TBP Balochi

زاھو کاگدے راھی کن

نبشتہ کار: ماھزمین بلوچ

دی بلوچستان پوسٹ

‏‎انّوں شپ وتی آسری پاساں رس اتگ اے ساھت ءَ من جیڑگ ءَ اَں آگاں زاھو کاگدے نبشتہ بہ کنت گُڑا پہ کَے ءَ کنت؟ ‏‎پہ مات تسلیم ءَ ، پہ پاتو ءَ ، پہ ھکیم ءَ ، پہ بلوچستان ءَ ، پہ کَے ءَ ؟

‏‎آگاں نبشتہ بہ کنت گُڑا چی گُش اِیت ؟ ‏‎بلوچستان ءُ بلوچ ءِ جاورانی سر ءَ گپّ جنت؟ بلوچ ءِ بزّگی ءُ بے وسی ءَ گپّ جنت ؟ اگاں اناں پہ امّا تسلیم ءَ گُڈّی کلوھے اگاں پہ ھکیم ءَ مھر ءُ تسلّھے ؟

من انچو زاناں تو ھرکس ءَ کہ بکن تئی اولی گپ بلوچ ءُ بلوچستان بیت، بلوچ زند بلوچ ءِ وشھالی بلوچ ءِ جُنز چیاکہ تئی زند ءِ کُلیں تگ ءُ تاچ بلوچ جیڑہ ءِ کِر ءُ کش ءَ بوتگ اَنت-

‏‎بلے دُرستاں چہ پیش زاھو من ترا ھال دیگ لوٹاں کہ اینچو روچ گوزگ ءَ پد ھم من ھِچّ باور کنگ ءَ نہ اِنت کہ زاھو تو رپتگے یا کہ نوں تو گوں ما نہ اے او اے ھم راستی یے کہ من باور کنگ ھم نہ لوٹاں

‏‎بلے زاھو مارا سوچ ھکیم وَ چارگ نہ بیت ، انّوں اگاں کسّے ھکیم ءَ بہ گِند اِیت آ زانت کہ ھکیم ءَ را تئی گم ءَ چوں پروش داتگ ءُ ھلاس کُتگ زاھو تو وت بہ جیڑ آ کُجام کار بوتگ کہ شما آواری ءَ نہ کُتگ آ کُجام ھند بوتگ کہ شما آواری ءَ نہ گول اِتگ گُڑا چُشیں ساھتان تئی چوشیں روگ چہ کیامت ءَ کمتر نہ بیت ‏‎تو زان ئے برے برے من ءَ شُمئے سنگتی ءِ سر ءَ زھر کیت ءُ برے برے پکر ھم بیت زھر اِے وجہ ءَ کیت کہ باید اَنت بلوچستان گونگین ءُ جنگ اماچیں زمین ءِ سر ءَ مردُم چوش نزیک ءُ آوار مہ بنت کہ پد ءَ سگ اِت مہ کنت ءُ پکر اے واجہ ءَ بیت کہ اِے تیزگامن دُنیا ءِ توک ءَ مرچی باند ءَ کے انچو مکلس وپادار ءُ مھروان بیت؟ شما بوتگ ءُ پیش داشتگ شما سنگتی ءُ مھروانی رھبند سرجم ءَ گیشینتگ ‏‎، زاھو تئی روگ ءَ پد تئی دُراھیں سنگت پیش ءِ وڑ ءَ نہ اَنت ھو اے راستے کہ کسّ پہ کسّی روگ ءَ نہ مِر ایت بلے زاھو تو گوں وتی رپتن من ءَ ھمے سما کنائینت کہ بگندے کس نہ مر ایت بلئے لھتے مردُم الم چورہ ءُ ابیتک بیت ترا چہ پد تئی سنگت ھمئے داب ءَ انت
‏‎ کسّ پیشے داب ءَ جلوہ دیگ ءَ نہ اِنت ھرکس ءَ بِگند گُشے لُنٹے ھُشک اَنت ءُ ھلاس اِنت۔‏‎زاھو! ‏‎گپّے زان ئے؟ ‏‎تئی گیشتری سنگت تئی گُڈّی دیدار ءَ گوں کپتگ اَنت ءُ بازینے تئی گُڈّی وابجاہ ءَ بلے من نہ زِند ءَ ترا دیست ءُ نیکہ تئی گُڈّی وابجاہ ءَ اَتک کُت ، بلے انچو گُشاں من ترا سرجم ءَ زانتگ اَت ‏‎زاناں نسیب ءَ نیست اَت کہ ترا بہ گِنداں بلے ما وَ چونھا ھرچ گپّ ءَ نسیب ءَ ملامت کن ایں بلے ھیر-

‏‎زاھو تو سرپدے ؟ ‏‎ھمے ھونی اِیں دگّاں مرچی دگہ بیست ءُ ھشت بلوچ وارت آھانی اِے ویل ءِ ھال من ءَ رس ات من تئی ترانگ ءَ کپتاں تئی ھمے توار منی گوشان کپت “ھئو استاد گُلامی اَنت “ زاھو ھمئے ‏‎ویل ء تہ ءَ نودربر ، اُستاد شرّیں ءُ پگری سنگت ءُ مئے گونڈل ءُ زالبول ھم ھوار اِتاں ، مُدام کہ ما گُشیں اے دُراھیں آزاب مارا اِیردستی ءَ سوگات کُتگ اَنت گُڑا برے برے لھتے سنگت گُش اِیت کہ ناں شُما ھُدائی موت ءَ ھم سرکار ءَ میار یگ کن ئے بلے زاھو تو اگاں اِدا بوتینے تو تو الم ھمے باوست چست کُتگ ات ءُ ھمے پسّہ داتگ اَت کہ آگاں بلوچ اسپتالے ءِ تہ ءَ مِریت ، دگّ ویلے ءِ آماچ بیت یا کہ تُنّے ءُ گُژنے کُشیتے ایشی زمّہ وار ھم ریاست اِنت اگاں بلوچ ءِ یکّ پِگری سنگتے چہ ما بہ سِدیت آ گَل کنت بلے مئے روچے باریں چنچو چنچو مردم یکّیں ویلاں رو انت ءُ بیران بنت پرچاکہ تو گلامے ءُ اے اِیردستی ھما وھد ءَ داں برجاہ بیت کہ تو اے گلامی ءَ منّ ایں-

‏‎زاھو ! ‏‎من کہ گوں تو گپّ کنگ ءِ ھاتِر ءَ پہ تو نِمدی ءِ نبشتہ کنگ ءِ جُھد کُت گُڑا منی گور ءَ پہ گپّ کنگ ءَ سرھال ھمیش اِتاں ، بلے گُڈسرا یکبرے پد ءَ ترا ھال دئیگ لوٹاں کہ بے تو ھِچّ ندارگ آ وڑ نہ اِنت ءُ ھِچّ کسّ پیشی ئیں داب ءَ جلوہ دئیگ ءَ نہ اِنت ‏‎من دل ءَ سدّکاں آگاں تو من ءَ کاگدے راھی بہ کن ایں گُڑا تو بلوچ ءِ جیڑہ ءِ سرا الّم گپّ کن ایں، تو الم گُشے ھئو استاد گُلامی اِنت ادا ھرچیز بیت ، دانکہ تو گپ نہ کن ئے آواز چست نہ کن ئے اِے سسٹم ترا جون ءَ ابید ھچ نہ دنت- ‏‎زاھو تو ھمودا ھم مھروان بات ئے-

دی بلوچستان پوسٹ: اے نبشتانک ءِ تہ ءَ درشان کُتگیں ھیال ءُ لیکہ نبشتہ کار ءِ جِندئیگ اَنت، الّم نہ اِنت کہ دی بلوچستان پوسٹ رسانک نیٹورک ایشانی منّوک بہ بیت یا اگاں اے گل ءِ پالیسیانی درشانی اِنت۔

واشک ءِ دردناکیں وئیل

ٹی بی پی شونگال

بلوچستان ءَ ھمک سال ءَ ھزاراں وئیل بوگ ءَ انت بلے سرکاری ادارہ اے وئیلانی گر ءُ دار کنگ ءَ بے تھمبلی انت ءُ ٹرانسپورٹ کمپنی وتی نپانی ھاتر ءَ رھبندانی لگتمال کنگ ءَ انسانی زندگیاں گوازی کنگ ءَ اَنت-

بلوچستان ءَ اے وڑیں روچ کم گوز ایت کہ اود ءَ دردناکیں وئیل نہ بنت اِنت بیست ءُ نُھ مئی ءِ شپ ءَ چہ تربت ءَ دیم پہ شال ءَ رؤکیں ابراز ٹرانسپورٹ ءِ بس گڈ ءَ کپتگ ءُ بیست ءُ ھشت مردم بیران بیتگ اَنت- بلوچستان ءَ ھمے گوزوکیں سال ءِ جنوری ءِ ماہ ءَ داں انیگ ءَ پنچ ماہ ءِ وھدا ھپت ھزار ءَ گیش وئیل پیش اتکگ اَنت ءُ اے وئیلاں نُھ ھزار ءَ گیش مردم زدگ بیتگ اَنت ءُ یک سد ءُ ھشتاد ءُ ھپت مردم بیران بیتگ اَنت-

بلوچستان ءَ وئیلانی مستریں سوباں یکے تنک ءُ پرشتگیں دگانی ئیگ اِنت ءُ اود ءَ دو نیمگی دگ ءُ موٹر وے نیست اِنت ءُ دگ پھریزی ءِ نابرابری انت ءُ سرکاری ادارہ ٹرانسپورٹ کمپنیانی رھبندانی کڈن کنگ ءَ بے سوب اَنت ءُ بس ڈرائیور اوور سپیڈنگ ءُ رھبندانی نہ دارگ ءَ وئیل گیش بوان اَنت-

بلوچستان ءَ ھمک سال ھزاراں گرانھادیں جان زوال بوگ ءَ ابید سرکاری ادارہ رھبند ءُ گر ءُ دار ءَ بے تھمبل اَنت کہ ایشی ءَ وئیلانی کم بوگ ءَ کمک بہ بیت انت ءُ ٹرانسپورٹر کمپنی یکشل ءَ بوھوکیں وئیلاں ابید گیر زمہ واری کنان اَنت ءُ چریشی ءَ وئیلانی دیمپانی بوگ ءَ اَنت سرکاری ادارہ ءُ ٹرانسپورٹر کمپنی وتی زمہ واریانی دارگ ءُ اے وئیلانی دارگ ءِ پدردی ءِ درشںان ءَ ابید وئیلانی دارگ ءَ الکاپیں گامگیج چِست بہ کن اَنت-

وانگ پہ جنک ءَ الّمی اِنت

نبشتہ کار: بانک پاتمہ رشید

دی بلوچستان پوسٹ

زینب کہ آئی ءِ نیم نام (زینی) اَت وانگجاہ ءَ یک کُنڈے ءَ نشتگ ءُ باریں کجام جیڑھانی توک ءَ بندوک اَت چوناھا چہ مروچی یک ھپتگے پیسر من زھنی ءَ دیستگ اَت کہ آ کمو ملور ملور اَت ءُ من یک دو رند ءَ جُست ھم کُتگ اَت کہ زھنی اگاں گپے تکانسری یے چیزے ھست تو من ءِ گُشت کن ئے بگندئے من تئی تکانسری ءَ ھلاس کُت مہ کناں بلے تئی تکانسری ءِ ھلاس کنگ ءَ کُمک الّم کناں۔ “ناں کولیگ آں ھچ نہ بیتگ آئی ءَ پسو دات۔ ھیر سلامت بات ئے من گْوشت۔ بگندئے من ءَ اے بابت ءَ سرپدی ھچ نیست اَت کہ آئی ءِ تکانسری ءِ سوب چی اِنت بلے اے ھبر ءَ سرپد اِت آں کہ آئی ءَ را تکانسری ءِ الّم ھست زھنی چاردہ پانزدہ سالگیں سکیں زیبداریں ءُ شوکیں جنکے اَت۔ چہ زیبداری ءَ آئی ءِ گُل ھنچو سُھر اِت انت گْوش ئے آئی ءِ جون ءِ سرجمیں ھون اتکگ ءُ ھمد ءَ بداِتگ اَنت۔ بلے مروچی آ کمو گیشتر تکانسر اَت ءُ انچو اگولو اَت گْوش ئے زاناں ایشی ءَ بیست سال بیت کہ زندان ءِ توک ءَ گوں سنکلاں بندوک بوتگ ءُ مروچی ڈنے دنیایے دیستگ پمیشکا چو اگولو اِنت۔ گڑا ما درائیں جنک دوا (Assembly) ءِ سرا اوشتوک اِت ایں ءُ وتی بانوج استاد “ماہ جبین” ءِ گپاں گوں دلگوش اِت ایں کہ یکے ءَ گوں وتی سارتیں ءُ نازرکیں دستاں منی دست گپت۔ من یک دم پچلرزت آں۔ وھدے من وتی چک ترینت منی چم پہ زینی ءِ ڈولداریں چم آں کپت اَنت کہ گنجیں گریوگ ءَ آئی ءِ ڈلگیں چم ھورت ءُ سُھر اِِت انت۔ بانو گپ کنگ ءَ اَت پمیشکا من گوں آئی ءَ باز گپ کُت نہ کُت بلے آئی ءَ میزان میزان ءَ منا گوں وتی بارگیں آواز ءَ گْوشت۔ وتی کمو وھد من ءَ دات کن ئے من ءَ گوں ترا گپے کنگی اِنت۔ رند ءَ گپ کناں کولیگ اَں من پسو دات منی پسو ءَ رند آئی ءَ دگہ گپ نہ کُت بس وتی سر ءِ سُرینت ءُ گْوشت ئِے ھؤ دوا ءِ ھلاس بیگ ءَ رند ما ھر یکے جتا جتا بوت ایں ءُ وتی کلاسلانی توک ءَ شُت ایں۔ من وھدے کلاس ءَ وتی کرسی ءِ سر ءَ نشت آں داں یکے ءَ گْوشت بیا ترا توار ءَ انت۔ وھدے من ڈن ءَ در اتک آں، من وتی چمانی دیم ءَ زینی دیست۔

