TBP Balochi

“ریاست ءِ نوکیں پَندل ءُ بلوچ راجے زمہ واری”

اے۔ایم بلوچ

دی بلوچستان پوسٹ : بلوچی کالم

انچو کہ ما درست سرپدیں کہ یک رندے پدا بلوچ راجے ھون ءِ سوداگر پہ بلوچستان ءِگیچینکاری ءَ سرگرم بیتگ اَنت پہ بلوچ راج ءِ ریپینگ ءَ ریاست نوکیں پندل سازگ ءَ اِنت کہ بلوچستان پہ گیچینکاریءَ ایمن کنگ بیتگ ءُ بلوچ مھلوک پہ ووٹ دیگ ءَ ساڈی اِنت۔

گوستگیں پنچ سالانی تھا بلوچ مھلوک ءِ سرا بازیں زوراکی یے بیتگ ءُ بازیں ورناہ ءُ کماش، زھگ ءُ زالبول شھید کنگ بیتگ ءُ بازینے بندیگ جاہاں بند کنگ بیتگ ءُ باز مھلوک پہ لَڈ بوج کنگ ءَ مجبور کنگ بیتگ ھمے زوراکیانی دروشم ءَ بلوچستان ءَ ایمنی اتکگ پہ گیچینکاری ھاترا جاور سازگار کنگ بیتگ اَنت۔

دومی نیمگا بازیں مڈل کلاس پارلمینٹ پرست ءُ میر ءُ سردار ووٹ پنڈ ھم ھمے گشگ ءَاَنت کہ بلوچستان پہ گچینکاری ءَ ساپ پلگار نہ اِنت گوں اے جاوراں بلوچستانءَ گیچینکاری کنگ مَرگ ءَ گوں برابر اِنت۔
یلیں راج مارا پوہءُ سرپد بوھگی انت کہ جُنز گیشتر تالان بیتگ ءُ ھر لوگءَ بلوچ مھلوک ءِ دلاں جاگہ کتگے ریاست اے پنچیں سالاں بلوچ جُنز دیم بے سوب بیتگ۔

پاکستانءِ داشگیں کاسگ چٹاں گوں ابلیسیں فوجءَ ھوار پہ بلوچ جُنز پروش دیگ ءَ بازیں پندل سازتگ ءُ بازیں پِرکہ وار گل جوڈ کتگ کہ بلوچ جُنز ءِ دیم ءَ اوشتارینتگ انت بلے انگت پہ بلوچ جُنز پُروش دیگ بے سوب بیتگ اَنت۔بلکیں بلوچ جُنز گیشتر مُھکم اِنت ءُدیم ءَ جُنزان اِنت۔

بلوچ جُنز پہ مھکمی وتی مادنیں راہ ءَ جنزان اِنت ریاستءِ بازیں پندل بے سوب کتگ اَنت بلوچ مھلوکءِ دیم ءَ چو روچ رژن ٕءَ پدر اِنت
ھنچو کہ گوستگیں سال ءِ گیچینکاری بلوچ مھلوکءَ بے سوب کُت بلوچ جُنز ءِ ھمراہ بیت اَنت ،دُنیا ءِ دیمءَ ریاست ءِپندل بے سوب کت اَنت۔

اے ھم چو پیسرگیں پندلاں چہ یک پندلے کہ بلوچ مھلوک پہ مدامی گلام دارگ بہ بیت۔انوگیں گیچینکاری پہ بلوچستان ءُ بلوچ مھلوکءَ چہ دوزہءَ کمتر نہ اِنت کہ پاکستانی ریاست گوں وتی داشتگیں کاسگ چٹاں بلوچ مھلوک ءَ پہ مُدامی ھمے آسءِ تھا سُوچَگ لوٹیت۔

بلوچ مھلوک ءِزمہ واری اِنت کہ اے ریاست ءِ جوڑ کتگیں پندلاں بے سوب بکن اَنت پہ سرسبزءُ آجوئیں بلوچستانءَ بلوچ راجی جُنز ءِ ھمراہداری بکن انت۔

وتءَ بُوان،وتءَ پجابیار

سیاسی جہدکاراں پہ وانگ المی ایں

شاد بلوچ

دی بلوچستان پوسٹ : بلوچی کالم

سبا دشتیاری مدام کجام کہ مجلس ءِ بہر بوتگ گڑا آئیءَ اولی رندءَ وانگ ءٗ زانگءِ بابتءَ بحث بناہ کتگ ءُ اے گشتگ کہ چاگردءِ زندگ بوھگءِ شونداری آ ئیءِ وانوکیں مردماں چہ پدر بیت۔ آ کسءِ کہ وانگءَ چہ دوریں بزاں کہ توکءَ ہورک انت۔

سبا دشتیاریءَ چہ ابید دگہ چوشیں بازیں کٗواس بوتگ انت ءُ است انت کہ آ بلوچ سیاست ءَ ہمگرانچ انت آھاں مدام وانگءِ سرازور داتگءُ اے گپءَ ما ھچ وڑا ڈالچار کت نہ کناں کہ وانگ ءُزانگ انسانءِ زندگ دارگ، آئی پجار،آئی راءَ چہ وتی جندءَ آشنا کنگءِ وسیلہ انت۔ ما امنچوک گیش وانگءِ نیمگا روان کناں گڑا امنچوک گیش مے توکءَ علمءُ زانتءِ حُب ودان کنت ءُ ما چاگردی دیمرویءِ بہر جوڑ بوت کناں۔ سیاسی جہدکار ءُ نودربرانی اے ہمک وھدی کاراں چہ یکءِ ہمیش بوتگ کہ میان استمانی ءُ اُستمانی کتاباں گوں سنگتی بکناں ءُ آوکیں نسلءَ انچیں یک چاگردے بدیاں کہ آ وانگءَ گیش ارزشت دات بکناں بلے جُوانیں وڈا کیریرکونسلنگ نہ بوھگءِ سببءَ ما گندگءَ اے پڑا سوبمند نہ بوتگ انت۔

