TBP Balochi

گدار : زندان
ھَشتُمی بھر

نبشتہ کار: کوبرا بلوچ

دی بلوچستان پوسٹ

جمال گومن بلوچستان مزن شھدربرجاہ(یونیورسٹی) ءَ وانگءَ اَت۔ آ بلائیں زانتکارے اَت چوناھا آ چمن پیسر ھم بلوچستان مزن شھدربرجاہ ءَ وانگءَ بوتگ۔ آئی ءَ وتی اولی M.A ماں پولیٹیکل سائنس ءَ کُتگ اَت ءُ اے وھد ءَ کہ من داخلہ زُرتگ اَت گُڑا جمال بلوچی ڈیپارٹمنٹ ءَ وانگ ءَ اَت۔
جمال آواران پیراندر ءَ نِشتگ اَت ءُ ھروھد ءَ من ءَ گُشت ئِے اگاِ ترا موہ رس اِت بیا ترا آواران ءَ تر ءُ تاب کنائین آں۔
پہ آواران ءِ سیل ءُ سواد ءَ منی وتی دل ءَ باز ھُب ءُ واھگ ءُ لوٹ ءُ تما بوتگ اَت بلے چہ بازیں دَزگٹّیانی سوب ءَ منی روگ نہ بوت، پد ءَ من ھم جمال ءَ باز رند ءَ گُشتگ اَت کہ بیا پنجگور ءَ بلے نیاتک منی ھیال ءَ آئی ءِ ھم انچیں اڑ ءُ جنجال بوتگ اِت اَنت۔
اولی بر ءَ کہ من مزن شھدربرجاہ ءَ شُت آں گُڑا بازیں پگر ءُ ھیال ءَ چہ پد لوٹ اِت کہ گوں یک نودربر گلے ءَ ھور بباں۔۔چہ مزنیں چار ءُ بچارے ءَ پد سَلاہ کُت کہ گوں بی ایس او (آزاد) ءَ گوں ھوار باں۔
اے وھد ءَ بی ایس او ( آزاد ) ءِ سر ءَ بندش جَنَگ نہ بوتگ اَت ، کمو ءُ بیش یک سالے ءَ پد پاکستانی سرکار ءَ اے گل ءِ سر ءَ بندش جت۔
منی ءُ جمال ءِ نیامگ ءَ سنگتی اے پیم بوت کہ جمال بلوچستان مزن شھدربرجاہ ءَ بی ایس او ( آزاد) بنزہ مستر اَت۔
وھدے کہ من ھال ءُ اھوال کُرت من ءَ بلوچستان مزن شھدربرجاہ ءِ بنزہ ءِ کارگُشاد ازیز بلوچ ءَ گوں جمال ھال ءُ ھوال پرمات۔
جمال ءِ گوما کمو گِند ءُ نند ءَ پد آئی ءَ من ءَ باسکی تاک دات ءُ گل ءِ راہ راھبند ءَ شرّیں وڑے ءَ سر ءُ سوج کُت، یک ءُ دو روچ ءَ پد من باسکی تاک پُر کُت ءُ جمال ءِ گور ءَ سر کُت چما روچ ءَ پد من ءُ آ گیشتر نزیک بوت ایں۔
آئی ءَ مُدام دیوانانی تہ ءَ مئے گُلامی ءِ سیمسر مارا پیش داشت اَنت ، برے برے آ وتی ھیال ءِ جُھلانکی ءَ انچو پُتِرتگ اَت کہ گَپ ءِ جنگ ءِ وھد ءَ آئی ءِ چم ارسیگ بوت اَنت ۔آئی ءَ بس ھر وھد پنت ءُ نسیت ھمے بوتگ اَت کہ کتاب بوان اِت ءُ جُھد بہ کن ات ، نبشتہ کنگ ھم بزان اِت تانکے شُما سرپد بہ بہ اِت کہ شُما چنچو گُلام اِنت ءُ پد ءَ وتی نبشتانکانی دروشم ءَ ھم راج ءَ سرپدی بہ دے اِت۔ چرائی ءِ سکین دیگ ءَ مئے لھتیں سنگتانی نیامگ ء َشپ ءَ یک کلاسے تھنا پہ  کتابانی سر ءَ گَپ ءُ ترْان کنگ ءَ ٹھینگ بوت۔
چوناھا جمال ءَ وت ھم دو گِدار نبشتہ کُتگ اَت ، بلے نزان آں زَر ءُ مال ءِ بے دست رسی اَت یانکے چاگِرد ءِ تب چو ھمے پیم ءَ اَت کہ آئی ءَ وتی گِدار چاپ ءُ شِنگ نہ کُت اَنت ۔
مروچی کہ شُما اے گِدار ءَ وانگ ءَ اِت اے دُرس ھمائی ءِ سر ءُ سوجانی مُز اِنت کہ من وتی زندان ءِ گوْست ءَ نبشتہ کنگ ءَ آں چی ءَ کہ من ءَ بلوچی نویسگ ءِ راہ ءُ راھبند جمال ءَ گُشتگ ۔
منی وش بھتی ایش اَت کہ من ءُ جمال ھاسٹل ءِ توک ءَ دوئیں یکیں بُلاکے ءَ اِت ایں ءُ ھمے بُلاک نمبر 8 اَت۔
من دومی تبّک ءَ کمرہ نمبر 12 ءَ گوں سے کیچ ءِ سنگتاں نِشتگ اِت آں ءُ جمال بُرزی تبّک بزان سیمی تَبّک ءَ کمرہ نمبر 15 ءَ گوں دو سے سنگت ءَ جاھمنند اَت۔ دگہ یک وش بھتی یے ایش اَت کہ من پولیٹیکل سائنس وانگ ءَ اِت آں ءُ پد ءَ جمال ءَ وَ پیسر ءَ وتی اولی M.A ماں پولیٹیکل سائنس ءَ کُتگ اَت پمیشا منی ءُ آئی باز رند ءَ گِند ءُ نند بوت ءُ من سک باز چہ جمال ءَ ھیل کُتگ اَت۔
بس ھر وھد من ءَ گُشت ئِے کہ ھرچی سرپد نہ بوت ئے منی کمرہ ءِ دروازگ ھر ساھت ءَ پرتو پَچ اِنت۔من سک وش بوت آں ءُ دِلجم اِت آں کہ من ءَ کوپگے ھست کہ سکی ءُ سوریاں منی ھمراہ داری ءَ کنت۔
جمال یک جوانیں سنگتے اَت۔
مے  اولی سال شُتگ اَت دگہ ایوکہ یک سالے پشت کپتگ اَت ۔ من اِرادگ داشتگ اَت کہ وتی M.A ءِ سرجم بوگ ءَ پد پوسٹے ءِ گِرگ ءَ تَچ ءُ تاگ کن ایں بلے جمال ءَ پوسٹ ءِ گِرگ ءِ ھچ مھر نیست اَت آئی ءَ انگت ءَ گُشت کہ ھردیں اے M.A سرجم بہ بیت گُڑا آ پدا پولیٹیکل سائنسءَ M.PHIL کنت۔
بلے اپسوز کہ آئی ءِ گوں وانگ ءُ زانگ ءَ َاے پیمیں مھر ءُ دوستی چوں چورہ بوت۔
نوں آئی ءَ را سرجم ءَ پَنچ ماہ اَت کہ آئی ءَ وانگ یلو کُتگ اَت ۔ آ چَٹ بیگواہ بوت ۔آئی ءِ رھوت( رابطہ) نمبر دُرس بند بوت اَنت ۔گس ءِ مردُماں ھچ وڑ ءَ آئی ءِ پکّائیں ھال ندات۔ نوک سر ءَ ما ھمے سرپد بوت ایں کہ آئی ءَ را اکستانی ڈیتھ اسکواڈ ءِ مَرُدماں آوار جتگ ءُ بُرتگ بلے پد ءَ من چیراندری دگہ نیمگے ءَ ھال ءُ اھوال کُرت تاں جمال گوں بی ایل اے ءَ ھوار بوتگ۔
ھیر من سک باز وش بوت آں کہ جمال ءِ پیمیں سنگتے ءَ وتی دُرسیں واھشت ءُ واھگ پہ گُلزمین ءِ آجوئی ءِ ھاتر ءَ ندر کُتگ اَنت ءُ مُھکم اِت آں کہ جمال ءِ وڑیں سنگت شَریں وڑے ءَ  کار کن انت۔
اے ھال ءِ رسگ ءَ پد من چہ وتی تُرس ءُ لرز ءَ آئی ءِ ھال گِرگ ءِ جُھد ءُ کوشست یلہ کُت ۔
من جمال ءِ شِرکنیں یاتاں گوں ھمگرْنچ اِت آں تان دروازگ ءَ کٹاکگے جَت۔

