگاں اَبد پہ ھاک ءَ روت اَنت ساہ سِد اِیت آزمان ءِ گردش ءَ آزمان ءُ زمین ءِ نیام ءَ گواڈگانی وشبوہ دْراھیّاں گوات ءِ شیکّو ءَ آ چَش اَنت زمین ءَ مِهلبانی گورت ءُ گوار بیت گُلابانی کِشت ءُ کِشار تماھیں واهگاں گِند ءُ گِداراں کن اَنت ءُ سرجمیں ھَکّل ءَ، ھاک ءِ ھمُک شئے انسان ءِ شھرگ ءَ ھوار ءُ ڈَکّیتگ پمے ھاتر ءَ انسان ءَ وتی جند ءِ ھاک سَکاں دوستیں ھمے ھاک ءِ ھاتر ءَ ھچ دیمونی ءَ چَکّ ءُ پد نَہ بیت اگاں مَرگ پہ ھاک ءِ مکسد ءَ بِہ بیت گُڑا بلکیں آ مرگی نہ اِنت مدامی زندگ مانیت انسان ءِ اندر ءَ ھاک ءِ چیدھانی ھمبار ءِ ھست پمیشکا زندمان ءِ گیشتریں دْروشم ءَ شادمانی گوں ھاک ءَ اِنت زِر اُمیتانی سدپ اِنت وشیانی راستیں مروارد جوڑ کنت، اوشتگ ءَ چہ منزل نہ رس اِیت آ سرومگیں بولان ءِ سپر پادتراولیں جھدانی کوہ زادانی گواز کنگ ءَ چَہ راہ گوز اَنت –

اے زوگریں (سامراج) ءَ بلوچ راج ءُ زمین ءِ سر ءَ سَکّاں باز زوراکی ءُ زیادتی کُرتگ اے ڈیھّ ءُ زمین ءِ پھاز ءَ چینچو پیر ورناھاں کربانی داتگ چینچو ماتانی روستگیں ساھگ نمیران بوتگ اَنت بلوچ راج آشوبی ءِ جھدکارانی زندمانی ءِ یکّیں مکسدیں وتی زمین ءَ آجو بہ کن اَنت انچیں راجدپتر جوڑ بہ کن اَنت کہ مئے نوکیں پدریچ ھم اے جنگ ءَ وتی پَرز سرپد بہ بنت نوں جھدکارانی نمیرانی ءَ پَشکپتگیں انچو مُھکم کُرتگ کہ آئی ءَ دژمن ھم شَری سر ءَ زانت پوہ اِنت کہ اے گِھگیری (جنگ)گوں تروندی ءَ دیم کنزان اِنت چوش کہ آجوئی ءِ جنگ اِنت ، آجوئی ءِ جنگ ءِ ڈبہ زورگ سک گْران اِنت ءُ راجی آجوئی ءِ گِھگیری(جنگ) ءِ ڈبہ وھدے کہ تو زور ئے گڑا ترا زند ءِ درائیں مال ءُ مڈیاں بہ گر داں کھول ءُ گس ءُ جاہ کُل ترا کربان کنگی اَنت ۔

من ءَ یکّے ءَ ھمے جست (سوال) کُرتگ اَت چوں تی ھیالاں اے جھدکار وتی ورناھی ءِ مَرگ ءَ بژنیگ نَہ بنت من کمے اجاکہ بوت آں ءُ پَد ءَ آئی ءِ پسّہ دات ءُ گْوشت کہ اے آشوبی کِشّکے آھاں کہ گچین کُرتگ ءُ درچتگ ءُ وتی گام اِش ایر کُرتگ اَنت آشوب ءِ اوگام اِش جِتگ آھاں اے ھم پِکر ءُ سَسا کُرتگ کہ ما پَش نہ کپ ایں بلے مئے بانداتے پَش کپ اِیت ءُ ما وتی اے آشوبی اوگام ءَ دَریں ڈیھاں سر کنگ لوٹیں مارا یکین ءُ بیسہ اِنت کہ اے ترندیں آشوبی اوگام دَریں ڈیھانی کَرّیں گوشاں گپ اِیت پہ زورگریں (سامراج) ءَ ترندیں شھمات ءِ بیت ءُ آئی ءِ جامگ ءَ آس یکشل ءَ روک بیت مئے آشوب گوں وتی اوگام ءَ جریدہ بیت ءُ وتی گُڈی منزل ءَ سر گپ اِیت آجوئی ءِ زرمبش اے کسانیں زندمان ءَ گیشتر کَرزیت من آئی ءَ را گْوشت کہ بُن دپتر ءِ تاکاں بوان وتی سَسا ءَ ساجو کن کہ ھچ چوشیں راجے نیست کہ آئی ءَ وت ءَ چہ گِھگیری (جنگ)ءَ پھریز اتگ ھاں البتہ ھما راجاں کہ وتی گُلامی مارشت اِش نَہ ماریتگ اَنت ءُ وتی اندر ءَ جاگہ نہ داتگ اَنت آ راجانی زبان ءُ زمین ھچ چُشیں شئے پش نہ کپتگ آ راج پُشت ءَ کنز اِتگ اَنت ، پہ ایردستی ءِ سانکلانی پروشگ ءَ گِھگیری (جنگ)المی اِنت ۔

