TBP Balochi

انقلابی خدا چی گویرا

تحریر: سنگر ءِ استال بلوچ

دی بلوچستان پوسٹ 

ہمک بنی آدم کہ دنیا ءِ چاگرد ءِ تہا کیت وتی سپر ءَ بندات کنت گڈا ہمے کسانی ءُ نادانی ءِ وہد پہ آئی آجوئی شات ءُ وشی ءِ وہد بنت کہ ءَ پہ نادانی ءُ وشی گزراں ایش کنت، پدا ہما بنی آدم وتی چاگرد ءَ چہ درا پنت اں زوریت ءُ پہ وت ءَ راہ ءِ شوہاز ایت۔ انچو کہ شما سرپد ایت کہ یک اسلامی چاگرد ءِ تہا ہمک مردم ہمی لوٹیت کہ ہما چاگرد ءِ ملا ءُ مولوی آنی وڈا یا ہما وانی گپ آنی وڈا وتی زند ءَ گزراں پکنت، یا یک نہ وانندہ ایں چاگرد ءِ تہا بیچار وانگ ءِ واہگ ایش باز کم بیت پرچہ کہ ہما بنی آدم چہ وتی چاگرد ءِ مہلوک ءَ سبق زوریت ءُ ہما وانی وڈا وتی زند ءِ چاریں روچاں تیلانک دنت، ءُ وانندہ ایں چاگرد ءِ تہا مدام بنی آدم ہمی لوٹیت کہ بوانیت پہ وت ءَ چیزے پکنت اگاں نہ پشت ءَ پش کپیت۔

چی گویرا ہم وتی چاگرد ءِ مردم آنی وڈا وانتگ ءُ ڈاکٹر ای بوتگ وتی ہما چاگرد ءِ مردم آنی وڈا وش ءُ وشحالیں زند ءِ گوازینگ ءِ لوٹوک بوتگ پرچہ کہ چی گویرا ءِ چاگردءِ تہا وشی بوتگ، ظلم ءُ زوراکی نہ بوتگ ۔

چی گویرا 23 سال ءِ عمر ءَ گوں وتی دوستیں سنگت Alberto Granado ءَ پرپٹ ءِ سپر چہ Argentina ءَ بندات کنت، ہمے سپر ءِ تہا بازیں جاگہ اں بزگ ءُ لاچاریں مردم گندیت ۔ انچیں بزگ کہ communist بنت ،لاچار ءُ بے وسیں مردم کہ ظالم ءِ زوراکی ءِ ھلاپ ءَ جہد کنوک بنت۔

چی گویرا ہمیں بزگ ءُ لاچار آنی بزگی ءَ ماریت ءُ ایشانی ہمدردی ءَ کنت۔ چی گویرا گوں فیڈل کاسٹرو ملاقات بیت کہ فیڈل کاسٹرو communist party ءِ سر کماش بیت ءُ کیوبا ءَ چہ ظالم ءُ زوراکیں Fulgencio Batista ءَ رکینگ لوٹیت۔ چی گویرا گوں فیڈل کاسٹرو کیوبا ءِ آ جوئی ءِ جنز ءِ بار بیت ءُ وتی شپ روچی خدمت سر انجام دنت. 1959 ءَ فیڈل کاسٹرو سوبمند بیت ءُ کیوبا ءَ یک کمیونسٹ ریاست ءِ جوڈ کنت۔

کیوبا ءِآجوئی ءَ رند چی گویرا 1966 ءَ کیوبا ءَ یلا کنت Bolivia روت پہ بزگ ءُ مظلوم آنی کوپگ بوھگ ءَ ، ہما وانی آجوئی جہد ءِ بہر ءِ بوئگ ءَ ۔ چی روان بیت گوں وتی جنگول ایں سنگتاں پہ آجوئی ءِ وشیں ءُ شادیں روچاں جنگ ءَ دیما بارت۔ 1967 ءَ Bolivian Army ڈاکٹر چی گویرا ءَ جنگ ءَ زدگ بوھگ ءَ پد دست گیر کنت ءُ وتی کید ءُ بنداں بند کنت۔ 9 Oct 1967 ءَ چی گویرا شہید کنگ بیت، ظالم ءُ زوراک نوں پہ وشی وتی روچاں گوازینت کہ آیاں وتی ملکلموت بزاں کہ چی شہید کُتگ۔