اے ساھت ءَ مئے کلاس ءِ توک ءَ بانوج ءُ رُماد نیست اِت آں پمیشکا من زھنی زورت ءُ وتی کلاس ءِ توک ءَ شُت آں۔ بیا رواں گُڈی کرسی ءِ سر ءَ نند ایں زھنی گْوشت ھؤ کولیگ آں بیا رواں من پسو دات۔ ما دوئیں ھمراہ بوت ایں ءُ گُڈی دوئیں کرسیانی سر ءَ نشت ایں۔ زینی! کولیگ اَں ترا چی بیتگ تو انچو تکانسر ءِ انچوش کہ یک دہ سالگیں چکے چہ وتی مات ءَ اولی رند انت سستگ۔ آئی ءَ وتی چم چست کُت انت ءُ گوں وتی ڈولداریں دیدگاں من ءَ چاراِت ءُ یک دم من ءَ امبازاں زورت ءُ گریوگ ءَ لگ اِت۔ بازیں ارس ءِ گوارگ ءَ رند آئی ءَ گْوشت پاتمہ تو من ءَ بہ گْوش مئے گناہ چی انت؟ بس ھمے یکیں گناہ اِنت کہ ما جنک ایں؟ مروچی کرّرئی ءِ دوازداہ رمس انت۔ من ءَ دو سال شش ماہ ءُ دوازداہ روچ اِنت کہ من چو بے وس آں۔ مرچی چہ دو سال شش ماہ دوازداہ روچ پیسر من پت ءَ را گْوشت کہ من ازاتی لوٹ آں انچو کہ تو بچاناں آجوئی داتگ منا ھم بہ دے ۔ چیا کہ ما جنک چہ بچک اَں کمتر نہ ایں۔ انچو کہ تو وتی بچاناں ملک ءِ مزنیں وانگجاھاں دیم داتگ اَنت، من ھم روگ لوٹاں گڑا وھدے منی باریگ کئیت اے گپ چی ءَ جنگ بیت کہ تو جنکے یے۔ بلے پت ءَ منی گپ پہ گپ ءِ ساب نہ کت ءُ من ءَ سیمیں لٹ ءِ سر ءَ سک باز جت ءُ گْوشت ئِے مروچی ءَ رند من تئی دپ ءَ اے وڑیں گپ اِش مہ کن آں۔ پمیشکا من جیڑگا آں کہ نوں وانگ ءَ وئیل بہ کناں ءُ بس لوگ ءَ بہ ننداں گوں آئی ءِ گپ ءِ کُٹگ ءَ من کندگ بندات کُت ۔ تو کندگ ءَ ئے چی ءَ؟ آئی ءَ جُست کُت۔

پھل کن کہ تئی دردناکیں کسہ ءِ اِش کنگ ءَ پد من ءَ کندگ آیگ ءَ انت بلے چوں کناں کندگ دارگ نہ بوت چی ءَ کہ تو گُڈسر ءَ انچیں گپ ءِ کُت۔ من زاناں گڈسر ءَ چے گْوشت؟ آئی ءَ جوست کُت۔ بانک تو گُڈی ءَ گْوشت کہ من جیڑگا آں کہ وانگ ءَ وئیل کناں۔ انچو کہ ما دورس اے گپ ءَ سرپد اِنت کہ مارا اے چاگرد ءِ توک ءَ کمتر پھمگ بیت۔ بلے ما اے گپ ءَ سرپد ایں کہ ما کمتر نہ ایں۔ چی ءَ کہ ما ونتگ، مارا زانتکاری ھست، مارا زانت ھست، بلے اگاں ما مہ وان ایں گڑا باندا روچ ما وت وتارا کمتر گْوش ایں –

زینی جان! مارا وانگی اِنت وانگ مئے واستا الّمی اِنت چیا کہ ھمے وانگ ءِ سوب ءَ باندا روچ ما آجوئی گپت کنیں۔ ھمے وانگ باندا روچ مئے توک ءِ نزوری ءَ کش اِیت ءُ مارا توکل دنت کہ ما گوں اے چاگرد ءَ جنگ بہ کنیں پہ وتی ازاتی ءَ ءُ تو گْوش ئے کہ من نہ واناں۔ ناں کولیگ اَں اے ردی ءَ نہ کن ئے وانگ پہ جنک ءَ الّم اِنت۔

دی بلوچستان پوسٹ: اے نبشتانک ءِ تہ ءَ درشان کُتگیں ھیال ءُ لیکہ نبشتہ کار ءِ جِندئیگ اَنت، الّم نہ اِنت کہ دی بلوچستان پوسٹ رسانک نیٹورک ایشانی منّوک بہ بیت یا اگاں اے گل ءِ پالیسیانی درشانی اِنت۔

راسکوہ ءِ دلبند ءُ زھرناکیں ٹوپانی آزمُود

نبشتہ کار: شعیب دُرّا

دی بلوچستان پوسٹ

28 مئی 1998 بزاں پہ بلوچاں یک ساھیں روچے کہ اے روچاں چاگی ءَ دلبند ءِ سر ءَ ماں راسکوہ ءَ زورگریں استان (پاکستان) ءَ پنچ زارناکیں توپ آزمُود کُتگ۔ 6 اگست 1963 زارناکیں توپانی سر ءَ پابندی جنگ بیت اے پابندی ءَ امریکہ ءُ سویت یونین ءُ برتانیہ جن انت اے پابندی ءُ شوربندی ءَ کساس 185 استان دستکت کنت اے استان ءَ گوں پاکستان ھم آوار بیت انت ۔ بلے پد ءَ 28 مئی 1998 پاکستان اے پابندیانی ھلاپ بیت انت ءُ راسکوہ انگت زارناکیں توپانی آزمُود کنت ۔ زورگریں استان ءِ رِد ءَ اے وھد ءَ کہ راسکوہ زارناکیں توپانی آزمُود بنت اد ءِ گسانی آبادی دہ لوگ بنت ءُ اے دھیں لوگ چہ تراک ءَ پیش چہ اے بازار لڑینگ بنت یک ریسرچے ءِ رِد ءَ اے وھد ءَ کہ اے تراک بنت اد ءِ گس سک باز بنت انت ءُ اے چہ تراک ءَ یک کلومیٹرے ءِ دوری ءَ بنت اے ریسرچ ءِ رد ءَ اے وھد ءَ کہ تراک بیت چار ھزار مردماں گیش اے تراک ءِ زد ءَ کاینت ءُ سرکار ءِ نیمگ چہ ایشاں ھچ آسراتی نہ رس اِیت۔ زورگر ھما وھد ءَ وتی تراک ءَ کنت کہ اے وھد ءَ بلوچستان ءَ مزن وزیر اختر مینگل بیت ءُ پاکستان ءِ مزن وزیر نواز شریف بیت اِنت-

یک ریسرچے ءِ رِد ءَ پاکستان ءَ یک مستریں وجہ زارناکیں ٹوپانی جوڑ کنگ ایش بیت انت وھدے 1971 وھد ءَ بنگلادئیش آزادی ھندوستان دست مان بیت انت پد ءَ 20 جنوری 1972 ملتان ءَ بھٹو زارناکیں ٹوپانی جوڑ کنگ ءِ جار ءَ جنت اِنت۔ زلپکار علی بھٹو گُش ایت ” مارا اگاں کہ ورگی بیت گُڑا ماں کاہ ور ایں بلے بمب جوڑ کنیں ” اے ھبر یک راستی یے پدر کنگ ءَ انت اگاں اے تراک ءَ جوڑ کنگ بلوچ ءَ ساہ اگاں روت ھچ پرواہ نیست بلے تراک کنگ بہ بیت اِنت۔ (Baloch, 2017)

1971 وھدے ھند ءُ پاک ءِ جنگ ءَ پاکستان بےسوب بیت انت گُڑا زوگریں استان ءَ پہ بلوچ ءَ چُکچینی ءَ تھنا زارناکیں ٹوپانی آزمُود نہ کنت بلکیں کوہ سلیمان ءَ یورینیم کشّوکیں پیکٹری بہ باں ۔ ڈی جی سیمنٹ ءُ کرش پلانٹ ءُ پیکٹری بہ باں ءُ ھب ءَ زھرناکیں پیکٹریانی دوت بہ باں اے درست پہ بلوچ ءِ پہ چُکچینی ءُ چاگردی نادرھیانی گیش کنگ ءَ سبب اِنت چہ کوہ سلیمان ءَ اے پیکٹریانی دوت ءُ چاگردی آسراتی نہ بوھگ ءَ سبب نوک نوکے نادراھی رودوم زرتگ ءُ انچیں جاہ انت کہ اد ءَ ھکومت انگت شریں آسراتی ھم نداتگ-

مرچی ھمے زھرناکیں توپانی آزمُود ءُ پیکٹریانی دوت ءَ سبب بلوچستان ءَ پالج ءُ شومک (کینسر ) ءِ وڑیں نادراھیاں جان زرتگ ۔

دُگنیا ءِ توکا ھر جاہ ءَ کہ زھرناکیں ٹوپانی آزمُود کنگ بیتگ انت چہ اے وڑیں زھرناکیں ٹوپانی آزمُود ءَ چہ سک باز مالی ءُ جانی تاوان داتگ۔ مئے کر ءَ ایشی ءِ درور کازکستان انت کہ روس کازکستان 456 زھرناکیں ٹوپانی آزمُود ءَ کن انت اے آزمُودگ کنگ چہ بازیں ساہ دارے مر ایت۔(پوسٹ, 2020) میان اوستمانی تاکت ءَ وت ءَ را زھرناکیں کلب آوار کنگ ءَ واستا وتی زمین ءَ رکینت ءُ وتی کالونیانی سر ءَ زھرناکیں ٹوپانی آزمُود کُتگ ایشی درور مئے کر ءَ امریکہ اِنت کہ امریکہ وتی زھرناکیں ٹوپاں ماں یک زورگپتگیں زروان ءِ سر ءَ کنت آ زروان مارشل زروان ءِ نام ءَ زانگ بیت انت۔ اے ھما زروان بیت کہ ایشارا امریکہ دومی جھانی جنگ ءَ وھد ءَ ایردست کنت ۔ اے رِد ءَ مارا اے وڑیں استانی بازیں درورے دست گپیت انت برتانیہ وتی زھرناکیں ٹوپانی آزمُود ءَ چہ وتی مردماں دور آسٹریلیا ءِ زمین ءِ سر ءَ کنت ءُ اے ھما وھد بیت کہ آسٹریلیا برتانیہ ءَ ایردست بیت انت زھرناکیں ٹوپانی سوب ءَ روچ ء مروچی تاں آسٹریلیا ءِ زمین چو ھشکیں دار ءَ انت۔

پاکستان ھم بلوچ ءِ زمین ءَ چو کالونی ءَ کارمز کنگ ءَ انت بلوچ ءِ زمین چوشیں زھرناکیں ٹوپانی آزمُود بیتگ راسکو مئے کر ءَ ایشی مستریں درور انت ءُ پاکستان دگہ وتی میزائلانی آزمُود ءِ واستا ھم بلوچ ءِ زمین ءَ کارمرز کنگ ءَ انت۔ پاکستان ءِ کرّ ءَ چولستان ءِ وڑیں ریگزارے ءِ بوھگ ءَ ابید انگت پاکستان پہ بلوچ ءِ چُکچینی ءُ گواچینی لُٹ ءُ پُل پہ بلوچ ءِ زمین ءَ چوں کالونی ءَ کارمز کنت انچوش کہ امریکہ مارشل زروان کارمز کُتگ ءُ انچوں کہ روس ءَ کازکستان ءَ کارمرز کنت۔ زھرناکیں توپانی سوب ءَ ھزاراں وڑیں نادراھی ودی بیتگ۔ یک ریسرچ ءِ رِدا چاگی ءَ بگر داں پنچگور ءَ اے نادراھی شنگ ءُ شانگ بیتگ انت۔ زھرناکیں ٹوپانی سوب ءَ جنگلی دلوت ھم مرگ ءِ آماچ بیتگ انت ۔ مرچی راسکوہ ءَ دلبند ءِ سرا ھمے زھرناکیں ٹوپانی سوب ءَ درچک ءُ دار ھم نیست۔

