ساھتے گوں عدنانیں تلار ءَ
نبشتہ کار :ڈاکٹر وشین
اولی بھر
دی بلوچستان پوسٹ
جولائی ءِ گرمیں روچ اِت اَنت، لوار ءُ تبد ءِ زِبراکیں آسکَدگ برجاہ اَت۔ کوہ کہ دائم ءَ مُھکم اِت اَنت جولائی ءِ گرمیں روچاں گیش ترند ءُ ما کُلبر ءَ اوتاکے ءَ نندوک اتیں۔ بیگاہ ءِ ساھت اَت سنگتے ءَ واکی ٹاکی ءَ ھال کُت کہ ما نزّیک ایں چاھے پر کن اِت۔ ساھتے ءَ رند سنگت اتک ءُ سر بوت اَنت اے دگہ سنگتانی پجّی ءَ سبز ءُ لاگریں مردے ھم گون اَت گوں کہ آئی ءَ را ناسی ئیں گُد گْورا اَت ءُ سیاھیں بیگے بڈّ ءَ اَت۔
سنگت اتک ءُ نشت اَنت دروت ءُ دراھی بوت، گوں سنگتاں ھال پُرسی ءُ ھال اھوال بوت گپ ءُ تران برجاہ اِت اَنت کہ شھید المان ءَ سبزیں مرد ءَ را جُست کہ سنگت تئی نام کے اِنت۔
“تلار” سبزیں مرد ءَ پسّو دات
اے کوہ ءَ اولی رند اَت کہ من تلار دیستگ اَت چوناھا چد ءُ پیش تلار من شھر ءَ ھم زانتگ اَت بلے بس ھمنچک کہ اے مرد ءِ نام ادنان پکیر اِنت ءُ بس! دومی روچ ءَ کہ سُھب ءَ ما وابجاہ ءَ چہ پاد اتک ءُ دیوان جاہ ءَ اتک ایں گنداں ادنان پکیر پیسرا دیوان جاہ ءَ ساڑی اَت۔نزاناں ادنان ءِ گورا کجام زیبناکی ءُ چونیں مزاجے ھست اَت کہ ما گوں اولی گِندگ ءَ نزّیک بیان بیتیں۔بنداتی یک دو روچ ءَ انچش کم کم ءَ گپ ءُ تران، ھال پُرسی، کرے ءَ روگ ءُ سگریٹ ءِ کشّگ ءُ شیر وانی، کندگ ءُ مزاک ءُ ھمے میان ءَ ما کم کم ءَ نزّیک بیان اتیں۔کساس ھپتگے ءَ رند ما اندازہ بیست ءَ بُرز سنگت سپرے ءَ درکپت ایں ءُ اے سپر ءَ ادنان ھم ھوار اَت۔
دوزداہ بج ءِ ساھت اَت ما سپر ءِ سنگتاں وتی توپک، جاٹہ، چاگل ءُ اے دگہ الّمی ئیں سامان زُرت اَنت ءُ پہ سپر ءَ درکپت ایں۔ مگرب ءِ نزّیک ءَ ما جاگھے ءَ سر بوت ایں ءُ شپ ءَ ھمود ءَ جل اتیں ۔اے دگے روچ ءَ دیم ءَ پہ سپر ءِ ھاتر ءَ سے، چار سنگت لاگانی شوھاز ءَ شُتگ اِت اَنت، لھتے سنگت سامانانی چِن ءُ لانچ ءَ گوں دست گٹ اَت، مارا چاہ ءِ پیالھے دست ءَ اَت ءُ ما چاہ ورگ ءَ اِت ایں کہ “آوازے۔۔۔“ھو گرانی ءِ آوازے ھست اِنت۔ سنگتاں شِنگ بہ اِت” اے پدائی بھشتی اَت کہ آپریشن ھیروپ ٹو ءَ ماں پسنی ءَ پدائی اِش کُرت۔ مارا ھال دات ئِے کہ سنگتاں ڈرون اِنت ما کُل سنگت شِنگ بوت ایں ءُ من ءُ ادنان ءَ کہ چاہ ءِ پیالو مارا دست ءَ اَت زُرت ءُ نزّیکیں دازے ءَ پُترت ءُ چیر بوت ایں کساس سے ادار ءَ ڈرون چکّر اِت ءُ مارا پہ دیمی سپر ءِ روگ ءَ نہ اشت ئِے ما یک شپے انگت ھمد ءَ جل اِت ایں اے دگہ روچ ءَ بیگاہ ءَ ما سپر دوبر بندات کُت۔ءُ مگرب ءِ ساھت ءَ ما جاگھے ءَ سر بوت ایں ءُ شپ ءِ ودار ءَ داں ھمود ءَ داشت کہ مئے دیمتری سپر شپ ءِ سپرے اَت کہ مارا شپ ءَ سپر کنگی اَت پرچا کہ مارا روڑے ءَ گوزگی اَت کہ اے جاگہ ءَ روچ ءِ رژنائی ءَ روڑ ءَ گوزگ نہ بیت کہ مھلوک گند اِیت پمیشکا ما شپ ءِ ودار ءَ نندوک اِت ایں ءُ میزان میزان ءَ روچ گوزان اَت روچ ایر بُک اِت ءُ تھاری ءَ مانشانت بلے گاڑیانی دراجیں کتار انگت ءَ ھ برجاہ اَت کہ مارا گوزگ ءَ موہ اِش ندات۔
ما روڈ ءِ کش ءَ کسانیں بُوٹگے ءِ پُشت ءَ نندوک اِت ایں کساس دہ یا پانزدہ دمان ءَ پد روڑ ءَ کہ گاڑیانی کتار کمو کم ترّان بوت گڑا ما اشتاپ اشتاپ ءَ روڑ گوازینت ءُ آ دست بوت ایں ءُ وت ءَ چہ گاڑیانی لیٹاں اندیم کُت ءُ تچکی ءَ کور گپت ءُ روان اِت ایں چار پنچ کیلو میٹر ءِ روگ ءَ پد ما کسانیں دَمے ءَ پہ نشتیں۔
ما پہ دم ءَ نشتگ اِت ایں کہ اناگتی “مزنیں آوازے بوت” بزانکہ چوکی ءَ چہ پوج ءَ مارٹرے جَت۔ سنگتاں گوشت کہ انچش سَٹّی مارٹر جنگ ءَ اِنت ساھتے نہ گْوست کہ دگے مارٹرے مئے نزّیک ءَ کپت اے مارٹر ءِ آواز انچش مزن اَت کہ گوش ئے زاناں مئے پادانی بُن ءَ کپت۔ سنگت یکبرے پد ءَ شنگ بوت اَنت ءُ گام اِش ترندتر کُت اَنت تھار ماھی ءَ ما کپان ءُ پرشان، پُشت ءَ پشت کپان بس دیم پہ وتی منزل ءَ روان اِت ایں یازدہ بَج ءِ وھد ءَ سنگتاں آپسرے ءَ داشت ءُ نشت اَنت دَم اِش کُرت من چَوٹ کشّ اِت اَنت داں پاد تراول اَنت ادنان اتک ءُ منی کر ءَ نشت سگریٹے روک ئِے کُت ءُ من ءَ ھم سگریٹے دات ئِے ما دوئیں ھاموشی ءَ ھمد ءَ سِک ءِ دل ءَ تچک بوت ایں مارا انچش دمبرتگ اَت ءُ واب گینگ اتیں کہ سنگتے ءَ اناگتی گوشت؛ پادا اِت رواں کہ شپ ءِ دارگ ءِ جاگہ انگت دیم ءَ اِنت بلے چاگلاں ھمد ءَ آپ کن اِت کہ دیم ءَ آپ نیست اِنت چد ءَ چہ تکریبن نیم کلاک ءِ پَند ءَ پد ما شُت ءُ جاگھے ءَ داشت سنگتاں روچ ءَ پتکگیں نان چہ چادر ءَ کشّ اِت گوں ناہ ءُ کمّیں شیراں ءُ لھتیں ڈبّکاں سنگتاں دات ءُ ما وارت اَنت۔ نان ءِ ورگ ءَ پد من ھمے دمان ءَ سِنگے ءَ گوں وت ءَ تِکہ دات ءُ واب کپگ ءَ اِتاں کہ ھمنچک ءَ ادنان اتک ءُ من ءَ گوشت ئِے “بریں کرے ءَ سگریٹے کشّیں ءُ ھمود ءَ وپسیں” من وتی توپک زُرت ءُ گوں ادنان ءَ کمے گستا تر شُتاں شپ ءِ تھاری ءَ سپر ءِ کپگ ءُ پرشگ ءُ ژند پندیاں مارا دیوانی نہ کُتگ اَت کہ ما دمان ءِ دمان واب کپت ایں چوناھا من ادنان ءُ دگے دو سنگت ما مدام شپ ءَ نشتگ ءُ گپ ءُ تران ءُ دیوان کُرتگ بلے اے شپی ما کُل وھدیکہ ما واب ءَ چہ چم بوتک اَنت داں مئے چاریں نیمگاں بُرزیں، مُھر ءُ مزنیں کوہ اِت اَنت ۔“بچار زامُو ءَ!” سنگتے ءَ گوشت۔ھو یار زامُران ۔۔۔ما زامُران ءَ اِت ایں سُھب ءَ ماھلو اناواری ءَ ما سپر بندات کُت زامُو ءِ بُرزیں ڈَکّاں سر کپان اِت ایں جولائی ءِ ماہ ءِ سُھب ءِ سر ءَ کہ ما ڈکّاں سر کپان اِت ایں سُھب ءِ زیبائیں کوش ءَ مارا ملاراں کُتگ اَت ءُ تاھیر دیگ ءَ اَت۔ ھیر سپر برجاہ اَت ما دیم ءَ روان اِت ایں کساس دوازدہ بَج ءِ ساھت اَت کہ ما جاھے سر بوت ایں کہ دیم ءَ مزنیں کوھے اَت سک مزنیں کوھے ءُ نی روچ ءِ برانزانی گرمی ھم گیش کپتگ اَت ھمے کوہ ءِ جھل ءَ آبشارے ھست اَت مارا گُژن ءَ ھم پتاتگ اَت ءُ ما سک دمبرتگ اِت ایں گڑا ما ھمے آبشار ءَ جلّ اِت ایں۔سنگتاں ورگ ءِ جوڑ کنگ بندات کُت، کسّے گوں چاھے ءَ دستگٹ اَت، لھتے سنگت دار چنگ ءُ مُچ کنگ ءَ اَت ءُ ھمے میان ءَ من ادنان ءُ اے دگہ دوئیں سنگت آپ ءِ سر ءَ جان ءِ شودگ ءَ درکپت ایں جولائی ءِ گرمیں روچ بہ بنت ءُ زامو ءِ مزنیں گْورمانی سارتیں آپ، جان شودگ ءِ لزّت دو ھمنچک گیش بیت ما کہ آپ ءَ دور کت داں گنداں مئے سپرانی درائیں ژندی چیر ترّ اِت اَنت اے آبشار ءَ ما کمے ساھت ءَ داشت ورگ وارت، الکاپیں دمے کت، وپت ءُ آرامے کُرت سے یا چار بج ءِ نزّیک گْوراں ما ھمے بُرزیں کوہ ءَ لکپگ بندات کُت۔ لھتیں سنگتاں لاگ زُرت اَنت ءُ دیم ءَ بوت اَنت ما چاریں سنگت پُشت ءَ اِت ایں ءُ بُرزیں کوہ ءَ لکّپان اِت ایں کوہ انچش بُرز اَت کہ مارا پہ سر کپگ ءَ کساس چِل منٹ ءَ بُرز لگّ اِت ءُ چار ءُ پنچ جاہ ءَ نشت ءُ دم ھم کُرت دانکہ کوہ ءِ بُرز بُرزی سر ءِ ٹُلّ ءَ سر بوت ایں گوں سر بیگ ءَ ما گوں انچیں ندارگے ءَ دُچار کپت ایں کہ مئے ارواہ ئِے وشنود کُت: مئے دیم ءَ زامُو ءِ بھشتیں ندارگ اَت، روچ ایر بُکّگ ءَ دلمانگ اَت، سارتیں گواتے کشّگ ءَ اَت، کوہ ءِ بُرز ءَ سنگانی سر ءَ لھتیں نام لکّوک اِت اَنت کہ اے سنگتانی میان ءَ بازیں سنگتے شھید بوتگ اَت ءُ بازینے ھست ءُ ھیات اِت اَنت۔
اے ھما جاگہ اِنت کہ وھدے سنگت ھمے کوہ ءِ سر ٹُلّ ءَ کہ سر بوتگ اَنت گڑا آیاں ھمد ءَ وتی نام پہ یاتگاری نبشتہ کُرتگ اَنت من ءُ ادنان ءَ ھم سِنگے ءِ سر ءَ وتی نام کش ماں کش ءَ نبشتہ کُرت اَنت۔ “انی روچے ھم منی سر ھمود ءَ کپتگ اَت گوں بُرزیں کوہ ءِ سر کپگ ءَ من ءَ یاتانی امبارے ءَ گوں وت کُت ءُ اناگتی منی چم ھمے سِنگ ءَ کپت اَنت کہ اود ءَ ما وتی نام نبشتہ کُرتگ اِت اَنت ھر دوئیں نام ھما داب ءَ ھمود ءَ نبشتہ اِت اَنت بلے اے رندی کسّے ءِ کمّی ھست اَت من ءَ گُمان بوت کہ اگاں سِنگاں گپ کنگ بہ زانتیں داں آیاں الّم من ءَ جُست گپتگ اَت کہ تو وتی ھمبرائیں سنگت پرچا نیارتگ گوں من ھمنچک ابیتک ءُ ملور ترّ اِتگ اِتاں بس منی مجگ ءَ ادنان ءِ شیرے پشت کپتگ اَت کہ آ روچی ناکو ءَ ھمے جاگہ ءَ ونتگ اَت۔
اے جاگہ، اے موسم ءَ گوں مردماں
توار بیت، توار کیت، توار روت
اے مُچّی ءَ، اے جاگہ ءَ، اے تلّو ءَ
ھزار بیت، ھزار کیت، ھزار روت”
سنگتاں ھمد ءَ کسانیں دَمے کُرت ءُ پد ءَ دوبر وتی منزل ءِ نیمگ ءَ جُنزان بوت اَنت ءُ ما ھم پُشت ءَ گون اِت ایں گوں سنگتانی درکپگ ءَ پد من ءُ ادنان کمے انگت ءَ ھم ھمود ءَ نشت ایں۔ وھدے زمین آجو بیت کوھاں نشتگیں سرمچار وتی میتگ ءَ رواں ھرکس وتی بچّاں مدّتے ءَ پد گِند اِیت ءُ گُلائیش کنت بلے ھما سرمچار کہ اے جنگ ءَ شھید بوتگ اَنت آیانی گِس باریں چون بنت؟ آ مات باریں اے ساھت ءَ چے جیڑگ ءَ بیت کہ وھدے کوھاں چہ سنگت کاینت بلے آئی ءِ بچ گون نہ اِنت۔۔۔زامُران ءِ روزردی دمانے اَت، سگریٹے مئے دست ءَ اَت کوہ ءِ بُرزیں بندے ءِ سر ءَ ما نندوک اِت ایں ادنان ءَ اناگتی جیڑت۔۔۔ڈاکٹر آ ساھت باریں چون باں یار؟