چی گویرا انسان دوستی ءَ ، بزگ آنی بزگی ءَ گوریلا جوڈ کرت۔ وتی چاگرد ءِ تہا بزاں Argentina ءَ چی گویرا ڈاکٹری ہم کرت کت ، وتی زندگی ءِ گوں وتی روچان گوزینت کُرت۔ چی گویرا کیوبا ءِ آجوئی ءَ پد گوں وتی لوگ بانک ءُ چکاں وشیں زند ءِ گوازینت کرت، بلے چی گویرا ءَ مظلوم آنی دوستی چہ وتی چک ءُ وشیں زند ءُ دوست تر بوتگ۔ ہمی واستہ چی وتی چکانی سرا وتی آخری خط ءَ گشیت۔

“ دنیا ءِ تہا کجا مظلوم ایں مردم ءِ ہبر بوت ، آئی سرے ظلم ءَ وتی ظلم بے مار ایت ہما وانی مدد ءَ الم پکن ایت”
من ہمے واستہ چی گویرا ءّ انقلابی خدا لیکاں کہ چی گویرا ءَ مظلوم آنی پکر ءُ گم چہ ہما مظلوم آنی خدایاں ہم گیش تر پر بوتگ۔
چی گویرا دنیا ءِ درا ایں مظلوم آنی پکر کُتگ، مظلوم آنی ہمراہ داری ءِ کُتگ۔ مرچی منی وڈیں مظلوم ءِ ہم چی گویرا ءِ نامہ نبشتانک ءِ نبشتہ کنت ءُ ہمی ماریت کہ چی گویرا ہمک مظلوم انت ، چی گویرا ہمک جنگول انت ، چی گویرا ہمک ہما مظلوم انت کہ فوج ءِ ٹارچر سیلاں ظالماں بیم دنت۔

چی گویرا ءِ کامریڈ مدام ظالم ءِ زوراکی ءَ پروشنت ءُ وشیں باندات پہ وتی چاگرد ءَ کار انت، سر دیاں ، قربان بنت ریحان جان، چیسل جان، سلمان جان ءُ ڈیھ ءِ ہمک شہیدانی رنگ ءُ دروشم ءَ وتی سرا قربان کناں اَنت ءُ پیداک انت۔ چی گویرا ءِ کامریڈ ہمک کوہ ءُ گر ، ہمک سنگر اں است انت پہ دشمن ءِ پروش ءَ ،پہ وتن مادر ءِ آجوئی ءَ مدام چو گرندی جمبر اں دشمن ایش بے وار کُتگ انت۔

زندگ باتاں جنگول، زندگ باتاں آجوئی ءِ لوٹوک، زندگ باتاں شیریں نرمزار، زندگ باتاں چی گویرا ءِ ملیں سرمچار۔

ارسطو

ڈاکٹر جمیل جالبی

رجانک : شھید رحمان عارف گوادر

پولکار : اصغر وفا

ارسطو ماں دنیاءِ تاریخءَ یک ھنچیں نام ایت کہ تا دنیا است اِنت آئی نام است اِنت ارسطو اَچ حضرت عیسئی ءِ ودی بیگءَ 374 سال ساری چہ ایتھنزءَ دوسد میل گوریچانی نیمگا اسٹاگیرءِ ھندءَ ودی بوت آئیءِ پت یک نامدارءُ ازت مندیں مردمے اَت ءُ مقدونیہ ءِ بادشا ایمن ٹاسءِ شاہی تبیب اَت پتءِ واھگ سلاہ ءِ پدا ارسطو ءَ کسانیءَ دواءُ ارو بزاں تبءِ علم در برت ءُ درمانانی چکاس ءُ چکءُ تان ءِ وھدءَ گوں پتءَ ھورءُ ھمراہ اَت پرے سوبءَ پٹءُ پول ءُ چکاسءِ ھیلءُ عادت آئیءَ چہ کسانیءَ گون اَت وھدے ھژدہ سالءِ بوت تہ ایتھنزءِ شہرءَ اتک ءُ چہ افلاطونءَ فلسفہءَ علم ئی ونت بیست سالءِ سندءَ آئیءَ فلسفہ علم در برت آئی عقلءُ پہم انچو شر اَت کہ افلاطونءَ آئیءَرا عقلءِ کلءِ نام دات گوں کتاباں آئی ھبءُ واھگ انچو باز اَت کہ ھما زمانگءَ کہ کتابانی چھاپءُ شنگ ءِ وسیلہ نیست اَت آئی لوگءَ ھنچو کتاب است اَت کہ پورہیں ایتھنزءَ دگہ کسی گورءَ نیست اَت افلاطون ءَ آئیءَ وانگءِ ھب ءُ واھگ ءِ سوبءَ آئیءِ لوگءَ را وانوکءِ لوگ نام بستگ اَت .