نمیرانیں جندندری پہ دژمنیں پاکستان ءَ ھستیں آشوبی جھدکاراں چَہ گیشتر ھترناک اَنت پرچاکہ کہ اے مَرگ ءِ نہ اِنت آھانی نمیرانی ءَ رند آھانی زرمبش ءِ وشبود مھروانیں سرزمین ءِ پچّیں مَیدان ءَ گوات ءِ ھم گام اَنت ھمُک جند ندری ءِ ارواہ گواڈگیں پُل ءَ سرپان کنت آ ورناھاں زورمند ءُ جان پُر کن اَنت آجوئی ءُ پہ آشوب ءِ ھاتر ءَ جریدہ کن اَنت ءُ پَد ءَ اے پہ دژمنیں ریاست ءِ پاکستان ءَ تباھی ءِ نزیک ترکار اِیت آھانی ایمان اِنت یکین ءُ دلجمی اِنت آ ھمے بے تاھیریں روچانی وداریگ اَنت کہ کدے آ وھد کیت گُڈی ٹیگر جندے نام ءَ جندے لنکُک ٹیگر ءَ بِہ بیت ما گوں بدواھیں لگوریں دژمن ءَ روبرو بِہ بَہ اِیں دانکہ مئے وتی گُڈی تیر مئے پیشانی ءَ پیوستی ءِ نیمون ءَ بِہ کنت مَرگ امبازاں زور اِیت زیبائی ءِ دراھیں رنگاں چمّاں اندیم بِہ کن اَنت پہ نوکیں پدریچ ءِ زیبائی ءَ وت گوں وتی سستگیں ھونانی توک ءَ بُک دیاں گُڈی واب ءَ امبازاں زور اَنت آھاں گُمان بیت کہ کُلّیں روکین چراگانی تھاری ءَ پَہ دراھیں بلوچستان رَکّ اِیت مدامی مَرگ ءَ گْورامباز اَنت آ دلجم اَنت کہ راج پہ ما پھر ءُ شان کنت ءُ مئے کُنٹاں وتئی کوپگاں کن اَنت ءُ گوں شانی ءَ مات ءُ گوھار نازیک جن اَنت ءُ مارا پہ زمین ءَ سالونکی ءَ کبران پُل زرشان اَنت ۔

مروچی انچو سَما بیت کہ بولان ءِ شیرکِنیں آبشار بولان ءِ ڈولڈاری ءَ بیام کنگ ءَ اَنت انچوش کہ موسم ءِ ھزّام (بھاران ) دشت ءِ گواڈگّیں ھمُک رنگیں پُلّاں پہ زمین ءَ ڈولڈاری سرشان اِیت کوہ چلتن ءِ اسپیت جامگیں کپن پوشیں درچکانی تاکریچ ءَ کپوتانی نالگ شانتُلانی کُوکُوانی زپتیں توار آشوب ءَ بانزُلاں بند اَنت پہ سیل ءُ سواد ءِ دَر کپ اَنت شھر ءُ ھَلکاں گْواز کن اَنت پہ گوادر ءِ نیلبومیں زِر ءَ بانزُلاں ایر کار اَنت ءُ دمّے بالا کن اَنت انچو کہ بلوچ ءِ نیلبومیں زِر ءِ پہ چاروکاں وتی اندر ءِ زیبائی ءَ شھار اِیت پمیشکا پہ ترا تی نمیرانی ءِ ابدی مَرگ ءِ پیگام ءَ دنت نیلبومیں زِر ءِ گْوانک جنت کہ مجیدیں بچّاں من ءَ چہ درآمد ءَ پھاز اِیت وتی کِشگ ءَ تچک کن ءُ زِندگ بُوَگ ءِ راہ ءَ سر بِگر اِیت ھمُک چَول ءَ پہ ترا پیگامانی گْرنچ بستگ اَنت ایردستی ءَ پہ مدامی ولگوج کنگ لوٹ اِیت بیا وت ءَ وتی اندر ءَ شوھاز کن بھارانی ھزّام ءَ سَر ءَ کَش زِر ءِ سیر ھون ءَ پَد آجوئی سنج ءِ دَرین سَر کَش اَنت پہ تی باندات ءَ زِر ءِ زیبائی ءَ تی زَھگ پہ ایمنی گوازی بہ کن اَنت زِر ءِ ھمُک شئے آجو بُوَگ لوٹ اِیت چُش آجوئیں مَرگ ءَ کہ چاریں دَر پہ آئی بال کنگ ءَ پچ اَنت زِر ءَ شات نہ بَوت کہ کیچ بے بھر بِہ بیت زِر ءِ ساچیں بچکنداں کیچ ءِ ارواہ تُنیگ اَت ھجگیں پُلانی راہ چاری ءَ پہ بے کرار ءُ وداریگ اَت کہ کدے منی دِرتگّیں جامگ ءَ بِہ شول اَنت بلے آئی ءِ جندندریں ورناہ پہ مُھکمیں گرانی ءُ سَنگّینی ءَ پہ اشتاپی اِت اَنت کہ اِنچو کہ یک سالونکے پہ سمبھتگیں بانور ءَ سر بِہ گپت مدامی ءَ پہ راج ءَ زندگ بہ بیت ءُ پہ زوگر ءَ شورھانی آس گوارے ءَ بلے مروچی آھانی گوستگیں یات آھانی ارواہ دْرچکانی تاکانی تہ ءَ پیتکگ اَنت پمیشکا آ ھجبر پراموش کنگ نَہ بنت ۔