زھرناکیں ٹوپانی سوب ءَ چہ کپتگیں نادراھی چاگی ءُ ھاران ءَ مرچی ھمے زھرناکیں ٹوپانی آزمُود چہ چاگی ءُ ھاران ءَ سک باز وڑیں نادراھی ودی بیتگ عبدالرازق ءِ تیسس رِد ءَ زھرناکیں توپانی ریڑیئیشن ءِ سوب ءَ چاگی ءُ ھاران ءَ سُھرُک ، ھون ءِ کینسر ، پوست ءِ نادراھی ءَ چاگی ءُ ھاران وتی چنگُل ءَ کتگ اِنت۔ طارق رفیق کہ ھاران ءَ یک ولپیئر سوسائٹی ءِ بھر انت ایشی گُشگ ءِ رِد ءَ سرجمیں چاگی ءَ نیم آبادی سُھرک ءِ نادراھی ءِ گپتگ ءُ رازق ءِ رِد ءَ زھرناکیں ٹوپانی آزمُود ءَ چہ پد چاگی ءَ گیشتریں مرگانی سوب کینسر اِنت۔ (Baloch, 2017) رازق ءِ پٹ ءُ پول ءِ رد ءَ کینسر ءَ نوشکی ، ھاران ءُ چاگی وتی جنگُل ءَ ھما وھد ءَ کتگ انت کہ اے وھد ءَ زھرناکیں ٹوپانی آزمُود بیتگ ۔ چاگی ءِ یک ھوالکارے ءِ رِد ءَ 1998 چاگی ٹوپانی آزمُود چہ پد پاکستان ءَ مزن وزیر ءَ سوگند کنت کہ من چاگی ءَ یک ماڑل ٹاؤن ءِ جوڑ کناں بلے اے ھشکیں دروگیں کول ءُ کرار بیتگ انت ۔چاگی ءَ مرچی انچیں جاور اتکگ انت کہ چوشیں گسے نیست کہ نادراھیاں سانمند نہ کرتگ انت۔ (Baloch, 2017) مرچی ایمبولینس ایمرجنسی وھد ءَ نگواہ ایت ماڈل ٹاؤن وتی جاہ ءَ ۔ اے ھبر زانگ لوٹ ایت کہ اے وھد ءَ مارشل زروان ءِ سر ءَ امریکہ وتی زھرناکیں ٹوپاں آزمُود کنت پدا چہ ھمے زھرناکیں ٹوپانی آزمُود چہ نوک نوکیں نادرائی ودی بنت ءُ مارشل زروان ءِ ھکومت امریکہ ءِ ھلاپ ءَ کیس کنت ءُ امریکہ جرمانہ کنگ بیت انت ۔

“عبدالقادر مالدین کہ راسکوہ ءِ جاہ منند اِنت ایشی ءِ گُشگ ءِ رِد ءَ اے زھرناکیں ٹوپانی آزمُود ءَ چہ پد راسکوہ چرے نادراھی گیش بیتگ اِنت مردم شپ کوری ءِ آماچ بیتگ اَنت عبدالقادر ءِ گُشگ اِنت ایشی چہ پیش اے علاقہ چوشیں نادراھیانی آماچ نہ بیتگ”۔ (فارم, 2022)” محمد نور کہ راسکوہ ءِ جاہ منند بیت کہ چرے تراکاں پد لڈیت ءُ ریکو نوشکی ءَ روت۔ محمد نور ءِ گُش ایت کہ اے وھد ءَ اے زھرناکیں تراک بیتگ انت اے دمگ ءَ چمّگ کہ کرناں چہ مئے زندمان ورد ءُ وراک ءَ بھر بیتگ اَنت۔ اے چمّگانی توک ءِ ماھیگ ءُ اے چُمگ کہ مئے کِشت ءُ کشاری ءِ ذریعہ بیتگ محمد نور وتی ھبراں گیش کنت ءُ گُش ایت کہ مئے زالبول ھچ بر پہ چُک ءُ ماتی ڈاکٹر ءَ نہ شتگ بلے اے تراک چہ پد مۓ زالبولانی بازیں کساس ءِ ھمے چُک ءُ ماتی وھد ءَ وتی ساہ داتگ۔ محمد ءَ گُشگ اِنت ماں سک باز مجبور بیتگ کہ ماں وتی جاہ یلا داتگ “۔ (فارم, 2022)-

زھرناکیں توپانی بابت ءَ (WHO) ءَ ڈاکٹر پاؤلو ایم بوس گُشگ ءِ رِدا اے وڑے دُرستیں سھدار کشگ بنت کہ آ اے وڑیں ترندیں تراکانی آماچ انت ءُ اے وڑے دُرستیں درچک ءُ دار ھم گُڑگ بہ بنت کہ اے زارناکیی ءَ آماچ بیتگ انت ڈاکٹر وتی گپاں گیش کُنت ءُ گش ایت کْورانی توک ءِ آپ ءُ ماھیگ ھم ورگ مہ بنت کہ اے ھم زھرناکیں نادراھیانی آماچ بنت۔چوش کہ وھدے اے زارناکیی آزمُود کنگ بیتگ انت اد ءِ مردماناں ھچ سرپدی دیگ نہ بیتگ ءُ اے زارناکیں ٹوپانی آزمُود آبادی نیام ءَ کنگ بیتگ ایشی سبب ادے آبادی ھم اے زارناکیں بیماری نی آماچ انت۔ ڈاکٹر پاؤلوایم بوس گُش ایت کہ ھما مردم کہ اے زارناکیں ٹوپانی زارنکی ءَ آماچ بیتگ اے مردم تا پنچ ءُ دہ سال ءَ ڈاکٹر ءَ کر ءَ وتی ھلاج بنت ۔ ڈکٹر اے وتی دٗرستیں گپاں جاپان ءَ زارانکیں پلانٹ ءَ سر ءَ اے گپاں جنت. (فارم, 2022)-

کوئٹہ بولان میڈیکل کالج ءَ کینسر ڈیپارٹمنٹ ءَ مستر ڈاکٹر زاہد محمود گوش ایت ” 2015 وھد ءَ 3500 ءُ 2016 ءَ 500 کینسر مریض بولان میڈیکل کالج ءَ ایشنی نادراھی جار جتگ۔ ڈاکٹر گشگ انت کہ اے گیشتریں مردم چاگی، خاران ، پنچگور ءُ گوادر مردم بیتگ انت ۔ اے میریضانی گیشتریں کساس زالبول ءُ کسانیں زھگ بنت”۔ (فارم, 2022)-

چاگی ءَ سرجمیں زھرناکیں ٹوپانی آزمُود کسہ ءُ زارناکیں ٹوپ ءَ چہ گپتگیں جیڑہ ءُ جنجال ءَ یک بلوچ شائرے چوش گش ایت:
” راسکوہ ءِ اسپیتیں کوھانی سر ءَ
چو کپن پوشیں بلوچ ءِ زندگی۔”

اے سرجمیں شئیر بلوچ ءِ زندماں ماں چاگی ءَ کُجام ھم اڑ ءُ جنجال گش ایت زی بلوچ ءِ زندمان ماں راسکوہ سک زیبا بیتگ بلے زورگر وتی زوریں تاگت گوں بلوچ ءِ اے زندمان ھم لگتمال کنت۔ زورگریں استان ءَ یک روچ ءِ ھم پہ بلوچ ءَ چُکچینی یلا نہ کرتگ۔ مرچی سرجمیں بلوچستان اے روچ ءَ “روچے آسروک” نام ءَ دنت۔

دی بلوچستان پوسٹ: اے نبشتانک ءِ تہ ءَ درشان کُتگیں ھیال ءُ لیکہ نبشتہ کار ءِ جِندئیگ اَنت، الّم نہ اِنت کہ دی بلوچستان پوسٹ رسانک نیٹورک ایشانی منّوک بہ بیت یا اگاں اے گل ءِ پالیسیانی درشانی اِنت۔

راسکوہ ءِ تپتگیں بدن 28 مئی یومِ آسروک

نبشتہ کار :میرو مری

دی بلوچستان پوسٹ

وھدے کہ تو سما کن ئے داں جیڑئے، ءُ مار ئے کہ اگاں یک راج ءِ ایردست کنگ بیت، اودا اِچ شے نہ رکّیت۔ ھر ھما شے بہ بیت، آ چہ تئی دود ءُ ربیدگ بہ بنت، تئی پجار ءُ پشکپگ، زمین یا کہ تئی مھلوک۔ ھمے رنگ ءَ تو بلوچ ءِ سر ڈگار ءَ چارے داں گِندئے کہ اِدا بلوچ ءِ اِچ شے نہ رکّتگ۔ چیا کہ بلوچ ءِ چاگِرد یک گُلامیں چاگردے ءُ اِدا پاکستان ءِ وڑیں (غیر فطری) اِستان ءِ کہ آئی ءَ بلوچ ءِ زمین گوں وتی زُلم ءُ زوراکی ءُ بمب تراکاں ایردست کُتگ۔

ءُ وتی ایر دستی ءِ برجم دارگ ءِ ھاتر ءَ وڑ وڑیں پندل ساز اِتگ انت داں کہ آ بلوچ ءَ گار ءُ بیگواہ بِکنت ءُ آئی ءِ ھستی ءَ ھلاس بکنت ءُ سرڈگار ءَ پَچ بہ گپت کہ بلوچ وتی جند ءِ سر زمین ءِ سر ءَ زندگ مہ مانیت ءُ ھمے پندلانی تہ ءَ یک پندلے بلوچ ءِ نسل کُشی اِنت آ کجام ھم رنگ ءُ دروشُم ءَ بہ بیت۔ آ تیر سُپتگین جون ئے بہ بیت یا شومک(کینسر) آماچیں زِند ئے یا کہ چاگی ءِ دمگ راسکوہ ءِ تپتگیں زمین ءِ سر ءَ یک abnormal ایں جون ءِ پَش بہ کپ ایت۔ اے دُراھیں پندل پہ بلوچ ءِ نسل کُشی ءَ کارمرز کنگ بنت۔ ءُ بلوچ ءَ چہ آئی ءِ زمین ءَ درآمد ءُ دَر بکنت۔ اے ھما وھد ءَ بیت کہ دُگنیا ءِ تہ ءَ اِستان وت ءَ را جوھری زور جوڑ کنگ ءَ بنت۔ گوں ھمے رِد ءَ پاکستان ءِ وڑیں یک ناپک ایں مُلک ءِ دُگنیا ءِ راہ ءُ رہبنداں لگتمال کنت۔ پرچیا کہ دُگنیا ءِ راھبند ءِ تہ ءَ اے وڑیں چکاس کنگ ءِ واستا ترا چہ لس مھلوک ءُ میتگاں چہ 100000 کلو میٹر دور بُوگ لوٹ اِیت۔ بلے پاکستان چہ آبادی ءَ بس بیست کلو میٹر دور وتی سِلکاریاں چکاس ات کنت۔ چیا کہ پہ زور آور ءِ گور ءَ اے ھژدری نہ بیت کہ بلوچ مِریت یا کہ زندگ بیت۔ پِمشکا بلوچستان ءِ وش کوشیں ءُ سر سبز ایں سرڈگار چاگی ءِ دلبند راسکوہ ءِ بُرزین کوہ ءِ سرا ماں ۲۸ مئی ۱۹۹۸ وتی ایٹمی کوت آں چکاس ات کنت او دُگنیا ءِ دیما یک ایٹمی کوت ئے ءِ درُوشم ءَ دیم ءَکئیت۔ بوت کنت اے روچ پہ پاکستان ءِ مھلوک ءِ ھاتر ءَ یک وش ءُ شادھیں روچ ءِ لیکگ بہ بیت۔ پہ بلوچ ءَ اے روچ مُدام یک سیاہ ءُ تھارین روچ ءِ ئے بِستار ءَ راجدپتر ءَ زانگ بیت۔ چیا کہ دا روچ ءِ مروچی ءَ چاگی ءِ دلِبند ءِ ودی بوتگیں لس مھلوک اے آس ءَ بُن گِران اِنت۔ نئے کہ اود ءَ اے دُرچک ءُ دار سبز بنت، ءُ نہ انت کہ مھلوک وشیں زِند گوازینت کنت۔ اے آس ماں بلوچستان ءِ زمین ءَ ھمے واستا روک کنگ بوت ءَ کہ بلوچ وتی سر زمین ءَ ھچبر وت واجہ مہ بیت۔ ءُ تُرس آماچ بہ بیت ءُ گھگیری ءِ بودشت ئے مہ بیت۔، وتی گُلامی ءَ من ات بِہ کنت، پاکستان ءَ گوں جنگ مہ کنت۔