وھدے سکندر اعظم سیزدہ سالءِ بوت تہ آئیءِ پت شاہ مقدونیہ فلپ ءَ وتی بچ ءِ وانینگءِ زمہ واری ارسطوءَرا دات پتءِ مرکءَ پد وھدے سنکدر اعظم آئیءِ جاہءَ بادشاہ بوت ءُ چہ وتی فوجی زورءُ کوتءَ سرجمیں دنیاءِ سرا نوکیں نکش ئی ایر کت اَنت تہ چہ وتی استاد ارسطوءَ بہیال نہ بوت .

ارسطوءَ پنجاہءُ سئے سالءِ عمرءَ لائی سی یمءِ نامءَ یک اسکولءِ پچ کت بندرءَ اے یک سائنسی علمانی یک وانگ جاہے اَت کہ ماں ایشیءَ مکتبیان ءَ سائنسءِ بازیں برانچ فلسفہ لبزانک ءُ ایدگہ علمانی بابتءَ وانینگ بوت .

323 ق مءَ سکندر اعظم جوانسالیءَ بیران بوت آئیءِ مرگءَ پد ماں سرجمیں یونانءَ ڈاہءُ شور چست بوتنت ایتھنز جتا بوت رند ترا جاور انچو مانگیش اَتنت کہ ارسطو ءَ پہ ناالاجی ایتھنز یلہ دات یک سالےءَ رند بزاں 322 ق مءَ آ بیران بوت ھمے سالءَ ڈیموستھینزءَ زھر تنگ اِت ءُ وتارا سکٹ کت ارسطوءِ باروا گشگ بیت کہ آئیءَ سدانی ھسابءَ کتاب ءُ تاکبند نویستگ اَنت بازیں نویسکارانی گشگ ءِ پدا آئی ءِ نویستگیں کتابانی ھساب یک ھزار اَت یک ھبرے البت ثابت اِنت کہ آئیءِ نویستگیں کتابانی مزنیں بہرے گار بوتگ ءُ پہ ما سر نہ بوتگ پدا ھم منطق سائنس فلسفہ اخلاقیات ءُ سیاستءِ بابتءَ آئیءِ بے ھسابیں کتابءُ نبشتانکاں ابید گشتانکءِ ازمءُ بوطیقاءِ کتاب پہ ما سر بوتگ اَنت کہ پہ نوکیں دنیاءَ آئیءِ داتگیں بے مٹیں ٹیکی ھساب بنت پہ نوکیں دنیاءَ ارسطوءِ یک مزنیں سوگاتے ایش اِنت کہ سائنس فلسفہ منطق ءُ ایدگہ علمانی تکءَ آئءَھمنچو لوزءُ اصطلاح جوڑ کتگ کہ مروچی دوھزار سالانی گوزگءَ رند ھم آئی کدرءُ اھمیت برجاہ اِنت ءُ ھرجاہءُ ھرکجا کارمرز بنت بوطیقا ءِ تہا لہتیں ارسطوءِ نبشتانک مروچی ھم ھنچو پراثر ءُ کارآمد اَنت انچو کہ ھما دورءَ بوتگ اَنت بلے اے ھبر پہ ستک ءُ راست گشگ بوت نہ بیت کہ بوطیقا ءِ ھمے رنگ کہ مروچی است اِنت ارسطوءِ جندءَ ھمے وڑا نویستگ یا آئی ءِ نوشتہانی مجگ اِنت کہ رندیگاں نویستگ اَنت .

