پہ بلوچ ءَ بلوچی یا انگریزی؟
نبشتہ کار: ماھروچ بلوچ
دی بلوچستان پوسٹ
ما بلوچ وتی زبان ءَ جْوان وانگ ءُ نبشتہ کت نہ کن ایں چی ءَ کہ مارا زورانسری ھندی ءُ پارسی وانینگ بوگ ءَ انت پمیشکا بلوچ ءِ مرچی ئیں پدریچ وتی راجی زبان ءَ راست نبشتہ کُت نہ کنت۔ نی ما چے بہ کن این ءُ مارا چے کنگ لوٹ ایت، انچوشکہ مارا پہ وتی راجی زبان ءِ رکینگ ءُ پھریزگ ءَ مارا دگہ ھچ راہ ءُ دگ نیست۔۔۔؟ گِند ئے ما منّ ایں کہ ما ایرست ایں ءُ ایردستیں راج ءَ آئی ءِ زبان وانینگ نہ بیت۔ البت مارا وَ چیزے کنگ لوٹ ایت گُڑا ھما چونیں گامگیج اَنت کہ مئے مجگ ءَ نیاگ اَنت؟
باید انت ما ھرکس وتی مجگ ءَ زور بہ دے این ءُ اے بابت ءَ وتی ھیال ءُ لیکھاں راج ءِ دیم ءَ بیار ایں کہ ما پہ وتی راجی زُبان ءَ چے کُت کن ایں۔ منی لھتیں پنت اش اَنت۔
1- چَہ درستاں پیش مئے بلوچاں اے منّگ لوٹ ایت کہ مرچی ھندی ءُ پارسی ءِ دور نہ انت کہ ما ھمے زُباناں بوان ایں، توری میڈیکل سائنس بہ بیت یا انجینئرنگ بہ بیت۔ توری سرکاری کارجاہ ءُ کارگسے بہ بیت یا توری پرائیویٹ ترامگیجے بہ بنت، دْراھیں انجینئر کیٹالاگ، میڈیکل سائنس ءِ وانگی، ایمیلز، میٹنگز بزاں ھر چیزے ماں انگریزی انت چمیشکا پہ بنی آدم ءِ دیمروی ءَ دُنیا ءِ مستریں زبان انگریزی انت پمیشکا ما گْوش ایں پہ بلوچ ءَ اے پارسی ءُ ھندی دْراہ بے سیتیں زبان اَنت بلکیں پہ بلوچی ءَ دوئیں زبان بیرانی اَنت۔ چوناھا ھمے ھِندی ءَ مرچی کراچی، حیدر آباد، پشاور لاھور ءُ اسلام آباد مردم وت نہ وان اَنت۔ آیانی جِند ءِ زھگ انگریزی وانگجاھاں وان اَنت۔ گُڑا باید انت ما بلوچ ھم اے زباناں تھنا وانگجاہ ءِ تا بے وسی ءَ وان ایں بلے گیشتر دلگوش گوں انگریزی ءَ بہ دے ایں، چوناھیگا انگریزی یک میان اُستمانی زبانے ءُ سرجمیں دگنیا ءَ ایشی ءِ بلاھیں ارزِشتے ھست۔
2- وتی دزھُورکی ءِ ھمُک ساھت ءُ دمان ءَ پہ وتی راجی زبان بلوچی ءِ وانگ ءُ نبیسّگ ءَ بہ دے ایں۔ اد ءَ منی گپ ءِ مول ءُ مراد ایش انت کہ ما وتی چاگِردی رسانکدر توری پیسبُک بہ بیت یا توری وٹس ایپ ءُ انسٹاگرمے، باید انت ما وتی کلوہ ءُ پیگاماں بلوچی ءَ نبشتہ بہ کن ایں۔ وتی سْیاد ءُ وارساں بلوچی ءَ گپ ءُ رپ بہ کن ایں، چَہ بلوچی تندجاھاں ما بلوچی زبان ءَ شنگال، تب ھر وھد ءِ ھال ءُ اھوال، بلوچی نبشتانک ءُ آزمانکاں بہ وان ایں۔ ھما بلوچ کہ وت ءَ بلوچی زبان ءِ استاد منّ انت باید انت آ مرچی ئیں دامگ ءِ زمانگ ءَ ماں پیسبُک ءُ وٹس ایپی گلاں(گروپ) وتی میتگ ءُ دمگ ءِ بلوچاں بلوچی بہ وانین انت ءُ راج ءِ تہ ءَ راجی زبان ءِ بستارے ودی بہ کن اَنت۔ بزاں بلوچ راج ءَ مرچی پیسبُک ءُ وٹس ایپی گل پہ راجی زبان ءِ وانگ ءِ نبیسّگ کارمرز کنگی اَنت۔