مروچی لَکّانی ھساب ءَ بلوچ مِرگ ءَ اِنت بلے راجدپتر ءَ بس هما یات کنگ بنت کہ آھاں وتی سر پہ ڈیھ ءِ پھاز ءَ بکشاتگ ورناھی ءِ تمامیں واھشت چادر ءِ لمب ءَ گُک داتگ اَنت ءُ زِر ءِ چَولانی امانت کُرتگ اَنت ھمے رنگ ءَ مروچی آجوئی زرمبش ءِ چراگ بلان اِنت راستی اِش اِنت کہ اے شھیدانی برورداں ما مروچی جھان ءَ ھستیں آ راج کہ کربان بَوگ ءَ چَکّ ءُ پَد مہ بیت آ ھستمانیت اے آجوئی ءِ جنگ ءَ چنکس کربانی داتگ اے ھسابی نہ اَنت مروچی اگاں آجوئی زِرمبش ھستیں گڑا اے شھیدانی ڈولڈاری اِنت بلوچ ماتاں پہ زمین ءَ مزن جگریں جنگول ودی کُرتگ پہ زمین ءِ پھاز ءَ چنکَس جنگولیں بچّانی کربانی داتگ ھاک ءِ مھربان پہ زمین ڈولڈار اَنت پُل گوں پاتواں زیبا اِنت پُل وتی وشبوھی ءَ ءُ انسان وتی کرد ءَ چَہ زانگ بیت ۔

کسّہ ھما یکّیِں تھنا کاریست مَٹ اَنت روچ پہ روچ وت ءَ رَجین اَنت ءُ گوناپ دے اَنت ھمُک روچ وت ءَ نوکیں دْروشمی ءَ کدم ءِ شکساھیت مُھکمیں اوست ءُ اوپار ءِ پَدانک ءَ سر کپ اِیت پہ باندات ءَ نَپس کشّ اِیت زندمان ءَ پہ ھاک ءِ پَھاز ءَ وتی بِہ سوچ انچو کہ بالو پہ رُژن ءِ ھاتر ءَ وت ءَ مانداریت ھمے تچکیں راھے ءِ مساپری ءِ سپر ءِ لِزت ءَ بہ چَش لُنجیں شپ ءِ کِشّکانی سِنگاں اَڈان کن توکلانی کوپگ ءَ سوار بِہ بیت پہ لھتیں وشنود ءُ تْرھگ ءَ چَہ یکّر بوّگ ءُ راج ءِ (ضامن) مانزمانی ءِ باراں وتی کوپگ ءَ لڈّگ ءُ مَرگ ءُ زند ءِ مساپری ءِ کِشّک ءَ گچین کنگ ءُ رھادگ بَوگ گوں راجی دوستوھاں ایماندری کنگ زند گوں مَرگ ءَ دوچار کپّگ اِنت نِیلبومیں زِر ءُ بولان ءِ ڈولڈاریں کوھانی دامن ءَ تچوکیں آبشارانی آپ بلوچانی ھون ءَ گوں ھوار بنت ءُ گوں بوھیری ءَ ھم پکری یک جاگہ کن اَنت ءُ ھر وھد ءَ زوگر ءَ گوں ھاک ءِ تہ ءَ ھوار کن اَنت-

دی بلوچستان پوسٹ: اے نبشتانک ءِ تہ ءَ درشان کُتگیں ھیال ءُ لیکہ نبشتہ کار ءِ جِندئیگ اَنت، الّم نہ اِنت کہ دی بلوچستان پوسٹ رسانک نیٹورک ایشانی منّوک بہ بیت یا اگاں اے گل ءِ پالیسیانی درشانی اِنت۔

ندر پہ زرپھازاں

جلال اھمد

دی بلوچستان پوسٹ

پہ وتی وتن نازاں پُلگُدیں مئے گَنگُو
جی بِہ باتِیں زِرپھازاں پُلگُدیں مئے گَنگُو

نُگرھیں شُمئے دیمونی پہ بلوچ ءِ آجوئی
سنج ءُ زیمر ءُ سازاں پُلگُدیں مئے گَنگُو

گوں گُلیں کریم جان ءَ مسلم ءُ مروان ءَ
دُرست راز پہ رازاں پُلگُدیں مئے گَنگُو

انچیں شاھڑ ءِ اِشکے اے زمین زادانی
کُل ڈیھ ءَ پہ نازاں پُلگُدیں مئے گَنگُو

رند پد ءَ چہ بریگیڈ ءِ انچو سُوھواں ورناہ
پگر ءِ اسلمی بازاں پُلگُدیں مئے گَنگُو

شارلُیں زمین رنگ ءَ جنگ دات وتی ننگ ءَ
شال ءَ زُرتگ امبازاں پُلگُدیں مئے گَنگُو

دانکہ دژمن ءِ ھست اِنت جنگ انچو برجائیں
ندر پہ کنداں کندان ءَ پُلگدیں مئے گَنگُو

ھو جلال ندریگیں مِسک ءُ مِھلبیں ھاک ءَ
جی زر ءِ پہ ھمرازاں پُلگُدیں مئے گَنگُو

چہ موبائل ءَ چمانی نادْراھی!