چوشکہ وانوکیں طبقہ ءِ اے اژدریں زمہ واریاں چہ یکے بوتگ کہ آ اسکولزءُ کالجزاں گیش وتی تاگتاں کارمرز بکناں تا نودربر وانگءِ ارزشت ءَ بزان انت ءُ وتی پیسلاہانی وت واھُند ببنت بلے وھدے جاور نہ گیگ بنت بی۔ایس۔اوءِ ورناہاں چہ ابید نیوٹرل(Neutral) سنگت ہم اے نیمگہ دالگوش گُور نہ کناں ءُ پاکستان ءِ پندل گیش جاندار بنت ءُ آ پہ زھگانی زہنءِ جُوڈ کنگءَ وڈ وڈیں گامگیج زوریت،چوشکہ مراگش اڈ دیگ،زھگاناں لیپ ٹاپ دہیگ ءُ آھاناں پاکستان ءِ دمگاں ترءُ تابءِ برگ اے ردءَ مزنیں پندل زانگ بنت۔

وانگءُ زانگ وتی جندے بامردانی الم اِنت کہ مے توکءَ ھُبءَ چست کنت کہ ما وتی زمین ءُ راجءَ چہ آشنا بباں۔زبانءَ گوں مہر بکناں۔ گڑا ایشی ھاترا مارا جُہدے پکار انت،آ ہما جُہد انت کہ مارا اے سرپدی ءُ آگہی بدنت کہ یک گلامیں راجءِ ھاترا مارا چی وانگی انت۔ پرچہ کہ قابضیں اِستان کدی ہم وش نہ بیت کہ تی توکءَ آگہی ءُ پجار بئیت گڑا آھی داتگیں وانگ کدی اوں ترا چوشیں آسراتی دات کنت کہ تو بابونوروز،عبدالکریم،مہراب خان،خیربخش مری،شیرومری،بالاچ مری،حمیدبلوچ،اسدبلوچ،گلام مھمدء ُ داکٹرمنان چہ آشنا بے بئے؟۔

راجدپتر اے ھبرءِ گواچن انت، ہمک یک اِستان ءِ کہ دگہ راجءِ سرا قابض بوتگ گڑا آئی ءِ اولی اژدریں گامگیجاں چہ یکے ہمے زانگ بوتگ کہ آ راجءِ تہذیبءُ کلچر، وانگ ءُ زانگ ءُ کتابجاہانی سرا اُرش بکن تا آھانی کرا وانگءِ ھچ وسیلہ پشت مہ کپیت۔ ہمے ڈولءَ میان استمانی راجدپترءَ مغل اے ردءَ جُوانیں درورءَ دیگ بنت۔ مغل سامراجیت ءِ وھدءَa Northern Chin، Central Asia، Eastern Europe ءُ Middle East مزنیں تباہی ءِ آماچ بوتگ انت۔ چوشکہ نامینیں شہر Balk,
‏ Bamiyan, Herat, Kiev, Baghdad, Nishapur,Samarkandءِ وڈیں جاہاں ءَ مغل فوجءِ اُرشاں چہ کتابجاہ،کتاب،لٹریچر ءُ نادراہجاہ آس روک کنگ بوتگ انت، 1258 ءِ بغدادِجنگ اے درورءَ زنڈیں مثال اِنت۔
ہمے رنگءَ بلوچستان ءَ ہم جاور ہمے رنگ انت۔ کتاب ءُ کتابجاہانی سرا سرکاری اُرش، وانگجاہانی بند کنگ ءُ آھاں بیھار دیگ اے
ھبرءِ وت گواچنی ءَ دنت کہ ادا بلوچ را وڑ وڑیں اڑءُ جنجالانی دیمپان کنگ پمشکہ بوتگ کہ آ چہ وتی دودربیداگءَ پراموش ببیت۔ آ چہ وتی زمینءِ ھاکءِ بُوءَ زبہر ببیتءُ اے زبہری ہما وھدءَ کیت کہ ما چہ وانگءَ زبہر بباں ءُ قابض ءِ جُوڑ کتگیں وانگی Syallabus ءِ محتاج باں۔

ھمک وھدءَ جندءِ لٹریچر گیش بوداں پاد کنت،گیش تی ساچشتی بُوداں سکین دنت ءُ کجام وھدءَ کجام ہم راجءُ نسل را اے آسراتی رسیت گڈا بزاں آئی گُورا وانگ ءِ ارزشت گیش بیت ءُ آئی ءِ زبان،کلچر،تہذیب،لٹریچر کُل گوں آئی جندءَ بندوک بنت۔اے پیمیں جاواراں کہ پاکستان ءَ وتی سازیتگیں پندلاں چہ پد مے سرا دُور داتگ انت چوشکہ وانگجاہاں دومی زباناں وانینگ، دومی راجانی السی بامردانی بابتءَ وانگ،دومی ھندءُ دمگانی جیوگرافیءُ آھانی کِشتءُ کشارانی وھد ءُ موسمانی بابتءَ زانگ ءَ چہ ابید دگہ چوشیں بازیں درور است انت کہ بلوچ اُلسءَ گوں ھچ وڈیں نزیکی نکناں۔

پمشکہ اے سیاسی سنگتانی زمہ واری انت کہ وانگءِ چاگرداں گیش بکناں ءُ بلوچی ءُ براہوی زبانءِ نامءَ کہ یک ریاستی تپاوتءِ پیداک بوتگ آھلاس ببیت۔ما وتی جندے بابت ءَ ونت بکناں،وتی راجدپتر ءُ راجی بامرداں چہ آشنا بباں۔