پاکستان ھوں دُگنیا ءِ تہ ءَ یک ایٹمی کوت ءِ، ءُ بلوچ ءَ وتی زوراکی ءَ گوں لگتمال ءُ تُرا آماچ بہ کنت۔ بلے وھدے تو راجدپتر ءَ چارے تو گِندئے بلوچ ءَ مُدام وتی سرزمین ءِ رکینگ ءِ جُہد کُتگ تُری آ کجام ھم زورآور بُوت ءَ او آئی ءِ کجام ھم پندل ءُ سِلکاری بُوتگ اَنت کہ آ پہ بلوچ ءِ ھلاس کنگ ءِ واستا ساز اِتگ اَنت گڑا بلوچ ھر ھما اِستان ءِ پندل او سِلکاریانی دیم ءَ چو کوہ ءِ پیما اوشتات ءَ وتی زمین ءِ رکینتگ۔ داں مرچی ءَ ھوں وتی گُلزمین ءِ رکینگ ءِ ھاتِر ءَ وتی سر ءَ ندر کنگ ءَ اِنت۔ چو کہ ۲۸ مئی ۱۹۹۸ پہ بلوچ ءَ یک سکّیں مزنیں گمیگیں روچے کہ اے روچ ءِ روک کُتگیں آس ءَ بُن گِپتگیں بلوچستان ءَ وتی اندر ءَ سک باز چیز پدّر کُت ءَ۔ داں تو اے روچ ءِ پُشدر ءَ چارئے ترا گِندگ ءَ کئیت کہ اے آس بلوچستان ءَ روک کنگ بُوت ءَ ایشی ءِ تہ ءَ ھما مردم ھم گون اَنت کہ آ مرچی وتارا بلوچستان ءِ لس مھلوک ءِ ھکانی زمہ وار گُش اَنت ءُ اے روکین آس ءَ کہ بُن گِپتگین بلوچستان ءِ باروا جُست کن ئے گڑا اے پسو دئے اَنت کہ مارا وا اِچ سما نہ بوت ءَ اے چیز ءِ بابت ءَ بلے تو چارئے کہ نارہ ءِ تکبیر ءَ گوں بُرزین آواز ءَ گوشوکیں مردم ھم ھمے بُوتگ اَنت ءُ پاکستان ءِ سر وزیر ءِ گاڈی ءِ دیم ءِ سیٹ ءِ نِندوک ایں مردم ءَ اے مردم اے جاھ ءَ سر کُتگ انت کہ اودا ایشاں اے آس گوں وتی دستاں روک کُتگ۔ اِدا چاغی ءِ تپتگیں بدن بُن گِپتگ ءُ دان روچ ءِ مروچی ءَ اے روکین آس ءَ بُن گِران اِنت منی بلوچستان۔

ٹپی ایں راسکوہ کہ انگت مھکمی ءَ گون اوشتات ءَ، ءُ وتی سینگ ءَ پاکستان ءِ اٹامک بلاسٹ ءُ بمب ءِ ھوں جاگہ داتگ اَنت کہ پاکستان ءَ راسکوہ ءِ تپتگیں بدن ٹُکر ٹُکر کُتگ بلے اے ھبر جیڑگی اِنت کہ راسکوہ ءِ بدن ءِ ٹُکر من ءَ منی باندات ءِ شُبینگ دیئنت کہ راسکوہ ءِ ٹپی او ٹُکر کنگ ءَ رند بلوچ ءَ دو سال ءَ پد وتی جُہد گون مہکمی ءَ بندات کُت ءَ کہ آ روچ پہ روچ گیش مھکم ءُ توانا بوان اِنت کہ پاکستان ءِ وڈیں اِستان ءِ کہ پہ چم داری زِندگ اِنت، آئی ءِ ھُنڈالان چہ بُن ءَ گْوجگ ءُ دیم ءَ جُنزان اِنت۔ گُڈا اے جُھد مارا گیش ءَ چہ گیش مُھکم کنگی اِنت کہ پاکستان وتی آٹومیٹک سلاھاں بلوچستان ءَ جاھ دئیگ ءَ اِنت۔ اگاں باندا جاورھال نگیگ بہ بنت گڑا بوت کنت انچو چاگی ءِ دمگ راسکوہ ءِ بُرزین کوہ ٹُکر ٹُکر کُتگ انت گڈاں باندا بلوچستان ِ دگہ دمگے ھوں ھمے رنگ ءَ تباھ کنگ بہ بیت۔ پاکستان چہ دری اِستاناں کُمک زُورگ ءُ بلوچستان ءِ زمین ءَ یورونیم ءِ باروداں کِشگ ءُ اٹامک سلاہ جوڈ کنگا اِنت او ایشان ماں بلوچستان ءِ گُلزمین ءَ جاھ دئیگ ءَ اِنت ءُ اے اٹامک ہتھیارانی جاھ دئیگ ءِ مول ءُ مراد بلوچستان ءِ ایر دستی ءِ گیش مھکم کنگ اِنت پرچا کہ اے روچ ءَ پاکستان یوم ءِ تکبیر ءِ نام ءِ سرا یاد کنت ءُ celebrate کنت ءُ اے روچ بلوچ ءِ راجدپتر ءِ تہ ءَ یوم ءِ آسروک ءِ نام ءِ سر ءَ زانگ بیت۔ گڑا دگہ یوم ءِ آسروک ءِ ئے ودار کنگ ءَ پیش مارا جیڑگی اِنت پہ وتی وشیں باندات ءَ، ھما باندات کہ من ء چہ اے زلم ءُ زوراکیاں ءَ رکین ایت۔ گڑا پہ وتی وشین باندات ءَ مارا گون اے جُھد ءَ ھمگرنچ بوگی اِنت ءُ جنگ کنگی اِنت۔ اے زُلم ءُ زوراکی ءِ رکینگ ءِ پش کپتگیں کِشک ھمے یکین اِنت کہ مارا دان گُڈی منزل ءَ سر کنت۔

“بگندئے آزمان نارزا بہ بیت
بلے”
“من ءَ را چاغی ءِ اے تپتگیں بدن”
“جنت ءِ ندیستگیں ندارگاں چہ گیش دوست بیت”

دی بلوچستان پوسٹ: اے نبشتانک ءِ تہ ءَ درشان کُتگیں ھیال ءُ لیکہ نبشتہ کار ءِ جِندئیگ اَنت، الّم نہ اِنت کہ دی بلوچستان پوسٹ رسانک نیٹورک ایشانی منّوک بہ بیت یا اگاں اے گل ءِ پالیسیانی درشانی اِنت۔

آسروک 28 مئی 1998

نبشتہ کار:ندیم بلوچ

دی بلوچستان پوسٹ

“راسکوہ ءِ اِسپیتیں کوھانی سر ءَ”
“چو کپن پوشیں بلوچ ءِ زندگی”

28سوچکان 1998 ھما روچ اِنت کہ اے روچ ءَ بلوچستان ءِ سرزمین چاگی ءِ دل بند راسکوہ ءِ تَلاریں سِنگ گوں جوھری تراکاں آسشانگ بیت ۔ پاکستان پد ماں پد وتی پنچ جوھری ٹوپ چکّاس Test Experiment ءِ نام ءَ راسکوہ ءِ دلبند ءَ دور دنت ۔ کہ ایشی ءَ چہ دنیگت اود ءِ لس مھلوک چو دلوت ئیگ ءَ مِرَگ ءَ اَنت ۔ ءُ دومی نیمگ ءَ پاکستان ھمُک سال اے روچ ءَ ” یوم تکبیر ” ءِ نام ءَ یات داراِیت ءُ شاتکامی کنت ۔ بلے ما بزانکہ بلوچ اے چیز ءَ بے ھیال مہ بہ ایں کہ بلوچستان ءِ لَس مَھلوک ءَ پہ اے روچ چہ مھشر ءَ کمتر نہ انت ۔ پرچہ کہ اے روچ ءَ چاگی ءِ مھلوک ءَ چم ءِ وت وتی زھگ ءُ مردم مَرگ ءَ دیستگ اَنت ، سرسبز ءُ گُلباگیں زمین سُچگ ءُ ھُشک بیگ ءَ دیستگ ، درچک ءُ سبزاوگ گیمُرگ ءَ دیست اَنت ءُ ایشی ءِ سوب ءَ وڑ وڑیں نادُراھی شِنگ اِت چوشکہ کینسر ، ھُونلاپ (Dysentery ), سْیھ تَپ (Typhoid) , ٹِیبی (Tuberculosis) ،نا سرجمیں چُک ءِ ودی بیگ ءُ دگہ بازیں نادُراھی کہ ایش دنیگت اود ءِ مھلوک ءِ چُکچینی ءِ کار ءَ کنگ ءَ اَنت ۔مرچی ما گندیں کہ اے نادُراھی چاگی ءَ ھوار نوشکی ، ھاران ءُ بلوچستان ءِ دگہ بازیں دمگاں شنگ اِتگ اَنت ۔ پمیشکہ پہ بلوچ راج ءُ بلوچستان ءَ اے روچ ” سیاھیں روچ “Black-day ، یا ” یوم آسروک ” ءِ نام ءَ یاد کنگ بیت ۔

ما وھدے جوھری تراکانی پُشدر ءَ چاراِیں گُڑا اے چیز مارا گندگ ءَ کئیت کہ زورآوریں اِستاناں دائم پہ وتی زُور ءُ تاکت ءِ ماں دُگنیا ءِ دیم ءَ منّارینگ ،دژمنیں اِستان آں وتی زُورمَندی ءِ پیش دارگ ، گُلامیں راجانی چُکچینی ءُ ھمے تاکت ءِ برورد ءَ گُلامیں راج ءِ سر ءَ وتی لُٹ ءُ پُل ءَ برجم دارگ ءِ واستا ھمے دابیں شوربندیانی سر ءَ کاربند بوتگ اَنت ۔ مرچی اگاں بلوچستان ءَ اے دابیں شوربندی کارمرز بوھگ ءَ اِنت گُڑا ایشی ءِ سوب اوں ھمیش اِنت کہ زورآور بلوچ ءِ چُکچینی ءَ کنگ لوٹ اِیت-

وھدے دومی جَھانی جنگ ءَ امریکہ ءَ جاپان ءِ شھر ہیروشیما ءُ ناگاساکی سر ءَ جوھری اُرش کُت گُڑا چہ ایشی ءَ جاپان ءِ سرجمیں شھر تباہ بوت اَنت ، جاپانی لَس مَھلوک ءِ چُکچینی بوت، ناگاساکی ءَ کساس 74 ھزار مردم بیران بوت ۔ھمے داب ءَ ہیروشیما ءَ ۱ لکھ ۴۸ ھزار مردم بیران بوت ، موسُمی جاورال مٹ بوت اَنت کہ چہ ایشی ءَ ھزار دروشُمیں نادُراھی ودی بوت اَنت ءُ جاپان سرجم ءَ تباہ بوتگ اَت ۔سرجمیں دگنیا ءَ وھدے جاپان ءِ تباھی دیست گُڑ اِد ءَ چہ جوھری ٹوپانی سر ءَ یک ترانے بندات بوت کہ جوھری ٹوپانی سرءَ بَندش جنگ بہ بیت کہ اے پہ سرجمیں دُگنیا ءَ تاوان ءُ سانمند اَنت ۔ بلے پاکستان سرجمیں دگنیا ءِ پابندیاں لگتمال کنت پرچہ کہ آئی ءَ امریکہ ءِ مدد ءُ کُمک گوں بیت ءُ 1974 ءَ زلپکار الی بٹھو ءِ سرکار ءِ زمانگ ءَ اے پیسلہ بیت کہ آ ھم جوھری ٹوپ جوڑ کن اَنت ۔ 1983ءَ پاکستان ڈاکٹر عبدالکدیر ھان ءِ چیردستی ءَ وتی جوھری سلاھانی کارءَ بِندات کنت کہ دیمتر ءَ ۲۸ مئی ۱۹۹۸ ءَ پاکستان ءِ وتگڑیں سروزیر نواز شریپ ءُ بلوچستان ءِ نام نِھادیں راجدوست سروزیر اکترمینگل ءِ سربراھی ءَ چاگی ءِ سرءَ جوھری اُرش کنگ بیت بلوچستان ءِ وتگڈیں راجدوستیں گَل (بی این پی ) ءُ آئی ءِ مستر اکترمینگل ءَ وتی گَل ءُ سیاست ءِ رکینگ ءِ ھاتِر ءَ روایتی ھساب ءَ ھمے گپ جَت کہ من سَرپد نہ بیتگ آں کہ چُشیں چِست ءُ ایرے ھَست-

بلوچ راج سرپد بہ بیت کہ وھدے پاکستان ءَ وتی ایٹمی ٹوپ بلوچستان ءِ سرزمین چاگی ءَ چکّاس Experiment اِت اَنت ، ھمے چکّاس جاہ ءَ چہ ۲۰ کلو میٹر دُور لس بلوچ آباد بنت کہ پاکستان آیانی پرواہ ءَ نہ کنت۔ اِدا چہ اے پدّر بیت زالم ءُ زورآوَر ءِ گورءَ گُلامیں راج ءِ زِند ءَ ھِچ اَرزِشت نیست ، آئی ءِ گورءَ گلام ءِ زِندگی ءَ چہ گُلام ءِ زمین ، گُلام ءِ مال ءُ مڈی ، سُھر ءُ تِلاہ گیش اَرزِشت دار اَنت ۔ وَھدے ما جَھانی کانُود ءُ راھبنداں چاراِیں گُڑا آیانی رِد ءَ جوھری چکّاس ھما جاہ ءُ ھَنداں کُت کن اِت کہ اود ءَ ۲۰۰ کلو میٹر ءِ دوری ءَ ھَچ مردمی آبادی مہ بیت ۔بلے پاکستان کہ دُگنیا ءِ مزنیں تاکتانی مُپادانی پاھازوک اِنت پہ آئی ءَ چُشیں پابندی دانکہ جھان ءِ مُپاد گوں آئی ءَ بندوک اَنت ۔ پمیشکا ما گِند اِیں کہ پاکستان پہ بلوچ ءِ کُوش ءَ ھِچ وڑیں راہ ءُ راھبند نہ چار اِیت-