روان اِنت

دی بلوچستان پوسٹ: اے نبشتانک ءِ تہا درشان کُتگیں ھیال ءُ لیکہ نبشتہ کار ئے جِندئیگ اَنت، الّم نہ اِنت کہ دی بلوچستان پوسٹ رسانک نیٹورک ایشانی منّوک بہ بیت یا اگاں اے گل ءِ پالیسیانی درشانی اِنت۔

یک بے نپیں نِمدی یے پہ کْواسِیں سنگتاں

نبشتہ کار: فراز بلوچ

دی بلوچستان پوسٹ

برز کوھی، ھکیم واڈیلہ، اکیل مراد ءُ نادر بلوچ ءِ نام ءَ

شھزانتیں ءُ گِراں مھزبیں سنگتاں !
دْورت ءُ درھبات اِت، من ءَ امیت انت کہ شما وش ءُ سلامت بہ ات۔

مدام وشیانی منگیراں بات اِت ءُ ھمک ءِ دلءَ چو گواڑخ ءِ پل ءَ جاہ کنات اِت۔

من مروچی وتی دل ڈَڈ کتگ ءُ پہ شمے نام ءَ اے پچیں نِمدی یے نبیسگ ءُ روان دیگ ءَ آں۔ من ءَ اُمیت اِنت کہ شما ھم من ءَ ڈالچار نہ کن اِت ،اگاں اے دانکانی پسّو ءَ نبشتہ نہ کن اِت ءُ سائیٹےءَ شنگ نہ کن اِت بلے انچو دلجم آں کہ وتی رُونوشتے ءِ یک کُنجے ءَ چانکُر ات ءُ وتی لیکہ ءُ ھیالاں درشان کن اِت۔

منی واھگداریں کماشاں !
بگند ئے شما اے جیڑگ ءَ اِت کہ من اے نِمدی پہ شمئے نام ءَ چی ءَ نبشتہ کتگ؟ چوناھا نبشتہ کنگ ءِ بازیں تھر ءُ داب ھست انت، کسے نبشتانک (آرٹیکل) ءِ داب ءَ نبشتہ کنت، کسے ءَ را آ دگہ لبزانکی تھر ءُ درشانداب دوست بنت ءُ کسے ءَ را گوں راجدپتر ءَ ھُب اِنت۔ بلے منی گوْر ءَ نِمدی نویسی ءِ ازم دْرستاں چہ گھتر ءُ پر ارزشت انت ، آئی ءِ یک مزنیں سوَبے ایش انت، کہ نِمدی پہ ھرکسے ءِ نام ءَ کہ نویسگ بیت آ الم ءَ پسّو ءَ چیزے نبشتہ کنت ءُ ھمے ڈول ءَ نبیسگ ءِ ھُب گیش بیت، لبزانکی ءُ اھوالکاری نِکان ودّان بنت ءُ چہ ایشی ءَ راجدپتر ءِ تاکانی تہ ءَ ھمک گِشّینتگیں تھر توانا ءُ زندگ مان اِیت۔

چوناھا نِمدی ءِ نبیسگ ءُ آئی ءِ ساڑا ءَ پہ گپ باز اَنت کہ من لوٹ آں شما آیانی پسّو ءَ بدے اِت بلئے بنگیج ءَ من چہ شما یک جُستے کنگ لوٹ آں۔

من ءَ لھتیں روچ پیسر یک سنگتے ءَ یک جُستے کتگ ات۔من لوٹ ات کہ آئی ءِ جُست ءَ شمئے دیم ءَ ھم ایر بکن آں تاں بگند ئے یک پزوریں پسوے دیم ءَ بئیت، آئی ءِ گُشگ ات کہ “بلوچستان پوسٹ، بلوچستان ٹائمز، بلوچستان آفیرز ءُ اے دگہ رسانکدری تاکاں (پیج) اگاں کسے وتی نبشتانکے پہ شنگ بوگ ءَ دیم دیگ بہ لوٹ اِیت، اگاں یکے گوں آیاں درستی ءُ راستی مہ بیت گڑا ھچ رنگ ءَ آئی ءِ ساچتگیں نبشتانک چاپ ءُ شنگ کنگ نہ بیت ، گُڑا تچک ءُ راستیں رنگ ءَ ھبر ایش انت کہ ھمے تاک کہ پہ بلوچ ءُ بلوچستان ءِ نام ءَ اڈ دیگ بوتگ انت، اِشانی اھوالکاری ءُ تاکاری پہ لس مھلوک ءُ بلوچ ءَ نہ اِنت زاناں؟ اے بس تھنا پہ وتی وتی نبشتہ ءُ نامانی مزن کنگ ءُ وشنام کنگ ءِ دُمب ءَ کپتگ انت، آ اے چارگ ءِ ھاٹیگ ءَ نہ دار اَنت کہ ھمک بلوچ.ءِ ھاتر ءَ اے کُل رسانکداری تاک ودینگ بوگ ءَ انت گُڑا باید ھمیش انت ھر چُنت ءِ نبشتانک ءُ ساچشت اود ءَ شنگ کنگ بہ بنت۔

بلے سد اپسوز کہ چوش نہ انت ،اے رسانکدری ٹولی تا کہ آ ندکار ءُ نبشتہ کار ءَ پجّا میار انت، یا آیانی وتی دْرستی ءُ نزیکیں سنگتے آیانی نبشانکاں راوان مہ دنت آ شنگ کنگ نہ بنت ، اے پیمیں تاکاری ءُ اھوالکاری پہ راجاں چے ڈولیں سوب مندی ءِ سبب جُوڑ بیت کن انت۔ ؟ “

من آئی اے ھبر اِش کت ءُ ھبکہ بیت آں۔ اے ھبر ءَ چوشکہ وانوک ءُ چاروک کنگ ءَ انت،گُڑا منی سرپدیں سنگتاں شمے ھیال ءَ اھولکاری ءُ تاکاری ءِ نسبت ءَ بلوچ انگت ءَ تاں باز پُشت.ءَ پشت کپتگ یا یک کساسے ءَ تاں جوانیں رنگے ءَ دیمروی یے کتگ؟
اگاں دیمروی ءِ کتگ گُڑا پرچا بلوچ ءِ کر ءَ تاکاری ءِ توک ءَ ھم سنگتی ءُ پجاروکی چارگ بیت۔؟

اے بارو ءَ شما کدی جیڑ اِتگ، شمے ھیال ءُ زانت ءِ رد ءَ اے بلوچ ءِ اھوالکاری، تاکاری، راجدپتری، چاگردی، سیاسی ءُ آؤوکیں باندات ءَ پہ تاوانے نہ اِنت؟

اگاں شما اے ھبرءَ گوں تپاک کن اِت تاں پرچا شما بلوچ ءِ تاکاری ءُ اھوالکاری، رسانکداری ءُ چاگرد ءَ ھمگرنچیں ھیل ءُ اِلت، نزوری ، رھبندی ءُ ازمی لوٹانی بارو ءَ نبشتہ نہ کن اِت۔؟

تاکاری ءِ رھبند بائد انت پھک تچک بہ بنت، نبشتانکانی وزن ءُ کالب چارگ بہ بنت، سنگتی ءُ نزیکی اناں، جنک ءُ بچکی نا، باسکی ءُ رھشونی نا، سیاسی ءُ غیر سیاسی نا، پارٹی ءُ گَل نا، توسیپ ءُ ایرادگری نا،چوناھا ھما تاک کہ بلوچ ءِ ھک ءُ توار ءِ گپ ءَ کن انت آیانی وانوک باید کہ آجو دوستیں سنگت ءَ دگہ تک ءُ پھناتانی بگند ئے لھتے مردم بنت۔ اگاں اے رنگ ءَ کہ مئے رسانکداری تاک بہ کن انت گُڑا نبشتہ کار ءُ وانوک ءِ میان ءَ ھمے کہ کمیں کچے.ءَ ھمگرنچی یے ھست انت شمئے ھیال ءَ دُوری ءِ آماچ بیت نہ کنت؟

