آجوئی ءِ کِشک
جنرل مائیکل کولنز ءِ نبشتگیں رَہ نوِشت
اولی در، دومی بھر
اگست، 1922
نبشتہ کار: مائیکل کولنز
رجانکار: حکیم بلوچ
مئے ملک مزنیں آپت ءُ روزیگی تباہ کاریانی دیمپان اَت، ءُ ما ھما جاہ کہ گوں راجی جد ءُ جھد ءَ گوں گپتگ آئی ءِ باھینگ ءِ تُرس ھم برجاہ اَت۔ اگاں ربود برجاہ دارگ مہ بیت اِنت، اگاں ھچ پئیمیں راجی سرکار ءَ کار کنگ ءِ موہ دیگ مہ بیت اِنت، گُڑا یک ویکیوم ءِ ودی بیتگ اَت، کہ اِیشی ءَ پہ انگریزاں آئرلینڈ ءَ پد ءَ دزگیر کنگ ءِ راہ پچ کُتگ اَت۔ اگاں ما چُش بئیگ ءَ بِل اِت اَنت اے گوں آئرش مھلوک ءَ مستریں دگا ءُ دروھگ بیتگ اَت، کہ آیانی یک واھشت ءِ ھمے بیتگ کہ گپتگیں آجوئی ءَ گرگ ءُ پھازگ ءَ پد چہ اے آجوئی ءَ پائدگ زورگ۔
جاورھال ءُ وئیلانی گندگ ءَ پد، دویں نیمگ ءِ سپاھیگاں یک دومیگ ءَ گوں ترانکاری کنان ءَ یک سُھل کاری ءُ سرپدی ءَ رسگ ءِ جھد کُت، اِیشی ءِ بن ھِشت ءِ سر ءَ کہ مھلوک زاھریں دروشم ءَ مُسام ءِ ھک ءَ بیتگ اَنت، کہ تھنا یک جائزیں سرکار ءِ بیت کنت مردمانی لوٹ ءُ واھگ ءِ پد ءَ ءُ کار آمدیں گامگیج ایمنی ءِ برجاہ دارگ بیت، ءُ ھما بستار ءِ کارمرز کنگ کہ ما دز گِپتگ۔
آ گرانمھذبیں کوشست راجداراں پروش دات اَنت۔ بلے یازدھمی ادار ءَ منی (مائکل کولنز) ءُ واجہ ڈی ویلرہ ءِ نیام ءَ یک بَستِن ءِ سر ءَ تپاکی بیت کہ اِیشی ءَ پد ءَ منی سر ءَ باز ایراد گرگ بیتگ اَت۔ انچش گُشگ بیتگ اَت کہ من باز ببا داتگ، کہ من آیانی گندگ ءَ باز دیر شُتگ اَنت، کہ من وتی تاکتاں چہ گیشتر کارمرز کُتگ گوں آیاں منگ نامہ ءِ اڈ داتگ، یک ھدے ءَ داں مھلوک ءِ اگبال کہ پہ آجوئی ءُ گوں سرجمیں واھشت ءَ گچین کاریانی تہ ءَ گچین کنگ ءِ اگبالاں گوں دزمانجنی کُتگ۔ اے چہ مئے نیمگ ءَ گُڈی کوشست اَت کہ جنگ ءُ بدل مہ بیت، کہ آئرش مردمانی ھلاپ ءَ آئرش مردم تاکت ءِ کارمرزی مہ کن اَنت۔
ما مُسام بگیریں پاٹی ءِ ھلاپ ءَ گچین کاریاں بگیری ءَ چہ پھریز کُت۔ ما سیاسی کَش ءُ چِیلاں چہ وت ءَ دیر داشت، داں ھدے کہ مئے گمان اَت، مئے بگیر کار بوت کنت کہ سرجمیں سیٹاں وتی نام ءَ کن اَنت کہ آیاں پیسرگیں پارلیمنٹ (ڈئیل) ءَ گوں بیتگ اَنت۔ ءُ ما اھد کُت کہ، گوں سرکار ءِ منگ نامہ ءَ، کہ آ نوکیں سرکار ءَ نُھ ءَ چہ چار اگدہ بہ زیر اَنت نوکتریں کابینہ ءِ تہ ءَ۔ آیاں ھمے گمان کُت کہ چُش کنگ ءَ چہ آیانی پیسرگیں بستار نوکتریں پارلیمنٹ ءَ ھم برجاہ بیت اِنت۔