ھمے نادُراھی کہ جوھری تراکانی سوب ءَ ودی بنت مرچی چاگی ، نوشکی ، ھاران ، حُضدار ءُ بلوچستان ءِ بازیں دمگ چہ ایشی ءَ سانمند اَنت ۔ بلوچستان مرچی وَبا ءُ نادُراھیانی بُنجل جوڑبوتگ کہ ایشانی تہ ءَ شومُک گیشتر تُرسناک اِنت ۔ یک رپورٹ ءِ رِدءَ بلوچستان ءَ شومُک ءِ نادُراھی ءِ سَوَب ءَ یک سالے ءِ تَہ ءَ ۳۰۰۰ ءَ بُرز مردم بیران بیت ءُ ھمُک سال کوئٹہ ءِ CENAR اِسپتال ءَ شش ۶۰۰۰ ھزار ءَ گیش شومُک ءِ کیس رپورٹ بیت ۔

یک نیمگے اگاں چاگی ءِ مردُم واری ءُ بزّگی ءِ زندے گوازینگ ءَ اَنت تاں دومی نیمگ ءَ ریاست ھمے چاگی ءِ مال ءُ مڈّیاں ریکوڑک ءُ سیندک ءِ وڑیں میگاپروجیکٹسانی نام ءَ لُٹ ءُ پُل کنگ ءَ اِنت ۔ریکوڈک دگنیاءِ پُنچمی مستریں سُھر ءُ پُوپَل ءِ مڈّیانی کَھن گُشگ بیت ۔ ٹی ٹی سی ءِ پَٹ ءُ پول ءِ رِدءَ ریکوڈک اکتسادی ھساب ءَ ۲۰۲ ارب ٹن ءِ کارآمدیں کَھن ءِ بَھرے ، وَھدے ۲۰۱۹ ءَ انٹرنیشنل کورٹ آف جسٹس ءِ نیمگ ءَ پاکستان ءِ سرا شش ارب ڈالر ملام جنگ بیت تاں آ وھدءَ پاکستان ءِ مالی جاور گیگ نہ بنت گُڑا آئی ءَ چاگی ءِ سرجمیں مادن ءُ مڈی وتی نپ ءُ سیتانی دیناں “بیرک گولڈ” ءَ دات اَنت ۔ اے شوربندی ءِ سرا کساس چِل سال ءَ کار بیت کنت۔ بیرک کمپنی ءِ گشگ اِنت سالے چِداں ۸ کروڑ ٹَن سُھر ءُ تانبا کشگ بیت ۔

دُگنیا ءِ بُندپتر ءَ چہ ھرچ جوھری تراکے بوتگ گُڑا آ مُدام نزوریں راجانی ڈیھ ءِ سر ءَ چکّاسگ بوتگ اَنت بزانکہ آیاں مُدام پہ نزوریں راج ءِ چُکچینی ءِ نیّت ءَ اے دابیں شوربندی کُتگ ۔ ایشی ءِ مستریں درور امیریکہ ئیگ اِنت کہ آئی ءَ جاپان ءَ ھوار ویتنام ءِ ایردستیں مھلوک ءِ سرءَ چُشیں زالِمی کُتگ کہ آئی ءِ مول ءُ مُراد تھنا مھلوک ءِ چُکچینی بوتگ ۔ بلے ھما راج ءِ کہ جزبگ مُھر بوتگ گُڑا آیاں جوھری تراکاں ھم ھِچ سان دور نہ داتگ ءُ زورآور ءِ چنگُلاں چہ وتارا رکّینتگ چوشکہ ویتنام ءِ مھلوک ءَ اے کُتگ ءُ پیشداشتگ کہ آ پہ ایردستیں راجاں سکین اَنت ۔ نوں بلوچ راج ءَ لوٹ اِیت کہ آ اِستان ءِ اے دابیں شوربندیانی بگیری ءَ بہ اوشت اَنت ءُ جدوجھد بہ کن اَنت ۔ پرچہ کہ بلوچ ءِ گورءَ گھگیری ءَ اَبید ھِچ راہ پش نہ کپتگ ءُ دُگنیا ءِ تہ ءَ چُشیں درور مارا ھم دست نہ کپ اِیت کہ زورآور وت دراَتکگ اَنت ءُ شُتگ اَنت ۔ چوش بہ نہ بوتگ ۔ اگاں مرچی گُلامیں راجاں وت ءَ زورگیر ءِ دست ءَ آجو کُتگ گُڑا آیاں کُربانی داتگ ۔ اگاں گھگیری نہ کُت ءُ کُربانی نہ دات گُڑا آ ریاست آرام ءِ سرءَ تئی زمین ءِ مال ءُ مڈّیاں پُل اِیت تئی چُکچینی ءَ کنت ۔ کہ اے چیز بلوچستان ءِ تہ ءَ پدّر اَنت ءُ مئے دیم ءَ اَنت ۔

دی بلوچستان پوسٹ: اے نبشتانک ءِ تہ ءَ درشان کُتگیں ھیال ءُ لیکہ نبشتہ کار ءِ جِندئیگ اَنت، الّم نہ اِنت کہ دی بلوچستان پوسٹ رسانک نیٹورک ایشانی منّوک بہ بیت یا اگاں اے گل ءِ پالیسیانی درشانی اِنت۔

آس روک

نبشتہ کار: باھڈ بلوچ

دی بلوچستان پوسٹ

28 مئی 1998 ھما روچ اِنت، کہ بلوچ راج اے روچ ءَ آس روک ءِ نام ءَ یات کنت ،ھمے روچ ءَ بلوچ ءِ سرڈگار راسکوہ ءِ دلبند ءَ زالمیں استان پاکستان کہ بلوچ ءِ سرڈگار ءِ سر ءَ زورگِر اِنت، وتی جوھری تاکت atomic bomb test ) ءَ چکاس ایت۔ زالم ءُ مزلوم ءِ میان ءَ ھمے کینگ، جہد ، جنگ کہ جُنزگ ءَ اِنت پہ وتی سرڈگار ءِ آجوئی ءَ دُژمن ھرچ وھد ءَ ھمے جہد ءَ کنت کہ کُجا نہ کُجا من ھمے جہد ءَ ھلاس بہ کن آں جھد ءَ گوں بندوکیں مردم ءُ گلاں ولگوج بکن آں آیاں چہ گیدی ءِ دلبند ءَ ھلاس بہ کن آں۔ ایشی ھلاس کنگ ءُ بلوچ ءِ نیزگار کنگ ءِ ھاتر ءَ ریاست وھد وھد ءِ تہ ءَ نوک نوکیں ءُ جتا جتائیں شور بندی اڈ دَنت چمے شور بندیاں یکے دُژمن ءِ جوھری تاکتانی آزمودگ کاری اِنت کہ دُژمن بلوچ ءِ سرڈگار ءِ سر ءَ کنت اِش ۔ ھمے جوھوری تاکت بلوچ چکچینی (نسل کُشی) ءِ سبب جُوڑ بنت کہ دُژمن پہ زانت بلوچ ءِ سر ءَ ءِ نَسل کُشی یے وبا ءَ دُور دنت ۔ گواچنی بلوچ ھما اِنت کہ اِیردست اِنت مرچی بلوچ ءِ ایردستی ءَ 74 سال سرجم اِنت اے سالانی تہ ءَ جِتاجِتائیں دروشماں بلوچ ءِ چکچینی کنگ بوتگ ءُ انگہ بوئگ ءَ اِنت ، چمے دروشماں چہ یکے ھمے زورگیریں ریاست ءِ جوھری تاکت (atomic bomb) اَنت کہ دُژمن بلوچ ءِسرڈگار ءِ سر ءَ کارمرز اِش کنت۔ گواچنی اگاں ما دُگنیا ءِ بندپتر ءَ بِچاریں گُڑا مارا گِندگ ءَ کیت کہ ھَرچ ھما استان کہ سوپر پاؤر انت ءُ وتی جوھری تاکتانی واھُند انَت گُڈا دگنیا ءِ کانودانی رِد ءَ آیاں وتی atomic bomb ھما جاگہ ءَ چکاس ات کُتگ انت کہ دنیاءِ کانودانی ھساب ءَ آیانا اِجازت دیگ بوتگ ، دگنیائی ھمے کانود کہ پہ استاناں جُوڑ کنگ بوتگ انت آیانی رِد ءَ یک استان ءِ وتی جوھری تاکت ءَ ھما جاہ ءَ چکاس ات کُت کنت کہ اودا ۱۰۰۰۰۰ کِلومیٹر ءَ چہ گیش دوری ءَ بنی آدم جھمنند مہ بنت ، یا زر ءِ آپ ءِ ھما جاہ ءَ کہ چہ اود ءَ ھم اِنسانی آبادی اے کساس ءَ دُور بہ بنت، ءُ الّم نہ اِنت کہ ءَ زمین کہ جوھری تاکت اودا چکاسگ بوگ ءَ اِنت ھما زوراکیں استان ءِ وتی بہ بیت بلکیں استان چہ وتی ھمساھگیں استان ءُ دُگنیا ءِ دگہ استاناں چہ اوں جاگہ لوٹ ات کت کنت کہ اودا وتی جوھری تاکتاں چکاس ات کُت بہ کن انت۔ جاپان ءِ سر ءَ ایٹمی ارش کنگ ءَ پیسر امریکہ میکسیکو ءِ رِیگستانی ءَ وتی جوھوری تاکت ءَ ٹیسٹ کنت کہ اودا چہ ۱۰۰۰۰۰ کِلومیٹر دور اِنسان جھمنند نہ انت، ءُ امریکہ وتی تجربہ ءَ سوبمند بیت گُڑا دیمتر ءَ جاپان ءِ سر ءَ وتی جوھری ارش ءَ کنت ۔

بلے ما وھدے پاکستان ءَ چاریں گُڈا وھدے کہ پاکستان وتی جُوھری تاکت ءَ جُوڑ کنگ ءَ بیت ۱۹۷۶ ءَ ، آ وتی سائنٹسٹانی ٹیم ءِ کہ آئی تہ ءَ دو سائنٹسٹ بنت سرفراز نامیں فوجی سروکے ءِ پاگواجہی ءَ بلوچستان ءَ دیم اِش دنت کہ آ بلوچستان ءَ پہ جُوھری تاکت ءِ چکاسگ ءِ واستہ جاگہ ءِ گِچین بہ کن اَنت ، اے گل فوجی کماندار ءِ سروکی ءَ بلوچستان ءِ جِتاجِتائین دمگ ءُ ھنداں گرد انت آ ھاراں ، ھزدار ، لسبیلہ ، پنجگور ، کلات، چاگی ءُ دگہ بازیں دمگاں پٹ ءُ کوھی جاگہاں چار انت ءُ چاگی ءِ راسکوہ ءَ پہ جُوھری تاکت ءِ چکاسگ ءَ گِچین کن انت ءُ اودا کار کنگ ءَ بِندات کن انت ۔ ھمے زمانگ ءَ چہ چاگی ءَ وتی فوجی بنجلاں گیش کناں کنت وھد وھدانی سر ءَ وتی کچ ءُ کساس ءَ گیش کن انت ۔ بلے ۲۷ مارچ ءَ بِزان کہ ۲۸ مارچ ءِ شپ ءَ ھزارانی کساس ءَ پاکستان گوں وتی آرمی ءَ چاگی ءَ دُور کنت راسکوہ ءِ کَش ءُ گُور ءِ دُرستین لوگ ءُ ھندی مردمان چہ گِساں در کنت بارت ھورکین میدانی ءَ مُچ کنت ، بزگیں مھلوک ءِ ھیال ءَ نہ بیت کہ زورگیر پہ منی کُشگ ءَ منا چہ لوگ ءَ در کنگ ءَ اِنت ، ھمے بزگ ءُ نیزگاریں مردُم کہ لوگاں چہ در کنگ بنت گُڑاں گوں زورگیر ءِ فوجی ءَ دست بندی کن انت کہ مارا اِجازت بِہ دے اِت ما وتی ساماناں زوریں گُوں مئے سرجمین زند مئے مال ءُ مِلکت ھمے لوگاں انت ، ما وتی مال ءُ دلوتاں گُوں وت زوریں بلے زالمیں پوج کہ آ پہ تئی نسل کُشی ءَ اتکگ تئی وُجود ءَ گار کنگ ءِ شُوربندیاں گُوں اتکگ آئی کِرِا تئی مال ءُ دلوت ، پس ءُ گُوکانی زندگی ءِچُونیں بِستارے بیت ۔ اے شپ پہ چاگی ءِ مہلُوک ءَ چہ کِیامت ءِ آ کَم نہ بیت کہ دُرست چہ لوگ ءَ ڈن گرمے سر ءَ کپ انت چُو بے آپ ایں ماھیگ ءَ پلپٹ انت بلے پہ ورگ ءَ گُٹ ءِ آپ ھم دیگ نہ بیت اِشان آں ،شیِر مِچین زھگ سرجمیں شپ چہ گُژں ءَ گِریونت بلے زاِلم ءَ ھِچ سُد ءُ سما ءِ گٗور نیست۔ ءُ راسکوہ ءِ نزیک تریں دمگ کہ “رائیو” اِنت چہ راسکوہ ءَ تھنا ۱ کِلومیٹرے ءِ دُوری ءَ اِنت ءُ ایشی ءِ نِندوک این مھلوُک چاریں نیمگ ءَ ٹٹ کنگ بنت ءُ ڈن ءُ دران روگ ءِ ھچ وڑیں اِجازت دیگ نہ بنت ۔ ھمے مردم کہ لوگ ءَ چہ در کنگ ءُ پٹ ءَ یکجاہ کُنگ بوتگ انت ھزارانی ھِساب ءَ آرمی والہ چاریں نیمگ ءَ نگھبانی کنگ ءَ انت، ءُ ھما دمگ کہ راسکوہ ءِ بگل ءَ اِنت اُودے مھلُوک چاریں نیمگ چہ ٹٹ کنگ بوتگ انت ، ھمیشان چہ وھدے جُوھری ارش ءَ چہ پد جُست کنگ بوتگ چہ اِھوالکار ءُ دَگہ ڈنّی دری پٹءُ پولکاراں گُڑاں ایشان درَّائینتگ کہ ھمے روچ ءَ کہ ما چہ لوگاں در کنگ بوتگ اِنت گٗڑاں دھمی روچ ءَ بِزانکہ ۲۸ مئی ءَ ما چار ۴ بَلاھیں گِرانیں آواز اِش کُتگ کہ چہ راسکوہ ءِ نیمگا اتکگ انت ءُ چَرے آوازاں پد بلاھیں بزیں دُوت ءِ چہ راسکوہ ءَ چِست بوتگ دیم پہ آزمان ءَ گُوں جمبر اں ھوار بوتگ۔ءُ ایشی ءَ ابید ۳۰ مئی ءَ دِگہ انچیں دھماکہ ءِ آواز چہ کوہ ءِ کمبران ءَ اتکگ ءُ کوہ کمبران ءِ راستیں نِیمگ ءَ یک کِلّی ءِ است کہ ۳،۴ کِلومیٹرے دوری ءَاِنت اِدے مردُمانی گُشگ اِنت کہ وھدے دھماکہ بوتگ گُڑاں ما کوہ کمبران چہ زمین ءَ سِدگ ءَ دیستگ کہ چہ زمین ءَ سِستگ ءُ بُرز بوتگ پَدا واتر کہ جَھل ءَ کپتگ گُڑاں زمین ءِ توکا شُتگ ۔ ءُ لھتیں جُوھری سائنسدانانی گُشگ اِنت کہ وھدے یک مُلک ءِ وتی جُوھری تاکت ءِ تجربہ ءَ پہ جاگہ ءِ گِچین کنت گُڑاں اودا سالانی سال کار کنت تاں ھمے ریز (radiation)کہ چہ جوھری تاکت ءِ تِراک ءَ رند شِنگ بنت اے دیم پہ اِنسانی آبادی ءَ سر مہ بنت ۔ بلے ما وھدے پاکستان ءَ گِندیں گُڑا گِندگ ءَ کیت کہ ھمے گار پہ جُوھری سلاھانی آزمودگ کاری ءِ واستہ بُرّگ بوتگ اے انچو جُوڑ کنگ بوتگ کہ ھمے (radiation) آں داشت مہ کن انت ءُ ھمے زھر ءَ پُرایں Radiation دیم پہ آبادی ءَ سر بہ بنت داں بلوچ راج ءَ وڑیں وڑیں جیڑھانی آماچ ءُ بلوچ ءِ زند ءَ جھندم جُوڑ بہ کن انت۔ ءُ مرچی مارا گِندگ ءَ کیت کہ زالم گُوں وتی شُوربندی ءَ سُوبمند بوتگءُ بلوچ انچو بزگ کُتگ کہ مرچی ھمے (radiation ) آں چہ ھزارانی کَساس ءَ بلوچ مرگ آماچ بوگ ءَ انت ءُ ھرکس کہ زندگ اِنت گُڑاں انچین نادُراھیانی آماچ انت کہ ایشانی درمان ھم نیست ءِ مُلک ءَ ناپُرسان ءَ پاکستان ءِ جُوھری ٹوپانی آزمودگ کاری ءِ بلوچ راج ءِ سر ءَ سان۔