منی بامردیں ءُ نامداریں ندکاراں !
شما چوناھا نوں ریگولر نبشتہ کارانی رم ءَ ھوار ات، بلوچ ءُ بلوچی وانندھیں مھلوک، سیاسی ءُ چاگردی باسک، وانوک ءُ شوھازکار، نودربر ءُ آجوئی دوستیں سنگت کل لوٹ انت کہ شما ھمے پیم نبیسان بات ات ءُ جْوان جْوانیں کسہ ءُ ساچشت دیم ءَ آران بات ات،بلے ادا یک جُستے چِست بیت، کہ بلوچی وانوک کم انت، انگریزی وانوک آپ ءِ توک ءَ واد ءِ کچ ءَ نہ انت، اُردو تاں یک کساسے ءَ وانگ بیت، بگند ئے لھتیں پابندیں ریگولر ءُ ھمکاریں وانوک بہ بیت، بے مٹیں اکیل مراد گِیش بلوچی ءَ وتی ساچشتاں درنگاز ایت، کماشیں برزکوھی ءِ نبیسگ ءِ زبان اردو انت، ھکیم وڈیلہ بلوچی، انگریزی ءُ اُردو سے ئیں زباناں جوانیں رنگے ءَ وتی نبیسگ ءِ دورشم ءَ پیش دار ایت ءُ دیدوکیں نادر بلوچ انگریزی ءُ اُردو ءَ، بلے گِستائیں رنگ ءَ شمے کُلانی ساچشتی بُنگپ بلوچ ءُ بلوچ راج، بلوچ راجدپتر ءُ باندات، کلچر ءُ دودمان، بلوچ چاگرد ءُ زندمان، بلوچ ءِ پالیٹکس ءُ اکنامکس اَنت، بلے ابید چیزے لمیٹڈیں سرکلانی چار ءُ پنچ سنگتاں بازیں سیاسی سنگت نہ وان انت ءُ بگند ئے شمے نبشتانک ءُ ساچشت ءِ آیگ ءَ پد ھرکسے شمارا “باز جْوان ءُ باز وش”ءِ کلوہ ءَ راوان بہ دنت بلے گواچنی ءَ تاں یک ساپیں کساسے ءَ منی تجربُگ ءُ پٹ ءُ پول اِنت، سیاسی سنگتاں تاں بگر ءُ لبزانکی سنگتاں ٹپاس گُڑا وانوکانی کچ ھساب ءَ نہ ایت ،
نوں ادا یک جُستے پیداک بیت، اگاں یک ندکارے را چوناھا وانوک ءُ جْوانیں ایرادگر بزانکہ تنقید نگار مہ بیت گڑا آئی ءِ ساچشتی رنگ ءُ دورشم چون ءُ چے پیم دیمروی کت کنت ؟ شمئے ھیال ءَ ھمے سوب انت کہ روچ پہ روچ بلوچ پُشت ءَ کنزان انت؟ جوانیں ندکار، تب زانت، زانتکار، ایرادگر، سیاسی کیڈر ءُ وانوک پیداک بوگ ءَ نہ انت ءُ ھمے کہ ھست انت ایش ھم پد کنزگ ءَ انت یا کہ نزور تّرگ ءَ انت؟

دیدوک ءُ وژنامیں نبشتہ کاراں ،
چوشکہ ندکار ءُ نبشتہ کار مدامی ئیں رنگ ءَ چاگردی ھُمک رنگیں تک ءُ پھناتانی سرا چمشانک دَینت گُڑا اے بارو ءَ شما کدی جیڑ اتگ ءُ وتی وتی جُستانی پسّو ءِ شوھازگ ءِ جُھد کتگ؟

وش لزتیں ندکاراں،
من شمے ھُمک رنگیں نبشتانکاں وانگ ءَ آں۔ من ءَ شمئے نبیسگ ءِ ازم دوست اِنت۔ من شمے کماتگیں کسھاں، نبشتانکاں، چمشانکاں، مواداں ءُ پٹ ءُ پولی نبشتانکاں پہ شات ءُ گل دل ءَ دارگ ءَ آں۔ من شمئے ند ءُ ساچشت ءَ اے جنگی ءُ نہ گیگیں جاواراں یک بے مٹیں دپترے ءِ رد ءَ سرپد باں، من شمے ھُمک رنگیں کسہلھانی ھُمک رنگیں اِزمی ءُ اھولکاری بالادیءَ ھِرت ھِرت ءَ ھَزم ءُ اِیر برگ ءِ جُھد ءَ کنگ ءَ آں۔ من وتی زانشی ءُ ٹپاسگی بالاد ءِ رد ءَ ھمے سرپد باں کہ بلوچ ءِ گلزمیں جنگ آماچیں ڈگارے، بلوچ ڈگار ءِ ھُمک ھاک ءُ سِنگ ءَ گوں یک کسھے بندوک اِنت، باید ھمیش انت مروچی گدار ءُ آزمانکانی کتابانی لڑے چاپ ءُ شنگ بیتیں ، باید ھمیش انت بلوچ ءِ زرمبش ءِ سر ءَ نبشتگیں کتاب انگریزی، اُردو ءُ دگہ میاں اُستمانی زباناں رجانک ءُ چھاپ بیتین انت،باید ھمیش انت کہ کرنیگیں گلامی ءِ ایردستی ءِ سوب ءَ چہ بلوچ ءِ دودمان، دود ءُ ربیدگ، سیاست، زری ءُ مالی، چاگردی ءُ جیوگرافائی، نفسیاتی ءُ سیمسری پھناتانی سرا ھُمک رنگیں سرھال دیم ءَ بہ یتکیں بلے بیزار دگہ چوشیں ھُب ءُ واھگ دارگ ءِ ما وتی ھمے ندکار ءُ ازم نویساں پہ وانگ ءَ شات نہ کن ایں۔ پیسبُک ءَ انچوک وتگڑیں نام ءَ آئی ڈی بلوچاں جُوڑ کتگ بگند ئے یکے ءَ نہ کتگ، بلے رسانکدار ءَ ھمے تاکاں کہ بلوچ ءِ نام پِر انت لائیک ءُ شئیر اِش گیش چہ گیش ءَ دہ ءَ نہ گوز انت۔

منی بَہ پھمیں کْواساں !

شمے ھیالءَ اے نزوری کئی کُوپگاں بار دنت، آجوئی دوستیں پارٹی ءُ گلانی یا بلوچ ءِ چاگرد ءِ ؟

نبیسگ چوناھی ءَ بید ء وانگ ءُ شوھازگ ءَ نہ بیت، بلے مئے کر ءَ ھرکس ندکار ءُ زانتکار انت، ھرکسے کہ دو نبشتانک نبیس ایت آ بال بیت ءُ ما وت آئی ءَ را دْورگیں دلبڈی دیاں، ما وت آئی توسیپ ءَ کن ایں بلے کدی جُھد نہ کن ایں کہ آئی ءِ کتگیں ردیاں بہ کشّ ایں پرچا کہ ما سرپد بہ ایں آ سنگت دلگران بیت ءُ مئے ھمراھی ءَ چہ سد ایت، اے ھبر ھژدری انت کہ پدّر بہ بیت، دگہ کس ءَ نا اے کار مئے ھما سیاسی سنگت ءُ ھمبلاں کتگ انت کہ آ پارٹی ءُ گلاں مروچی لیڈ کنگ ءَ انت، شمے ھیال ءَ رسانکدار ءَ بلوچ ءَ نسبت داروکیں تاکاں پہ نبشتہ کنوکیں نبشتہ کاراں ءُ ندکار اھولکاری ءِ کُلیں لوٹاں پیلو کنگ ءَ انت یا آیانی توک ءَ شما ھمے وتگڑیں توسیپی بُوہ مار اتگ، اگاں شما اے بارو ءَ جیڑ اتگ گُڑا پرچا کسے نبشتہ نہ کنت ءُ ھمے بے نپیں کارانی دیمداری ءَ نہ کنت؟

منی شرپمندیں ساچشتکاراں،

جیڑگ مردم ءِ زانشی تُن ءَ گیش کنت۔ وانگ پرما ایت، نبشتہ کنگ ءَ پہ ڈالچار کنت، وانگ ءُ نبشتہ پہ پٹ ءُ پولءَ مردم ءَ ھُبدار کناں ءُ پٹ ءُ پول مردم ءَ پہ باندات ءِ ھاترا تچکیں راھے ءِ نشان دیگ ءَ سکین دنت ءُ چاگردی ھُمک رنگیں گوں جیڑھاں ءُ کُپتاں ھمگرنچ کنت۔

