کُرد ءِ گھگیر: کوھانی ھاموشی یا بیانیہ ءِ بے اَمل کنگ؟
نبشتہ کار: برزکوھی
رجانکار: شکّل بلوچ
دی بلوچستان پوسٹ
گْوشگ بیت کہ ھما راجاں راجدپتر ءِ تہ ءَ توپک چِست کُتگ، آ یا گڑا بادشاہ جوڑ بوت انت یا پد ءَ مزار۔کردانی جنگ، اے دود ءِ میانجی ءَ پسّ اِتگیں یک دراجیں واھی یے، کہ ناں بادشاہ جوڑ بوت ءُ نہ مزار، بلکیں یک “ نوکیں منگ نامگے” ءَ کَلّ بوت۔ پی کے کے آئی ءَ ما مدتے ءَ ادارکی لوٹ پھم اِتگ اَت، نوں آ وت یک چیدگے ءَ چہ رکّینگ ءِ جھد ءَ اِنت۔ ھما کہ چہ کوھانی سر ءَ پچیں چماں واب بوتگ انت، نوں شھرانی وابانی تہ ءَ بند انت۔ اے گپ ایوک ءَ تسلیم بوگ ءِ گپ نہ اِنت، بلکیں اے یک سرجمیں پگرے ءِ “ڈیموبیلائزیشن” اِنت، کہ آئی ءِ تہ ءَ کوہ، جنین، پجار ءُ آشوب درست یک “چاگردی منگ نامگے” ءِ دیوال ءِ چیر ءَ کَلّ بوتگ انت۔
لھتے مردم گُش انت کہ اے سرجھلی راجکاری دیمروی یے، یک بودناکی سیاسی لیکھے دار اِیت۔ بلے انّا، اے ناں دیمروی یے نیکہ لیکھے۔ اے یک انچیں گلے ءِ نزریاتی ٹُکّر ٹُکّر اِنت کہ چہ رھشونی ءِ بندیگ کنگ، دود ءِ مجبوری ءُ جھان ءِ شیرکنیں زھر ءَ چہ گوستگ ءُ نوں ”اعتدال پسند“ اتحادی یے ءَ بدل بوتگ۔ کرداں چہ بازیں سالانی سلاہ بندیں گھگیری ءَ پد جار جت کہ نوں آ ریاست ءِ تہ ءَ برابری، دودمانی وت واجھی ءُ جمھوری بھر زورگ ءِ رھبندانی سر ءَ تپاک کن انت۔ ھمے راہ کہ آ ”جمھوری وفاقیت“ گش انت، درھکیکت چہ وتن ءِ تصور ءَ درکپگ انت کہ یک وھدے آیانی جھد ءِ بُنجاہ بوتگ۔ بلے جُست ایش اِنت کہ یک راجے کہ بازیں مُدتّے ءَ وت ءَ چہ ریاست ءَ در لیک اِتگ اَت، پرچا گوں آئی ءَ پد ءَ ھمگرنچ بوگ ءَ ساڑی بوت؟ اے جُست ءِ پسو نہ ایوک ءَ دمبرگ ءِ تہ ءَ اِنت ءُ نہ کہ جذباتی ایمنی ءِ واھشت ءِ تہ ءَ اِنت بلکیں ھما جھلانکیں سما ءُ سسائیں اَملے ءِ تہ ءَ اِنت کہ اود ءَ گھگیری ءِ ھیال ریاستی رھبند، جھان ءِ دُزّی ءُ اندری پگری آشوب ءِ سبب ءَ انچو گنوک بوت انت کہ وتی راج ءِ پجّار ءَ را نوکیں بزانتے دات۔