بلے آیانی کساس مھلوک ءِ جند ءَ گَنگ سر کُت اَنت، ءُ پد ءَ آیانی مھلوک ءِ جھگیری ءِ درستیں دروگیں پندل پدر بیت اَنت ءُ آ سرجم ءَ مھلوک ءِ ھلاپ ءَ شُت اَنت۔ بے راھبندیں لشکریاں فار کورٹس ءِ تہ ءَ وتی یاگی ئیں رویش برجاہ داشتگ اَت۔ آیاں مھلوکیں نوک درشان کُتگیں لیکہ ءُ لوٹ سرجمی ءَ رد کُت اَنت۔ بیلفاسٹ ءِ شئے آنی سر ءَ دزکشی جنگ ءِ اُزر ءَ، آیاں ڈبلن ءِ گیریج ءِ سر ءَ بیڑ برت ءُ لُٹ ءُ پُل کُت ءُ وھدے کہ بیڑ ءِ سروک راجی لشکریاں دزگیر کُت، آیانی پسھی گامگیج ءَ راجی اُرد ءِ یک پرنسپلیں اپسرے ئے دزگیر کُت۔ چُشیں جاوراں تھنا دو راہ پہ راجی سرکار ءَ پشت گِپتگ اِت اَنت: یکے مردماں دگا دیگ ءُ ھمے یاگیانی دیم ءَ سرینڈر کنگ ءُ دومی وتی پرز ءَ پیلو کنان ءَ ھما کارانی کنگ کہ پہ آئی ءَ مھلوک ءَ مئے سر ءَ بھیسہ کُتگ۔ سرکار ءَ وتی پرز پیلو کُت اَنت۔
آیاں یک گُڈی موہ ءِ دیگ بیت کہ جاورانی راستی ءِ منان ءَ مردمانی واھشت ءَ بہ من اَنت، وھدے کہ اے پیشکش ھم رد کنگ بیت سرکار ءَ المی ءِ گامگیج زرت اَنت پہ مھلوک ءِ اگبال ءُ مڈیانی رکینگ ءِ ھاتر ءَ ءُ سلاہ بندیں ٹولیانی ھلاس کنگ ءَ پہ کہ آیاں وت ءَ گیر کانودی کُتگ اَت ءُ راج ءَ نشانگ کنگ ءَ اِت اَنت۔
بے باورانی گُشگ اَت کہ ادا کدی ھم، ءُ ھچ بر چُشیں آئرش راج ءِ نہ بیتگ کہ آ ھمسازیں ءُ مھکمیں دیمروئی ءِ لائک بیتگ بہ بیت۔ کہ آ دری اُرشکار نہ بیتگ اَنت بلکیں مئے وتی آئرش کردگار بیتگ اَنت کہ آیانی سوب ءَ سرجمیں راجدپتر ءِ تہ ءَ مئے ملک مدامی کَش ءُ چِیل ءِ تہ ءَ بیتگ۔ ما زانتگ کہ اے رد اِنت۔ مئے دپتر نویساں مئے راجگری گیدی کسھے ءِ اھد ءَ بگر داں کرنانی کرن ءِ در ملکی زورگیری ءِ رد ءَ پیش داشتگ۔ آئرلینڈ ءَ یک راجے آئی ءِ سادگیں زند گوازینگ ءِ وڑ جوڑ کنت، کہ اِیشی ءَ ھچ پوجی لشکر، ھچ سیاسی بدلی تاوان بار کُت نہ کنت۔ مئے تاکت ھما ھواریں لیکہ ءِ تہ ءَ بندوک اِنت کہ چوں مردم زند بہ گوازین اَنت، ھواریں سیادی ءَ گوں بندوکی، ءُ پہ آئرلینڈ ءَ انچیں ستک ءِ کہ آ کجام ھم دیمھونی ءَ چہ چَک ءُ پد مہ بیت۔ ھمے یکجاھی ءِ سمائی ءَ مارا مئے گُڈی جد ءُ جھد ءَ باج بر کُتگ۔ ھمے جزبگ ءَ گوں جنگ کُتگ ءُ سومبند بیتگ اَنت۔