1494ءِ سالءَ جیور جیو ولاءَ ایشیءَ را چہ عربی زبانءُ لاطینی زبانءَ ترینت یونانی زبان اسلی رنگ اولی برءَ 1508ءَ شنگ بوت اے وھداں ارسطو ءِ مرگ ءَ یک ھزار سال گوستگ اَت بوطیقا ءِ اولی تنقیدی ایڈیشن 1548ءِ سالءَ روبورٹیلیءَ ٹہینت ءُ شنگ کت بوطیقا ءِ تہا نوشتہ ءِ ھما یک شلیءُ ترتیب گندگا نیت کہ آ ارسطوءِ ایدگہ کتاب ءُ نبشتانکانی تہا گندگ بیت بلے ایشیءِ تہا شائری ازمءِ یک سرجمءُ برجمیں لیکہءِ است اِنت باز نگدکارانی گشگ اِنت کہ بوطیقاءِ تہا وتی استاد افلاطونءَ راشائری ازم منتگ ءُ آئیءَ افلاطونءِ اے گشتن ھم در کتگ کہ ایشیءَ پد آئی شائر اچ وتی بے دروریں جہموریہءَ در کتگ اَت ایٹکنزءِ گشگ ایش اِنت کہ افلاطون ءَ کسمانک ، ڈرامہ ، ءِ سرا پرے ھاترا ایراد گپتگ ءُ ایشی ءَرا رد کتگ کہ ایش انسانءِ زانتءُ پہمءَ نزور کنت ءُ آئی ءِ لیکہ ءُ پکرءَ شنگ شانگ کنت بلے ارسطو ءَ گشتگ کہ اے ازم انسانءِ پہمءَ جوان ءُ پرائیءِ ردومءَ المی اِنت آئی گشگ ایش اَت کہ کسمانک ءُ شائری اسلءَ انسانی پہمءُ سنچءِ کھتارسس .katharsis ءَ کنت بوطیقا ءِ تہا کھتارسسءِ بابتءَ گشگ بوتگ ءُ مروچی ھمے ھبر دراہیں جوانیں لبزانکی رھبندے ءِ بستار داروک اِنت ٹریجیڈی ءِ لوٹ ارواہءِ تاھیر اِنت ٹریجیڈی ءِ کسہ ارواہءَ ژامبلین ایت ترسءُ بیم ءِ جبزگاں ھنچیں ھندےءَ سر کنت کہ آ ایوکا دم نہ برنت ءُ ھلاس نہ بنت بلکیں امیت ءُ توکلءِ دروشمءَ زاھر بنت کتھارسس ھمیش اِنت بوطیقا ءِ سرجمیں نوشتہ مارا سر نہ بوتگ اَنت گیشتر ھما بہر کہ آئیءِ تہا ارسطوءَ کامیڈیءِ باروا ھیال درشان کتگ اَنت گار اَنت بوطیقاءِتہا یک جاہے نبشتہ اَنت کامیڈی باروا من پدا گپ جناں چریشیءَ پدر اَنت کہ ارسطوءَ ایوکا ٹریجیڈی سرا نہ بلکیں کامیڈی بابتءَ ھم ھیال درشان کتگ اَنت بوطیقاءِ تہا ارسطوءَ گیگان ، نقل کدرت شائری ءِ مجگ شائریءِ رنگ ٹریجیڈی ءِ راھبندءُ ایدگہ سیاھگانی بابتءَ تران کتگءُ شائری ءَ را یک جہان گیریں آفاقی لیکہ یے شون داتگ ارسطو ازمءِ یک شلیءِ سرا زور دنتءُ گشیت کہ زمین ءَ سرجمیءَ یک شل بوگ لوٹیت آئیءِ ھرچ کسہءُ ردءُ بند ھنچو بہ بنت کہ اگن چی ایشاں یکے کمو گستا دارگ بہ بیت یا کشگ بہ بیت تہ یک شلی پشت مکپیت پرچے کہ اگں چہ چیزےءِ بوگ یا نہ بوگ ءَ ھچ فرقے میئت تہ ایشی ءِ مانا ایش اِنت کہ آ چیز ءِ بہہ زلورت نہ بوتگ گشگ ءِ مکسد ایش اِنت کہ بوطیقا ھما درستیں لیکہانی بنزہ اِنت کہ آ مروچی ھم ھما پیمءَ برجاہ اِنت دومی ارسطو ءَ یونانی لبزانکءِ باز تہر ءَ جتا جتاہیں رھبند ٹاھینت اَنت چریشاں روبرکتی کلاسیکل شائری ءِ بنیادی رھبند جوڑ بوتنت ۔

ھلاس

زبان دوستی ءِ سیاست

حکیم واڈیلہ

دی بلوچستان پوسٹ

چوناھا چاگردی رسانکدراں روچے مردمے کیت ء شنگ کتگیں پوسٹانی چیرءَگپ کنت، بھتام جنت، شگان جنت، ایراد گراِیت، تھلیں گپ جنت، مردمءَ رد ءُ بد گُش اِیت ۔ مردم ھمک مردمءِ ھمک گپءَ پسو ھم دات نہ کنت۔ بلے لھتیں مردمانی گپ آیانی کمنٹ، آیانی تہءَ نبشتگیں ھیال بد نیتی اگاں کارھرابیءِ نیتءَ نہ بنت۔ البت لوٹ اَنت کہ جوانیں ءُ شریں راہ شوھازگ بہ بیت۔ پمیشکا آیانی ھبر کنگءِ وڑ کمو ترند گندگ بیت ھما دمانءَ مردمءَ بیت کنت مردمانی ھبر دوست ھم مہ بنت بلے آ گپانی تہءَ راستی گندگ بیت۔