من ءَ بکش ات کہ من شمے وھد گپت۔ بلے اے رد ءَ چمشانک دیگ ھم ھژدری انت۔ پمیشکا من امیت کن آں شما وتی تجربگ ءُ زانت ءِ رد ءَ ھمے برز ءِ نبیستگیں گپّانی بارو ءَ مارا آژنائی ءُ سرپدی دَے ات۔

منتوار منی کماش ءُ دلدوستیں سنگتاں۔
شمئے کستر۔ فراز بلوچ

دی بلوچستان پوسٹ: اے نبشتانک ءِ تہا درشان کُتگیں ھیال ءُ لیکہ نبشتہ کار ئے جِندئیگ اَنت، الّم نہ اِنت کہ دی بلوچستان پوسٹ رسانک نیٹورک ایشانی منّوک بہ بیت یا اگاں اے گل ءِ پالیسیانی درشانی اِنت۔

گمو

نبشتہ کار: سکی ساوڑ بلوچ

دی بلوچستان پوسٹ

اولی رند ءَ بزاں 2017 ءَ من آئی ءَ را ماں کراچی مزن شھدربرجاہ( یونیورسٹی) ءَ دیست کہ آ کلاس ءِ دپ ءَ ایوک ءَ نشتگ اَت ءُ بیگے کَش ءَ ایر اَت ئِے، کتابے دست ءَ اِت ئِے، ملور ملور ءَ نشتگ اَت باریں چے جیڑگ ءَ اَت، اینچو سما بوت کہ مزنیں پگرے ءِ تہ ءَ اوژنا کنان اِنت،وھدے منی سنگت ءَ آئی ءَ را دیست گڑا کرّ ءَ ئِے شُت ءُ گْوشت ئِے” گمو تو پِلانی ( ھمد ءَ سنگت ءَ دگہ یکے ءِ نام گپت بلے نوں من ءَ ھیال نہ بیت) کج اِنت کہ تو ایوک ءَ نشتگ ئے”؟

آئی ءَ پسّو دات” نہ زان آں باریں انگت گِندگ بوگ ءَ نہ اِنت”.
اولی بر ءَ من آئی ءَ را گوں مھروانی ءَ ءُ گپ ءُ تران ءَ دیست من زانت کہ یک گریب ءُ وانندھیں نودربرے، پیسر ءَ ناں من گمو ءِ نام اِشکرتگ اَت ناں دیستگ اَت، بلے پد ءَ من چہ آ سنگت ءَ اے جُست ھم نہ کرت کہ گمو کے اِنت؟

ما مزن شھدربرجاہ ءَ تر ءُ گردے کرت ءُ پد ءَ واتر بوت ایں، وھد گْوزان بوت ءُ یکروچے من چاگردی رسانکدار ءَ کارمرز کنگ ءَ اِت داں اکسے منی دیم ءَ گْوست ءُ من دیست داں اے ھما نودربر اِنت کہ من ماں مزن شھدربرجاہ ءَ دیستگ، من ھمے وھد ءَ سنگتی دزبندی یے( فرینڈ ریکوسٹے) روان دات ءُ آئی ءِ شنگ کرتگیں پوسٹانی چارگ ءَ لگ اِت آں داں من ءَ آئی ءِ میتگ ءُ آئی ءِ کُل جھد ءُ جپاکشی منی دیم ءَ گْوزان بوت اَنت کہ آئی ءَ یک چاگردے روژنائی ءِ نیمگ ءَ رھادگ کرتگ ، میتگ ءِ گْونڈوانی اکس من دیست اَنت ھمے مھروان ءِ دیم ءَ نشتگ ءُ وانگ ءَ اِت اَنت، داں دل سک باز وش بوت کہ یک بیست سالی جنکوئیں نودربرے ءُ پد ءَ یک ادارھے پَچ کرتگ ءُ میتگ ءِ زھگاناں ءَ ٹیوشن وانینگ ءَ اِنت.

ھما روچ ءَ من آئی ءِ سر ءَ سان( متاثر) بوت آں ءُ ھمے وھد ءَ منی دپ ءَ ھمے گال در اَھت بانک تئی جھد ءَ سلام اِنت، منی دل ءَ مدام ھمے گْوشت باریں اے وڑیں راجدوستیں انسان ءَ گوں یکبرے پد ءَ کدی گِند ءُ نندے بیت؟
وھد گوں وتی گاماں جنزان اَت، ھر وھد ءَ کہ آئی ءِ پوسٹے منی دیم ءَ گْوست داں آئی ءِ درستیں پوسٹ چاگرد ءِ بزگی ءُ پدمنتگیانی سر ءَ اِت اَنت ءُ داں روچ ء مروچی ھم ھمے وڑ ءَ اَنت، یکبرے پد ءَ مئے گند ءُ نندے بوت گڑا من گیش آئی ءَ را سرپد بوگ ءِ جھد کرت بلے منی وڑیں نابزانتے ءِ واستا مزن پگرانی سرپد بوگ زمین ءُ آزمان ءِ میان ءِ سپر کنگ اِنت، آئی ءَ را وتی کورس ءِ کتاباں ابید جنزل کتاب ئِے ھم گون اَت، ھمے وھد ءَ من کمو پوہ بوت آں اگاں آ مروچی وتی چاگرد ءِ دیمروی ءِ واستا جھد ءَ اِنت گڑا آ ھمے کتابانی برورد اِنت کہ آئی ءَ راجدوستے جوڑ کرتگ ءُ چاگرد ءِ دیمروی ءِ سکین ئِے داتگ.

گمو ءِ یک مزنیں شری یے ایش اِنت کدی مگروے نہ اِنت ءُ داں روچ ء مروچی ھم ھما وڑیں مھروانے، کدی وتی گَلایگ ءُ ستاہ ءَ نہ کنت کہ من نودربر وانینگ ءَ آں یا من مزنیں کردے ادا کنگ ءَ آں، من اے کار ءَ کنگ ءَ آں یا من آ کار ءَ کنگ ءَ آں، اناں آ چہ وت گلایگ ءَ سک دور اِنت.

یک روچے من پیسبک ءِ مسنجر ءَ کلوھے راہ دات کہ ھال ءُ اھوالے کن آں ءُ لھتیں کتاب ئِے ھم لوٹ آں،ھما روچ ءَ پد منی ءُ آئی ءِ ھال ءُ اھوال بندات بوت، آئی ءَ من ءَ باز کتاب ءِ وانگ ءِ سکین دات، بلے من کتاب وانگ ءِ لھتیں گپ گوشداشت ءُ لھتیں چہ دومی گوش ءَ آجو کنان بوت آں، آئی ءِ ءُ ایدگہ مھروانیں سنگتانی سر ءُ سوجاں من ءَ کتاب ءِ وانگ ءِ نیمگ ءَ آران کرت، اگاں مروچی من دو کتاب ونتگ یا وانگ ءَ آں منی ھیال ءَ اے ھمے وڑیں سنگتانی سر ءُ سوجانی گِشتگیں چِنال اَنت.

من یکرندے چہ آئی ءَ جُست کرت” آ کجام درد اِنت کہ ترا اے اُمر ءَ یک مزنیں باریں کوپگاں داتگ”؟