3- ھر بلوچ وتی راجی زبان ءِ وانگ ءُ نبیسّگ یک راجی زمہ واری یے بہ منّ ایت۔ آئی ءِ تہ ءَ گلامی ءِ مارشت بہ بنت کہ منی راجی زبان من ءَ چی ءَ وانینگ نہ بوگ ءَ انت، من ءَ چی ءَ موکل نیست کہ من وتی راجی زبان ءَ بہ وان آں، زاناں راجی زبان ءَ سْیاھگ نیست انت یا زاناں بلوچی گیدی ءِ اولی ھبکّھیں زبان انت آئی ءِ راج ءَ جِند ءِ زُبان وانینگ نہ بوگ ءَ اِنت یا زاناں بلوچی نبیسّگ نہ بیت؟-
4- باید انت ما وتی گْوانکوانی تہ ءَ بلوچی آبینکدار (کیبورڈ) ءُ بزانت بلد ءَ ایرگیج بہ کن ایں ءُ وتی بلوچیں برات ءُ گْوھاراں اے آبینکدار ءُ بزانت بلد ءِ بارو ءَ سرپدی بہ دے ایں کہ ھریکے ایشاں وتی گْوانکواں ایرگیج بہ کن اَنت۔ وھدیکہ اے دوئیں پریام ماں گْوانکو ءَ ایرگیج ئِے کت اَنت بزاں کہ بلوچی وانگ ءُ نبیسّگ بُنگیج اِنت چی ءَ ابرمی بلوچ ءَ پہ راجی زبان ءِ نبیسّگ ءَ یک ھُب ءُ واھگے چِست بیت۔ دومی مارا “بلوچی سْیاھگ ءِ راست نبیسّگ” ءِ دَرونت وانگی اَنت۔ چوناھیگا مرچی اے دَرونت پیسبُک ءُ وٹس ایپی گلاں مُچ اَنت، چوناھا مرچی بازیں راجی زبان ءِ جُھدکاراں گوں شَریں دروری گالرداں بلوچی دَرونت جوڑ کُت ءُ راج ءِ دیم ءَ آؤرتگ اَنت۔
5- مارا تچک بوگ لوٹ ایت کہ بلوچ راج ءِ پدریچ ءَ را ماں وانگجاہ وتی راجی زبان وانینگ نہ بوتگ پمیشکا بلوچ ءِ راجی زبان ءَ دیمروی نہ کُتگ بلکیں پدکپتگ۔ البت نی مارا وت پاد آیگ لوٹ ایت ءُ مارا وتی راجی زبان وت وانگ ءُ نبیسگی انت کہ مئے بلوچی زبان ءِ زگریں گال گار ءُ بیگواہ مہ بنت پمیشکا مارا نبیسّگ ءِ ساھت ءَ وتی زگریں گالانی نبیسّگ ءُ زندگ دارگ ءِ ھاتر ءَ دلگوشی دیگ لوٹ ایت ءُ مُدام ھمے تچ ءُ تاک بہ کن ایں کہ بلوچی زبان ءِ کْوھن ءُ زگریں گالاں بیار ایں ھما کہ مرچیگیں پارسی ءُ ھندی ءِ سان کپتگیں بلوچ راج ءِ گُپتاری ءَ اشکُنگ نہ بنت۔ بلے بژن انت کہ مرچی لھتیں ردیں مردم بلوچی نبیسّگ ءَ ھم ھندی ءُ پارسی ءِ گالاں بلوچی نبشتہ کاری ءَ ھوار کن اَنت۔ باید ما بہ زان ایں کہ بلوچی وت یک سرجم ءُ شھگانیں زبانے پمیشکا بلوچی چہ پارسی ءُ ھندی وازمندگ نہ انت باید انت ما وتی جِند ءِ گالاں کارمرز بہ کن ایں کہ راج ءِ چَمّانی دیم ءَ بیا اَنت۔
