TBP Balochi

پیلز ھسٹری آف بلوچستان (تاکبند ۳)

نبشتہ کار: سمیع بلوچ

دی بلوچستان پوسٹ

سیمی بھر

بلے نوزدھمی کرن ءَ ” خان کلات” ءَ ” راجی انساپ” ءِ یک اسول نامھے دیم ءَ آورت ءُ بلوچستان ءِ تمامیں ٹکانی رسم ءُ دود ءُ رواجاناں کانودی شکل دات اَنت-

سیمی بھر اے کتابے “بلوچ مالداری”
 
بلوچستان ءِ مزنیں بھرے جاگیرداری سسٹم ءِ ارجان اِنت پمیشکا مالداری بلوچانی زرکاری بزاں کمائی ءِ یک مزنیں مڈی یے پاکستان ءِ تہ ءَ پنجاہ درسد اسپیت پس ءُ ۲۸ درسد سیاہ پَس ( زیردستیں بلوچستان) ءِ دارگ بنت مروچاں لسبیلہ، نصیر آباد، سبی ءُ کچھی ءِ تہ ءَ لائیو اسٹاک ءِ گون ءَ بندوک مزنیں آبادی ءِ گندگ ءَ کیت اِنت بلوچ ءِ کوڈ ءَ چہ بوگ ءِ ھوں مستریں سوْب مالداری اِنت کہ اگاں یک جاگھے ھور ءَ آبادی مہ بیت یا چراگجاہ ھلاس بہ بنت گڑا مالداریں بلوچوک وتی مالاں دگہ نیمگے چراگاہ ءِ شوھاز ءَ بر انت بلوچستان ءَ ھور سک کم بیت پمیشکا بازیں مالدارے لاچار بیت اِنت ءُ وتی میھڑ ءُ رمگاں زوریت لڈّ اَنت-

بلوچ گیشتر اسپیت پَس (گورانڈ/ میش) دار انت پد ءَ سیاہ پَس سیمی نمبر ءَ ھشتر ءُ چارُمی ءَ “ھر” اَنت کہ لڈّ ءُ بار ءِ واستا گیشتر ھراں کار بنداں مسال آپ ءُ دان ءُ دارانی برگ ءُ آرگ ءَ ھر یک جوانیں مالبرداریں ساہ دارے پنچمی نمبر ءَ بلوچ گوک دار انت ءُ اپس یا اسپ سک کم دار ایت بلوچ گامیش ھوں بلوچانی کرا نہ بوگ ءِ ھسابے مالے 1996 ءِ یک رپورٹے ءِ ھوالہ شاہ ساھب دنت کہ تھنا ۳ لک گامیش بنت میشانی تہ ءَ چار نسل سکیں شریں گُشگ بنت ھرنائی،بیورگ،رخشانی ءُ بلوچی گوکانی تہ ءَ نامداریں نسل ءِ نام اِنت “بھاگ ناڑی” بلوچ ءِ روزی ءِ مستریں سبب میش اَنت ءُ ھمے لاپ دے اَنت ءُ پُچ دے اَنت وشی ءُ گم ءِ ھمراہ اَنت جرمانہ ءُ تاوان ءِ دیمپان اَنت چادر ءُ چاردیواری ءِ نگھبان اَنت سور ءِ مَرگ ءِ یا لب ءِ ھمے میش اَنت کہ بلوچ ءِ کرنسی اِنت ھمے واستا “میش یا اسپیت پس” بلوچاں پہ یک بھتاوریں ساھدارے ءُ سردار ءِ سر ءِ کسم ءُ سوگند ورگ ءَ رند میشانی سر ءَ سوگند کابل بھروسہ اِنت پرچاکہ بلوچ میشاں “ولی” سرپد بنت ( میھڑ میشانی مچی ءُ یک جاھی ) ( رمگ سیاہ پس ءُ بُزانی مُچی ءُ یکجائی) بُز ءُ میشانی چارینوکیں پھوال گُش انت پھوال ھما اِنت کہ دیگرانی مالاں چارین ایت ءُ پھوال ءِ زند سکیں تکلیپ کشوکیں زندے ءُ پھوال ءَ مدام وتی رمگ ءُ میھڑ ءِ سر ءَ چم ایر کنگی اَنت گوک چارینوکاں ” گوآل” ءُ ھُشتر ءِ چارینوک ءَ “جت یانکہ بگجت” گُش اَنت پھوالی زند ءِ زرکاری ءِ تہ ءَ سرجمیں کھول ءِ بھر زور ایت ءُ ڈن ءُ دری کاراں بلوچ زالبول ءَ کنت بلے پہ کرایہ یانکہ پہ پکار بلوچ جنین آدم پَس نچارین اَنت بلکیں تھنا وتی مالاں چارین ایت ءُ اگاں واتر وتی “گدان یا کڈّو ” ءَ کیت گڑا الّم لھتے زلورت ءُ ارزشتی سامان ءِ بڈ ءَ اش بیت بھا بوھوکیں دارُو ءُ درمان ھوں چِن اُنت ءُ مُچ کن اَنت کار ایت گوں”چیلیک یا ریسیت” وشیں آپ ءَ چہ وتی “مَشک” ءَ پُر کنت کار ایت گوں پَشیم ءَ ھوں کار کن اَنت بلوچ ءِ کلچر ءِ زندگ داروک ھوں بلوچ جنین آدم اِنت مردیں آدم کہ پھوالی کناں ھوں واتری ءَ دار چن اَنت کار انت گوں اگاں میشے یا بُزے زاھیت ھمے زاتگیں “شنک یا گٹور “ءَ بڈ کنت کار ایت گوں پھوالی تھنا “روچ درتک تا روبرکت” ءَ نہ اِنت بلکیں سجھیں شپ ھوں مالانی سُد ءِ سر ءَ بوگ ءِ کار ھوں پھوالانی بھت ءَ ھست اِنت پھوال پیمیں شرت ءُ مسام ءُ زرکاری کجام وڑانی سر ءَ پساں چارینیت ایشی ءِ بازیں دروشم ھست انت میشانی پشیم یک سکیں کار آمدیں ءُ زرآمدیں دولتے اے سال ءِ تہ ءَ دو رنداں ایر (چین) کنگ بنت چین کنگ ءَ پیسر مال شری سر ءَ شودگ بنت اگاں پشم/ پژم کہ ایر کنگ بیت ساپ ءُ پلگار بہ بیت میشانی میھڑ ءِ یک جاہ شودگ ءَ گُش انت “دھوپ” دھوپ کنگ ءِ وھد ءُ جاہ پیسرا گچین کنگ بیت ءُ کئور یا گورم ءَ نی تہ ءَ بُڈ دیگ ءُ شودگ بنت پژم ءِ ایر کنگ بزاں چین کنگ ءِ وھد ءُ جاہ ھوں پیسر ءَ گچین کنگ بنت چین کنگ ءِ وھد ءَ ھما مردم کہ چین کنگ ءِ ماھر اَنت ” لاوا” گُشگ بنت ءُ لاوا ءَ نی کچ دمگانی تہ ءَ سک کم اِنت ءُ ایشاناں وتی ھاسیں آوزار گوں بنت کہ مگرازے پیم ءَ بنت ایشرا “ھرُل” گُش انت پژم ءِ گِرگ ءَ رند ھوں دگہ مردم کاینت پژم ھاں چار انت ءُ یک جاہ کن اَنت اے پروسس ءَ گُش انت “گوڈی” پژم ءِ سودا چہ چین کنگ ءَ پیسر بنت ھمے پیم پژم بھا بنت ءُ پھوال ءُ مالدارانی (بھوتارانی/وازدارانی) ءِ لوگ ءِ آس روک بیت بلے اے دویں نزاناں پژم “اَنڑا” ءَ مان کنگ ءُ ٹریکٹرے ٹالیانی سر ءَ لڈگ ءَ رند کجام مارکیٹ ءَ فی مَن چہ ھساب ءَ بھا بنت بلے پشیم/پژم مارکیٹ ءِ یک گران نھادیں مڈی یے کہ ایشی ءَ چے بازیں زلورتے سامان جوڑ بنت۔