چاگی بلوچستان ءِ ھما دمگاں چہ یکے بوتگ کہ اود ءِ مھلوک وتی زندگی ءَ گُوں وشھالی ءَ گُوازینگ ءَ بوتگ، وشھالی ءِ گال بِگندے گُون اِیردستیں راج آں پِٹ مہ بیت کہ اِیردستی ءُ وشھالی بوت نہ کنت ، بلے پہ چاگی ءِ مھلُوک ءَ ھمے زند کہ آ گُوازینگ ءِ بوتگ انت یک پُر ایمنیں زِندے بوتگ کہ مھلوک گوُں ڈگار ءُ مال دلوتاں وتی گُلامی ءِ چاریں روچاں گُوازینگ ءَ بوتگ ءُچہ بے سر ءُ پادیں نادُراھیاں پاک ءُ پلگار بوتگ ۔

بلے راسکوہ ءَھمے جُوھری سلاھانی آزمودگ کاری ءَ پد چاگی ءِ مھلوک ءِ زند ءِ تب ءُ میل پہک بدل بیت، ءُ بلوچ ءِ نسل کُشی ءِ نوکیں رنگ ءُ دروشم ءِ دیم ءَ کیت ءُ نوکین وڈ ءُ ڈولاں گُوں بلوچ ءِ راجمانی ءُ روزیگی لُٹ ءُ پُل بِندات بیت کہ داں روچ مروچی برجاہ اِنت ۔ اے نَسل کُشی ، راجمانی ءُ روزیگی جیڑہ چہ جُوھری سلاھانی تِراک ءَ پد شِنگ ءُ تالان بوتگیں radiation آں چہ بِنا بنت ، زانتکارانی گُشگ ءِ رِدا وھدے کہ جاھے ءَ radiation تالان بنت ھرچ ھما دلوت کہ ترا سما بیت ھمے radiation آنی سوب ءَ نادُراہ بوتگ انت کُشگ بہ بنت ، ھرچ ھما سبزی ، کہ آھانی سر ءَ ھمے گُماں بیت کہ ھمے radiation آنی زَد ءَ اتکگ انت کارمرز کنگ مہ بنت، ھرچ ھما چمّگ کہ سَما بیت آھی آپ ءِ تہ ءَھم ھمے radiation ءِ سان اَست اِنت پہ ورگ ءُ جان شودگ ءَ کارمرز کنگ مہ بنت ۔ بلے وھدے چم کہ چاگی ءَ کپ انت گُڑاں سما بیت کہ چاگی ءِ دلوت ،کاہ ءُ کاھچر، سبزی ، ، آپ دُرست ھمے radiation ءَ وتی زد ءَ کُتگ انت ءُ چاگی ءَجُوھری اسلاھانی کارمرزی ءِ سوب ھمیش اِنت کہ چاگی سرجم ءَ ھمے radiation آنی زد ءَ بئیت داں سرجمیں مھلُوک نیزگار،نادراہ ءُ نیست ءُ نابود بہ بیت ۔ ھمیشانی سوب ءَ چاگی ءَ ھرچ کسان تان مزنین ھلک ءُ میتگ آں ھزاران مردُم مِرگ ءَ اِنت ، مرگ ءِ سوب ھمیشی چہ شِنگ بوتگیں نادراھی کہ ءَ شومک(کینسر)، گُٹ ءِ کچگ، پونز ءِ ھُون دَیگ، چمانی کمزُور بووگ ءِ دُرست ایں نادراھی چہ ھمے زَھر ءَ پُرایں radiation آں چہ تالان بوتگ انت کہ روچ مروچی لاکھانی کساس ءَ چاگی ءِ ھرچ کماش ،پیر ءُ ورنا، زالبول ءُ تِپل کس چہ ءِ نادُراھیاں نہ رک اتگ، وڑوڑیں نادُراھیانی آماچ انت ءُ پدا بد بہتی اِش اِنت کہ گُلامیں راج ءِ گُوارا پہ اے نادراھیانی اِلاج ءَ ھم ھچ وڈیں وس نیست ھمے نادراھی انت ھمُک روُچ مارا کُشگ ءَ اَنت،مروچی چاگی ءَ ھرچ ھما زھگ کہ ودی بیت ھمے radiation آنی سوَب ءَ گُوں ودی بوگ ءِ ھوری ءَ یک نادراھی ءِ آماچ اِنت ، مروچی چاگی ءَ کسان کسان دُرست مازور جُوڑ انت،
اے دُرست ھمے نسل کُشی ءِ دِرچ انت کہ دُژمن ءَ مئے سر ءَ مُشتگ۔

دُومی نیمگ ءَ اگاں روزیگی جیڑھاں چارے گُڑاں گِندگ ءَ کیت ھما مردُم ،ھما گِس کہ مالدار بوتگ انت ھریکی ءِ کرا ۲۰۰،۳۰۰ ءِ کچ ءَ مال ءُ دلوت بوتگ مرچی یک لُنُکہ ءِ نان ءَ چمدار انت بے کساس بیماری آں گُور جتگ انت پہ اِلاج ءَ مال ءُ زر نیست ایشی ءِ سُوب اِش اِنت کہ ھمے ۲۸ مئی ءِ شپ ءَ جوھری سلاھانی چکاسگ ءَ رند سرجمیں مھلُوک ءِ مال ءُ دلوت آرمی والاھاں دُزّی کُتگ ءُ گُوں وت بُرتگ انت ءُ ھرچ دلوت ءِ چہ آرمی والاھاں رکِّیتگ گُڑاں ھمے radiation آنی زَد ءَ اتکگ ءُ مرتگ انت یا انچین نادراھیاں گور جتگ انت کہ ھِچ کارا نَیتکگ انت مَنڈی والا آں ھم پہ بھا نَزُرتگ انت اگاں لہتین منڈی والاھاں زُرتگ انت گُڑاں پنچ ہزار ءِ پس پہ پنچ سد ءَ زرتگ انت ءُ مھلوک انچو لاچار بوتگ کہ دَگہ ھچ راہ پشت نہ کپتگ بیدے ھمیشی سرجمیں مھلوک ءَ وتی بچِّیتگ ایں دلوت کہ ءَچہ آرمی ءُ radiation آں رکیتگ انت لیلام اِش کُرتگ انت ءُ پہ وت دو دپار نان کُتگ انت ۔ ھما مردُم کہ زمیندار بوتگ انت آھانی سرجمیں زند گُوں ھمے زمین ءِ کِشت ءُ کشاری ءَ بندوُک بوتگ چہ ھمے زمین ءَ ھرچ وڑیں سبزی ءُ میوہ اِش رودینتگ ءُ وتی ھَند ءَ ابید شال ءُ دِگہ کَش ءُ گُور ءِ منڈی اِش آباد کُتگ انت ، بلے مرچی سرجمیں ۲۶ سال اِنت ءَ زمین ھُشک انت اِدا ھِچ وڑیں سبزی یا دَگہ کِشت ءُ کِشاری نبیت ھمیشی سُوب َءَ پِراہ ءُ زمینانی واجہ انچو لاچار انت کہ پہ وت دو وھدے نان ءَ شُوھاز کُت نہ کن انت رُوزیگی دُرستیں دَر زالم ءَ گوں وتی جوھری تاکت ءِ چکاسگ ءِ شُوربندی ءَ بند کُت انت ءُ سرجمیں چاگی گُوں راسکوہ ءِ دلبند ءِ ماندارگ ءَ یکجاہ اِشکر کُت کہ مروچی تاں ھم بُن اِنت ءُ وڈوڈ ءَ بلوچ ءَ مانداراگ ءَ اِنت برے گوں نادراھیءَ ءُ برے گوُں شُد ءُ تن ءَ ۔

چرے ءِ سرجمیں کسھاں پدّر بیت کہ 28 مئی بلوچ ءِ راجدپتر ءِ تہ ءَ پہ بلوچ ءَ پاکستان ءِ نیمگ ءَ چہ بوتگیں نسل کشی ءِ یک نوکیں شوربندی ءِ بلے پاکستان ءِ تاریک دان ءُ سیاستداں ھمے روچ ءَ پہ ٹھل دار انت کہ ھمے روچ ءَ پاکستان ءَ وتی ھمساھگ ءُ دُژمن ایں مُلک انڈیا ءُ دنیاءِ دِگہ تاکتورین مُلکانی دیم ءَ وتی جُوھری تاکت ءِ تجربہ گوں سوُبمندی ءَ کُتگ ءُ وتارا دُگنیا ءِ تاکتوریں مُلکانی گوما ھمکُوپگ کُتگ_ھمدا پاکستانی مھلُوک 28 مئی ءَ گُوں وشی آں دارگ ءَ بوتگ بِگندے لاھور ءُ اِسلام آباد ءِ گلی آنی توکا چہ وشی ناچ ءُ گانا جنگ بوتگ بلے اودا بلوچستان ءِ دِلبند ءَ آس روک بوتگ راسکوہ ءِ واہ ءُ زاری بِگندے تہنا چاگیءُ ھاران ءَ اِنّا بلکہ بلوچستان ءِ کُنڈ کُنڈ ءِ کوھاں سر بوتگ انت ھما کوہ کہ بلوچانی پناہ گاہ انت اے روچ ءَ پہ راسکوہ ءِ آس ءَ گیمرتگ ءُ مُلور بوتگ انت کہ راسکوہ بلوچستان ءِ مات کوہ آں چہ یکے کہ اودا آس روک اِنت کہ تُسگ ءِ نام ءَ نزانت۔

دی بلوچستان پوسٹ: اے نبشتانک ءِ تہ ءَ درشان کُتگیں ھیال ءُ لیکہ نبشتہ کار ءِ جِندئیگ اَنت، الّم نہ اِنت کہ دی بلوچستان پوسٹ رسانک نیٹورک ایشانی منّوک بہ بیت یا اگاں اے گل ءِ پالیسیانی درشانی اِنت۔