نبشتہ کار: ڈاکٹر ھانی بلوچ

دی بلوچستان پوسٹ

اگاں ما گوں کَسے ءَ دیم پہ دیم بَہ ایں ءُ گپ بہ کن ایں گُڑا ما چہ دُرستاں پیش آئی ءِ چماں چار ایں۔ سور سانگ ءِ وھد ءَ ھم چم چارگ بنت کہ بانور ءِ چم چونین اَنت پمیشکا چمّ بنی آدم ءِ ھُدائی داتگیں مستریں داد اِنت کہ چہ چمّاں بنی آدم دُنیا ءِ زیبائی ءَ گِند ایت ءُ ھُدا ءِ ھستی ءَ مار ایت۔ چہ ایشی ءَ ھوار بنی آدم جِند ءِ زیبائی ھم چہ چمّاں چارگ بیت۔ بلے مرچگیں موبائل، لیپٹاپ، ٹیبلیٹ ءُ کمپیوٹر ءِ زمانگ ءَ بنی آدم گوں وتی چماں بے پھریز ءُ بے ھال اِنت۔ ما وَ منّ ایں کہ مرچیگیں ڈجیٹل دَور ءَ کارجاہ، نادْراھجاہ، کاررگِس، کالج، یونیورسٹی ءُ دگِہ ترامگیجاھاں دْراھیں کار موبائل ءُ کمپیوٹر ءِ سر ءَ بنت بلے اے ھم زانگ لوٹ ایت کہ مرچی چمانی مستریں نادْراھی چہ موبائلانی سبب ءَ دیمپان بوگ ءَ اَنت پرچاکہ موبائل کتاب ءِ وڑ ءَ نہ اِنت بلکیں موبائل چہ بِلیولائیٹ ءَ روژناہ اِنت کہ آ پہ چمّاں یک بلاھیں تاوانے۔

وھدیکہ ما موبائل ءِ بلور بزانکہ شِشگ ءَ داں دہ یا بیست دمان(ملٹ) ءَ بچار ایں یا چیزے نبشتہ بکن ایں گُڑا مئے چم زوت ژند بنت کہ ایشی ءَ Eye strain گْوش اَنت ءُ پد ءَ چمانی کم کم ءَ انچیں نادْراھی ھم ودی گور جن اَنت کہ آ دائم مارا جنجال کن اَنت۔ ما سرپد ایں کہ شما وتی موبائلاں یل دات نہ کن اِت کہ اے آسراتی مرچاں زِند ءِ یک درشاندابے(A style) بلے پد ءَ ھم مارا وتی چم پھریزھی اَنت۔ بیا اِت اِے جھلی پنتءُسوجاں دلگوش بہ کن اِت۔

چمانی بندءُپچ(Blinking): بنی آدم موبائل ءِ چارگ ءَ وتی چماں کم بندءُپچ کنت چہ ایشی ءَ آئی ءِ چم کم چرپ ءُ تورشت ءِ آماچ بنت۔ پمیشکا باید اِنت وھدیکہ ما موبائل ءِ بلور ءَ چارگ ءَ بہ ایں گُڑا چماں گیش بندءُپچ بہ کن ایں کہ چم تَر بہ بنت۔ چہ اِے امل ءَ شُمئے چم شمارا منّتوار گْوش اَنت۔

کمیں آرام(Take a Break): چوناھا اے کار مُشکل اِنت کہ موبائل ءِ سر ءَ وانگ ءُ نبسگ ءُ وھد ءَ شما کمیں آرام بہ کن اِت بلے اے کار پہ شمئے چم ءُ تیوگیں جان ءِ دْراھی ءَ سک المی اِنت۔ شمارا 20/20/20 رھبند ءِ سر ءَ جُنزگی اِنت۔ بزانکہ ھر 20 دمان ءِ وانگ ءُ نبیسگ ءَ پد گُڑا یک انچیں چیزے داں 20 سیکنڈ ءَ بچار اِت کہ آ چہ شما 20ft ءَ دُور اِنت۔ چوناھا جُھد بہ کن اِت کہ داں 20 دمان ءَ وتی چماں چہ مؤبائل دُور بہ دار اِت۔

موبائل ءُ چمانی میان ءَ شملگ(Distance): ماں وتی موبائل ءُ کمپیوٹر ءَ نبشتہ ءِ گالاں زنڈ ءُ چہ چماں دور بہ دار اِت۔ جُھد بہ کن اِت کہ شما Anti Glare Screen ءُ Anti Blue Light چشمکاں کارمرز کنگ ءَ اِت۔ وانگ ءُ نبیسگ ءِ وھد ءِ موبائل ءَ انچیں دابے ءَ بدار اِت کہ شمئے چم درد ءِ آماچ مہ بنت۔تھاریں بان ءُ ماں شپ ءِ تھاری ءَ موبائل ءَ پہ وانگ ءُ نبیسگ ءَ کارمرز مہ کن اِت چہ ایشی ءَ موبائل ءِ روژنائی تئی چماں سنچیں وڑے ءَ نادراہ ءُ کور کنت کہ ترا سما ھم نہ کپ ایت۔

چمانی پھریز: ما وتی نبشتانک ءِ دومی ءُ گُڈی بھر ءَ ما شمارا چمانی پھریز ءَ ھوار اے شما سرپدی ھم دے ایں کہ شما چون چماں وش ءُ زیبدار دار اِت کہ شما وشرنگ گِندگ بہ بَہ اِت۔