6- گڈسری من راج ءَ وتی وس ءَ پنت ءُ سوجے گْوش آں کہ بلوچ راج ءَ بلوچی نبیسّگ ءِ وھد ءَ چہ ردیاں تُرسگی نہ انت انچوشکہ ما وَ گِندگ ءَ ایں کہ بازیں بلوچ نبیسّگ ءَ تُرس انت گْوش اَنت “ما نبیسّگ بَلد نہ ایں اگاں ما چیزے نبیس ایں گُڑا رَد بیت”-
باید انت ما اے ڈولیں بلوچاں دلبڈی بدے ایں کہ پہ بلوچی دربرگ ءَ انی تو یک وانگجاھے ءَ شُت نہ کن ئے چوناھیگا ایردستیں راجاں ماں وانگجاھاں آیانی راجی زبان وانینگ ھم نہ بنت۔ تو وَ بلوچے ئے پیسر تو بلوچی درونتانی وانگ ءَ ھیل کن، پد ءَ بلوچی نبشتانک ءُ آزمانک بہ وان گُڑا تو وت یک ھپتگے ءِ توک ءَ بلوچی شَر وانگ ءَ ھیل گر ئے پد ءَ نبیسّگ ئِے ھم ھچ مُشکل نیست اِنت۔ چوناھا اے وَ تچکیں راستی یے کہ نودربر ردی کن اَنت۔ ما پہ اے ھندی ءُ پارسی ءِ دربرگ ءَ ماں وانگجاھاں چُنت ردی کتگ ءُ چُنت رند ءَ ماشٹرانی دست ءَ لٹ وارت، ردی وَ بنی آدم ءِ دست ءَ بیت انچوشکہ بنی آدم ءَ مُدام چَہ ردیاں دربُرت ءُ مرچی بے کساسیں دیمرویاں سربوت۔ اگاں ما دگنیا ءِ سوبمندیں کاروباری، مُلکاری یا ازمکار ءُ لیبی ئیں ھستیاں بہ چار ایں گُڑا ما زان ایں آیاں ھم وتی پڑ ءَ پہ بَلد بوگ ءَ باز ردی کُت انچوشکہ آ پِرشتہ وَ نہ اِت انت کہ چہ بے ردیاں دیمروی اش کتگ۔
منی جِند ءِ نز ءَ نبشتہ ءِ ردی پہ دربرگ ءَ یک بلاھیں موھے۔ انچوشکہ من یک درورے دے آں، اگاں من یک وٹس ایپی وانگجاھے ءَ ردی یے بہ کن آں، پد ءَ ھمے ردی ءَ تیوگیں باسک چار انت گُڑا یک زانتکاریں باسکے کیت من ءَ ھمے ردی ءِ بابت ءَ سرپدی دنت ءُ منی ردی ءَ ماں وانگجاہ ءَ راست کنت چمیشکا چَہ ھمے یکیں ردی ءَ دیوان ءِ تیوگیں باسک دربر اَنت۔ پمیشکا من گْوش آں باید انت ما بلوچ چَہ ردیاں دلاپ مہ بہ ایں بلکیں چَہ ردیاں دربرگ ءِ جُھد بہ کن ایں۔ ما دْراہ راجی زبان ءِ نودربر ایں، ما وتی دزھُورکی ءَ راجی زبان ءَ بہ وان این ءُ نبیسّگ ءَ دربر ایں۔ باید انت ما دْراہ وت ءَ راجی زبان ءِ جُھدکار ءُ ھزمتکار لیک ایں ءُ بلوچی وانگ ءُ وانینگ ءَ وتی راجی زمہ واری یے منّ ایں گُڑا ما سوبین بہ ایں-
بلوچی زندگ بات، شالا بلوچ راجی زبان دیمرویاں سر بات۔ شالا انچوش بات۔
دی بلوچستان پوسٹ: اے نبشتانک ءِ تہ ءَ درشان کُتگیں ھیال ءُ لیکہ نبشتہ کار ءِ جِندئیگ اَنت، الّم نہ اِنت کہ دی بلوچستان پوسٹ رسانک نیٹورک ایشانی منّوک بہ بیت یا اگاں اے گل ءِ پالیسیانی درشانی اِنت۔