“ھو یار” ۔۔۔۔ من دگہ گیشیں گپ نہ جت، ما وتی توپک ءُ کلّی بڈّ ءَ کُرت اَنت ءُ رھادگ بوت ایں اوتاک کمے دور اَت ما شپ ءَ داں اوتاک ءَ سنگتانی کر ءَ سر بوت ایں نشت ایں آرام کُت ورگے وارت ءُ من ءُ ادنان ءَ کمبلے زُرت ءُ شُت ایں وپسگ ءَ سُھب ءَ کہ ما دیوان جاہ ءَ اتک ایں دیوان جاہ چہ سنگت ءَ پُرّ اَت دو روچ ءَ ما ھمد ءَ نشتیں ءُ سیمی روچ ءَ ما سینزدہ سنگت دیمتری سپر ءِ ھاتر ءَ چہ اوتاک ءَ درکپت ایں۔ مئے دیم ءَ دگہ دو روچ ءِ سپر ھست اَت ما گوں تروالیں پاداں میزّاں میزّان ءَ، کم کم ءَ پُشت ءَ روان اِت ایں۔“آوازے ھست ۔۔۔”“ھیلیانی آواز اِنت۔” اے ھدائی کُلمیرؔ اَت کہ دشت ءَ ھدائی اِش کُرت ما چہ ھیلیانی آواز ءَ شِنگ بوت ایں ءُ ساھتے ءَ پد ھیلیانی آواز گار بوت اَنت ما یکبرے پد ءَ سپر بندات کُت دو روچ ءَ پد ما جاھے سر بوت ایں کہ چداں چہ مئے اوتاک دُور نہ اَت بلے مارا دمبرتگ اَت ءُ ژند ءُ پند اِت ایں، مارا مئے تروالیں پاد دیمتر ءَ برگ ءَ نیلگ ءَ اِت اَنت ءُ شپ کپگ ءَ کموک پیشتر ما ھمد ءَ داشت۔۔۔۔ ما چو مدامی رنگ ءَ دیوان کُت ءُ من ءَ انگت ھم یات اِنت کہ اے دیوان ءَ ادنان ءَ وتی لچّہ” ابیتکیں لچّھے بلے” ونتگ اَت کہ ٹُکّرے جھل ءَ داتگ؛
نوں لچہ ءَ وتی چراگ کُشتگ اَنت
“ھمائیں تو ادا نہ ئے”
“دریچھاں دَرا نہ ئے”
ءُ دور ءُ نزیکّ ءَ نہ ئے”
“ھمائیں من ھم نشتگاں”
“مُدام گڈی لچہ ءِ من آھری سر ءَ “رساں
“ارادہ اِنت ترا گشاں”
“اے گڈی لچہ اِنت منی”
“بلے منی ءُ لچہ ءِ میان ءِ کشک تئی
“درامدی ءِ گیراں تَند پوش اِتگ”
“در اَتکگاں چِداں”
“نی من کہ لچہ ءِ گورا رواں”
“من ءَ گوش اِیت”
“ترا چہ گیش من ءَ تئی سینگ ءِ
“کلاش ءِ نَل ابیتک کنت”
دی بلوچستان پوسٹ: اے نبشتانک ءِ تہ ءَ درشان کُتگیں ھیال ءُ لیکہ نبشتہ کار ءِ جِندئیگ اَنت، الّم نہ اِنت کہ دی بلوچستان پوسٹ رسانک نیٹورک ایشانی منّوک بہ بیت یا اگاں اے گل ءِ پالیسیانی ءِ درشانی انت۔