آ یکبرے کمو ملور بوت ءُ پد ءَ پسو ئِے دات” کجام درد ءُ بزگیاں بہ گْوش آں، اے درد ءُ بزگی من ءَ چہ کسانی ءَ گون اَنت ءُ پیداک آں، ھمے درد اَنت کہ مروچی من شپ ءُ روچ جھد کنگ ءَ آں دانکہ منی چاگرد دیمروی بہ کنت، کمو بے تواری ءَ پد آئی ءَ کسہ آؤرت” من کسان اِت آں،ٹیوشن سنٹر ءَ داکلی زُرت برے من ءَ زر ھست اَت ءُ برے نیست اَت گڑا ھما روچاں منی تہ ءَ یک درد ءُ جزبگے ودی بوت کہ من شپ ءُ روچ جھد کن آں ءُ پد ءَ وتی چاگرد ءِ گْونڈواں مپت ءَ وانین آں،مروچی منی ھما واھگ سرجم اِنت کہ شش سال اِنت کہ ما وتی میتگ ءَ ٹکری ایجوکیشن سنٹر ءِ نام ءَ سنٹرے پچ کرتگ ءُ 300 سے سد نودربر ءَ گیش مپت ءَ وانینگ ءَ ایں ،مروچی من ھما سنٹر ءِ کارمستر آں،وھدے من اے گْونڈواں گند آں داں دل سک باز وش بیت ءُ من زان آں مئے جھد زاوال نہ بیت ءُ الّم ھمے گْونڈو مزن بنت پہ وتی چاگرد ءُ راج ءِ واستا کردے ادا کن اَنت، ما اے ھاتر ءَ گْونڈو مپت ءَ وانین ایں کہ مئے میتگ ءِ مردم گیش گریب ءُ تنگ دست اَنت ءُ دریا ورد اَنت، آوانی سے وھد ءِ نان باریں در کیت یا ناں، اگاں ما زر بگر ایں بوت کنت دو سد نودربر ءَ گیش نودربر ونت کرت مہ کنت ءُ چہ وانگ ءَ گِستا بہ بنت، اے وڑی مارا شات نہ بیت کہ ما وتی میتگ ءِ نودربراں پہ دو سد کلدار ءَ اِلم ءِ پِڑ ءَ دور بہ کن ایں.
مئے جھد پہ زر ءَ نہ اِنت مئے جھد ھمیش اِنت مئے چاگرد دیمروی بہ کنت، پرچاکہ مئے وڑیں نودربرانی پرز اِنت کہ ما پہ وتی چاگرد ءُ راج ءِ واستا جھد بہ کن ایں، باز مردم ھمے گْوش اِیت سرکار مارا کمک نہ کنت پمیشکا ما پُشت ءَ کپتگ ایں، من گْوش آں اے یک نیمونے ھاں سرکار ءِ کمک الّمی اِنت بلے چاگرد ءِ ورنا ءُ وانندیں مردمانی سر ءَ ھم پرز اِنت کہ سرکار ءِ کمک ءَ گیش وتی نزوریں کوپگانی سر ءَ بیسہ بہ کن اَنت، مروچی کہ من وتی چاگرد ءِ نودرانی سوچ ءُ جھد ءَ گند آں داں من پُر اُمید آں روچے نا روچے ما الّم سوبمند بہ ایں ءُ مئے جھد ءُ جپا زوال نہ بنت.

وھدے کہ من آئی ءِ اے مزن پگری ءُ دور سوچی دیست داں من ءَ آئی ءِ ھمے سوچ ءَ گیش وتی نیمگ ءَ ودینگ ءِ سکین دات، چوناھا من ءَ اے وڑیں مردم سک دوست بیت ءُ من آواناں دلبڈی دے آں( چوناھا من پرشتگیں انسانے آں بلے دومی مردم ءَ را دلبڈی الّم دے آں) .

ھما روچ ءَ پد من گموار بلوچ ءَ را گمو ءِ نام ءَ توار کرت ءُ کنگ ءَ آں پرچاکہ گمو یک گموارے، برے برے من جیڑ آں کہ واجہ شپی بلوچ ءُ ماس رزیہ ءَ زاناں واب ءَ بشارت اھتگ کہ شمارا جنکے بیت کہ آئی ءِ نام ءَ گموار بہ کن اِت؟ بوت کنت انچوش اِنت بلے من چہ گمو ءَ جُست کرت گمو تئی نام پرچاکہ گموار کنگ بوتگ”؟

گڑا آئی ءَ پسّو دات” وھدے کہ منی پیرک چہ کوڑھیں دنیا ءَ یلہ کنت گڑا منی ماس سک پریشان بیت، پیرک ءِ بیرانی ءِ سیمی روچ ءَ من ودی بہ آں گڑا ماس منی نام ءَ گموار کنت”.

من گْوش آں مروچی گمو ایوک ءَ وتی گِس والایانی نہ اِنت بلکیں راج ءِ گموار انت، من گْوش آں واجہ شپی بلوچ ءُ ماس رزیہ ناں بلکیں ماری پور ءِ سرجمیں مردم وش بھت اَنت کہ آوانی میتگ ءَ گمو نامیں بلوچے ودی بوتگ ءُ آ وتی میتگ ءَ چہ تھاری ءَ درکنگ ءِ واستا گوں وتی ھمراھاں جھد کنگ ءَ اِنت.

من گمو ءِ گِس ءِ مردمانی پگر ءَ سلام کن آں کہ آ گوں گمو ءِ کاراں ھمگرنچ اَنت ءُ گیش جھد کنگ ءِ سکین ءَ ئِے دیگ ءَ اَنت، اگاں آ مروچی پہ چاگرد ءَ یک بلاھیں جھدے کنگ ءَ اِنت گڑا اے آئی ءِ گِس ءِ مردمانی مزن پگری اِنت.

باید اِنت ما گمو ءِ وڑیں روژنا پگریں نودربرانی مدام کمک ءُ دلبڈی ءَ ساڑی بہ بہ ایں ءُ وتی چاگرد ءِ تہ ءَ یک بدلی یے بیار ایں دانکہ مئے چاگرد چہ تھاری ءَ در بئیت ءُ روژنائی یے ءَ رھادگ بہ بیت، پرچاکہ چاگرد ءُ راج ءِ دیمروی ءِ واستا آئی ءِ جند ءِ پرزند بنت ، اگاں چاگرد ءِ پرزنداناں وتی سُد ءُ سما مہ بوت گڑا آ چاگرد کدی دیمروی نہ کنت ءُ ھما چاگرد ءَ را تھاری گوں آئی ءِ پرزنداں ھوار ایر بارت ءُ ھلاس کنت.

گمو تئی جھد ءَ را ءُ تئی مزن پگری ءَ سلام اِنت.

گدار: زندان
ھپتُمی بھر

نبشتہ کار: کوبرا بلوچ

دی بلوچستان پوسٹ

من سُد کُرت، مُرتگیں دیدگ شانک دات آں  زندان ءَ را چَپ ءُ چاگِرد ءَ پہ اُرتی ءَ چار اِت،  تاں کَس نیست ۔۔۔۔شاہ میر ءُ جناوریں مَردک دوئیں ودی نہ بنت۔اے ساھت ءَ دو کلاکی گاٹ ھم نیاتکگ اِت اَنت، من جیڑ اِت کہ بلکیں اے ٹارچر والا پد ءَ کاینت کہ دو کلاکی گاٹ انگت ءَ گار اَت۔چم پہ دیم ءِ مِکّیں ٹیبل ءَ شانک دات آں ، ٹیبل آیاں چِست کُتگ اَت، کمُوکے دَم پہ الکاپی رَیگ ءُ آیگءَ اَت چی ءَ کہ ٹیبل ھُود ءَ چہ ٹگلینتگ اَت دِلجم بوت آں کہ نوں شاہ میر ءُ آئی ھمراہ نیا اَنت۔ ٹیبل ءِ ٹانگ بال ءَ اِت اَنت ءُ روبرکتی دیوال ءِ کَش ءَ  کپتگ  اَت۔ سیاھیں پیتی ھم ودی نہ بوت نزان آں اشاں کُجا ھیر کُتگ اَت۔ دروازگ اِنچُک ءَ پَچ اَت ، مُشک چہ دَروازگ ءِ گُونڈُکیں درگ ءَ پُترِگ ءُ درایگ ءَ اِت اَنت۔ بزگیں مُشکاناں باریں چُنت روچ بیت کہ روچ ءِ بْرمش اِش نہ دِستگ آں، مَروچی آیانی گَل  اَت کہ ڈنّ ءَ راَہ ءُ آ کنگ ءَ اِت اَنت۔

من سرگ جھل کُت وتی پادانی دیم ءَ چار اِت ، چو دِل ایر بُڈگّ بوان بوت۔ سر گوْات گِپت چم پہ بے سُدی ءِ ھلک ءَ روگ ءَ دِلمانگ اِت آں، چی ءَ کہ چہ پَشک ءِ کالر ءَ بِگر تانکہ شلوار ءِ پانچِک ءَ زُبان ءِ ھوناں پِنژارتگ اَت ءُ پَشک ءُ شلوار چہ ھون ءَ میچل اَت۔