ھمے داب ءَ بلوچانی کوھنیں یک رسمے کہ “جلو ءُ سات” گُشگ بیت جلو ھما کاروان اِنت کہ وھدے اے ٹک وتی مالانی بھا کنگ ءِ واستا یک جارے پِرّینّت ءُ میتگ ءِ سجھیں مالدار گوں وتی مالاں دیم پہ نزیکیں “پِڑی” ءَ بزاں منڈی ءَ رو انت کہ ایشانی مساپری بگندے چار روچ یا گیشتر ءُ کمتر بہ بیت جلو گُشگ بیت ءُ کاروان ءِ مردم “جلوی” گُشگ بنت ءُ مالانی بھا کنگ ءَ رَند پد ءَ ھمے کاروان پہ دگہ زلورت ءِ زندگی ءِ سامانانی بہ ءَ زورگ ءِ واستا یک دگہ کاروانے ءِ رنگ ءَ سپر کنت ءَ ھاس کر گلہ/دان ءِ بھا زورگ ءِ واستا پند جنت ھمے کاروان ءَ “سات” گُش انت ءُ مردماں “ساتی” بلوچانی دیوان پُرس آروس ءَ ارچ پیمیں جشن ءُ جرگہ ءِ تہ ءَ پس کوشی یا ساھدارانی کُربان کنگ ءِ روا ات سک کوھن اِنت ءُ ھمے پیم سجّی ءُ لاندی ءِ وراک بلوچانی تہ ءَ باز گندگ کیت شیر ءُ روگن، کٹ، دورو، لسی، پنیر، نیمگ ساپیں روگن کہ (مدر) ءِ جنگ ءَ الّمی اِنت ءُ شیلانچ ءُ بلوچاں مدام چہ وتی مالاں کش اتگ ھمے پیم مالانی “پوست / سِل” ھوں بلوچاں وتی روچ روزانی کارانی واستا کارمرز کُرتگ اَنت آپی مشک کلّی ءُ اینزک پہ شیر بادینگے واستا کارمرز کُرتگ اَنت بازیں جاگہ ماھی ءَ مالانی پوست مردماں زمستان ءَ وتی گرم دیگ ءِ واستا پوشیتگ اَنت مالداری پہ وتی زند ءِ گوازینگ ءَ بلوچے ھمراہ بوتگ اَنت ءُ زمین ءَ ڈگارانی جوتگ ءِ ابید تجارتی کاروبار ءِ واستا ھوں مال دگہ ملکاں بھا کنگ بوتگ اَنت سومیانی ءِ جی ٹی ءَ ابید زمینی راہ ءَ کندھار ءَ سامان برآمد کنگ ءُ دیم دیگ بوتگ اَنت گیشتر ھندوستان، عمان ءَ اپس ءُ کالین ءُ سِل دیم دیگ بوتگ چُنگی ءِ سسٹم ءُ سرداری ٹیکس گرگ ءِ کانود ھوں بلوچ کبائلی سسٹم ءِ تہ ءَ تاکتور بوتگ اَنت ۔