چاغی ءِ سُتکّگیں دلبند

نبشتہ کار: زِر ملار بلوچ

دی بلوچستان پوسٹ

بیست ءُ ھشت مئی ھما روچ اِنت کہ بلوچ راج اے روچ ءَ (یوم ءِ سیاہ) ءِ روچ ءَ یاد کنت ءُ پاکستان اے روچ ءَ یوم ءِ تکبیر یاد کنت۔ اے ھبراں چہ لھتے جست پاد کیت۔ چوشکہ پاکستان ءَ بلوچ ءِ سرزمین ءِ سر ءَ ایٹم بم ءِ ٹیسٹ کجام ھاترا گِیچین کتگ ؟ ریاست ءُ بلوچ قوم ءِ سیادی چے اِنت؟-

۲۸ مئی ۱۹۹۸ ءَ پاکستان ءَ بلوچستان ءِ شھر چاغی ءَ راسکوہ ءِ دلبند ءَ ایٹم بم یا کہ (جوھری ہتھیاریانی) تراک کنگ بیت ءُ راسکوہ ءِ دلبند ءَ آس روک بیت۔ چاغی ءَ ابید سرجمیں بلوچستان ایٹم بمب ءِ  سوب ءَ سانمند بیت۔ روچ ء مروچی  ءَ  بلوچستان آس ءِ تہ ءَ سُچگ ءَ اِنت۔اگاں ما ھما سرجمیں ملک ءَ بچاریں کہ اے وھد ءَ ایٹم پاؤر جوڑ اَنت چوشکہ امریکہ ،روس ، بھارت ءُ برطانیہ، دراھیں ملکاں جوھری تراک وتی جند ءِ سرزمین ءِ سرا نہ کتگ بلکیں ایردستیں سرزمینانی سر ءَ کتگ اَنت۔ اد ءَ چے زانگ بیت کہ کُلّیں کبزہ گیراں ایردستیں سرزمین وتی تجربہ گاہ جوڑ کتگ اَنت۔ امریکہ  دومی جھانی جنگ ءِ سوب مندی ءَ چے پد جوھری تراک (ٹیسٹ) ءَ وتی ایردستیں زمین مارشل آئی لینڈز ءِ سر ءَ کنت۔ روس 400 ءَ چہ گیش جوھری تراک قازک قوم بزانکہ شمالی قازقستان ءِ سرزمین ءِ سر ءَ کنت۔ چین وتی جوھری تجربات لوپ نر سرزمین ءِ سر ءَ کنت کہ چین ءِ کالونی بیت۔ فرانس وتی جوہری ٹیسٹ ءَ الجزائر ءِ سرزمین ءِ سر ءَ کنت کہ یک وھدے فرانس ءِ ایردست بوتگ۔ پاکستان ءِ کِرا زمین سک باز اِنت نیوکلئر ٹیسٹ کنگ ءِ ھاترا پنجاب ، سندھ ، کے پی کے  ءُ شمالی وزیرستان ءِ پَٹ ھست اَنت بلے اے وھد ءَ بلوچستان پاکستان ءِ کالونی اِنت ءُ کالونی چوناھیگا تجربہ گاہ جوڑ کنگ بوتگ اَنت۔ ایٹمی بم  ءَ چے ابید پاکستان وتی گیشتریں میزائلانی ٹیسٹاں بلوچستان ءِ سرزمین ءِ سر ءَ کنت۔ کبزہ گیراں ایردستیں سرزمین وتی تجربہ گاہ جوڑ کتگ ءُ زمین تباہ ءُ برباد کتگ اَنت وڑ وڑیں بم تراک ، راکٹ لانچر ، ایٹم بم ایردستیں راجانی سرزمین ءِ سر ءَ ٹیسٹ کنگ بوتگ اَنت۔

ھمے وڑ ءَ پاکستان وتی جوھری ٹیسٹ ءَ بلوچستان ءِ سرزمین ءِ سر ءَ کنت۔ 28 مئی ءِ ایٹمی دھماکہ بلوچ گلزمین ءِ گِچین کنگ اتتپاک نہ بوتگ بلکیں دژمن ءِ پلان بوتگ۔آ بلوچ ءَ وتی دژمن سرپد بیت ءُ گلام ءُ زوراک ءِ سیادی ھمے داب ءَ بیت۔ پمیشکا پاکستان ءَ وتی میتگ ءِ مردمانی زند ءِ رکینگ ءِ ھاترا وتی ھندانی سرا ایٹمی تراک نہ کتگ۔

ایٹمی دھماکہ ءَ پد بلوچ قوم ءِ اسرات۔ ایٹمی تراک بلوچ ءِ چُکچینی ءِ تچکیں رھبند ے، ایٹمی تراک ءَ پد دراتکگیں کیمیکل ، ریزوڈیل ریڈیشن، یورینم ءُ ائرن مٹریل سرجمیں چاغی ءَ آس دیان انت ءُ روان اِنت۔ مرچی مارا گندگ ءَ کیت کہ شومک ( کینسر )ءِ بیماری گیش بوان اِنت۔ کینسر آماچیں مھلوک ودّان اَنت ۔ شومک ءِ بیماری ءِ سبب ھزارانی ھساب ءَ مردم بیران بوتگ اَنت ھزارنی ھساب ءَ نادراہ اَنت۔ ناں کہ اد ءَ چوشیں کینسر اسپتال جوڑ کنگ بوتگ کہ مردم وتی زند ءَ رکینت کت بہ کن اَنت۔ ایٹمی دھماکہ ءَ چہ پد آپانی چمگ ھشک بوتگ اَنت یا نزور ترتگ اَنت۔ چاغی ءِ سبزیں جنگل ءُ درچک ءُ دار ھشک بوتگ اَنت۔ ناں کہ اے زمین کشت ءُ کشاری ءِ واستا کارآمد اَنت۔ ایٹمی دھماکہ ءَ  چے پد انسان وڑ وڑیں بیماری ءِ آماچ بیت پہ درور انسان ءِ جگر ھراب بنت، ساھیں زیرگ ءِ مسلہ بیت، اسکن ءِ نادرھائی، بلڈ کینسر ءِ مردم آماچ بنت، پاد ءُ دست ءَ چے مردم مازور بنت، چمانی نادرھائی بیت ، اگاں نوکیں چُک ءِ ودی بہ بیت آ نیم انسان بیت۔ ایٹمی دھماکہ ءِ سبب ءَ چاغی ءِ قدرتی نزام ڈالچار بوتگ۔ موسم رد ءُ بدل انت ، گرمی ءُ سردی بے موسم انت۔ ھئور نہ بوئگ ءِ برابر اِنت۔ ایٹمی تابکاری یک مزنیں تاوانے ڈاکٹر پاؤلوایم بوس گوش اِیت کہ” ھمے دلوت کہ تابکاری ءِ اماچ بوتگ اَنت آ کوشگ بہ بنت“ بلوچستان ایٹمی ھتیارانی بنجل جوڑ کنگ بوتگ ۔ اے ایٹمی دھماکہ ءَ بلوچستان تباہ بوتگ دومی پاکستان ءَ ایٹمی ھتیار ءُ بیلسٹک میزائل بلوچستان ءِ ھند خضدار ءَ مزنیں ٹھکانھے جوڑ کتگ۔ ۱۱اگست ۲۰۱۶ءَ دی بلوچستان پوسٹ وتی رپورٹ ءَ جاری کنت کہ امریکہ ءِ یک تحقیقی ادارہ the institute for  science international security)وتی رپورٹ ءَ شنگ کنت ءُ گوش ایت کہ پاکستان ءَ میزائل ءُ کیمیائی ھتیار زیرزمین بنجل جوڑ کتگ ءُ ایر کتگ اَنت۔ ھمے ایٹمی بمباں چہ وھد ءِ ھمرائی ءَ یورنیم ءُ کیمیکل درکائنت ءُ انسان وڑ وڑیں نادرھائیانی آماچ بنت۔ایشانی یکجاہ کنگ ءَ بلوچستان ءِ تہ ءَ بلوچ قوم ءَ مزنیں تاوانے رس اتگ۔

دی بلوچستان پوسٹ: اے نبشتانک ءِ تہ ءَ درشان کُتگیں ھیال ءُ لیکہ نبشتہ کار ءِ جِندئیگ اَنت، الّم نہ اِنت کہ دی بلوچستان پوسٹ رسانک نیٹورک ایشانی منّوک بہ بیت یا اگاں اے گل ءِ پالیسیانی درشانی اِنت۔

وانگ ءُ زانگ ءِ پِڑ ءَ ماشکیل ءِ پدمنتگی

نبشتہ کار: مھراللہ بلوچ

دی بلوچستان پوسٹ

انچوش کہ ما شما درست سرپدیں کہ بیست ءُ یکمی کرن ءُ اے پُر آشوبیں دور ءِ تہ ءَ مئے ءُ شُمئے زندگی ءِ تہ ءَ تعلیم ءَ را چنکریں ٹوھین اھمیت ءُ پزیلتے ھست اِنت دنیا ءِ تہ ءَ ھر کُجا کہ یک مُلکے یا راجے دیمروئی کرتگ ءُ تاں جاہ ئے سر اِنت آئی ءِ بُنیادی سبب وانگ ءُ زانگ اِنت ۔ دنیا ءِ تہ ءَ ھچ چُشیں ملک ءُ قومے نیست کہ آ ابید وانگ ءُ زانگ ءَ دیمروئی بکنت، ھمے علم ءُ وانگ ءِ برکت اِنت کہ مروچی انسان ءَ ھمے اندازہ دیمروئی کُرتگ کہ آ تاں ماہ ءَ سر اِنت۔ دنیا ءِ تمامیں مزنیں عالم، زانتکار ءُ دانشوراں مھلوک ءَ را وانگ ءُ علم ءِ دربرگ ءِ سِکین داتگ ءُ ھمے وڑا مارا مئے دین ھم علم ءِ دربرگ ءَ جھد ءُ کوشست ءِ تعلیم ءَ دنت۔ واجہ رسول اللہ صہ ءِ فرمان اِنت کہ اگاں یک شکسے ءِ علم ءِ دزگرگ کنگ ءَ یک نیمگے یا یک راھے در کیت گڑا اللہ پہ آئی ءَ جنت ءِ راہ ءَ آسان کنت۔ وھدے کہ واجہ رسول اللہ سر ءَ اولی گَشت ءَ وھی بیت گڑا گوشگ بیت “اقرا” چوشکہ بوان-

تعلیم انسان ءَ رُژناہ پکر کنت ءُ یک بھتریں انسانے جوڑ کنت ءُ پد ءَ ھمے جوانیں انسان جوانین چاگرد جوڑ کن اَنت ءُ جوانیں راج تشکیل دے اَنت۔ وانگ ءُ زانگ پہ مرد ءُ جَن ءَ یک وڑا المی اِنت۔ گوشگ بیت کہ راج ھما وھد ءَ وانندگ بیت کہ آئی ءَ جَنین زھگ ءُ زالبول وانندہ بہ بنت۔