بلے ھیر!
وتی دِل ڈڈّ کُت ءُ وت ءَ را مُھکم کنائینت کہ اے پیمیں ھون ءِ رِچگ من سک باز رند ءَ دِستگ ، اے انّونیں ایوک ءَ کارے نہ اِنت۔ ھما اِنت کہ من اے تھاریں کوٹی ءِ تہ ءَ کپتگ آں ، چُشیں نِدارگ گومن ھزار رند ءَ بوتگ ءُ واکی چِد ءُ گیشتر ءُ گَنتر بوتگ۔ من ھُشک ءَ ملور ءُ بزگ آں ، چُش کہ من وت بھت ءُ نسیب ءِ وڑ ءُ پیم ءِ سر ءَ سِتک ءُ بیسہ نداریں  بلے من اے ھبر ءَ پہ دل پھکی گُشاں کہ اے پیمیں تارونکیں زندان ءِ تہ ءَ یک ءُ دو رند ءَ زِند گوازینگ پہ ھر یک بلوچے ءَ آئی ءِ بھت ءُ نسیب ءَ پہ زوران سری   نبشتہ کنگ بوتگ تاں ھما وھد ءَ کہ ما وتی آجوئی ءِ ندارگ ندِستگ ءُ وتی سیمسر چہ زوراک ءَ نگیشینتگ اَنت، من چی ءَ واہ ءُ زار بکن آں ھردیں مروچی من زندان ء َمہ بوتین آں باند ءَ بوت آں ، ھردیں باندا نہ گُڑا پُونشی الّم ۔۔۔۔نوں وھدے کہ یک چیزے چو موت ئیگ ءَ الّمی اِنت منی ھیالءَ چرائی ءَ چہ وت ءَ یکِر کنگ نازانتی یے۔

منی ریش مزْن اَت ، چہ زُبان ءَ رِتکگیں ھوناں ریشانی نیامگ ءَ پہ وت ءَ راہ گیشینتگ اَت ءُ دِرتگیں جیگ ءِ سر ءَ لکیر کشّان دیم پہ پادُوم ءَ روگ ءَ اِت اَنت۔ من چو مارِ ات کہ باز ھون رھتگ، سر چَکرگ ءَ اَت ، دل ایر بُڈگ ّءَ اَت ، چہ زُبان ءِ درد ءُ دوراں من سرگ برے اے نیمگ ءُ برے آ نیمگ سُرینگ ءَ اِت آں۔

ھُدا ھُدا کُت کہ زوت بے سُد بباں تانکے پہ ادرُکے چہ درداں بلکیں بے سمائی برس ایت۔
ھمے ھوش ءُ بے ھوشی ءِ گَڑ ءُ مُنجانی تہ ءَ من جمال ءِ یاتاں کپت آں ۔۔۔ جمال۔۔۔۔جمال ھما سنگت اَت کہ من آ ھشتیں اکسانی توک ءَ دِستگ اَت ءُ پجّا آؤرتگ اَت۔

روان اِنت

نمدی یے پہ مات ءَ

 نبشتہ : مراد بلوچ

دی بلوچستان پوسٹ

منی مکھیں مات ما جوڑ ، وش ءُ سلامت اِیں ءُ امیت انت کہ شُما ھم وش ءُ سلامت اِت

دیر اِنت کہ من ءَ شمئے لھڑیں زھیراں زرتگ ءُ دل ءَ بوتگ کہ مرچی نا باندا پہ شما نمدی یے روان بدے آں بلے نہ زان آں چونی ءَ من ھر وھد ءَ کہ ند پہ نِمدی ءَ چست کتگ تاں آئی ءَ من ءَ نیم راہ ءَ دروہ اِتگ۔

بلے مرچی من توکل کتگ ءُ چیزے نویسگ ءَ آں ءُ من ترا گُشگ لوٹ آں کہ مرچی من سک گل آں پرچا کہ من وتی مرادانی تہءَ ایر کپتگاں ، من چہ وت ءَ گوستگ ءُ دیم ءَ شتگ آں۔

مات !
تئی مراد ھدا ءَ سرجم کتگ انت پرچا کہ تئی بچ وت وتی پادانی اوست ءَ اوشتاتگ۔ ترا مراد بہ بیت کہ تئی زھگ وتی زندمان ءِ زمہ واریاں سرپد اِنت۔ تئی داتگیں مھراں رنگ آؤرتگ ءُ رس اتگ انت۔
من نزاناں تو سرپد ئے یا سرپد نہ ئے بلے من ترا ھال دیگ لوٹاں کہ تو نوں زمین ءِ رنگ ءَ ئے ءُ زمین تئی چھرگ ءَ جنت۔ پمیشکا من ءَ زمین سک دوست اِنت۔ من سرپد آں کہ تو من ءَ نُھ ماہ ءَ وتی شکم ءَ جاہ داتگ بلے من جوڑ چہ ھمے زمین ءِ مسکیں ھاک ءَ بوتگ آں ءُ اگاں من مراں ھم پد ءَ ھمے ھاک من ءَ وتی اندر ءَ جاگہ دنت ءُ تو یک ماتے ئے ،انچو زاناں کہ تو آ دگہ ماتانی درداں مار ئے۔
ھما ماتانی کہ آیانی زھگاناں دہ دہ سال اِنت کہ گار ءُ بیگواہ انت ، بازیں نمیران (شھید) کنگ بوتگ ءُ جنگلاں دور دیگ بوتگ انت، ھما ماتانی کہ اود ءِ زور آوراں آیانی سریگ لگتمال کُتگ انت ءُ آیاناں برتگ ءُ وتی زنداناں بندیگ کتگ انت۔
ھر وھد ءَ اگاں تو منی ھیال ءَ کپت ئے ھمے ساھت ءَ ھما ماتانی یات ءَ بہ کپ ءُ ھما ماتاں ترانگ ءَ بیار کہ وتی زھگ اِش دست بڈّ ءَ جتگ ءُ پہ وتن ندر بوگ ءِ ھاتر ءَ رُکست اِش کتگ انت ، گڑا تو وت من ءَ سرپد بہ ئے ءُ پھم ئے۔

مات ! من زان آں کہ تو کمّے من ءَ چہ دلگران ئے پرچا کہ من تئی پیری ءِ اَسا بوت نہ کُت،بلے من زان آں کہ تو یک ماتے ئے، مات ءُ ھدا یکیں بوجیگ ءِ سوار اَنت ۔انچو کہ ھدا وتی بندھاں گوں زھر بوت نہ کنت انچوش مات ھم وتی زھگ ءَ چہ وت گیش دوست دار اِیت۔
منی مات نہ زاناں تئی مھرانی منت ءَ چوں بگر آں ، تاں ساہ مان انت تئی مھرانی ساھگ گوں من انت ، دوا انت کہ مدام وش ءُ سلامت بات ئے۔

تئی زھگ مراد بلوچ

دی بلوچستان پوسٹ: اے نبشتانک ءِ تہا درشان کُتگیں ھیال ءُ لیکہ نبشتہ کار ئے جِندئیگ اَنت، الّم نہ اِنت کہ دی بلوچستان پوسٹ رسانک نیٹورک ایشانی منّوک بہ بیت یا اگاں اے گل ءِ پالیسیانی درشانی اِنت۔

دو دانک پہ کلیر ءَ

نبشتہ کار: زاھدہ رئیس راجی

دی بلوچستان پوسٹ

چونائ ءَ اے ھمک کتاب ءِ ھک اِنت کہ آئ ءِ سرءَ وانوک ءِ تچکیں دیدانک دیگ بہ بیت بلے برے برے سما کناں کہ اے کار انچو ارزان نہ اِنت چوشکہ مارگ بیت۔ سَوَب ئِے ایش انت کہ کتاب چَہ چاپ ءَ پیش پنجاہ رند ءَ چار ءُ بہ چارءِ دراں گوازینگ بیت نوں پریس ءَ دیم دیگ بیت بلے پدءَ ھم اِے منی زاتی تجربہ اِنت کہ وھدے چَہ دِگرے ءِ چماں وانگ بیت گوش ئے ھما ردی کہ نبیسوک ءُ ارتچارءِ چماں اندیم بیتگ ھما دمان ءَ چست بیت ءُ وانوک ءِدیم ءَ کئیت ۔

اگں وانوک وتی دیدانک ءَ ایشاں کمار مَہ کنت ملامت وَ نہ بیت بلے گوش ئے اِے کتاب ءَ ابید کتاب ءِ واھند ءَ گوں ھم ناانساپی یے ۔