اے گپ ءِ تہءَ ھچ شک نیست کہ داں وھدیں مردم وتی زبانءَ گپ مہ جنت، نبشتہ مہ کنت، وتی زبانءَ وانگءِ مِھر ودی مہ کنت۔ زبان دیمروی نہ کنت۔ وھدے زبان دیمروی نہ کنت چاگرد دیمروی نہ کنت۔ چاگردی دیمروی کہ اوشتءِ آماچ بیت گُڑا بزاں تئی آجوئی، وت واجھی، راجدپتر درس بے معنی بنت۔ پرچا کہ زبان راجی ھستی ءِ پجار اِنت۔ ھمے رنگءَ مئے زبان ھم مروچی زدگ اِنت ۔ یک نیمگے غلامی ءِ بستگیں سانکلاں بندیگ کُتگ۔ مئے زبان مئے سرڈگار ءِ وانگجاھاں وانینگ نہ بیت۔ زبان کہ وانگجاہ ءَ وانینگ مہ بیت بزان آ زبان چوناھا تاوانبار بوان اِنت ۔ بلئے چہ زوراک ءَ گلگ ھم کنگ نہ بیت کہ آئی ءِ مول و مراد ترا، تئی زبانءَ ءُ تئی ھستیءَ سرجم ءَ ھلاس کنگ اِنت۔

دومی نیمگءَ بلوچ راجی جھدءَ ھواریں سیاسی گل اَنت کہ چَہ آیانی مستریں زمہ واریاں یکیں ھمیش بیت کہ وتی زبانءِ دیمروی ءِ ھاتر ءَ کار بہ کن اَنت۔ بلوچ راجءَ ھاسیں وڑ ءَ بلوچی ءُ براھوئی وانگ ءُ نبشتہ کنگ ھیل دئیگ ءِ زمہ واری ءَ بہ زور اَنت۔ دانکہ ما گوں وتی الس ءَ ھمراہ بہ بَہ اِیں ءُ بہ جنز اِیں ۔ بلئے سیاسی گل تھنا اے کاراں کُرت نہ کن اَنت ۔ آیاں زبانزانت ، شاعر، کواس، زانتکاریں مردمانی رھشونی ءُ کمک ءِ پکار بیت۔ بلئے مئے گور ءَ یک وتسریں کشکے کَشگ بوتگ کہ درستیں کارانی زمہ واری لھتیں مردمانی سرءَ دیگ بیتگ۔ نوں اگاں یکیں مردم یکیں وھدءَ، درستیں کارانی تہءَ دست مان کنت کار الم ھراب بنت ءُ دیمروی آرگ نہ بیت۔ ما بائد اِنت سرپد بہ بَہ اِیں کہ مارا کارکنوکیں مردم کمک کنگی اَنت، سکین دیگی اَنت، الم جاھے رد بنت ایراد ھم گرگی اَنت۔ بلئے تھنا ایراد گرگ کاراں دیما نہ بارت پد ءَ مئے رویہ جاورانی پجیگءَ مٹ بنت۔ زیک یک مردمے ءِ ھمیں کار من ساڑاتگ بلئے مرچی من ءُ آ مردم وش نَہ اِیں ھما یکیں کارءَ ایر جن آں کلاگ بند آں۔