دی بلوچستان پوسٹ: اے نبشتانک ءِ تہ ءَ درشان کُتگیں ھیال ءُ لیکہ نبشتہ کار ءِ جِندئیگ اَنت، الّم نہ اِنت کہ دی بلوچستان پوسٹ رسانک نیٹورک ایشانی منّوک بہ بیت یا اگاں اے گل ءِ پالیسیانی درشانی اِنت۔

امریکہ ءِ ریاست الاباما ءَ وتی لوگ ءَ چہ تتکگ ءُ شام ءَ داعش ءَ ھوار بیوکیں جنک ءَ واتر امریکہ ءَ آیگ ءِ دزبندی کتگ-

ھال سر کنوکیں ادارہ ایسوسی ایٹڈ پریس ءِ رد ءَ یک گلگدارے ءِ توک ءَ الاباما ءِ جھمنند ھدیٰ مثنیٰ ءَ گوشتگ کہ سال دو ھزار ءُ چاردہ ءَ انٹرنیٹ ءَ جاڑیگیں ٹریفکنگ ٹولی ءَ داعش ءَ بھر زورگ ءَ ساجو کتگ ءُ آئی ءَ وتی کتگینانی سر ءَ پدردی اِنت-

بیست ءُ ھشت سالی ئیں ھدیٰ مثنیٰ ءَ شام ءَ روج بنجل ءَ امریکہ ءِ ھمسنتیں کرد ءِ لشکر ءِ دستیگی ءَ اِنت-

ھدیٰ مثنیٰ ءَ گوشتگ کہ آ باز کسان ءُ نادان بیتگ کہ آئی ءَ داعش ءَ بھر زرتگ ءُ گمان اِنت امریکہ ءِ سرکار آئی ءِ رد ءَ ھمے رنگ ءَ چار ایت-

اگاں من ءَ جیل ءَ وھد گوازینگ کپت من آئی ءِ ھلاپ ءَ گھگیری نہ کن آں-

آئی ءَ گوشتگ کہ من امریکہ ءِ روگ ءَ پد داعش ءِ ھلاپ ءَ ترندیں توار چست کن آں-

ھدیٰ مثنیٰ ءِ امر آ وھد ءَ بیست سال بیتگ کہ آئی ءَ وتی لوگ یل کتگ ءُ داعش ءِ بھر جوڑ بیتگ-

ھمے وھد ءَ آئی ءَ داعش ءِ یک جنگولے ءِ گون ءَ آروس ھم کتگ ءُ آئی ءَ زھگ ھم ھست کہ نی اسکول ءِ روگ ءِ بود ءَ اَنت-

ھدیٰ مثنیٰ ءَ بازیں رنداں اے گپ پدر کرتگ کہ آ نادانی ءَ چہ داعش ءِ بھر جوڑ بیتگ بلے چار سال ءَ پیش چاگردی ترامجاھاں آ ناشریں ٹولی ءِ پلامرزی ءَ یکشل ءَ بیتگ کہ اے ھما وھد بیتگ داعش گل وتی پرکاری ءِ توک ءَ بیتگ ءُ آئی ءَ اسلامی ھلافت ءِ جار جتگ ءُ شام ءُ عراق ءِ یک نیم بھرے وتی دستیگی ءَ کتگ-

سال دوھزار ءُ پانزدہ ءَ ھدیٰ مثنیٰ ءِ ٹوئٹر سائیٹ بیوکیں یک پوسٹے ءَ آئی ءَ امریکہ ءِ جھمنندیں مردماں داعش ءَ ھوار بوگ ءِ داوت داتگ ءُ امریکہ ءِ سر ءَ اُرش کنگ ءِ سکین داتگ اَنت-

بلے آئی ءَ وتی گلگدار ءَ گشتگ آئی ءِ پون برگ بیتگ ءُ داعش ءِ کارندھاں آئی ءِ ٹوئٹر ءَ پوسٹ کتگ –

ھدیٰ مثنیٰ ءِ پت ءُ مات چہ یمن ءَ اتکگ ءُ امریکہ ءَ جھمنندی بیتگ اَنت – ھدی ءِ ودی بوگ ءِ جاہ امریکہ ءِ ریاست نیو جرسی ءَ بیتگ-

سال دوھزار ءُ چاردہ ءَ ھدیٰ مثنیٰ ءَ وتی پت ءُ ماتاں گشتگ کہ آ اسکول ءِ ھمراھانی ھمراھی ءَ سیل ءُ سواد ءَ روگ ءَ اِنت بلے آئی ءَ فلائٹ بک کتگ ءُ ترکیہ ءُ شتگ ءُ چمود ءَ چہ شام ءَ شتگ-