تچان اَنت پہ پنڈگ ءَ

اکیل مراد

دی بلوچستان پوسٹ : بلوچی کالم

چشیں پنچ سال نہ گوز اِت کہ پنڈوکانی لونس لونجان نہ انت ھمک پنچ سال سرجم بیت گوشگ ءَ بلوچ راج ءِ مستریں دردوار ھمے واجہ اَنت ۔ ھما روچ ءَکہ بلوچ راج ءَ گلامی ءِ سنکل مان لگوشگ بیتگ اَنت ھما روچ ءَ چہ ووٹ ءِ پنڈوکانی لونس لونجان اَنت ءُ بزگیں بلوچانی گران بھائیں ووٹاں پَچ گر اَنت ءُ آیاں ریپینان اَنت۔

چوناھیگ ءَ وت جن ءُ وت پِرچِن وت دل ءَ گلا ءُ وت ءَ بہ نادین گریب ءُبزگیں مھلوک ءَ لگت ءَ گُٹ ءَ بِہ دے ءُ آیانی نیمگ ءَداں پنچ سال ءَ چَک مہ جن۔ ھمے پنچ سالی ئیں ٹیکھدار پد ءَ بیھال بنت آیانی بیھال بوھگ ءَ ابید پد ءَ ھمے گزیر ءُ وزیرانی گوشگ ءِ سر ءَ ھمے بزگیں مردمانی سر ءَ پاکستان ءِ زالم ءُ بے ایمانیں پوج ءَ ھُکم دَے اَنت کہ برویت ءُ ھمے بزگاں گِرّاں روپ کن اِت ءُ لوگاں چہ بِہ کَش ات ءُ اشانی ھواری ءَ اشانی بُنڈ ءُ گَندلاں ھم بہ دُز ات ءُ بیاریت گوں تاں ھمے پنڈوکیانی وھداں پد ءَ ھمے گَندل ءُ بُنڈاں ھمے بزگیں مردمانی گور ءَ بھر بہ کن ایں۔

اے زُلم ءُ زوراکیانی ھمراھی ءَ ھمے پِنڈوکانیں داشتگیں ھونواریں ٹولی بازیں جاھاں ھمے بزگیں مردمانی جنین ءُ چکانی نَنگ ءُ ناموساں ھم پادمال کن اَنت ءُ بازیں جاھاں ھمے ھونواریں رستراں وتی اوس ءِ توسگ ءَ ھمے زالبول کارمرد کرتگ اَنت ۔ اے وڑیں زوراکی بلوچ چاگرد ءِ سر ءَ ھمک پنچ سال ءِ اتکگیں ٹیکھدارانی وھداں گیش بیان اَنت انوں پد ءَھما پنچیں سالانی وھد ءُ پاس ھلاس بیتگ اَنت آیانی لونس پد ءَ پنچ سال ءَ پیسر لونجان بیتگ انوں پد ءَ لونجان اَنت۔

نوں پنڈوکانی واسکِٹ ءُ کَوش بدل ءُ سدل بیتگاں نوں آیانی دل ءَکاشی کُڈوکانی تہ ءَ نیشتگیں مردم مئے نزیکیں مردم اَنت آیانی ھیالانی تہءَ بدلی ءِ رنگ ءُ دروشم گون اَنت گوں ۔ واجہ وت جت ءُ وت میر بیت نوں ھمے بزگیں بلوچ پد ءَ پاداں گران کنت ءُ تاں وتی اوشتاتگیں میرءِ ھال ءَ گراں آ روچی آ اتکگ اَت آئی ءَ بازیں مسامانی کرار کرتگ اِت اَنت بلے ھمے بزگیں بزگ وھدیکہ واجہ دوچار کپ ات گوں گڑا تاں ھمے واجہ ءِ سُنٹ آسمان ءَ سر اِنت واجہ نوں پجاہ نیاریت بلے آ روچی واجہ ھمے دِرتہ پُچ ءِ لوگ ءَ اتکگ اَت گڑا آ واجہ ھمے درتہ پُچ ءِ نام یات اَت آئی ءِ لوگ ءِ ڈس ءُ نشان آئی ءِ درستیں چکانی ناماں زانگ ءَ اَت بلے مروچی آئی اسپیتیں کاٹن ءُ سیاھیں چشمک ءَ دِرتہ پُچ بیھال کرت ۔

پر زانشمندیں بلوچ راج

تی ایمنی ءِ زندمان اے وُوٹ پِنڈانی کاٹن ءُ سیاھیں چشمکا گون نہ انت وتی گران بھائیں زندمان ءَ گوں اے بے ایمانیں ووٹ پنڈانی گوں مہ گوازین ات اے ھپتاد سال ءِ گلامی ءِ زندمان تر ءَ ھمے ووٹ پِنڈانی سکین ءَ آھورتگ ءُ گُٹ ءَ لوپ کرتگ وت ءَ بہ جیڑ ءُ وت ءَ بہ پھریز وتی ننگ ءُ ناموس ءَ بہ پھریز۔

راج تپاک بات ءُ ووٹ پِنڈ نیست ءُ نابود بات اَنت

بیگواھیں شبیر ءِ گھار سیما ءِ چیھال

اکیل مراد

دی بلوچستان پوسٹ : بلوچی کالم

درد براتانی ھنچش بنت کہ آیانی بے تاھیری ءِ سوزمان درنگاز اَنت گھارانی بنداتی واھگ ھمیش انت کہ من وتی براتانی سکیاں وتی چماں مہ گنداں ھنچش کہ ھمل ءِ مات گوش ات۔