کوھنیں جنگی جزبگ مدامی پئیم ءَ مھکم اَت، بلے مئے پدریچ ءَ ایشی ءِ تہ ءَ رھگیری ءِ رد ءَ گیشتر مھکمی آورتگ اَت۔ ھمک دمگ ءَ وتی ورناہ دیم داتگ اَنت کہ آیانی نبشتہ نہ بیتگیں کردار فورڈ ءَ کوچلین ءِ جزبگ ءِ پد ءَ بیتگ اَنت۔ بلے جنگ راجے یک بھرے گوں دومی بھر ءَ نہ بیتگ، بلے پہ آئرلینڈ ءَ بیتگ درملکی زورگپتانی ھلاپ ءَ ما پہ ھمائی ءَ جنگ کُتگ کہ آئی تھنا پہ ھمائی ھاتر ءَ جنگ کنگ جائز اِنت پہ راجی آجوئی ءَ، پہ سرجمیں مھلوک ءِ یک راجی ءِ دروشم ءَ زند گوازینگ ءِ اگبالانی ھاتر ءَ ءُ ما پئیم ءَ جنگ داتگ کہ ھچبر پیسر ءَ جنگ نہ کُتگ، ءُ آئرلینڈ ءَ ھما باج بری رس اِتگ کہ آئی ءَ پیسر ءَ ھچبر نہ گپتگ۔
درملکی تاکت ءَ پروش وارتگ اَت ءُ بیتگ اَت۔ سول انتزام لس مھلوک ءِ گچین کُتگیں جھگیرانی دست ءَ اَتکگ اَت۔ گوں انگریزیں دژمن ءَ جنگ آسر بیتگ اَت۔ مئے راجی لشکریانی کرد مَٹ بیتگ اَت۔ آیانی زمہ واری نوک گپتگیں آجوئی ءِ رکینگ ءُ برجاہ دارگ ءُ مھلوک ءَ اے آجوئی ءِ کارمرز کنگ ءِ شون دیگ، اے گپ ءِ مارگ، زانگ ءُ سرپد بیگ کہ آیاں پرچا جد ءُ جھد کُتگ – پہ یک آجوئیں، وشھالیں، وت واجھیں گائلک آئرلینڈ ءِ ھاتر ءَ۔ مئے نیام برجاھیں سیاسی دگری یا اگاں دیمتر ءَ ودی بیوکیں سیاسی دگری پوج ءِ جیڑہ نہ اَنت، اے جاورھال ءُ دگریانی پُشدر ءَ تاکت ءُ شدت کارمرز کنگی مہ بیت اِنت۔ یک جمھوری ربودے ئے تہ ءَ کہ آ مھلوک ءِ جھگیرانی نیمگ ءَ جوڑ بئیگ ءَ اَت – درستاں گیشتر آجوئیں ءُ جمھوری ربود کہ داں انگت جوڑ بیتگ – کہ اِیشی ءِ تہ ءَ ھمک زیر زندانی اگبال رکیتگ اَت اَنت، ءُ ھمک تک ءِ ھاتر ءَ سرجمیں راہ پچ اِت اَنت کہ آ وتی ھیالانی درشانی ءَ بہ کن اَنت ءُ وتی لیکھانی ھاتر ءَ راجدوستیں لیکہ ءُ سوب ءَ گوں توار چِست کُت بہ کن اَنت۔
اے جاورانی تہ ءَ، آئرش راجدوستانی ھاتر ءَ جندی لیکھانی دیم ءَ آرگ ءَ پہ جوانتریں راہ پر ایمنیں ترانکاری ءُ دزبندی ءِ راہ اَت۔ آ وھد اتکگ اَت کہ پہ آئرلینڈ ءِ ھاتر ءَ جوانتریں پالیسی دیم ءَ برگ بہ بیت اِنت کہ چریشی ءَ راج جھانی تاکتانی دیم ءَ مھکم ءُ یکجاہ بہ بیت اِنت، ءُ وتی تھی جیڑہ ءُ دگری لوگ ءِ تہ ءَ گوں پر ایمنیں گپ ءُ ترانکاری ءَ بہ ٹھین اِنت۔ چُشیں جاورھال ءِ سوبمندی ءَ گوں جُنزگ ءُ دیمروئی کنگ ءِ ھاتر ءَ راجداریں رھشونانی تھنا تہ ءَ سُدو ءُ سار ءُ وتن دوستی ءِ لوٹ بیتگ۔