امریکہ ءِ گوستگیں سروک باراک اوباما ءِ وھد ءَ ھدیٰ مثنیٰ ءِ امریکہ ءِ شھریت ھلاس کنگ بیتگ ءُ ھمے وھد ءَ آئی ءِ ودی ءِ بوگ ءِ وھد ءَ آئی ءِ پت یمنی سپارتکار بیتگ-

ھدیٰ مثنیٰ ءِ وکیلاں اے گپ ءِ سر ءَ گامگیج زوران ءَ گشتگ کہ ھدیٰ مثنیٰ ءِ ودی بوگ ءِ وھد ءَ پت سپارت ءِ اگدو ءَ ھلاس بیتگ-

میان اُستمانی گل ھیومن رائٹس واچ ءِ گوستگیں رپورٹ ءِ رد ءَ شست ءُ پنچ ھزار ءِ کچ ءَ داعش ءِ نام گپتیں باسک ءُ آیانی کھول شام ءَ امریکہ ءِ ھمسنتیں ٹولی کرد ءِ بنجلاں بندیگ اَنت-

ایشانی توک ءَ شامی شھری ءُ درملکی ھوار اَنت ءُ ایشانی توک ءَ سی ءُ نُھ کس امریکہ ءِ جھمنند واتر شتگ اَنت-

روکپتی بلوچستان ءِ بنجاھی شھر زاھدان ءَ ایرانی سپاہ ءَ دو گوھار آوار جنگ ءَ پد ناشناسیں جاھاں برتگ اَنت-

گیشیں ھالانی رد ءَ گوستگیں روچ ءَ ایرانی لشکر ءَ دو گوھار آوار جتگ ءُ بیگواہ کرتگ اَنت-

ھردوکیں گوھارانی پجار غزل پاکزاد ءُ ریحانہ پاکزاد ءِ ناماں زانگ بیتگ اَنت کہ ایشانی توک ءَ غزل پاکزاد بلوچی گُدانی ڈیزائنرے ءُ ھردوک زاھدان ءِ جھمنند گوشگ بوگ ءَ اَنت-

ایشانی بیگواہ بیگ ءَ پد ھردوکانی چاگردی ترامجاہ انسٹاگرام بند کنگ ءُ آیانی سر ءَ سُھریں “لکیر ” جنگ بیتگ اَنت-

گمان پدر بوگ ءَ اِنت کہ ایرانی لشکر ءَ اے ھردوکیں گوھار ھمے واستا گپتگ اَنت کہ آیاں وتی چاگردی ترامجاھاں ایران ءِ ھلاپ ءَ پرکاری ءِ چیز شنگ ءُ تالان کتگ اَنت-

چد ءُ پیش ھم زاھدان ءَ بلوچ جنک گرگ ءُ برگ بیتگ اَنت ءُ پد لھتے زمانت ءِ سر ءَ یل بیتگ اَنت ءُ لھتیناں سزا رس اتگ-

ایشانی توک ءَ فوزی ءَ براھوئی ھم گوستگیں ماھاں گرگ بیتگ ات ءُ پد ءَ فوزی ءَ زمانت ءِ سر ءَ یل کنگ بیتگ اَت-

بلوچستان ءِ جتاجتائیں دمگاں بیتگیں دگ ءُ دگہ وئیلانی آسر ءَ سیزدہ مردم بیران، سی ءُ دو مردم ٹپی بیتگ وھدے کہ یک لاشے دزکپتگ-

سربوتگیں ھالانی رِد ءَ یکشمبے ءِ شپ ءَ بلوچستان ءِ دمگ قلعہ سیف اللہ ءَ بس ءُ گاڑی ءِ میان ءِ ڈِک ورگ ءِ آسر ءَ ھپت مردم بیران وھدے کہ بیست ءُ پنچ ءَ گیش مردم ٹپی بیتگ اَنت-

لیویز رِد ءَ قلعہ سیف اللہ این 50 ھائی وے سر ءَ تورو سکی ءِ ھند ءَ بس ءُ گاڑی ءِ میان ءَ ڈِک ورگ ءِ آسر ءَ بیست ءُ پنچ ءَ گیش مردم ٹپی بیتگ اَنت وھدے کہ بنداتی ءَ ھپت مردم بیران بیتگ اَنت-

ڈی ایچ کیو نادُراھجاہ ءَ ایمرجنسی جتگ ءُ ڈاکٹر ءُ نرس لوٹائینتگ اَنت-

سبی ءِ دمگ بختیار آباد ءَ ٹریکٹر ءُ گاڑی ءِ میان ءَ ڈک ورگ ءِ آسر ءَ دو مردم بیران وھدے کہ زالبولے ءَ ھوار پنچ مردم سک ٹپی بیتگ اَنت-

دومی نیمگ ءَ شپ ءِ وھد ءَ سلاہ بندیں دُزاں چہ اوستہ محمد ءُ شال ءَ رؤکیں مساپر بس سر ءَ تیرگواری کتگ ، دُزانی تیرگواری ءَ چہ منظور مینگل نامیں مساپرے سک ٹپی بیتگ کہ آئی ءِ الاج ھاتر ءَ لاڑکانہ ءَ برتگ-