( شائر گوش اَنت مات منی بزرگیں ھیمھی ءِ توک ءَ نیشتگ اَت آ جنیں چُک ءَ جمبریں ملگور رَستگ اَت گوشتگ اَت مات ءَ پہ وتی ماھیں چم ھُمار شمبے ءُ شانزدہ سر مہ شود براتانی گھار شمبے پہ براتاں وش نہ انت شانزدہ پہ پت ءَ شمبے ءِ روچ ءَ ھمل ءَ شاگے نول کتگ ھمل پہ شاگ ءَ شاگ پہ سبزیں ساوڑ ءَ)

ھمے کوھیں گمانی سگگ ءَ بلوچ چاگرد ءَ ودی بیتگیں بیگواھیں شبیر ءِ گھار سیما بلوچ انت کہ سیما ءُ سیما ءِ کہول ءِ سر ءَ چار اکتوبر دوھزار ءُ شانزدہ ءَ یک فوجی آپریشنی ءِ میان ءَ کپتگ اَنت۔

سیما ویڈیو کلوھے ءِ تہ ءَ گْوش ات تاں ھما روچ ءَ منی برات بلوچ اسٹوڈنٹس آرگنائزیشن ءِ انفارمیشن سیکریٹری شبیر بلوچ پاکستان ءِ فوج ءَ لس مھلوک ءِ دیم ءَ لَٹ شاپ کرتگ ءُ آئی ءِ چم بستگ اَنت۔سیما دیم ءَ گوش اِت کہ شبیر ءِ بیگواھی ءِ وھد ءَ شبیر ءِ لوگی زرینہ ھم جاڑیگ بیتگ ءُ شبیر لشکر ءَ لَٹ شاپ کرتگ ءُ برتگ۔

“اے جار ھما چار کتوبر ءَ رند ءَ بلوچ نودربر گل بی ایس او آزاد ءَ پِرینتگ اَت کہ شبیر تنظیمی کاراں گوں دزبند بیتگ ءُ پاکستان ءِ لشکر ءَ آوار جتگ ءُ برتگ “۔

شبیر ءِ بیگواھی ءَ پد شبیر ءِ لوگ بانک ءِ ھواری ءَ شبیر ءِ گھار ھم کراچی ءَ پہ شبیر ءِ دیم ءَ آرگ ءِ واست ءَ دگانی سر ءَ ملانک بیتگ اَنت۔شبیر ءِ کہول ءِ لوٹ ھمے بیتگ اَت کہ شبیر ءَ اگاں جرمے کرتگ گڑا آئی ءَ پاکستان وتی کانودانی رد ءَ عدالت ءَ بیاریت ءُ سزا بہ دنت۔

بلے پاکستان ءِ کوریں عدالت وتی لوٹانی سر ءَ ھم کار کرت نہ کنت تاں آئی ءَ پاکستان ءِفوج ھما وڑ گْوش ات عدالت ھم ھما کرداں کنت پمیشکا اشی ءَ کوردیمیں” عدالت ” گوش ایں سیما ءَ ھوار بازیں گھاراں پاکستان ءِ انساپ گسانی در ٹُکیتگ اَنت بلے آیانی دپ ءَ چشیں شِرکنیں پَسوے ءِ نہ بیتگ کہ آ بیگواھیں مردمانی کہولاں ایمن کُرت بہ کن آں آیانی دپ ءَ شرمی گپ ءَ ھم وت ءَ تہ ءَ داشتگ ءُ اے گْوشت نہ کرتگ کہ شمے مردم مئے تھاریں کوٹیانی تہ ءَ بندیگ اَنت۔

شبیر ءِ بیگواھی ءَ پد سیما ءِ کِشک ءُ درانی راہ یک اناگہ ءَ مَٹ بیت اَنت سیما دگانی سر ءَ چُوں گنوکانی پئیم ءَ اگول بیت آئی ءِ چَماں درسیں مھلوک ءِ انسانی دراں کار ءَ ایں آ ھمک اسپیت پوشیں مردماں گِندیت ءُ بس یکیں ھمے گپ ءَ پُرسیت کہ منی بیگواھیں برات شما نہ دیستگ؟ آ باریں کَدی وئیل کنگ بیت؟۔

بلے چَم پَچیں زندمان ءِ کوردیمیں انساپکاراں چہ ھمے واک ءَ چہ ھمے ترساں وتی تر ءُ تابانی تہ ءَ کَمی آھورتگ، بیت کنت بیگواھیں براتے ءِ گھارے مارا بہ پُرسیت ءُ ھمے جست ءَ بہ کنت کہ شما درانی دپ ءَ نِندوکیں مردم پرچا بے اُمیت بیتگ اَنت؟

تاں مئے دپ ءَ آیانی پسو مان مہ بیت ءُ ما ھما شرم ءَ چہ دراتک کُت مہ کن ایں پرچاکہ یک زمانگ ءِ پرزانہ نامیں جنک ءِ وتی برات ءِ شوھازگ ءَ دگانی سر ءَ وئیل اَت، آئی ءَ یک پیر مردیں مردے ءِ ھمراھی ءَ گوں دگہ چار گونڈویں جنکوانی ھمراھی ءَ مزن ءِ پندے بُریت سجویں در ٹُکیت اَنت ۔ درسیں درانی تہ ءَ ھما بے ساھیں بُت اِت اَنت آیاں پسو دات کرت نہ کُت پرزانہ ءَ دگانی سر ءِ ترگ یلہ نہ کت ءُ آ تنی وھدی دری دنیا ءَ انساپکارانی دراں ٹکان انت آ گْوش ات بیت کنت ھمے انساپکارانی کوٹیانی تہ ءَ منی برات بندیگ بہ بیت۔