کرد ءِ راجی گھگیری، ھاس کر تُرکی ءِ ھلاپ ءَ پی کے کے ءِ رھشونی ءَ، گوستگیں نیم سد سال ءِ تہ ءَ میان اُستمانی ءِ گیشتریں یکجاھیں، نزریاتی، ءُ یک پائدگ مندیں جُنزے زانگ اِنت۔ اے جنبش ھما وھد ءَ دیم ءَ آتک وھدے کہ ترکی ءَ کرد ءِ راجی پجّار نہ ایوک ءَ در کانونی منارینگ بوت بلکیں آئی ءِ زبان، دود ءُ ربیدگ ءُ زمین ھم چہ آئی ءَ زبھر کنگ بوتگ۔ ریاستی زُلم ءُ زوراکیاں اے پراہ ءُ شاھگان ءِ تہ ءَ پی کے کے ءَ وت ءَ نہ ایوک ءَ یک پوجی گلے ءِ بستار ءَ بلکیں کرد چاگرد ءَ را نوکیں رنگے ءَ جوڑ کنگ ءِ ادارہ ءِ بستار ءَ جوڑ کت۔ اے جنبش ءَ کرداں پوجی، چاگردی، وانگ ءُ زانگ ءُ نزریاتی پڑ ءَ یک یکجاھیں پجارے دیگ ءِ جھد کتگ ءُ اے کار ءَ بازیں کچے ءَ سوبمند بوتگ۔
بلے ھما چیز کہ یک پڑے ءَ تاگت ءِ چیدگ جوڑ بیت آ دیمتر ءَ ھم سانکل جوڑ بوت کُت کنت۔ وھد ءِ ھمراھی ءَ، وھدے پی کے کے ءِ جھان ءِ سیاست ءِ دائرہ ءَ ھوار بوت ءَ، آئی ءَ را اندری تنزیمی آجوئی ءُ درائیں جیو پولیٹیکل دباؤ ءِ نیام ءَ بے تواری ءِ دیمپان بوت۔ چہ ھمے جھد ءُ کوشست ءَ ھما زمین پچ کت کہ اود ءَ پُشت ءِ بُن ھشت ایر کنگ بوت اَنت۔
پی کے کے ءِ نوکیں پوزیشن کہ آئی ءَ چہ آ آجوئی ءَ یلہ دیگ ءُ ترکی ءِ آئینی رھبند ءِ تہ ءَ یک ”پُر ایمنی یکجاھی دارگ“ بوگ ءِ سر ءَ تپاک کتگ، ایشی ءِ تہ ءَ ایوک ءَ سیاسی حکمت عملی نہ اِنت بلکیں یک پگری گچینے کہ بازیں پڑاں بدلی ءِ سبب ءَ دیم ءَ روان اِنت۔ اولی سبب ایش ات کہ ریاستی زوراکی، اندری مھکم ءِ گار بوگ ءُ تنزیمی ھون ریچی ءَ چہ پیداک بوتگیں دراجیں جنگی تھنائی ات۔ چل سال ءَ گیش سلاہ بندیں جھد ءَ راجمانی مجگ ءِ سر ءَ وزن دات، پدریچاں نا سرجمیں واب وصیت کت ءُ گڈسر ءَ جُنز ءِ سروک ءَ را اے جیڑگ ءَ مجبور کت کہ آ زاناں اے کیمت ءَ چہ گیش ادا کُت کن اَنت؟ دومی ءُ درستاں چہ نازاکیں پِڑ اَت اوجلان ءِ دزگیری ءَ پد جُنز ءَ را یک مردمے ءِ سر ءَ ایر کنگ۔ ھما پکر کہ جُنز ءَ را یکجاہ کتگ اَت، نوں زندان ءِ تہ ءَ تھنائی ءِ تجربھانی وسیلہ ءَ یک انچیں شکلے زرتگ ات کہ آ پیسر ءَ چہ گیشتر اَملی، خلاصہ ءُ ”عالمی زبان ءُ بیان“ ءِ نزیک تر ات۔ اوجلان ءِ نزریاتی لیکہ کہ یک زمانگے ءَ انکلابی شھزانتی ءِ دریا بوتگ اَت، نوں انسانی ھک ءُ اُکبال، بنجاھی انتظامیہ ءُ دودمانی برابری ءِ وڑیں “قابل قبول” لوٹاں چہ ھلاس بوگ ءَ لگ اِت اَنت۔