وئیل بگیری ءَ مساپراں شپ ءِ وھد ءَ راجی شھدگ سبی بختیار آباد نزیک ءَ بند کتگ ءُ روگ آھگی مھتل کتگ اَنت گاڑیانی دْراجیں لین لگ اِتگ زھرشانی کنوکاں انتزامیہ بگیری ءَ نارا جتگ-

آواران جھاؤ ءِ دمگ ءَ ٹریکٹر ٹرالی چپ بوگ ءَ چہ ڈرائیور بدل خان ء مامو خان بیران بیتگ-

دگہ یک وئیلے شال بولان میڈیکل کمپلیکس نادُراھجاہ ءِ ھاسٹل ءَ گیس تراک ءَ چہ ریزیڈنٹ پیڈز میڈیسن ڈاکٹر عرفان اللہ بیٹنی نامیں مردمے سک ٹپی بیتگ، چریشی ءَ گوں نگیگیں جاوراں نادُراھجاہ ءَ برتگ-

پشین ءِ دمگ کلی تراٹہ پھلوان ءَ لوگی جیڑہ ءِ سر ءَ محمد امین نامیں مردمے ءَ تیرگواری کتگ وتی چُک سمیع اللہ رودی علی زئی کُشتگ-

ھمے وڑ پنجگور چیدگی سیمسر ءَ کُڈکے ءَ آس لگگ ءِ سبب ءَ شال جھمنندیں پشتون حیات نامیں مردمے بیران بیتگ-

بلوچستان ءِ دمگ ھب ءَ ھائیٹ تھانہ نزیک ءَ ورنایے ءَ وت ءَ تیر جتگ ءُ وتکشی کتگ ، لاش ھب نادُراھجاہ ءَ برتگ وئیل درگت ءَ پولیس ءِ گیشیں پٹ ءُ پول برجاہ ءَ اِنت-

ژوب ءِ دمگ چہ سمبازہ ءَ دمگی انتزامیہ ءَ یک ناشناسیں مردمے ءِ لاش دزکپتگ ءُ وتی دستیگ کتگ نادُراھجاہ برتگ، لاش گیشیں چار ءُ ٹپاس ءَ پد پجّار ھاتر ءَ مردگ جاہ ءَ ایر کتگ-

سربوتگیں ھالانی رِد ءَ گوستگیں شپ ءَ ناشناسیں مردماں سبی ءِ دمگ ڈھاڈر ءَ پاکستانی پوج ءِ سر ءَ اُرش کُتگ –

اُرش ڈھاڈر ءِ دمگ سوران ءَ برجاھیں پاکستانی پوج ءِ بنجل ءِ پھازگی پانگسے ءِ سر ءَ کُتگ چریشی ءَ پاکستانی پوج ءَ جانی ءُ مالی تاوان ءِ دیمپانی کنگ کپتگ، اُرش ءِ زمّہ واری بلوچ آجوئی لوٹوکیں سلاہ بندیں گل بلوچ لبریشن آرمی ءَ منّ اِتگ –

بی ایل اے ءِ جارکش جیئند بلوچ ءَ رسانکدراں وتی شنگ کرتگیں درشان ءِ تہ ءَ گوشتگ کہ گوستگیں شپ ءَ مئے سرمچاراں سبی ءِ دمگ ڈھادر سوران ءَ برجاھیں زورگیریں پاکستانی پوج ءِ بنجاھی بنجل ءِ پانگسے ءِ سرا اُرش کُتگ –

جارکش ءِ رِد ءَ سرمچاراں راکٹ ءُ دگہ وتکاریں سلاھانی گوم ءَ دژمن ءِ سر ءَ اُرش کُتگ، سنگر ءِ تہ ءَ دو راکٹ کپتگ چریشی ءَ دژمن ءِ دو کارمند ھما دمان ءَ مُرتگ انت – اُرش بیست منٹ ءَ گیش برجاہ بوتگ ءُ چریشی ءَ دژمن ءَ سک باز جانی ءُ مالی تاوان ءِ دیمپانی کنگ کپتگ –

جارکش ءَ گوشتگ کہ اُرش ءَ پد دژمن پوج ءَ ھر نیمگاں مارٹر گولہ آس داتگ بلے سرمچاراں جوانین شوربندیانی رِد ءَ جنگ جاہ ءَ در اتکگ ءُ وتی اوتاک ءَ سربوتگ انت –

جارکش جیئند بلوچ ءَ گوشتگ کہ بلوچ لبریشن آرمی اے اُرش ءِ زمّہ واری ءَ منّیت ءُ کول کنت سرڈگار ءِ آجوئی ءَ تاں مئے اُرش برجاہ مان انت –

کَسانیں نمدی یے پہ راجی زُبان ءِ جُنز ءِ نام ءَ

نبشتہ کار: روزینہ بلوچ

دی بلوچستان پوسٹ

من مُدام همے جیڑگ اتگ کہ پہ وتی وٹس ایپی وانگجاہ “راجی زُبان ءِ دربرجاہ” ءِ بابت ءَ چندیں لبز نبشتہ بکن آں بلے اِمرُوز ءِ دزگٹیانی سوب ءَ من ءَ وھد ءُ موہ نہ رس اِتگ۔

گُڑا یک روچے منی همبلے ءَ پہ من دِگہ گَلے ءِ لنک دیم دات کہ نام ئِے “راجی زُبان ءِ جُنز” اِنت، گْوشت ئِے کہ اے بانُکار شازیہ بلوچ ءِ گَل ءَ هوار بہ بو ءُ وتی ماتی زبان ءِ وانگ ءُ نبشتہ ءِ کنگ ءَ هیل بہ گر-