ھمے وڑ ءَ ھمے گنوکیں گھارانی تہ ءَ سیما ھم وتی گران بھائیں وھد ءَ وتی تاسُپیں برات ءِ شوھازگ ءَ دگانی سر ءَ، پریس کلبانی دیم ءَ مُچیانی تہ ءَ انساپکارانی گور ءَ گنوکانی پئیم ءَ توار جنان انت ءُ پرسان انت منی بیگواھیں برات شمے کوٹیانی تہ ءَ بندیگ نہ انت من ھم آئی ءِ چیھالانی درداں گوشدارگ لوٹ تاں گھارے ءَ اے جست مہ بیت تو براتے ءِ درداں گوں شریک نہ بیتگے۔

لَکّو شبیر جان زوت واتر بات ئے

گُنگ ھم گپ کنگ لوٹیت

علی مراد

دی بلوچستان پوسٹ : بلوچی کالم

دل ءَ گوشت گپ بہ کن، بلے من گُنگ اِت آں. گُنگ گپ کُت نہ کنت. بلے مرچی وھد ھم بدل بیتگ اَت۔
گُنگ ءَ زبان رودینتگ ات۔ گپ ھم بندات کُتگ اَت۔
بلے دنیگہ چو ھما چار سال ءِ زھگ ءِ وڈا گپ ھم شر نہ گیشّگ ءَ اِتنت۔ چو گُنگانی ھساب ءَ اَت۔

گُنگ پہ گپ واستہ مدام ھدوناک اَت، پرچہ کہ گُنگ ءَ مدام دُنیا ءَ آ دگہ مردم پہ گپ ءَ دیستگ ات اَنت۔ گُنگ ءَ وتی دل ءِ تُوک ءَ مُدام ھمے مار اِت ءُ جیڑ اِت کہ من پرچہ چو آ دگہ انسانانی وڑا گپ جَت نہ کناں۔

گڑا مرچی گُنگ ءَ کہ اے بے وسی ءُ بزگی ءِ درد مار اِت ءُ وتی راج کہ دیست گڑا مدام ھمے جیڑ اِت کہ من الم گپ کناں۔
چیا کہ اے قوم تھا باز مردم ھست اِت اَنت۔ آھانی زبان پچ اَت بلے پہ گَپ کنگ ءَ تُرسگ ءَ اِت اَنت۔
لھتے ءِ زبان زوراکیں ھاکم ءَ بُرتگ اَت ، لھتے پہ لب ءُ ملام بے توار کنگ بوتگ اِت انت۔ لھتے ءَ مَرگ ءِ تُرس ءَ وتی زبان گُنگ کُرتگ اَت۔ لھتے ءَ پہ کینگ وتی زبان داشتگ اَت ءُ گپ اِش نہ جت۔ لھتے ءِ دل سک مزن اَت بلے گُنگ اِت اَنت۔

من ھم ھمے راج ءِ گُنگاں چہ یکے اِت اَنت۔ بلے من پہ گپ ءِ دربرگ ءِ ھاترا روچ شپاں گوازینگ ءَ اِت اَنت۔ وتی زُبان شوھاز کنگ ءَ پہ جیڑگ ءَ اِت انت کہ من پرچہ گپ نزاناں۔ من پرچہ گُنگ آں؟

بلے 14 مئی ءِ بیگاہ پہ من گُش ئے ھمے ھاترا اتکگ اَت کہ زبان ءَ پچ کن۔ نوں ترا ھم گپ جنگی اِنت۔ گپ کن کہ تئی بے تواری راج ءَ تاوان اِنت۔ من ھم گوشت کہ من گپ کناں۔
مناں مدام ھمے سکین دیگ بیتگ تو گُنگ مہ بو۔ گپ کن۔ بلے مناں ھچ بر اے باوَر نہ بیتگ کہ گُنگ ھم گپ جَننت۔

بلے انسان پہ گپ کنگ ءِ ھاترا مدام جیڑ اِت۔ ھمے جیڑگ آئی ءَ گپ ءِ ھاترا لاچار کنت۔ آ جیڑیت کہ نوں من گپ کناں ءُ پہ مدامی گُنگ نہ باں۔
مرچی ءَ چہ رند پہ گپ جنگ ءَ بندات کناں۔ ہرچی من وت گنداں، وت ماراں، ھمائی ءَ وتی وڑا درنگاز کناں۔ نوں دگرانی مھتاج نہ باں۔
یک رندے من وابے دیست۔ من ءَ وتی مھرواناں گوشت کہ گپ کن۔ کتاب ءَ دیم ءَ بہ کن۔ ھجی کناں کن ءُ واناں کن۔ ہرچی مار ئے نبشتہ کنان کن۔

تنیگہ تئی منزل باز دور اِنت۔ تو اگاں اے گرانیں منزل ءِ شوھاز ءَ پہ بے زبان ءَ سَپر بہ کن ئے ءُ دیم ءَ روگ ءِ جُھد ءَ بہ کن ئے گڑا تو سک باز پشت کپ ئے ءُ تئی مات مدام پہ ترا جیڑیت کہ تو اے دراجیں ءُ گرانیں سپر ءَ بے زبان ءَ چون ھلاس کت کن اِت۔

مات سھب ءِ سرا مدام پاد کئیت ءُ وتی کُل ءِ پیژگاہ نِندیت ءُ چم مدامی راہ اَنت کہ تو کدے کائے کہ من تئی آواز ءَ اِش بہ کناں۔
مرچی من مارتگ کہ من کمو گَپ ھم زاناں۔ روان پہ مات ءَ کہ منی توار ءَ اِش بہ کنت۔ مات گل بہ بیت۔
من گوشت کہ مرچی روان پہ مات ءَ مناں راہ نیم ءَ گشگ بوت کہ تو سبر کن کہ تئی مات ءَ پہ تو کُلوہ ئے دیم داتگ کہ ھنّو میا۔