چماں مہ لِتار: دست ھر وھد ءَ دنز، لیگار ءُ بیکٹیریا ءَ پور اَنت چہ ایشاں نادْراہ (Infection) بنت یا چہ الرجی ءَ سُھرتر اَنت۔ بچار اگاں دنزے یا ھاکے چم ءِ تہ ءَ پُتر گُڑا آ چہ لِتارگ ءَ وَ در نئیت بلکیں گیش ءَ چم ءَ بُر ایت ءُ سُھرترین ایت پمیشکا وتی چماں دست مہ جن اِت بلکیں ھالتاں چم گوں آپاں بہ شود ات۔ وتی دستاں مُدام ساپ بہ دار اِت ءُ بے کار ءُ بے ستیی ءَ چماں دست مہ جن اِت۔

چہ روچ ءَ پھریزی: چمانی گیشیں نادْراھی چہ روچ ءِ الٹراؤلیٹ ءُ بلیولائیٹ ءِ سبب ءَ ودی بنت۔ چہ اِے نادْراھیاں مستریں نادْراھی Ptergyium, Age-related Macular degeneration (AMD) ءُ Photokeratitis اَنت۔ چہ اے وڑیں سیلیں نادْراھیانی رکگ ءَ ھر وھدیکہ ڈن ءَ درکپ اِت گُڑا سیاھیں چشمکاں چم ءَ بہ کن ات۔ گند ئے اے ساھیں چشمک شمئے درشاندابءَ ھم براھدار کن اَنت۔

سِگریٹ مہ کَش: چہ سِگریٹ ءِ کَشگ ءَ AMD ءِ وڑیں نادْراھی ودی بنت، چم ءِ رگ نزور تر اَنت ءُ کار ءَ یل کن اَنت۔ بزانکہ چہ سِگریٹ ءَ دید ءُ روژائی ءَ تاوان رس ایت پمیشکا سِگریٹ مہ کَش اِت۔

جان آپی: مُدام گیش ءَ چہ گیش آپ بہ ور اِت کہ جان ءِ تہ ءَ درآپی(Dehydration) مہ بیت۔ اگاں گیش آپ ور اِت گُڑا چم ھشک نہ بنت ءُ سُھر نہ تر اَنت۔

واب: تئی جان ءِ وڑ ءَ چم ھم آرام لوٹ اَنت پمیشکا ھر 24 ادار ءِ تہ ءَ بنی آدم ءَ 08 ساھت وپسگی اِنت کہ چم ھم آرام بہ کن اَنت۔

سپائی : وتی گِس، بان ءُ گُداں ھر وھد ءَ ساپ بدار اِت۔ لوڑ ءُ ترندیں گْوات کَشگ ءِ وھد ءَ چہ گساں درمیا اِت کہ دنز ءُ ھاک چمانی تہ ءَ رو اَنت۔ وھدیکہ لوڑ ھلاس بوت گُڑا وتی چماں الم بی شود اِت پرچا کہ چہ لوڑ ءَ الرجی ءِ وڑیں نادْراھی ودی بنت چریشی ءَ چم سُھرتر اَنت۔

الاج: اگاں چم ویل ءُ آ دِگہ نادْراھی یے ءِ آماچ بنت گُڑا دیر مہ کن اِت، زوت چمانی ڈاکٹر ءِ کِر ءَ برو اِت کہ چم ءِ الاج شر بہ بیت۔ وھدیکہ ھر وڑیں چمانی درمانے بدنت گُڑا وھد ءِ سر ءَ کارمَرز بہ کن اِت اش۔ داں ھپت روچ ءَ گیش چماں درمان مان مہ کن اِت چہ ایشی ءَ چماں Cataract ءُ Glaucoma ءِ وڑیں دِگہ نادْراھی گور جن اَنت۔

ما اُمیت کن ایں شما چہ مئے اے نبشتانک ءَ بازیں چیزے زانت ءُ سرپد بوتگ اِت۔ وتی جان ءَ ھوار ءَ وتی چماں ھم چہ موبائل ءِ بلیولائیت ءَ بہ پھریز اِت۔ اے نبشتانک ءَ ھرجاھے ءَ روان ءُ پوسٹ بہ کن اِت کہ بزگ ءُ ناسرپدیں راج ءَ اِے بابت ءَ سرپدی بہ رس ایت۔ شالا وش ءُ سلامت بات اِت۔

دی بلوچستان پوسٹ: اے نبشتانک ءِ تہ ءَ درشان کُتگیں ھیال ءُ لیکہ نبشتہ کار ءِ جِندئیگ اَنت، الّم نہ اِنت کہ دی بلوچستان پوسٹ رسانک نیٹورک ایشانی منّوک بہ بیت یا اگاں اے گل ءِ پالیسیانی درشانی اِنت۔

سر دات بلے سنگر یل نہ دات:

ندر اِنت پہ شھید شکاری ءِ نام ءَ

نبشتہ کار: لھداد بلوچ

دی بلوچستان پوسٹ

شکاری پہ سر ڈگار نمیران بوت، شکاری جان تئی نمیرانی ءَ را سالے سرجم بوھگی اِنت بلے دل ءِ ٹپ انچو تاجگ اَنت تو گُش ئے تو زی نمیران بوتگّ ئے، برے برے من ءَ باؤر نہ کنت تئی نمیرانی پرچا تو زیگیں روچاں گوں میجر ءَ ھمے کِشک ءَ چے رؤگ ءَ اِت ئِے ، من ءَ ھمے واست ءَ باؤر نہ کنت کہ تو زیگیں روچ ءَ پُوزِگے سُنٹ ءَ زھیرونک جنِگ ءَ اِت ئِے، بلے اپسوس اے زوراک ءَ شُمارا زوت جَت ءُ شھید کُت ۔ بلے تو مُدام اے گؤشتگ اَت کہ وھدے مہ اے راہ گِچین کُتگ ءُآجوئی جنگ ءِ ڈُبہ کہ زُرت ءَ گُران مہ الم یک روچے جَنَگ ءُ شھید کنگ بہ ایں پرچا مئے گُڈی مکسد راجی آجوئی اِنت پہ اے مکسد ءِ ھاترا تاں گُڈی تیر ءَ گوں دُژمن ءَ جنگ دیں ءُ نمیران بہ ایں، گُڑا مروچی شکاری تو کول وتی سرجم کُت ءُ نمیران بوت ئے، سر دات بلے سنگر یل نہ دات۔

چشکہ بچار ءِ جنگ کنگ ءُ گِران اِنت، بلے پہ وتی ھست مان یا وجود ءِ رکینگ ءِ ھاترا ھمُک راج ءَ را جنگ کنگ کپ ایت۔

بُندپتر ءِ تاکاں ھچ چُشیں راجے نیست کہ آئی ءَ وت ءَ چہ جنگ ءَ پھریزِ اتگ ءُ پُشت ءَ کِنزتِگ ، پہ گُلامی ءِ سانکلانی پروشگ ءَ جنگ المی اِنت، چو کہ ماؤزے تنگ گوش ایت کہ، ”war is the highest form of struggle”، جنگ جُھدے مستریں دروشُم اِنت۔

چشکہ شھید شکاری ءِ وڑیں زمین پھازوکیں بچ کہ پہ گُلامی ءِ سانکلانی پُروشگ ءَ کدی پد کِنز نہ بوتگ اَنت، شکاری ءَ مُدام گُلامی ءَ را یک ھیب ءُ لانتّے سمجتگ آئی ءَ مُدام جیڑ اِت گوشت کہ ما تنی وھدے چہ گُلامی ءَ در نیائیں تاں ما گُلامی ءِ ھلاپ ءَ جنگ ما کن ئے ءُ سر مہ دیں، راج ءَ را پہ گُلامی ءِ سانکلاں چے در کنگ ءِ ھاترا ترا ھون دیگی اِنت ءُ سرندر کَنگی اَنت۔

آئی ءَ مُدام گؤشت اگاں تو پاد میائے زوراک ءِ ھلاپ ءَ جنگ مہ کن ئے ، وتی سر ڈگار ءِ مال ءُ مَڈیاں چہ زوراک ءَ چے مہ رکین ئے گُڑا زوراک تئی آؤکیں پدریچ ءَ گُلام کنت ءُ ساھل ءُ وسائل آں لُٹ ءُ پُل کنت۔چشکہ شھید شکاری وانندگیں مردمے نہ اَت بلے آ یک شوکیں باشعور ، راجدوست ءُ نرم دلیں انسانے اَت، آرا مُدام وتی راج ءِ گم بِر اَت ، چشکہ اگاں یک گِسے ءَ نان پہ دو وھد ءَ ورگ ءَ نیست اَت ءُ اگاں یک مات ئے ءِ چُکے ءَ را چمپل پادا نیستگ اَت گُراں آئی ءَ مُدم ھمے مارت ءُ گؤشت کہ اے درو گُلامی ءِ بھر اَنت، اے گُلامی اِنت کہ مہ مروچی اے نگیگیں جاوراں زِند گوازِنگ ءَ اِنت-

آرا اے گُلامی ءِ مارشتاں یک انچیں راھے ءِ راھی کُت کہ آ مُدام راج دپترا زندگ ءُ نمیران اِنت۔

چشکہ زانتکارانی گؤشگ اِنت ، کہ پہ سد سال زندگ بوگ ءِ ھاترا ترا سد سال گوازِنگ نہ لوٹ ایت بگندے ترا یک انچیں راھے گچین کنگی اِنت کہ ترا کرناں زندگ بہ دار ایت-

گُڑا من تچک گُشاں کہ شکاری، بلوچ بُند پتر ءِ ھما تاکانی تہ ءَ ھوار اِنت کہ اود ءَ ھمُک پُسگ ءَ بُندپتر ءِ جوڑ بوھگءَ دیمونی داتگ۔ بگندے پہ گُلزار ءُ ساچان ءَ زندے گوازِنگ سک گِران بہ کپ ایت کہ انی پِتا آیان ءَ کسانی ءَ یل دات ءُ شُت بلے آ پہ بجزم گؤش انت کہ مئے پت پہ سرڈگار ءِ رکینگ ءِ ھاترا ندر بوت ءُ نمیران اِنت۔ مروچی بگندے گُلزار ءُ ساچان پہ وتی پت ءِ نمیرانی ءَ چہ پھر بند ایت کہ آؤکیں پدریچ ءُ بلوچ بُند پتر مارا اے شگان ءَ جت نہ کنت کہ مئے پت پہ سر ڈگار ءِ رکینگ ءَ پد کِنزتگ ءُ لگور بوتگ، بگندے مئے پت ءِ نام چہ کرنان زندگ مانیت بلے ھما پد کِنز اتگیں مرد چہ سنگراں تتکِگان ءُ دو روچ ءِ وشھالی ءِ واست ءَ زند گوازِنگ ءَ اَنت بگندے آیانی بچ بُندپتر ءِ دیم ءَ ملامت باں بلے مہ بہ ئے پرچا ما وتی راجی پرز سرجم کُتگ۔