وھدیکہ من ھمے وانگجاہ “راجی زُبان ءِ جُنز” ءَ باسکی بوت آں گُڑا من دیست کہ اے وانگجاہ ءَ چکاس ءُ باسکانی رَدی راست کنگ بیگ ءَ اَنت۔

دومی نیمگ ءَ مئے وانگجاہ ءِ سروک بانُکار شازیہ بلوچ یکشل ءَ نودربرانی رھشُونی کنان ءَ دربرجاه ءِ توک ءَ بلوچی زُبان ءِ شریں دَرونتاں ھم دیم دیگ ءَ اَت کہ ما باسک ھمے کَسانیں بلوچی درونتاں وانان ءُ وتی راجی ءُ ماتی زُبان ءَ در بِہ بر اَنت۔ چوناھا بلوچی ءَ بتلے گْوش اَنت کہ-

“چاپ یک دست ءَ توار نہ کنت”

گُڑا باید اِنت ما دْراهیں زُبان دوست ءُ راجدوستیں باسک مُدام جُهد بہ کن اِیں کہ ما وتی زبان ءَ بہ وان اِیں ءُ کم کم ءَ نبشتہ بہ کن ایں کہ بلوچی مئے ماتی زبان اِنت۔

گِند ئے مرچیگیں ھالاتاں پہ بلوچ ءَ بلوچی وانگ هژدری اِنت۔ گِند ئے اے گَل(گروپ) پہ ما باز جْوانیں جاهے پمیشکا ما وانگجاه ءِ کار مسترانی منّتوار ایں کہ بانُک ءُ واجھانی جُهد ءُ جُنز انچیں کارے کہ همینچو لبز نبشتہ بہ کن ایں کم اِنت اے راجدوست ھچ ستاشانی ءِ وازمندگ نہ اَنت۔ مئے گور ءَ گال نیست کہ من چے نبشتہ بہ کن آں۔

گُڈسر ءَ من ھمے گْوش آں کہ مارا چہ اے وانگجاہ ءَ پائدگ زُورگی اِنت، باید اِنت ما دْراہ باسک بلوچی وت بوان ایں ءُ ھمے پیم ءَ وٹس ایپی وانگجاھاں اڈ دیان ءَ راج ءَ بلوچی بوانین ایں ءُ بلوچی وانگ ءُ دربرگ ءِ سکین بدے ایں۔ مئے وانگجاہ ءِ بْرات ءُ گْوھارانی جُهد دائم برجاه بات ءُ زند ءِ بهاراں بات اَنت۔

بلوچی شالا دیمروی بکنات ءُ بلوچ راج وشھال بہ بات۔ شالا انچوش بات۔ آمین۔

دی بلوچستان پوسٹ: اے نبشتانک ءِ تہ ءَ درشان کُتگیں ھیال ءُ لیکہ نبشتہ کار ءِ جِندئیگ اَنت، الّم نہ اِنت کہ دی بلوچستان پوسٹ رسانک نیٹورک ایشانی منّوک بہ بیت یا اگاں اے گل ءِ پالیسیانی درشانی اِنت۔

روکپتی بلوچستان ءَ دزگیر بیتگیں ورنایانی توک ءَ اے سیمی ورناہ اِنت کہ مرگ ءِ سزا ءِ دیمپانی ءَ روگ ءَ اِنت-

روکپتی بلوچستان ءِ بنجاھی شھر زاھدان ءَ دزگیر بیتگیں ورنا مرگ ءِ سزا ءِ دیمپانی ءَ شتگ-

یک اکتوبر ءَ ایرانی چیریں ادارھانی دست ءَ زاھدان ءَ زھرشانی ءِ وھد ءَ دزگیر بیتگیں کمبیز خروت زمانت ءِ سر ءَ یل بیتگ اَت بلے بدبھتی ءِ دیمپان بوگ ءَ آ دومبر دوزادہ اکتوبر ءَ دوھزار ءُ بیست ءُ دو ءَ ایرانی آمیدگس ءَ پیش بوگ ءِ ھکم اتگ ات پد ءَ دوبر گرگ بیت ءُ بندیگ کنگ بیت –

بیست سالی ئیں ورناہ زاھدان ءَ شھید نوری آمیدگس ءِ دو لشکر داریں برانچاں مرگ ءِ سزا ءِ دیگ ءِ ھکم داتگ ات-

سال دوھزار ءُ دو ءَ یک فروری ءَ ماں زاھدان ءِ دمگ کریم آباد ءَ ودی بیتگیں کمیز خروت ء مھر اللہ ما چیریں ادارھاں کریم آباد ءَ یک دکانے ءِ توک ءَ آوار جتگ ءُ برتگ ات-

ھالانی تہ ءَ گوشگ بیتگ کہ آمیدگس ءَ کمبیز ءَ وتی مرگ ءِ دراھیں بھتام رد کتگ اَنگ بلے اود ءَ اسیکیوٹر جناب مھدی شمس آباد ءَ مرگ ءِ سزا دزبندی کتگ ءُ ھکم داتگ ءُ جج ءَ آئی ءِ توار گوش نہ داشتگ –