ھچ کس ءَ اے گپ رد نہ کُتگ کہ نوک اتکگیں سرکار ءَ لس کمک گون بیتگ۔ ھمک پئیمیں سرکارانی تہ ءَ جمھوریت درستاں گیشتر آجوئی ءِ دنت – درستانی دیمروئی ءُ گھتری ءِ ھاتر ءَ درستاں مستریں دیمروئی ءِ راہ ودی کُت کنت۔ بلے چُشیں سرکار ھم، دگہ سرکارانی پئیم ءَ، المی اِنت کہ منگ بہ بیت ءُ آئی پرمان ایش کنگ بہ بنت۔
نوک اتکگیں سرکار ءِ اولی زمہ واری لس پرمان ءِ برجاہ دارگ ءَ ھوار، زندمان ءِ پھازگ، جندی آجوئی، ءُ ملکتانی پھازگ اَت۔ راجی سروکانی زمہ واری اَت کہ لس گپ ءُ تران ءِ آجوئیں پالیسی ءِ پھازگ اَت، ءُ درستیں پاٹیاں چہ ایشی ءِ منارینگ، وھدیکہ آیاں چہ ایشی ءَ دگری داشتگ، آ پد ءَ ھم ھمے یکیں آجوئیں ڈیھ ءِ شھری اَنت۔ اے بائد اِنت کہ آئرلینڈ ءِ سیاسی باج بری بہ بیت اِنت کہ مئے لیکھانی دگری گوں یک دومیگ ءَ درشان بیت کن اَنت دانکہ چریشی ءَ راجی زندمان دیمروئی بہ کنت نانکہ تاوانبار بہ بیت۔ پوج ءَ اے سرپد بئیگی اَت کہ آ مھلوک ءِ نوکر اَنت ءُ نانکہ مستر اَنت – کہ آیانی کرد مھلوک ءِ سر ءَ وتی واھشتانی مُشگ نہ اِنت بلکیں مھلوک ءَ آجوئیں درشان ءُ وتی لیکھانی گون ءَ آجوئیں زند گوازینگ ءِ اگبالانی پھازگ اَت۔ اے درست بوت کنت یک وتن دوستیں مردمے ءَ پہ باوری گندگ بہ بنت۔ بلے انگریز دژمن ءِ رؤگ ءَ چہ پد، پرمان ءِ برجاہ دارگ جزبگ، ءُ یکجاھی، ءُ پہ آئرلینڈ ءَ سِتک لھتیں نیمگاں چہ نزور تَر اِت۔ جنگ پہ جاڑیگی جنگ ءِ آسری ءَ پد ھم برجاہ اَت۔
لھتیں مردماں ھما لیکہ کہ آئی ءَ پہ جنگ کُتگ اَت چہ آئی ءَ پد کِنز بیت اَنت ءُ وتی جندی دگری رھبندی دگریانی تہ ءَ مَٹ کُت۔ مئے ھاتر ءَ راہ تچک ءُ پچ اَت کہ ما دیمروئی بہ کن ایں، یکجاھی ءُ پُر ایمنی ءَ گوں، وتی مِنزل ءَ گِپت بہ کنیں ءُ وتی گائلک دودمان ءَ پد ءَ برجاہ کُت بہ کن ایں۔ اے دیم کنزی ءَ پہ المی ئیں ایمنی ءُ پرمان بیھودگی ءَ گوں پروشگ بیتگ اَنت۔ یکجاھیں دیمروئی جُنز گوں انارکی ءُ ودوکیں شدت ءِ سوب ءَ دارگ بیت۔ راج ءَ ھما کوھنیں دلیریں کارست ءُ کرد برجاہ داشتگ اِت اَنت، بلے آئی ءَ سرکار کنگ ءِ رِپک در بُرتگ اَت کہ شدت ءِ دیم گوں راجی دژمن ءِ نیمگ ءَ کنگ بہ بیت، ءُ وتی تھی دگری دوستیگیں دیمپانی ءِ رد ءَ گیوار کنگ بہ بنت، ایشی ءَ یک کسانیں تکے ءِ دیمپانی کنگ کپت کہ آ راجی یکجاھی ءِ پروشگ ءُ سرکار ءِ تاوان دیگ ءِ کوشست ءَ بیتگ اَنت ھما سرکار ءَ کہ آئی سر ءَ انی راج ءَ باور پیش داشتگ اَت۔