دومی گپ ایش انت کہ ھمک کتابے یک نہ یک تھرے ءِ واھند اِنت ءُ ھمک ھما تھر کہ چَہ پیسرءَ گِش اتگ آئی ءِ سرءَبیتگیں ھمک نوکیں جُھد باید الکاپی ءَ چار ءُ بہ چار کنگ بہ بیت داں نبشتہ کار ءَ ابید وانوکاں ھم سما بہ بیت کہ آ چے وانگ ءَ اَنت ءُ اِے ساچشت ءِ اندیمیں پھنات کجام اَنت۔

گوں ھمے مارشتاں وھدے من ھسا بجار ءِ گدار ” کلیر “ دیم ءَ کُت ۔ دل ءَ گوشت کہ اے ستر ھسا بجار ءِ اولی جُھدے ، بلے بلوچی لبزانک ءَ گدار نویسی ءِ اولی جُھدے نہ اِنت ۔

دانکہ گدار ، گدار ءِازم ءِ گچین پھنات ءِ ردءَ چار ءُ بہ چار کنگ مہ بیت ایشی ءِ وانگ ءِ ھک ادا بیت نہ کنت ۔

پدءَ ھسا بجار ءِ جند ءَ من ءَ رزا داتگ کہ اِے کتاب ءِ ردیاں گوں بے ریائ ءَ بہ نویس پمشکا من وتی اے دیدانک ءَ گدار ءِچیزے ازمی پھناتانی سرءَ تران کناں ۔

فکشن یا کسھی لبزانک ءِ نامداریں تھر ناول یا گدار ءِ بستار بازیں جاھاں پمشکا کمّے دیم ءَ تراِنت کہ ایشی ءِ کینوِس چَہ آزمانک ءَ سک پراہ ، شاھگان ءُ جُھل اِنت۔ اِدءَ زندمان ءِ کجام ھم پھناتے ءِاُنتُک پُنتک بزاں جُزیات، کارستانی وسیلہ ءَ گوں ایونٹ یا واقعاتانی چست ءُ ایر ءَ روان کنت تاں وتی آسریاکلائمکس ءَ سربیت ۔

گدار ءِ پلاٹ یا خاکہ یا اسکیچ بُن اسل ءَ ھما پگر ءُ ھیالے کہ گدارنویس بُرز ءَ گوشتگیں کینوسءَ زورایت ءُ گدار ءِ سرجمیں اکسءَ ساچگ ءِ جُھدءَ کنت۔ اگں اِے بہ گوشاں کہ اے اسکیچ ءِ زرنگی گدارءِ زرنگی اِنت رَد نہ باں۔

چونائ ءَ داستان یا کسّہ گوشی ءِ ربیت بلوچی ءَ سک کُھن اِنت بلے گدارنویسی چَہ آ ربیت ءَ پمشکا جتا اِنت کہ ایشی ءِازمی لوٹ ءُ رَھبند بلوچی ءِ جند ءِ گِشینتگیں نہ اَنت۔ اے دگہ گپے کہ بلوچی ءِ تب ءَ گوں ھم دپی تپاسگ ءِ جُھدءَ بازینے ءِ گدار سوبمندی ءِ دراں ٹکّان اِنت بلے انگت ءَ ھم ازم ءُ تیکنیک ءِ رِدءَ یک مزنیں باوستے لوٹ ایت ۔

گوشنت کہ شرگداری مَہ بیت کجام ھم لبزانکی تَھرے دیمروی کُت نہ کنت، اے گپ ءِ بستار گِشینگ ءَ ھم یک بلائیں باوستے ءِ در پچ اِنت۔ پرچا کہ یکے ءَ گُد ءِ گِندگ ءَ گوں سما مَہ بیت کہ اے گُد پَہ چی ءَ کاردَنت ، پدءَ ھمے گُد ءِ کدکنگ ءَ مَہ زانت ، اے مَہ زانت کہ دوچگ ءِ رھبند ئِے چی اِنت ءُ شریں دوچ ءُ بدیں دوچ ءِ میان ءَ دگری چی اِنت آ ھجبر تچکیں ایراد ءِ وسیلہ ءَ دیمروی کُت نَہ کنت ۔

ھسابجار ردانکی لبزانک ءَ نوکیں نامے نہ انت بلےگدارنویسی ءِ پڑءَ آئ ءِاے تجربہ نوک انت۔ آئ ءَ وت ھم بازیں گدارانی سرءَ دیدانک داتگ چریشی ءَ اِے وَ پدّر اِنت کہ گدارانی وانگ ءِ آئ ءِ تجربہ نوک نہ اِنت بلے ساچشتکاری چَہ دیدانک نویسی ءَ جتائیں چیزے کہ اِدءَ ازمکار ءِ اِزمی پُھتگی زانگ بیت۔

کلیر ءِپلاٹ یا خاکہ یا اسکیچ ءِ چار ءُ بہ چار ءَ پدر بیت انت کہ پلاٹ ئِے سک سادہ اِنت ۔ گدار بنگیج بیت ، میان ءَ گوزان ءُ آسرءَ سربیت ۔ بیانیہ تیکینک ءِ توک ءَ نویس اتگیں اِے گدار ھبدہ 17۔ سیکشنز یا درانی تہ ءَ بھر کنگ بیتگ۔
چَہ اولی درءِ وانگ ءَ رند وھدے وانوک دومی درءَ پُترایت آ گمان کنت کہ یکیں واقعہ روان اِنت ۔ اِدءَ آ اے چیز ءَ گِشینت نہ کنت کہ دوئیں درانی واقعات یا زمان ءُ مکان ءِ تہ ءَچے پیمیں تپاوت یا دگری یے اتکگ کہ اِے جتائیں درے ءِ ھساب ءَ گِشینگ بیتگ۔
ھمے رنگ ءَ اسل کسّہ کہ بنگیج ءَ ھوار اِنت آ کلیر ءِچَہ کَھیر ءَ اناگھیں کپگ ءُ سرین ءِ پروشگ اِنت۔ اے کسّہ بُنگیج ءَ رند تاں دیر ءَ ھچ سرپدی نہ دنت کہ کلیرءِ جاور چون اَنت ۔
گدار ءِ گیشتریں بَھر ءَ کوہ ءِ مراد ءِ زیارت ءِ سرگرگ ءَ بہ گرداں رَسگ ، اودءَ بیتگیں انچیں چست ءُ ایر اَنت کہ آئ ءِ گوں بُن کسہ ءُ بُن کارستءَ تچکیں سیادی اوں بازجاہ ءَ گندگ مَہ بیت۔
چریشی ءَ وانوکاں سما کپ ایت کہ گدارنویس ءِاسل مول ءُ مُراد زگریانی کوچگی ءُ کلگی زندمان ءِ دراھیں اندیمیں راستیانی دیم ءَ یارگ ءُ پیش دارگ اِنت کہ بوت کنت لھتے گدارنویس ءِسرگوست بہ بنت لھتے چم دیست ءُ لھتے پگرءُ مارشت ءُ ھیال بہ بنت۔

گدار ءِ کارستانی اگں گپ ءَ بہ جن ایں گُڑا کلیر ، سارو ، مُرید ، امبر ، سمّی ، سوبان ھما کارست انت کہ باید گدار ءِ سرجمیں پھناتاں ایشانی ھمگرنچی گوں زرنگی ءَ بیت انت بلے وھدیکہ وانوک گدار ءَ وانان ءُ دیم ءَ روان کنت آئ ءَ کلیر ءُ سارو ءِ کارست پھک ءَ گار گندگءَ کاینت ، گھتر ات گیشتریں دلگوش بُن کارستانی نیم ءَ دیگ بیت ایں چہ آ دگہ گیشیں کارستانی مچّی ءَ ءُ گونڈ ءُ کسانیں گپانی دراج کشی ءَ پرچا کہ اے چیز وانوک ءِ ھب ءَ پروشگ ءِ سَوَب ھم بنت۔

______

گدار ءِتوک ءَ کلیر ءُ سمی ءِ مھرانکی کسّہ کہ بندات ءَ کلھوکے گون اِنت دیمترءَ سرجمیں گدار ءَ دوبر گندگ ءَنئیت داں کہ آسرءَ سمّی ءِ سیر بیت ءُ کلیر بیران بیت اِنت۔