زاھدان ءَ دزگیر بیتگیں اے سیمی ورناہ اِنت کہ مرگ ءِ سزا ءِ دیمپانی ءَ کنگ ءَ اِنت-

چریشی ءَ پیسر ھژدہ سالی ئیں شعیب میر بلوچزئی ریگی ءُ منصور دھمردہ ھم مرگ ءِ سزا ءِ دیمپان بیتگ اَنت-

انسانی ھکانی گلانی نیمگ ءَ اے وئیل ایر جنگ ءُ اشانی یل کنگ ءِ لوٹ ھم بیتگ اَنت-

سراوان ءَ ایرانی لشکر ءِ تیرگواری ءَ یک ورنایے بیران بیتگ-

گیشیں ھالانی رد ءَ روکپتی بلوچستان ءِ دمگ سراوان گلشن ءَ ایرانی لشکر ءِ تیرگواری ءَ یک ورنایے بیران بیتگ-

بیران بیتگیں مردم ءِ پجار وحید شیردلزئی ء جمعہ ءِ نام ءَ زانگ بیتگ-

ھالانی تہ ءَ گوشگ بیتگ کہ وحید وتی ھمراھانی ھمراھی ءَ بازار ءَ روگ ءَ بیتگ کہ اود ءَ گاڑی ءِ ایر کپگ ءِ وھد ءَ ایرانی لشکر ءَ تیرگواری کرتگ ءُ ھما جاہ ءَ وحید بیران بیتگ-

ایرانی لشکر ءِ تیرگواری ءَ پد اود ءَ مردماں زھرشانی کتگ ءُ اوگام جنان ءَ پد ءَ دمگدار ءَ اتکگ ءُ مردم یک گور کتگ ءُ زھرشانی ھلاس کتگ –

زانگ بہ بیت روکپتی بلوچستان ءَ گیشتر چوشیں وئیل ءَ دیم ءَ اتکگ اَنت بلے اشانی پژدر ءَ مردمانی یکشلیں زھرشانی ھم گندگ ءَ اتکگ اَنت-

رجانک ئِے بکن اِت!

نبشتہ کار: ابدلستار بُگٹی

دی بلوچستان پوسٹ

لھتیں بلوچ ھِندی، پارسی ءُ انگریزی ءِ نبشتھاں مئے نیمگ ءَ راہ دے اَنت ءُ گْوش اَنت “ایشی ءَ ماں بلوچی ءَ رجانک(ترجمہ) بکن کہ شریں نبشتانکے ءُ راج وان ایت ئِے” بازینے وتی رَد نبشتگیں دْراجیں نبشتانک ءُ آزمانکاں راہ دنت ءُ گْوش ایت “من نبشتانکے نبشتگ منی ءَ راست بکن”-

گُڑا ما اِے وڑیں زُبان دوستیں وانِندھاں سرپدی دیگ لوٹ ایں کہ چوناھا شما وت بلوچ اِت پمیشکا پہ یک وانِندھیں بلوچے بلوچی وانگ ءُ بلوچی ءِ نبشتہ ھیل کنگ سک آسان اِنت گِند ئے ما تھنا اشتاپ مہ بَہ ایں۔ باید اِنت شما اول بلوچی بُنگیجی دَرونتاں بوان اِت کہ آ دَرونت تھنا شش اَنت۔ چہ درونتانی وانگ ءَ پد ءَ شما بلوچی راست نبیسّگ ءُ بُنرھبند ءِ بابت ءَ ھم سرپد بہ اِت پد ءَ اے وڑیں چیزاں شما وت ھم رجانک کُت کن اِت۔۔۔ وت راست ھم نبشتہ کُت کن اِت۔

اول ما رجانک کنگ ءِ بابت ءَ گْوش ایں کہ گِند ئے اگاں ایشی ءَ ما رجانک بکن ایں گُڑا شمارا چے پائدگ رس ایت؟ بلوچی ءِ بُنگیجی دَرونتانی وانگ ءَ پد اول شما وتی کار ءَ، بزانکہ وتی جھد ءَ وت بُنگیج بکن اِت گُڑا پد ءَ ما مُدام شمئے ھمراہ ءُ کُمکّار ایں باید اِنت اول شما وت جُھد بکن اِت ءُ وت رجانک ئِے بکن پد ءَ ما شمئے رجانک کُتگین ءَ الم وان ایں، چار ایں ءُ راست ءُ شر ئِے ھم کن ایں۔ وتی وس ءُ واک ءِ ھساب ءَ ما شمارا رجانکاری ءِ سرپدی ھم دے ایں کہ رجانکاری کُجام ءُ چونیں چیزانی ھیالداری کنگ لوٹ ایت۔ بزاں مارا اول وتی جُھد وت بندات کنگی اِنت کہ ما بلوچی نبیسّگ ءُ رجانکاری ءَ ھیل بہ کن ایں۔ چہ اے وڑیں ھیلکاری ءَ ما راجی زُبان ءِ راست نبیسّگ ءَ ھم زبر بِہ بَہ ایں۔

ھمے پیم ءَ لھتیں سنگت بے دَرونتانی وانگ ءَیکپارگی دْراجیں نبشتانکاں نبیسّ اَنت ءُ پد ءَ مارا گْوش اَنت “منی رَدیاں راست بکن اِت”-