من پد ءَ واھگ سوڑگ بدل کُرت ءُ وتی ھلک ءَ چہ باز دور یک بزیں کھیری ءِ ساھگ ءِ چیر ءَ سر ایر کُرت ءُ وپت ءُ واب کپت آں۔
منی بازار ءِ مُرگ گریوان اِت انت ءُ اتک انت ءُ بزیں کھیر ءِ شاھانی سر ءَ نشت ءُ پریات ءَ لگت اَنت۔

من چہ واب ءَ بُست کُت تہ دیست کہ مُرگ گشگ اَنت کہ پہ مارا زمین تپتگ۔ گمانی گرانیں بارے مئے کوپگاں دیگ بیتگ۔
من جِیڑ اِت کہ اے مُرگانی پریات مرچی سک برز روگ ءَ اِنت ءُ بلے من زانت کہ اے مُرگانی پریات منا ھمے گشگ ءَ اِنت کہ تئی واستہ تئی میتگ سک ابیتک اِنت ءُ تئی میتگ ءِ دو رُستگیں پل مرچی چہ ترا سندگ بیتگ اَنت۔

تئی مات انگت پہ شمے ودار ءَ کُل ءِ پیژگاہ نِشتگ ءُ مدام چمّے پہ شما راہ ءَ اَنت کہ شُما کدی کائے۔ پرچہ کہ منی مات ءِ چُک درست چہ وتی زمین ءَ دور اَنت۔

مُرگ ھم گشگ ءَ اِت اَنت کہ مات ءِ گم باز اَنت۔ من مُرگاں گوشت کہ شُما مات ءَ منی سلاماں سر بہ کن اِت ءُ آئی ءَ بہ گوش اِت کہ مہ جیڑ۔ تئی نِزوریں بالاد ءِ گم تئی راج ءَ ھم کوپگ چیر داتگ اَنت ءُ پہ ترا جیڑگ ءَ اَنت۔

بازار ءِ دُزیں کُچک آں ھم مرچی مُرگانی پریات اِش کت اَنت شاد ءُ گل کنگ ءَ اِت اَنت۔ پیسر ءَ مھلوک کُچکانی تُرس ءَ لوگ ءَ چہ ڈن گندگ نہ بیتگ اَت۔ بلے مرچی مھلوک ھم ڈنّ ءَ گندگ بوھگ ءَ اِت انت۔

من پد ءَ پہ گپ کنگ واستہ جنزاں بیتاں۔ من کول کت کہ نوں من تاں ھما وھد ءَ گپ کنگ ءَ بند نہ کناں۔ کہ من واتر مہ کناں۔ چو دُنیا ءِ آ دگہ انسانانی وڑا ایمنی ءُ آسودگی ءَ مہ ننداں ءُ وتی راج ءَ آجوئیں زندگی ئے مہ دیاں۔

 سی و یک مئی یک دردناکیں روچے اَت 

نبشتہ: ساچان بلوچ

دی بلوچستان پوسٹ : بلوچی کالم

بلوچ راجدپتر ءِ تہءَ مردم ءَ را بازیں سر ءِ گندگ ءَ کئیت کہ آهاں  بلوچستان ءِ کوہانی توکا وتی چم پچ کُتگاں ءُ بلوچ گلزمین ءِننگ ءُ ناموس ءِ رَکّینگ ءِ جُهد کُتگءُ وتی نُگرہیں زند ندر کُتگ انت، همے نرمزاں چہ یکے یوسف عزیز مگسی اِنت،