سیمی سوڑگ کنوکیں نکتہ جھانی پڑ ات کہ اود ءَ پی کے کے ءَ را شام ءَ داعش ءِ ھلاپ ءَ یک منوکیں قوت ءِ بستار ءَ منگ بوتگ اَت بلے اے منگ ءَ جُنز ءِ نزریاتی بنیاد ءِ سر ءَ زھر شانی کتگ ات۔ مگربی تاگتانی کمک یک ادارُکی یکجاھی زلورتے اَت، بلے آئی ءَ پی کے کے ءَ را ھما جاہ ءَ سر کت کہ آئی ءَ وتی آجوئی ءِ لوٹ ءِ کیمت ادا کنگی اَت، کہ آ “قابل قبول” بہ بیت ءُ “مغرب ءِ نیمگ ءَ چہ وش آتک” بہ بیت۔ آھاں گشگ بوت کہ ریاست ءِ جوڑ کنگ ءِ سر ءَ منگ نامگ کنگ کوھن بوتگ، ءُ نوکیں دنیا ءِ تہ ءَ ”آٹوموٹو یونٹ“ سیاست ءِ نوکیں دیم انت۔ پی کے کے ءَ اے گپ من اِت ءُ اے ھما وھد اَت کہ جھد ءِ دائرہ کار یک راجے ءَ چہ لھتیں جاگھاں کونسلاں تاں محدود بوت۔
بلوچ راج ءَ اے ساھت ءَ اوشتگی اِنت ءُ ایوک ءَ اے جُست کنگ مہ بیت کہ کرداں چے گار کتگ یا چے رستگ، بلکیں اے ھم سرپد بہ بیت کہ ما چے گار کرت کنیں۔ بلوچ ءِ برجاھیں آجوئی ءِ جھد کہ اے وھد ءَ وتی سیمی ءُ تْرند تریں گھگیر ءِ پڑ ءَ اِنت، آئی ءَ اے پیسلہ کنگی اِنت کہ آ وتی جاہ ءَ نزریاتی مھکم، پوجی دیمروی ءُ راجی کمک ءِ اے مثلث ءِ تہ ءَ کجا بہ کنت۔
نوں جُست ایش اِنت کہ چہ ایشی ءَ پہ بلوچ ءَ چے دربرگی ھست؟ منی ھیال ءَ بلوچ ءَ نوں وتی بیانیہ ءَ را لبزانی تہ ءَ نہ، بلکیں سوڑگانی تہ ءَ جوڈ کنگی انت۔ مارا چہ ھر ھما رھبند ءَ رکّگی اِنت کہ دژمن ءِ رھبند ءَ گوں ھمگرنچ بہ بیت۔ مذاکرات ءِ ٹیبل، دنیا ءِ تاگتانی سفارتخانہ یا جمھوری شریکداری ءِ وڑیں راہ ھما وھد ءَ پائدگ مند بوت کن انت کہ آ ھمے ناقابل تردیدیں ھکیکت ءِ سر ءَ بندوک بہ بنت کہ بلوچ یک راجے، ءُ راجانی زندگ بوگ ایوک ءَ برابری ءِ تہ ءَ نہ انت، بلکیں ھاکمیت ءِ تہ ءَ انت۔ پی کے کے ءَ اے گپ یلہ داتگ، بلوچ جُنز ءَ اے گپ وتی دل ءِ نزیک ءَ دارگی انت۔ پرچا کہ بے ھاکمیت ءَ برابری ءِ زمانت نیست۔