وھدے اے کسّہ ءِ کارستانی جاوراں مردم دلگوش دنت گُڑا سما کپ ایت کہ سمّی ءِ کسانی ءِ مِھر کلیر چَہ سیر ءَ ماھے دوماہ پیش ءَ تھت ءِ باھوٹ بیتگ ءُ تھنا دبئ ءِ ویزئیگی سمّی ءِ سِیر گوں سوبان ءَ دَیَگ بیت۔ سوبان ھما بچک اِنت کہ سمّی ءَ چَہ بُندر ءَ نادوست اِنت بلے سیر ءِ تیاری ءَ سمّی انچوش کنت گوش ئے دل دوستیں مردینے ءَ گوں سانگ ئِے بَیَگ ءَ اِنت۔
منی ھیال ءَ ھسا بجار ءَ ھما جزیات نگاری ءُ جزباتانی درانگازی کہ پَہ شنگ شانگیں کسھانی کارستاں گوں اِزمی پُھتگی ءَ کُتگ، اگں ھَمے چیز وتی بُن کسّہ ءُ بُن کارستاں گوں ھَم برجم بِہ داشت اِنت ، یک جوانیں آسرے دیم ءَ اتکگ اَت۔
اے نزوری ءِ پشت کپگ ءِ یک مزنیں سَوَبے وانوک ھمے مارایت کہ گدارءِ نبیسگ ءِ بنگیج ءَ بہ گرتاں سرجمی، پدءَ سرجمی ءَ بہ گرتاں چاپ ءَ، بلائیں مُدتّے گوستگ ءُ بلکیں گدارنویس ءَ شموشتگ کہ آئ ءَ بندات ءَ کجام پلاٹ ٹھینگ ءِ جُھد کُتگ ۔ اگں بہ چارات ھمے چیز ءَ گدار ءِ توک ءَ یکشلی یا وحدت ِ تاثر ھم کم ترینتگ۔

یک جوانیں گدارءِ توک ءَ کارمرز بیوکیں کارستانی ڈائیلاگ یا مکالمہ یا گپ ءُ تران ءُ زبان ءُ بیان گدار ءِ کِسّہ ءِ چاگرد ءَ گوں ھم دَپ بیگ سک الّمی ئیں چیزے ءُ چوشکہ اِدءَ کلّگ ءُ کوچگی زندگی ءِ دَمَگی گالوار کارمررزگ بیتگ پمشکا ھسا بجار وتی گِچین چاگرد ءِ مکالمہ نویسی ءَ مزنیں کساسے ءَ سوبین بیتگ ،بلے بازیں جاھاں گوشئے پہ زوریں یا شعوری جُھدے کنگ بیتگ کہ بلوچی ءَ زگری ءِ نیمگ ءَ برگ ءُ پیش دارگ بہ بیت ۔

اے گپّ ءِ جنگ ءِ جواز اِدءَ اِے ھم بوت کنت کہ ھما واقعہ یا کسہ کہ ادءَ دوسے رند ءَ تچک ءَ نشان کنگ بیتگ، آ نمازیانی زگریانی سرءَ اُرش ءِگُڈی واقعہ اِنت کہ زیارت ءَ درکپگ ءَ بہ گرتاں زیارت کنگ ءَ ھوار انت گُڑا چوشکہ من ماراں اِدءَ وھد ءُ زمان چَہ ھشتاد پنچ ءَ بہ گرتاں نود یک ءُ دو ءِ میان ئیگ اِنت ءُ اِے زمانگ ءَ اِے ھند ءُ دمگاں کہ مھلوک درمُلک ءَ ھم بہ بیت ، بسانی رپت آمد ھم بہ بیت ، فوج ءُ پولیس ءِ پُترگ ھم بہ بیت، چکانی وانینگ ءِ پت ماتانی واھگ ءُ بے آسراتی ءِ گریوگ ھم بہ بیت ءُ چُکانی بے وانگی ءِسوبءَ ماتانی دلپروشی ھم بہ بیت ءُ پدءَ ھم مردمانی بلوچی وتی لبزیات ءَ مَہ مٹین ایت ؟
ایشی ءَ من گدارنویس ءِ بُنی واھگ وَ گوشت کناں بلے راستی یا ھکیکت بلکیں مَنّگ مَہ بیت ۔
چونائ ءَ ھسا بجار ءِ جند ءِ زبان سک براہ دار ءُ روان اِنت ءُ کارستانی زبان ءُ بیان ءَ باز برءَ سما کپ ایت کہ ھسا ءِ جند ھم کش گورءَ گون اِنت ۔

بلے ادءَ اے زانگ لوٹ ایت کہ گدارنویسی ءِ توک ءَ کارستانی گپتار باید چَہ گدارنویس ءَ جتا زانگ بہ بیت ۔

کلیر ءِ وانوک سما کنت کہ گدارنویس ءِ زبان ءُ بیان بازیں جاھاں گوں کارستاں انچوش ھور تہ ھور نبیسگ بیتگ کہ وانوک بِرّ بیت ، باریں چَہ کُج ءَ کارست ءِ گپ کُٹ ایت ءُ کج ءَ گدارنویس ءِ بیان بُنگیج بیت ۔ لھتے درور ایش انت:
تاکدیم 29:
”سُھب ءَ شُتگاں گوں گوک ءُ پساں داں شپی ءَواترتگ، دراھیں روچ ءَ جنگل ءُ گریشکاں ویل بیتگاں ۔ آوھد واری ءِ بیتگ ھرکس گیش ء وت نہ بیتگ، منی نشار ءَ مدام منی سرءَ نُرنڈاتگ ءُ من ءَ دوائِے داتگ ۔ شمبے ءِ مردیں چُک سوبان ءَ چَہ پت ءَ جُست کُت ابا شمے باریگاں پرپٹ بیتگ ؟
اناں منی پت ! اے موتل ءَ گراب انیگین انت ۔ ۔ ۔ ۔ “

تاکدیم 44:
” من مِراں ، ماسی ءِ سرءَ کپاں ، امبر شاری ءَ تسّلا دیگ ءَ اَت ، کہ اے گوات ءُ ھیروپ مئے مُدامی ھمراہ انت ، شاری اے کسّ ءَ نہ کُش انت ، تو لوگ ءَ نشتگ ئے ۔ ۔ ۔ ۔“

باید گالرد ، پیراگراف ، کومہ ، فُل اسٹاپ چارگ بہ بیت اِنت۔ من ھیران آں کہ اے کتاب ءِ سرءَ بسمل ، ناگمان ، گنی ابدال ، مجید آجز ، انام رزا، ھسا بجار ءُ ھاسل نور دراھینانی چم کپتگ بلے یکے ءَ دلگوش نہ داتگ کہ پنکچوئشن مارکس چنچو درسد اَلّمی اَنت پہ گدار نویسی ءَ؟

ادءَ من گدار ءِ کارستانی چاگرد، جنس ، اُمر ، سِن ، سیادی ،تب ءُ مئیل ، واھگ ءُ مارشت ءِ آھانی گپ ءُ تران ءِ وسیلہ ءَ گِشینگ ءِ توسیپ ءَ زلور کناں پرچا کہ اے ھما چیز اَنت کہ وانوک ءَ کلیر ءِ وانگ ءِوھدءَ سرجم کنگ پرماینت ءُ ھسابجار ءِ کلیر ءَ بے بستار نہ کنائین انت۔

ادءَ من یک دگہ گپے ھم جنگ لوٹ آں کہ چَہ کلیر ءِ دست کپگ ءَ پیش یک اردو زانتکاریں کواسے ءَ من ءَ فیس بُک ءِ انباکس ءَ کلوھے دیم داتگ ات کہ من زگریانی سرءَ اکیڈمک پولکاری کنگ ءَ دلمانگ آں ،باریں تئی باسک ءَ انچیں چیزے است کہ آ زگریانی نیکراھی ءِ ستک ءُ عقیدھانی سرپدی دات بہ کنت ۔

من آ وھد ءَ دوسے لبزانکی زگری مردمانی پروفائل لنک آئ ءَدیم دات اَنت بلے نوں کلیر ءِ وانگ ءَ پد گوشت کناں کہ ھرکس زگریانی نیکراھی ءِ منوگرانی تب ءُ مئیل ءَ ستک ءُ ایمان ءَ زانگ ءُ پھمگ لوٹ ایت کلیر ءَ الم بوان ایت ۔

دی بلوچستان پوسٹ: اے نبشتانک ءِ تہا درشان کُتگیں ھیال ءُ لیکہ نبشتہ کار ئے جِندئیگ اَنت، الّم نہ اِنت کہ دی بلوچستان پوسٹ رسانک نیٹورک ایشانی منّوک بہ بیت یا اگاں اے گل ءِ پالیسیانی درشانی اِنت۔