واجہ یوسف عزیز مگسی بلوچستان ءِ پدمَنتگیں دَمگ جهل مگسی ءَ 1901 ودی بیت،اے وهد ءَ همک نیمگ ءَانگریزانی راج اَت،انگریز ءِ گلامی ءَ بلوچان ءَ وتی دامن ءَ بستگ اَت، نواب یوسف عزیز مگسی بلوچستان ءِ همے جاورانی تہ ءَ وتی سر چست کُت ،آئی ءَ را گلامی ءِ زند ءَ  مارِشتءِ دات،واجہ ءَ را سِلّیں گُلامی ءِ زند ءَ سک باز سان کُت،آئی ءَ همے مار اِت کہ بلوچ  گلامی ءِسانکلاں بہ پروش اِیت ءُ آجو بہ بیت،1920ءَ یوسف عزیز مگسی ءَ ”انجمن اتحاد بلوچاں”  بُن هشت ایر کُت پدا همے گل ءِ کُلیں ذمہ داری واجہ گون ات انت،بلوچ سیاست ءِ بندات چمدان چے بیت ءُ مرچی  بلوچستان ءِ تہءَ سیاسی صورتحال اے رنگ ءَ اَنت ایشی ءِ بندات یوسف عزیز مگسی ءِسیاسی سنچءُ زانت ءَ چہ بوتگ،آ یک وتواجہیں اِستان ءِپلہ مرز اَت، یوسف عزیز مگسی عظیمیں انسان ءِ اَت، آئی ءِ راجی اپروچ  بلوچ راج ءِ واستہ یک چراگ ءِ جوڑ بوت ،مشعل ءِ راه جوڑ بوت،آ ایّوک اَت،ایوک ءَ تاریخ ءَ را دگہ رنگ ءِ دات ءِ، یوسف عزیز مگسی صحافتی پڑا پُشت ءَ نہ کِنز اِت،جوانیں اهوالکار ءِ اَت، آئی ءَ میر عزیز کرد،امین کھوسہ،ملک فیض محمد یوسفزئی،ءُ محمد حسین عنقاءَ  دگہ سنگتاں گوں هوار بلوچ راجی سوچ ءَ را نوکیں دْروشم ءِ دئیگ ءِ واستہ صحافتی پڑا جوانیں رنگ یے ءَ کار کُت،نواب یوسف عزیز مگسی ءُ آئی همراهاں 1928ءَ اخبار بلوچستان جوڈ کُت، ایشی ءَ پد  لاہور ءَ چہ “آزاد” ءُ کراچی ءَ چہ  وت ءُمحمد حسین عنقاء اخبارالبلوچ جوڑ کُت، همے وهدءَ هالتکاں چہ سک باز سیاسی سوچ گیش بوت ءُ بلوچ ورنا میزان میزان ءَ سیاسی پڑا آیان بوت اَنت،نواب یوسف عزیز مگسی ءَ وهدیکہ نوابی تاج  دئیگ بیت واجہ تاج ءَدور دنت وتارا یک بلوچ پُسّگ ءِ بستار ءَ بلوچ راج ءِ آجوئی ءِ واستہ انگریزانی  دیم ءَچو بولان ءِ کوهےپئیم ءَمِک کنت،یوسف عزیز مگسیءَ بلوچ مهلوک الم یات کنت پرچاکہ آئی ءِ زند ءِ همک لمحہ بلوچ راج ءِ آجوئی  ءِ واستہ کرتگ  انت،واجہ یک کاملیں مردم ءِ اَت،شاعر ءِ اَت،ادیب ءِ ات،لیڈر ءِ اَت،واجہءَ  همک پڑا بلوچءِ توار چست کُتگ،واجہ بلوچ راجی زرمبش ءِ جوڑ کنوک اِنت،همے سَوَب ءَ یوسف عزیز مگسی 1929ءَ فریاد بلوچستان  ءِ عنوان ءَ چہ یک مضمون ءِ نبشتہ کنت ءُ روزنامہ مساوات لاہور ءَشنگ کنگ بیت، همے مضمون ءِشنگ بوهگ ءَ پد برصغیر ءِ مردمان ءَ بلوچستان ءِ جاور معلوم بیت کہ بلوچستان ءِ تہ ءَ انگریز ءِ زلم ءُ جبر گندگ ءَ کاینت،انگریز چونیں جبر کنگ ءَ اِنت، گڈاں همے مضمون ءِ سَوَب ءَ یوسف عزیز مگسی لاهور ءَ آیگءَ  بیت دیم پہ سبی ءَ،واجہ گِرَگ بیت، واجہ 1930ءَ جیل کنگ بیتءُ واجہ 10هزار ءِ جُرمانہ کنگ بیت،جیل ءِ دَرآیَگ ءَ پد واجہ ءَ “شمس گردی “ءِ عنوان  ءَ چہ یک پمفلٹ ءِ جاری کنت، ایشی تہ ءَ ریاست قلات ءِ وزیراعظم ءِ ظلم زیادتی دیم ءَ آرگ بنت،همے پمفلٹ  بلوچستان ءِ تہ ءَ کلیں دَمگ ءَبہرءُ بانگ کنگ بیت ،اے هما وهد اَت بلوچستان ءِ تہ ءَ سیاسی چست ءُ ایرانی سرا پابندی اَت،همے پمفلٹ ءِ سَوَب ءَ انگریز حکومت ءَ یوسف عزیز مگسی ءَ را لندن ءَ دیم دات تاکہ بلوچ راج ءِ محکومیت ءُ مظلومیت ءَ فراموش بکن،وتی راه ءَ چہ پد بِہ کنِزیت،بلے یوسف عزیز مگسی لندن ءَ هم وتی جُهد ءَ  برجاه داریت،1933 جهل مگسیءَ یک وانشتگاه ءِ بُن هشت ءَ ایر کنت آئی نام اِنت جامعہ یوسفیہ، اے وانشت گاه هزارنی هساب ءَ ورنا زانت دربرنت،همے سَوَب ءَ نودربران ءَواجہ گُشیت:

شعاع علم سے روشن کروتم اپنے سینے کو

تمہیں ہے ڈهونڈناک گمشده خزینے کو

عزیزی جامعہ ہے درحقیقت رونق نایاب

کچه اس کے سامنے سمجه قارون کےخزینےکو

نہ جانے پائے ہاتهوں سے ذرا ہوشیار رہنا

کہ وه انمول صنعت ہے اسے اچهی طرح سیکهو

همے وانگ جاه ءَ بازیں ورناه ءَوتی وانگ ءُزانگ دربُرت،بازیں ورناهاں همےوانشت گاه ءَعلمی خوراک دربرت، وطن ءِ مہر یوسف عزیز مگسی ءِ دل ءِ تہ

همنچو  گیش اَت آ وتی شعر ءِتہ ءَ گوشیت،

کہ اپنے ملک داغ غلامی دهوکے چهوڑونگا

بلوچستان کوآزادی کی مے پلواکے چهورونگا

اس طرح اس نظم میں آگے کہتے ہیں 

میں پهر بگڑی بلوچستان کی سواکے چهوڑونگاں

میں پهر اعلان کرتا ہوں اقرار کرتا ہوں

میں اپنی بات پر پهر یوسفی اصرار کرتا ہوں 

کہ اہل وطن جس وقت تم مجه کو بلاؤگے

مجهے سرباز اردیکهو گے مجهے جانباز پاوگے

همے شعر تہ ءَ واجہ وتی سرڈگار ءِ مہراں دراَنگاز کنت بلے افسوز کہ یوسف عزیز مگسی ءَ وهد ءَ موه نہ دات،واجہ وتی کسانیں زند ءِ تہ سک باز کار کُت،واجہ بلوچ نیشلزم ءِ فاؤنڈر اِنت،واجہ یک کاملیں راهشون ءِ اَت ،

سی و یک مئی 1935 شال ءَزمین چنڈه چیر تریت ءُشهید بیت،بد بهتیں بلوچ راج یک راهشونے ءَ زبہر بیت۔