مارا وتی تنزیمی جوڈشت ءَ انچیں رنگے ءَ ردوم دیگی اِنت کہ اگاں باندا دژمن مئے سروکی ءَ سانکلاں بہ جنت گڑا جُنز نہ ایوک ءَ زندگ بیت بلکیں پکری رد ءَ ھم مھکم بیت۔ مارا چہ ھما بیانیہ ءَ رکّگی اِنت کہ کربانی ءَ امن ءِ کرنسی لیک اِیت۔ مارا اے سرپدی ءِ دیمروی کنگی اِنت کہ دنیا ءِ ھرچ ادارہ ھما وھد ءَ ناقابل شکست مان ایت کہ آئی ءِ پکری کور آئی ءِ زمینی کارروائیانی ھمراھی ءَ بہ بیت۔ پی کے کے ءَ اے ھمگرنچی یلہ داتگ ءُ اے ساھت ایشانی راجدپتری پشومانی ءِ بنداتی نقطہ بیت۔
بلوچ ءَ چَہ کردانی پروش ءَ دربرگی اِنت کہ دژمن تھنا گوں تپنگ ءُ توپ ءَ اُرش نہ کنت بلکیں گوں پکری ھنر ءَ ھم اُرش کنت وھدے کہ آ ترا گْوش اَنت کہ آجوئی یک بے بُنیں لیکھے گڑا ترا بس ھمے گْوشگی اِنت کہ ما اے نوکیں دگنیا ءَ کوھنیں گلام نہ بَہ ایں۔ وھدے کہ آ ترا دودمان ءِ تہ ءَ پجار ءِ رکّینگ ءِ سوج دنت گڑا ترا گْوشگی اِنت کہ بے اتھارٹی ءَ پجار بس یک رسمے ءِ بستار ءَ مان اِیت۔
کردانی آکبت راجدپتر ءِ یک تاکے کہ بلوچ ءَ الم گوں ھیرت وانگ لوٹ اِیت۔ مارا وتی جنبش ءِ آیوکیں باندات ءَ اے تاک ءِ کش ءُ گوراں، ھما لیکھانی تہ ءَ شوھازگی اِنت کہ نبشتہ نہ اَنت، بلے وانوک ءِ سما ءَ پکار اَنت۔ مارا اے زانگ لوٹ اِیت کہ ما کَے ایں، کجا روگ ءَ ایں ءُ کجام جاگہ ءَ روگ ءَ ایں. اے سرپدی مارا ھما راہ ءَ دنت کہ آئی ءِ سر ءَ ھچ پُشت گنزی نہ بیت، نہ پروش بیت، بس سپر بیت ءُ سپر ھما اِنت کہ آجوئی ءَ ابید دگہ ھچ جاہ ءَ نہ اوشتات کنت۔
اد ءَ یک ھاسیں جُستے چست بیت کہ پی کے کے ءِ بابت ءَ بلوچ ءِ موقف چے بہ بیت یا کرد راجی جُست ءِ بابت ءَ؟ ما کردانی راجدپتری کربانیانی گواہ ایں ءُ آیانی جنگ کہ آیاں گوں مزنیں بھادری ءُ کربانی ءَ جنگ کتگ، مئے ھاتر ءَ شرپ بکشا اِیت۔ بلے شرپ ءُ پیروکاری دو جتا جتائیں چیز اَنت۔
کردانی پیسلہ وتی جند ءِ بوتگ، آیانی زمین، آیانی دژمن، آیانی جاور دگر انت۔ ما چہ آھاں ھما وھد ءَ دربرگ ءَ ایں کہ جھکگ ھترناک اِنت، دژمن ءِ گپ ءُ تران ءِ تہ ءَ زھر پُشت ءَ اِنت ءُ بیانیہ ءِ میدان چہ جنگ ءِ میدان ءَ گیشتر ھترناک اِنت۔ بلے ما وتی راہ ءَ ایشانی رند ءَ نہ بلکیں وتی ھوناں وت جوڑ کنیں۔ بلوچ راج ھما منزل ءِ شوھاز ءَ نہ اِنت کہ آئی ءَ میان استمان ءِ نکشہ ءِ یک کُنڈے ءَ جاگھے دست بہ کپ اِیت، بلکیں ھما آجوئی ءِ شوھاز ءَ اِنت کہ آئی ءِ شھیدانی واب ءِ کفارہ ءَ بہ کنت۔