چو کہ جنگ آزاتی ءِ جنگ اِنت ، آزاتی ءِ جنگ ڈُبہ زورِگ سک گران اِنت ءُ راجی آزاتی ءِ جنگ ءِ ڈُبہ وھدے کہ تو زورے گُڑا ترا زند ءِ دورائیں مال ءُ مڈی آں بگر داں پیملی ءُ گِس ءُ جاھ کُل ترا کُربان کنگی اَنت ، چشکہ بچارے منی ھیال ءَ اے دُرائیں کار شکاری ءَ ءُ آئی ءِ پیملی ءَ کُتگ اَنت کہ سئے انچیں سر ندر کُتگ پہ سر ڈگار ءِ ھاتر ءَ کہ مروچی آ کولواہ سھر ءِ دلبند ءَ کل اَنت، چشکہ شھید مُرید (سکی)، شھید رسولجان ءُ شھید شکاری (عارف) ءَ ھوار اے سئے ئیں یکیں لوگے پُسگ اَنت کہ آھاں وتی نام راج دپتر ءِ تہ ءَ نکش کُتگ ءُ نمیران اَنت۔

مروچی بگندے آھانی ھاندان(پیملی) وتی زند ءَ اے گرانیں ساھتاں چے پیم گوازِنگ ءَ آں ءُ اے نیزگاری ءِ نگیگیں جاوراں آ چو وتی زند ءِ روچاں تیلانک دیگ ءَ آں بلے آ وتی شھیدانی داتگیں سراں سُرین دُروت گؤشیت کہ آھاں وتی سرجمیں زند پہ بلوچستان ءِ آجوئی ءُ بلوچ ننگ ءُ ناموس ءِ ھاتر ءَ کُربان کُت اَنت-

دی بلوچستان پوسٹ: اے نبشتانک ءِ تہ ءَ درشان کُتگیں ھیال ءُ لیکہ نبشتہ کار ءِ جِندئیگ اَنت، الّم نہ اِنت کہ دی بلوچستان پوسٹ رسانک نیٹورک ایشانی منّوک بہ بیت یا اگاں اے گل ءِ پالیسیانی درشانی اِنت۔

نبشتانک :نِمدی یے پہ نمیرانیں زاھو ءَ

نبشتہ کار: کلیم بیوس

دی بلوچستان پوسٹ

شَپی جَلّ!

دروت ءُ درھباتے منی گُلزمین ءِ ارواہ! بکش کہ منی کاگد ترا باز دیر ءَ پد رسگ ءَ اِنت ءُ چو نہ اِنت کہ من اچ ترا بے ھیال آں، بلے ایشی ءِ سبب سک باز اَنت ءُ وھدے من ھم گلزمین ءِ ھاکاں بُوسان باں کایاں گُڑا الّم ترا دیم پہ دیم ءَ گُشان ئے-

زاھو گپ وَ سک باز اَنت بلے گِلگ تھنا یکے کہ گوستگیں سال ءَ مارچ ءِ ۱۰ تاریک اَت ءُ شپ ءِ کساس 10:30 ءَ تو من ءَ گوانک جَت ءُ من چِست کُت ۔ زاھو: سلام بیوس چے ھال اِنت وش ءُ جوڑے ءُ وش آتک ءَ پد جُست کُت ھالاں بدے کُجائے من پسّہ دات ملتان ءَ آں یونیورسٹی ءَ تو ھال کن تو کُجائے ؟ زاھو: من اڑے زمین ءِ سر ءَ آں بلے تو بُگش مھمان دارے ندارے ؟ من پسّہ دات بلے کئے اِنت؟زاھو: من ءُ سلامو آں سلامو کُجام اِلھی؟ زاھو: بلکل من: کُجائے گُڑا کدیں پیداکے؟ زاھو : من یونیورسٹی ءَ آں ءُ آ بی شُمئے گُڑا جلدی کن گیٹ ءِ دپ ءَ بیا ما پیدلءَ پیداکیں – من جوھر ءِ موٹر سائیکل زُرت ءُ آتک آں داں تو ءُ سلام دوئیں سیاہ سیاہ ءِ سیاہ پوشاک، آ ھم یک وڑ ءَ من ھچ نہ گُشت ءُ شما سوار بوتے ءُ ما درکپت آں زاھو : ھال کن بئی کوم ءَ ھمید شریپ لوٹائینتگ مرچی من پسہ دات کہ ھو تو گُشت باز شوکیں کارے یار منی دل پہ استاد بیزن ءِ بینجو ءِ اِش کنگ ءَ تلوسگ ءَ اِنت گُڑا ھالاں بدے پروگرام چونیں پہ ترتیب ایں مردم یکدم ءَ ناچ دور بکنت یا مھمانی بکنت ءُ میار بکنت من پسہ دات نہ اڑے بسم اللہ کن دور کناں ھھھھ چو نہ اَنت جگر کمو میار کناں پد ءَ وھد ءِ ھساب ءَ دور کناں بلے مرچی من زاناں ناچ ءِ سر ءَ ناچ پُروش ایت ککک گپ وَ باز بوت بلے یات نہ اِنت کہ پُرّیں سالے بیت نوں بے ھیال کُتگ آں ۔ گُڑا ما سر بوتیں ءُ سنگتانی سلاماں پد ما نشت ایں ءُ گپّ رپّ بندات کُت۔ لھتیں وھد ءَ پد استاد بیزن ءَ چُکیں بلوچانی ءِ دُھن کہ بینجو ءِ سر ءَ جنگ بندات کُت تہ ما اوشتاتیں ءُ دست دل ءِ سرا ایرکُت ءُ ساز ءَ گوں ملار بوتیں ءُ گلزمین ءِ ترانگاں گار بوتیں۔