ابید وانگ ءَ مردم چو کور ءَ اِنت ، بِل کہ زاھری ھساب ءَ چم ئے بہ بیت ھم بلے شہ بے تعلیمی ءَ نہ گِندیت پمیشا گوش اَنت۔ تعلیم انسان ءَ شَئور دنت، تعلیم مردم ءَ را شہ وتی جندا روشناس کنائین ایت ءُ انسان وتی بارہ ءَ زانت ءُ گیشتر جستجو کنت۔تعیلم مردم ءِ اکل ءُ فھم ءَ شاھیگان کنت ءُ مردم گیشتر پگر ءُ سسّا کنت، سوال کنت۔ وانندگی اِنت کہ انسان ءَ گوں وتی چاگرد ءِ مردمان ءُ گوں تمامیں انسانیت ءَ مھر ءُ دوستی ءِ سِکین ءَ دنت۔مردم ءَ را قوم دوستی ءُ وطن دوستی ءِ سبق ھم شہ وانندگی ءَ رس ایت۔ شہ ھمے زانگ ءَ مردم وتی بُنکی ھکاں سرپد ءُ زانتکار بیت۔ دنیا ءِ ایدگہ راجانی وڑا مئے راج ھم باید وانگ ءُ زانگ ءَ وتی مستریں واھگ جوڑ بکنت۔پرچیکہ کامیابی ءُ ترقی گوں علم ءَ بندوک اِنت۔باید ما گِس گِس ءَ بہ گرداں ءُ مھلوک ءَ را وانگ ءُ زانگ ءِ ارزشت ءَ بگشیں اے مئے درستانی راجی زمہ واری اِنت کہ ما بلوچستان ءِ کُنڈ کُند ءَ ھر کُجام کوچگ ءُ ھلک ءُ میتگاں مھلوک ءَ را سرپدی بہ دئیں۔ ھاس منی شہ ماشکیل ءِ مردماں دزبندی اِنت کہ آ تعلیم ءِ اھمیت ءَ بزان اَنت ءُ وتی بچک ءُ جنکیں زھگاں بوانین اَنت پرچاکہ اے دور ءِ لوٹ ھمیش اِنت۔ انچوش کہ ما گِندگیں مئے مردمانی روزگار گوں باڈر ءَ بندوک اِنت بلے آھاں پہ وانگ ءُ زانگ ءَ ھچ سُد پِر نیست۔ ماشکیل ءِ مردم وتی ھمساھگیں علاقہ واشُک ءُ خاران ءَ بچار اَنت کہ اود ءِ مردم نہ باڈر ءِ واھُند اَنت و نا زر و مال ءِ ھساب ءَ ماشکیل ءِ وڑا اَنت۔ ماشکیل ءِ مردماں اے گُنجائش ھم ھست کہ اگاں بہ لوٹ اَنت وتی زھگاں پہ وانگ ءِ ھاترا کوئٹہ ءُ کراچی ءَ دیم دات بکن اَنت۔ دومی نیمگ ءَ ما گِنداں کہ چہ ماشکیل ءِ مھلوک ءَ واشُک ءُ خاران ءِ تنگدست ءُ غریبیں مردم گیشتر پہ وتی زھگانی وانینگ ءَ کوشست کن اَنت ءُ آوانی زھگ مروچی ھر کُجا دیما اَنت ءُ وانگ ءُ زانگ ءِ پڑا وترا منینتگ اِش ما اے گپّ ءَ ھم سرپداں کہ مئے ءُ شُمئے الاکھانی تعلیمی نزام تباہ اِنت ۔ ھاس ماشکیل ءِ کہ 60 ھزار آبادی اِنت ءُ اودا ھائی اسکول بس یکے کہ اودا ھم وانگ نیست ءُ ٹیچر سرجم نہ اَنت۔اودا کالج ءُ یونیورسٹی ءِ بئیگ باز دوریں گپّے۔۔ تھنا کاروبار، زر ءُ مال ءِ جَم کنگ کامیابی یے نہ اِنت۔ کامیاب ما ھما وھدا باں کہ مئے زھگ زھگ اسکول ءَ برو اَنت، مئے مردم وانندہ بہ بنت، گڑا مئے مردم ،چاگرد ،قوم ءُ ملک دیم ءَ روت، یک شئور یافتہ ایں سماجے تشکیل دنت۔ اے وھد ءَ مارا گوں دنیا ءِ ایدگہ راجاں ھم گام بیگی اِنت و وترا ثابت کنگی اِنت کہ ما علم دوستیں راجے آں-

مراد ساھر گوش ایت:

“نہ علم ءِ شوق نہ قوم ءِ دوستی نہ سُد دنیا ءِ”
“چوشیں بے جوھر ءُ جان دُز ءُ سُستیں جوان ءَ سوچ”

دی بلوچستان پوسٹ: اے نبشتانک ءِ تہ ءَ درشان کُتگیں ھیال ءُ لیکہ نبشتہ کار ءِ جِندئیگ اَنت، الّم نہ اِنت کہ دی بلوچستان پوسٹ رسانک نیٹورک ایشانی منّوک بہ بیت یا اگاں اے گل ءِ پالیسیانی درشانی اِنت۔

28 مئی یومِ آسروک

نبشتہ کار: گُھرام بلوچ

دی بلوچستان پوسٹ

28 مئی ھما روچ انت کہ بلوچ آئی ءَ پہ وت ءَ یک سیاھیں روچے سرپد بیت ءُ آئی ءَ یومِ آس روک ءِ نام ءَ دنت ءُ دومی نیمگ ءَ پاکستان اے روچ ءَ یوم ء تکبیر ءِ نام ءَ دنت ءُ ایشی ءَ پہ وت ءَ یک پھرے شانے سرپد بیت۔

28 مئی 1998 سیاھیں روچ! بلوچ ءُ بلوچستان ءِ تباھی ءِ روچ، بلوچستان ءِ ماندارگ ءِ روچ بلوچاں گوں دائمی نادراھیاں دچار کنگ ءِ روچ! کینسر ءِ دابیں بے الاجیں نادراھیانی ماں بلوچستان ءَ ودی کنگ ءِ روچ! یوم ءِ آس روک ءِ پشدر ءِ کسہ چی انت پرچا بلوچ اے روچ ءَ یومِ آس روک ءُ پاکستان یومِ تکبیر گْوش ایت، بیا ات اے بابت ءَ کمو گپ کن ایں۔

28 مئی 1998 ھما روچ اِنت کہ اے روچ ءَ ناشرکاریں پاکستان بلوچستان ءِ دمگ چاگی ءِ دلبند ءَ وتی زھرناکیں ٹوپ ءُ باروداں آس دنت ءُ بلوچ مھلوک ءَ را یک گوں دائمی نادراھیاں دچار کنت بلوچ ءِ زندمان ءَ پُل ایت، راسکوہ ءَ ٹپیگ کنت، کوہ ءُ ڈگاراں آس دنت پُل ءُ گواڑکاں ماندار ایت۔

وھدے ھندوستان وتی ایٹم بمباں چکاسیت گڑا پاکستان آئی ءِ جواب دیگ ءُ وتی تاکت ءِ پیشدارگ ءِ واستا وتی نیوکلیئر بمب ءَ بلوچانی ماتین ڈگار چاگی ءِ دلبند راسکوہ ءَ چکاسیت ءُ بلوچ ءِ نسل کشی ءَ یک کدمے دیم ءَ بارت ءُ پہ وت ءَ ایشی ءَ یک پھرے لیک ایت۔ بہ گندئے اے پنڈی ءُ اسلام باد ءَ پہ شاتکامی ءِ روچے آیانی واستا اے ھم وشی یے کہ آیاں وتی نیوکلیئر بمب چکاس ات انت، دنیا ءِ دیم ءَ وتارا تاکتور پیشداشت ءُ اے ھم وشی یے کہ بلوچ مرت انت ءُ اے ھم وشی یے کہ ایشی ءِ سان دائمی بلوچ ءِ سر ءَ ھست مان انت، بلئے پہ بلوچ راج ءِ واستا اے ھچبر یک شاتکامی ءِ روچے نہ ات بلوچ مرچی اوں اے روچ ءَ موتک کار انت، بلوچ اے روچ ءَ وتی تباھی ءِ روچ سرپد بنت، بلوچ اے روچ ءَ راسکوہ ءِ تپتگیں سنگ، ستکگیں جون، شومَک آماچیں زھگ، جوان ءُ کماشانی اکساں چار انت، اے روچ ءَ بلوچ ءِ چم ھون ءُ ارس گْوار انت اے روچ ءَ بلوچ یومِ آس روک ءِ نام ءَ یات کن انت۔ اے روچ پاکستانی ءِ زوراکیانی چیدگے کہ دائمی مئے مجگانی تہ ءَ نکش انت، اے روچ مئے گوں پاکستان ءِ سیادی ءَ گیشین ایت، اے روچ مارا گلامی ءِ مارشت ءَ دنت، اے روچ مئے گوں زمین ءِ جزبہ ءَ ودین ایت۔

زھرناکیں بمبانی چکاسگ ءِ واستا بلوچستان پرچا گچین کنگ بوت؟

دنیا ءِ ھر ایردست ءُ گلامیں راج ءِ بندپتر گواہ ءُ شاھد انت کہ اے رنگیں کارپدانی سوب بس نسل کشی انت، ایردستیں راج ءِ نسل کشی ءَ پہ کبزہ گیر وڑ وڑیں پندل ساز ایت اے ھم ھما پندلانی یک بھرے۔ چوناھا دنیا ءِ تہ ءَ مزن مزنیں تاکتاں مدام وتی زھرناکیں بمب انچیں ڈیھانی سر ءَ چکاس اتگ اَنت کہ آ ھمے تاکتانی کالونی بوتگ اَنت ءُ پہ وت یک جتائیں استانے لوٹ کنگ ءَ بوتگ اَنت، ھمے وڑ ءَ دومی جهانی جنگ ءَ پد امریکہ وتی مستریں زھرناکین سلاھاں مارشل آئی لینڈ نامیں زروانے(جزیرہ) ءِ سر ءَ چکاس ایت کہ اود ءِ مھلوک آئی ءِ ھلاپ ءَ اوشتوک بنت، وھدے امریکہ ویتنام ءِ سر ءَ کبزہ کنت ءُ ویتنامیانی چکچینی ءُ تباہ کنگ ءَ وتی سامراجی کارپداں پیش دار ایت، گڑا دنیا ءِ نامداریں پلاسپرے برٹنڈرسل یک ٹربیونلےtribunalجوڑ کنت۔ اے ٹریبیونل 1968 ءَ جوڑ کنگ ببیت اے ٹریبونل ءِ تہ ءَ دنیا ءِ بازیں زانتکاریں ، وکیل ، انسان ءِ ھکاں پہ کار کنوک ءُ دگہ بازیں دانشوار گون ات انت ایشانی کچّ 50 ءَ چہ برز اَت ایشی ءَ را International war crime ءِ نام دیگ بوت ایشاں امریکہ ءُ ایدگے ملکانی سر ءَ پاپندی جت کہ اے وڑیں زھرناکیں توپ ءُ بمب کارمرز کنگ مہ بنت بلئے ایشی ءَ چہ ابید ھم بازیں ایردستیں راجانی زمین ءِ سر ءَ اے کارمرزگ بوتگ انت چوشکہ: فرانس الجزائر ءَ وتی جوھری سلاھانی نشانگ جوڑ کنت، شمالی کازکستان کہ مدام روس ءِ بے ھساب مزن مزنیں زھرناکیں سلاھانی چکاس ءِ زد ءَ بوتگ۔ پمیشکا پاکستان ءَ وتی زھرناکیں سلاھانی کارمرزگ ءِ ھاتر ءَ بلوچ مھلوک ءَ چہ مستریں نشانگ گندگ ءَ نئیت ءُ آ وتی “نعرہ تکبیر” ءَ بلوچستان ءَ (بلوچ مھلوک ءِ سر ءَ) بُرز کنت۔

ماں بلوچستان ءَ 28 مئی 1998 ءِ زھرناکین ٹوپانی سان

انچوشکہ برز ءَ نبشتگ اَت کہ دنیا ءِ تہ ءَ ھر وڑیں ملک کہ بوتگ گڑا آیاں وتی زھرناکین بمب مدام ھما کبزہ کرتگیں زمین ءِ سر ءَ چکاس اِتگ اَنت ، اشانی مستریں سوب اِش بیت کہ ایردستیں راج ءِ چُکچینی ءَ یا لَڈ ءُ بار کنگ ءَ کُمک دَئے اَنت، بلوچ زانتکار اوں ھمے گپ ءَ جن انت کہ بلوچستان ءِ زمین راسکوہ ءَ اے تراک ءِ مول ءُ مراد ایٹم بمب ءِ چکاسگ نہ بوتگ بلکیں بلوچ راج ءِ سر ءَ یک ایٹمی اُرشے بوتگ مرچی 26 سال ءَ رند ھم وھدے راسکوہ ءَ زھگ ودی بنت آ لَنگ ءُ مُنڈ انت کسے ءِ چمے گون نہ انت کسے ءِ دست ھراب انت ءُ کسے ءِ دگہ آزھے۔ اِیشانی آس دیگ ءَ چے پد ھمے بارودانی زھرانی اَسر ءَ چہ چاگی ءِ ھند ءَ بازیں مردم بیران بوتگ انت ءُ مزنیں کساسے ءَ مردم وتی دست ءُ پاداں چہ مُنڈ بُوتگ اَنت ءُ ھمے زھرانی سوب ءَ روچ ءِ مروچی آ ھند ءِ مردم جتا جتائیں نادراھیانی آماچ اَنت تھنا چاگی نا ھاران دالبندن، نال، ھزدار، ناگ، بیسمہ، واشک ءُ دگے بازین نزیک ءُ گْور ءِ ھند کہ ھست اَنت دُراھ سانمند بوتگ اَنت انگت ھست اَنت مرچی بلوچستان ءَ ھزارانی کچّ ءَ مردم شومَک ءِ نادراھی ءِ آماچ بوگ ءَ انت، تھنا انسان انا ھمے جاہ ءَ کہ پاکستان ءَ وتی زھرناکیں شُورہ آس داتگ اَنت اے ھنداں ھچ کاہ ءُ درچک ھم نہ رُد اِیت اے ھند ءِ مردمانی سرجمیں زندگی گوں زَمین ءَ بندوک بوتگ، کار ءُ کسب کشت ءُ کشاری بوتگ، مرچی اے زمین ھچ نہ رودین ایت، زمین، کوہ، جنگل، میتگ ءُ بازار ھیوان ءُ انسان سرجمیں سوچگ بوت انت، چاگی ویران کنگ بوت! بلوچستان نادراھیانی کھریں آس ءَ دور دیگ ءُ یل کنگ بوت کہ بلوچستان ءَ روچ ءِ مرچی اوں یک شومک ءِ نادراھ جاھے نہ گواھیت، اے تراک ءِ سرجمیں مول ءُ مراد ھَمیش اَت کہ بلوچ نرم نرم ءَ مِران بہ کَن اَنت ءُ پاکستان اوں میاریگ مہ بیت۔

دی بلوچستان پوسٹ: اے نبشتانک ءِ تہ ءَ درشان کُتگیں ھیال ءُ لیکہ نبشتہ کار ءِ جِندئیگ اَنت، الّم نہ اِنت کہ دی بلوچستان پوسٹ رسانک نیٹورک ایشانی منّوک بہ بیت یا اگاں اے گل ءِ پالیسیانی درشانی اِنت۔