آیانی گُشگ اَت کہ آ پہ راج ءَ جنگ ءَ اَنت۔ اے گپ ھما وھد ءَ راست بیتگ اَت وھدے آیانی بگیری ءَ کجام ھم راجی دژمن کنگ ءَ بہ بیت اِنت۔ راج دژمن نیست اَنت۔ آ پہ جنگ ءَ ساڑی اَنت، آ وتی راج ءِ بگیر ءَ جنگ ءَ ھچ دری دژمن ءِ بگیر ءَ ناں ۔ چہ راستی ءَ کور ءُ دروگیں لیکھانی سر ءَ، آ آئرش مھلوک ءِ سر ءَ جنگ ءَ برجاہ دارگ ءَ اَنت۔ اے راستی ءَ چیر دیگ ءِ ھاتر ءَ کہ آ راجی سرکار ءِ بگیری کنگ ءَ اَنت آ اِیشی ءَ الگار ءِ نامین اَنت۔ گچین کاریانی رد ءَ اے مسکراھی گپ اِنت۔ ھچ کس اَے گپ رد کُت نہ کنت کہ انیگیں سرکار مھلوک ءِ واھشتانی پد ءَ اتکگ، کہ پہ کجام سرکار ءَ مستریں واک بیت اِنت۔ ءُ کجام الگار ءِ آ گپ شکایت ءَ کنگ ءَ اَنت؟ تچکی ءَ ھمیش کہ سرکار ءَ واک یک زیر زند ءِ سلاہ بندیں ٹولی ءِ دست ءَ دیگ ءَ انکار کُتگ۔
اگاں اے ھک راجی سرکار ءِ نہ اِنت کہ آ لس پرمان ءَ برجاہ بہ داریت، ھونریچی ءَ بہ داریت، مان دارگی ءُ جرمکاری ءَ بہ دار ایت، گُڑا سرکار ءِ پرز چی اَنت ؟ بلے اے راست نہ اِنت کہ آیاں وتی جنگ ءِ دیم راجی سرکار ءُ راجی پوج ءِ نیمگ ءَ کُتگ۔ آیاں وتی بیڑانی دیم آئرش مھلوک ءِ ھلاپ کُتگ اَت۔ آیانی مھم ءِ راج بگیریں کردار ھما وھد ءَ پدر بیت وھدیں آیاں ھما گام زُرت اَنت کہ ( انگلش بلیک ءُ ٹینس) ءَ زُرتگ اَنت۔ آیاں دزی ءُ تباہ کاری کُت، نہ تھنا پہ لُٹ ءُ پُل ءِ ھاترءَ، ءُ یک جرمکاریں بُن تب ءِ اڈ دیگ ءِ ھاتر ءَ ( آیانی بیڑانی سرءَ چمشانک ءَ پد اے درستیں شئے گندگ بیتگ اَنت) بلے گوں یک شور بندی ءَ ءُ پہ یک ھاسیں مکسد ئے گرگ ءِ ھاتر ءَ۔ انچُش کہ انگریزاں ٹاہ داتگ کہ آیانی اُرشانی دیم یک ‘کوش کاریں ٹولی’ ءِ بگیری ءَ اِنت، انچُش بے راھبندانی ٹاہ اِنت کہ اِشانی جنگ ‘الگاریں’ سرکار ءِ بگیری ءَ اِنت۔ بلے راستی ءَ بیڑ ءُ مولانی تہءَ دوھیں کیسانی تہءَ بدلی بیتگ ءُ ھست اِنت – ھاس، بے سلاھیں لس مردمانی کوشکاری ءُ آیانی تہ ءَ شدت ودی کنگ، ءُ روزیگی تباہ کاری ءِ کوشست، ڈکال، ءُ شِدت، دانکہ آئرلینڈ ءَ زندمان ءَ جھندم جوڑ کنگ بہ بیت، اے اوست ءَ کہ راجی سرکار بہ پروشیت ءُ مردمانی وپاداری ءَ ھلاس کنگ ءِ کوشست اَنت ۔
روان اِنت —
دی بلوچستان پوسٹ: اے نبشتانک ءِ تہ ءَ درشان کُتگیں ھیال ءُ لیکہ نبشتہ کار ءِ جِندئیگ اَنت، الّم نہ اِنت کہ دی بلوچستان پوسٹ رسانک نیٹورک ایشانی منّوک بہ بیت یا اگاں اے گل ءِ پالیسیانی درشانی اِنت۔