بہ جیــــڑ کہ جیڑگ الم اِنت

نبشتہ کار ! زڈ جی دشتی

کے ءَ پہ بہ جیڑیں ،
ما بہ جیڑیں پہ راج ءِکُل شهیداں ، بہ جیڑیں پہ راج ءِ شهیدیں سُوهو اں ،
کہ آ شهیدانی کار چے بیتگ؟
چے پہ راج ءَ ندر کتگ اِش؟آهاں چتو وتی زندمان گوازینتگ ،
بیا اِت کمّو جیڑ یں ءُ چاریں کہ بلوچ ماتاں پہ چیا وتی بچ پہ راجءَ ندر کُتگ اَنت ۔

بیا چاریں کہ شہید گلام مھمد ءَ پرچا وتی جان پہ راجءَ داتگ واجہ شہسوارءَ وتی ورنا ایں بچ اسلمءَ ھوار چار بچ پہ بلوچ راجءَ پرچا ندر کُتگ ڈاکٹر اللہ نزر ءِ ماتءَ پرچا وتی دو زہگ پہ وتن ندر کُت شہید چیرمین دوست مھمد گو وتی ورنائیں زھگ تاہر جانءَ پرچا پہ کومءَ ندر بیت ڈیرہ بگٹیءَ بگر دان مندءُ دشت ءَ ھزاران بلوچ پسگاں پرچا وتارا شھید کنائنتگ ۔

اَنچوش کہ ما درست سرپد ایں کہ مارا گلزمین ءِ هست ءُ ما یک گران بهائیں مڈّی ءِ واهند ایں مارا یک گُلیں راجے هست ـ بلے مرچی مئے سرزمین دژمن ءَ وتی ایردست جوڑ کتگ ءُ مئے گلزمین ءِ سر ءَ واجهی کنگ ءَ اِنت، مارا آئی ءَ وتی گلام جوڑکتگ ، بلے بلوچ راج گلامی نہ مَنّگ ءَ اِنت ءُ نہ منّ اِیت بلوچ راج گلامی ۔

هاں ،نی هما سُوهو هما تنگویں بچ چتو شهید بیتگاں ؟
نی بہ جیڑیں آ سُوهو کہ شهید بیتگاں پاکستانی ریاست ءَ آ شهید کتگ اَنت ، آ پاکستانی ریاست ءِ دیم ءَ دیوال ءِ بیتگ اَنت پاکستانی ریاست ءِ هما راه ءِ دیما ڈنگر بیتگ اَنت پاکستانی ریاست ءَ وتی راه ءِ ساپ کنگ ءِ واستا آ شهید کتگ اَنت۔

آهاں وتی هکّ ءِ گپّ جتگ ءُ گلامی نہ منّ اِتگ ، آ هاں وتی راج آگاه کتگ کہ مارا بهشتیں سرزمینیں هست ءُ مارا یک بلاهیں مڈّی ءِ هست ، پاد ءَ اِت کل راج مئے همراه بہ بئیت ،
آهاں پہ وتی هک ءِ واستءَ توار چست کتگ ءُ گلزمین ءِ آجو کنگ ءِ تلب کتگ آ مرچی پاکستانی ریاست ءَ شهید کتگ اَنت ۔

من اشی ءَ گمیگ نہ آں کہ مئے سُوهو شهید بیتگ اَنت ، اَنچوش کہ شهید گلام مھمد ، شهید لالا منیر ، شهید شیر مھمد ءُ شهید ڈاکٹر منّان ءُ شهید چیرمین دوست مھمد شہید رزا جہانگیر ،امداد، عارف نور ءُ دگہ بازیں بلوچستانءِ شہید ، کہ آ هاں وتی هکّ لوٹ اِتگ آ شهید بیتگ اَنت ، بلے من دلجم آں کہ هزار گلام مھمد دگہ اتکگ هزار شیر مھمد دگہ اتکگ من دلجم آں کہ انگت کیت ، اِے گپّ ء‍َ پاکستانی ریاست شر بہ پهم اِیت کہ هزار سر روت هزار کیت بلے بلوچ راج پد نہ کنز اِیت ، پہ تمردی دیم ءَ جنزان اِنت ،بلوج راج داں وتی منزل ءَ سر نہ بیت آ پدا پُشت ءَ نہ چار ایت ۔
بیا اِت ما هم هما شهیدانی رندپداں بہ گر ایں ، وتی توار ءَ چست بہ کن ایں پہ گلزمین پہ وتی بزّگیں راج ، ما وتی بزّگیں راج ءِ لاچاری ءَ بہ پهم ایں ءُ زالم ءِ هلاپ ءَ پاد بیا ایں مئے سر ءَ ھلوپَگ “فرض” ایں کہ مئے هکّ ایں ۔

اَنچوش من یک کتابے ءَ وَنت ،
مئے( نبی پاک مھمد صلّی اللّہ علیہ ءِ وسلّم ) اَرز کنت کہ هما کومے سر ءَ کہ آ ریاست زلم کنت اِنت آ کوم باید پاد بئیت زالم ءِ هلاپ ءَ جَنگ بہ کنت آئی ءِ هکّ اِنت آئی ءِ سر ءَ پرز اِنت ،
مئے لهتے نوجوان اَنچوش واب اَنت هاموش اَنت بےسما اَنت کہ هچّ ءَ سهی نہ اَنت ،
او مئے راجءِ گلیں ورناهاں درپشوکیں چراگاں واب مہ بئیت آگاه کن اِت وت ءَ کہ دژمن اتکگ مئے ونگ ءَ سوار اِنت مارا انگت سمانیست ،
ما بہ جیڑ یں پہ تپاکی بہ جنز یں پہ شهیدانی گلیں راه ءَ پہ آجوئی ۔

تپـــــاکی آجوئی ءِ مانزمان اِنت
بلوچستان آجو بات