راجی سوت ءَ پد استاد ھمید ءَ ھما پیشیگیں داب ءَ مجلس گرم کُت ءُ کوم ءَ گوں دگہ دابیں کیفیت ءَ ناچ کُت من گُشت زاھو وھد ھمیش اِنت گُڑا بسم اللہ کنیں تو پسہ دات تو یار بُرو بلے من ءَ داں بینجو ورنا نہ کنت من ناچ کُت نکن آں من وَ دور کُت وھد ءِ ھساب ءَ ھرکس وتی وتی بوت ، نفسی نفسی بوت انچیں ساھتے اَت کہ زبان ءِ تپاوت،علاقائی تپاوت،زات ءِ تپاوت ھچ وڑیں تعصبے دیم ءَ نہ کپت بس ناچ اَت ءُ ناچ اَت من ھم بے ھیال اِتاں کہ من ءَ ناکو زتکے گوں بوتگ ءُ مھمان بوتگ منی بس ناچ اَت ۔ ناچ ناچ ءِ تہ ءَ وھدے گوں تو ڈیکّ وارت تو کندگ ءَات ئے ءُ سر بُرزکُتگ ءَ چادر کوپگ ءَ ءُ ناچ ءَ اَت ئے دنیائے ھمک شرّ ءُ ھراب ءَ چے پراموش وتی دنیا ءَ اَت ئے من ھچ نہ گُشت ءُ بینجو ءِ سُرور ءَ بال اِت انت-

دیوان داں گُڈی سیمسراں سَر بوت ءُ ما پد ءَ دوچار کپتیں اڑے تو ھمدائے من ءَ جُست کُت ، من پَسّہ دات دمانے پیسر دگہ دنیائے ءَ بوتگاں بلے نوں ھو ھمدا آں کجام مزہ بوتگ بئی تو منّے نہ منّے ناچ ءِ ءُ جنگ ءِ وتی زیبائی ءِ دُرستیں پرک آں ھلاس کنت مارا انسان کنت ءُ بلوچ کنت من گُشت ھو بلے بیا رواں چیزے وراں کہ شُدیک آں تو پسّہ دات منی دل ءِ گپ ءَ جنگ ءَ ئے وَ ما درکپتیں گیٹ ءَ آتکیں ءُ ورگ وارت ءُ برابر بوتیں من گُشت زاھو بیا رویں ہاسٹل نوں واب ءِ باری اِنت تو کند اِت ھھھھھ واب ماب نیست سھب ءَ منی فائنل ءِ پیپر اِنت من ءَ بھاولپور سر بوگی اِنت من گُشت یار زاھو چو وا نہ اِنت شپّی جَلّ باندا پیپر نہ اِنت پونشی اِنت باندا وَ یک شمبے اِنت ھھھھ نکن ئے من بلکیں تنیگ اَت ءَ ناچ ءَ آں بلے یار بیوس من ءُ سلامو جُنزیں گھنٹے سپر اِنت ھچ نبیت راویں علی ھال ءَ دربار روم ءَ وپسیں من ھچ نہ گُشت ءُ زھر بوئگ ءِ ایکٹنگ کُت بَلے تو من ءَ کِمار نہ کُت ءُ درکپتے پد ءَ مئے دیوان نہ بوت ءُ ما دوچار نہ کپتیں داں اے سال ءَ مارچ ءِ 9 تاریک اَتک ءُ پد ءَ بچکاں دیوانے اڑ داتگ اَت بلے ھال اَت تو سپر کُتگ ءُ پہ ابد رپتگے۔بلے من گِلگداراں کہ ترا من باز گُشت کہ شپّی جَلّ یار بَلے تو نہ کُت ءُ درکپتے اینکس پہ من ءَ بُہ کُتیں یار بلکیں لھتیں دِگہ کندگ ءَ گروک جتگ اَت منی کوٹی ءَ بلے چُش نہ بوت۔

ھر جاھے ءَ کندان بات ئے پہ اَبد نمیران بات ئے تئی وتی ناکو زتک-

کاف بیوس ،کوٹی نمبر ۴۰ـھمزہ ھال ،بہاؤلدین زکریا یونیورسٹی ملتان (edited)-

دی بلوچستان پوسٹ: اے نبشتانک ءِ تہ ءَ درشان کُتگیں ھیال ءُ لیکہ نبشتہ کار ءِ جِندئیگ اَنت، الّم نہ اِنت کہ دی بلوچستان پوسٹ رسانک نیٹورک ایشانی منّوک بہ بیت یا اگاں اے گل ءِ پالیسیانی درشانی اِنت۔