منی واجھاں ردی وَ بنی آدم ءِ دست ءَ بیت بلے مارا چہ وتی رَدیاں دربرگی اِنت۔ گِند ئے ما شُمئے رَدیاں وَ راست کن ایں، ما پہ شُمئے ھزمت ءَ مُدام تیار ایں بلے شُمئے ھم یک زمہ واری یے ھست، باید اِنت شما ھم چہ وتی رَدیاں دربرگ ءِ جُھد بکن اِت ، شما ھم اول بلوچی درونتاں گوں دلگوش ءَ بوان اِت ءُ پد ءَ کم کم نبشتہ بکن اِت۔ باید اِنت یکبرے شما وتی ھر نبشتگیں گالرِداں وت ھم چمشانکے بدے اِت کہ اگاں نبشتہ ءِ توک ءَ ردی یے ھست گُڑا من وت راست ئِے بکن آں۔ چوناھا یک دست ءَ چاپ نہ بیت، داں وھدے کہ تو وت وانگ ءُ دربرگ ءِ جُھد مہ کن ئے گُڑا ترا مُدام کَس نہ وانین ایت۔ اول ترا وت وانگ ءُ راست نبیسّگ ءِ جُھد کنگی اِنت۔ پد ءَ ما ھم شُمئے نبشتانکاں چار ایں ءُ راست اش کن ایں۔ بزانکہ مارا اول بلوچی دَرونت وانگ ءُ پد ءَ بلوچی نبشتہ کنگی اِنت۔ مُدام ھمے ھیل بہ کن ایں کہ وتی نبیس اتگیناں بے وت وانگ، بے چمشانکے دیگ ءُ رَدیانی راست کنگ ءَ وتی کلوہ ءُ نبشتانکاں راہ مہ دے ایں پرچا کہ رَد نبشتگیں نبشتہ بلوچ وانوکاں گیشتر اڑین اَنت، گَڑ ءُ منج کن اَنت چہ ایشی ءَ بلوچی زُبان ءَ پائدگ وَ اِنا بلکیں تاوان رس ایت پمیشکا گوں شما دزبندی اِنت اول دَرونتانی وانگ ءِ جُھد بکن اِت ءُ پد ءَ نبشتہ ھیل بکن اِت۔

پہ راجی زُبان ءِ دیمروی ءَ مُدام جُنزان بات اِت، بلوچی وت بوان اِت ءُ راج ءَ ھم بلوچی وانگ ءُ دربرگ ءِ سکین بدے اِت۔ بلوچی شالا دیمروی بکنات ءُ بلوچ مُدام میزران بات۔

دی بلوچستان پوسٹ: اے نبشتانک ءِ تہ ءَ درشان کُتگیں ھیال ءُ لیکہ نبشتہ کار ءِ جِندئیگ اَنت، الّم نہ اِنت کہ دی بلوچستان پوسٹ رسانک نیٹورک ایشانی منّوک بہ بیت یا اگاں اے گل ءِ پالیسیانی درشانی اِنت۔

فلپائن ءِ سروک ءَ ناگمانی ءَ فوج ءِ سروک گستا کتگ ھمے زوتاں ریٹائر بوھوکیں جنرل آئی ءِ جاگہ ءَ دارگ بیتگ-

ھال سرکنوکیں ادارہ ایسوسی ایٹڈ پریس ءِ رد ءَ سروک فرڈینینڈ مارکوس ءَ ابید ءِ منانک ءَ داد گریوکہں لیفٹینٹ جنرل بارتولوم بکارو اگدو ءَ چہ کش اتگ – آئی ءِ جاگہ ءَ ایوکیں ماہ ءَ ریٹائر بیوکیں لیفٹینت جنرل آنڈرل سینٹیو نوکیں ارمی چیف داشتگ-

بازیں کلانیں جنریل ڈالچار کنگ بیتگ اَنت ءُ لیفٹینٹ جنرل آنڈر پوج ءِ سروک کنگ بیتگ ءُ آئی ءِ وھد سَے سال گیش کنگ بیتگ-

فلپائن ءِ سروک ءَ پنچ ماہ ءَ پیسر ھم بارتولوم بکارو آرمی چیف داشتگ ات ءُ آئی ءِ سے سال ءِ وھد اگست دوھزار ءُ بیست ءُ پنچ ءُ ھلاس بوگی بیتگ-

گوشگ بیت اِنت کہ فلپائن ءِ فوج ءِ سروک ءِ دارگ یک چیریں جیڑھے ءُ اشی ءَ پوج ءِ نیمگ ءَ بے سوبیں گھگیری ءِ گمان بیتگ-

بدکاری ءِ پژدر ءُ انسانی ھکانی لگتمالی ءِ یک راجدپترے ھست اِنت گوستگیں بازیں سالاں چہ فلپائج ءِ پوج یک پروفیشنل ادارہ ءُ سیاست ءَ گستا کنگ ءِ جھد بوگ ءَ اِنت-

زانگ بہ بیت گوستگیں سال ءَ فلپائن ءَ نوکیں کانون ءِ منگ ءَ پد چریشی ءِ سر ءَ آرمی چیف ءِ وھد سَے سال کنگ بیتگ ءُ پد ءَ ادارہ داں وتی راستی ءُ سنگینیاں پیش کت بہ ہنت-