پمیشکا ما ھما گالوار ءَ بہ زیریں کہ نہ آجز بہ بیت ءُ نہ تکبر بہ بیت بلکیں انچو شرپدار بہ بیت کہ دژمن ءِ گپاں گوشدارگ ءَ زھم ءِ ڈنگ ءِ مارشت بہ بیت ءُ سنگت ءِ گپاں گوشدارگ ءَ آدینک گندگ بہ بیت۔ ما نہ بے توار بہ اِیں ءُ نہ کوکار کنیں۔ مئے گالوار ھما بیت کہ راجی لشکر ءِ رائفل ءِ پُشت ءَ ءُ راجے ءِ راجدپتر ءِ سینگ ءَ ٹپّ جنت۔
بلوچ ءَ اے گپ پدّر کنگی اِنت کہ ما کردانی گْوستگیں کُربانیاں پجّاریں، بلے آیانی انوگیں سیاسی زاویہ ءَ چہ پکری ءُ اَملی دُوری یے برجاہ دار ایں. اے دُوری دژمنی نہ اِنت وت ءَ بندیگ کنگ اِنت۔ ما یک انچیں جُنز ءِ بوگ نہ لوٹیں کہ پہ جھان ءِ منّگ ءَ وتی بیرک ءَ لھڑ بہ دنت۔ بلکیں یک انچیں جنبشے مان اِیت کہ چہ ٹپاں پُر بہ بیت بلے رھبندانی سر ءَ اوشتاتگ بہ بیت۔ کردانی آکبت مئے چمانی دیم ءَ انت۔ مارا پیسلہ کنگی انت کہ مئے منزل چہ آیانی منزل ءَ جتا بہ بیت۔
اے گپ ءِ گوشگ ءَ مارا ھچ چک ءُ پد کنگی نہ اِنت کہ بلوچ راجی زرمبش انگت ءَ یک نا سلھیں، سرجمیں آجوئی ءِ جنز اِنت۔ ما چہ ھرچ مصلحت ءَ رکّیں کہ آ ”مقامی وت واجھی“ یا ”جمھوری اصلاحات“ ءِ آڑ ءَ آجوئی ءِ کَلّ کنگ ءِ جھد ءَ بہ کنت۔ ءُ مارا اے گپ زانگ لوٹ اِیت کہ وھدے دژمنیں ریاست مذاکرات ءِ ٹیبل ءَ ایر کنت گڑا آئی ءِ چیر ءَ مدام سلاہ ءُ سلاہ گار ءُ بیگواہ بنت۔
- پی کے کے ءِ پد گنزی پہ بلوچ ءَ ایراد گرگ ءِ موہ نہ اِنت بلکیں سبک اِنت۔ درونت ایش انت کہ اگاں رھشونی زندان ءَ بند کنگ بہ بیت، اگاں بیانیہ ءَ را جھانی تاکتانی رد ءَ وتی رد ءَ بدل کنگ بندات بہ کنت، اگاں کربانی ءِ جاہ ءَ سیاسی شرپ ءِ سر ءَ زور دیگ بہ بیت گڑا آجوئی واب جوڑ بیت۔ بلوچ راج ءَ وتی راہ وت گچینگی اِنت۔ یک انچیں راھے کہ چہ دژمن ءِ توسیپ، ھواریانی پائدگ یا جھانی ”قبولیت“ ءَ نہ بلکیں چہ راجی پجار، راجدپتری درک ءُ بے مٹیں جزم ءَ درکپ اِیت۔
دی بلوچستان پوسٹ: اے نبشتانک ءِ تہ ءَ درشان کُتگیں ھیال ءُ لیکہ نبشتہ کار ءِ جِندئیگ اَنت، الّم نہ اِنت کہ دی بلوچستان پوسٹ رسانک نیٹورک ایشانی منّوک بہ بیت یا اگاں اے گل ءِ پالیسیانی ءِ درشانی انت-