منی گمان ءَ سال دو ھزار نو اگاں دہ ءَ کراچی پریس کلب ءِ دیم ءَ ماتی زبانانی میان اُستمانی روچ ءِ درگت ءَ زھرشانی یے کنگ بیتگ اَت کہ آئیءِ جار بلوچ زبان دوستاں جتگ اَت۔ بژن کہ آ روچی پریس کلب ءِ دیم ءَ ھسابی مردم اوشتوک اَت اَنت ھمے مردمانی تہءَ اُستاد شھید صباہ دشتیاری ءُ ڈاکٹر ناگمان ھم ھوار اَت اَنت۔ ما چُش کہ ھمے وھدءَ زرمبش ءُ دگہ ادبی کارانی تہءَ نوک دست مان کُتگ اَت پمیشکا گون کپت اِیں۔ ھمے زھرشانی ءَ دو نعرہ منا یاد اَنت یکیں ماتی زبانءَ وانگ مئے بُنکی حق اِنت، دومی براھوئی ءَ لمئی زبان اَٹ خواننگ ننا بنیادی حق ءِ(بوت کنت براھوئی رد نبشتگ ) ۔ ھو کہ آروچی سیاسی مردم سیاسی گل جوانیں رنگی ءَ گون نہ اَت اَنت بلئے زبانزانت ، شاعر ، ادبی سنگتانی مستریں بھر ھم گندگ بوگ ءَ نہ اَت۔ پدءَ اے تھنا یک درورے، چُشیں بازیں درور ھست کہ کار کنگ ءِ باریگءَ زبان ءِ پِڑ ءَ بور تاچوکیں سنگتاں نیمون کُتگ۔ کار کنوکیں مردماں وتی کار ھم کتگ اَنت چُش کہ استاد صباہ دشتیاری ءُ آئیءِ ھمراھیں سنگتاں، لائبریری ءَ بلوچی وانینگ ءِ کار بہ بیت، اگاں بلوچستان ءِ پرائیوٹ اسکولانی ھاترءَ بلوچی کورس اڈ دیگ ءِ کار بہ بیت آیاں کُتگ اَنت۔

واجہیں منظور بسمل ءُ حاصل نور ءَ منی یک فیسبوکی پوسٹ ءِ سر ءَ وتی لہتیں دانک پہ من ندر کُتگ اَنت۔ آ دانک پہ من سر ءُ چم بلئے بیا کہ ابید چہ ھمے دانکاں آیاں پہ بلوچیءَ کار کنگ، اگاں ھمکار بوگ ءُ بلوچی ءِ مھکم کنگ ءُ دیم ءَ برگ ءِ ھاتر ءَ کدی گوں من ھال کُتگ منی لیکو زانتگ اَنت؟ کدی اے زانگ ءِ کوشست کُتگ کہ من ءَ بلوچی وانگ ءُ زانگ ءِ واھگ ھست اگاں نیست؟ ۔

لندن ءِ سنگتاں وھدیں بلوچی کلاسانی چن ءُ لانچانی بندات کُت گُڑا واجہ اسماعیل امیری ءَ گُشتگ اَت کہ اد ءَ پیسر ھم انچیں کلاسانی برجم دارگءِ جھد بوتگ بلئے مردمانی ھمراھداری نہ کنگءِ سوب ءَ کلاس نیم بندگ بوتگ اَنت۔ ما وتی کورسی سرجم کُت سئے اگاں چار ماہ کلاس ھم جُنز اِت اَنت ما کمو باز بلوچی نبشتہ کنگ وانگ ھم در بُرت اے کسی سرءَ مزنیں احسانے نہ اِنت بلکیں مئے فرض اِنت کہ ما پیلو کنگ ءِ ناکامیں کوشستے کُتگ اَت۔بلئے وھدیں من دومی نیمگءَ چاراں مئے زانتکاراں، زبانزانتاں، کواساں، لچہ کاراں ءُ آیانی نبشتگیں زبانءَ، گُڑا سما کن آں کہ اے نبشتہ کُتگیں زبان یک درآمدیں زبانے پرچا کہ ھمک مردم ءَ وتی راہ ءُ کِشک گون اِنت ھمائی ءِ ھسابءَ کار کنگءَ اِنت۔ بائد اِنت درسا پیش زبانزانت اے جیڑھاں بہ گیشین اَنت پد ءَ ما دگہ جیڑھاں وشیں رنگے ءَ گیش ءُ گیوار کُت کن اِیں۔ دانکہ یک دروشمیءَ زبان پہ وانگءَ دست مہ کپ اِیت وانوکانی ھاترءَ پہ وانگ ءُ سرپد بوگ باز جیڑہ بیت۔

نام گیپتیں اسلامی ریاست ءُ بلوچستان

نَدکار: زِرگْوات بلوچ

دی بلوچستان پوسٹ

ھما کہ اسلام ءَ راستی ءُ امن ءِ دین گْوش اَنت،ھماھاں کمیں وتئی ھُورت گِندیں نِگاہ پَہ بلوچستان ءَ شھارگی اَنت کہ دُمبالانی ساھگ ءَ بلوچ راج ءِ زِندمان کُجام داب ءَ گْوزگ ءَ اِنت۔گُڈا من ھمے سرپد باں پہ نام گیپت ءُ بَنڈیں پاکستان ءَ اسلامی ریاست ءِ لبز پہ اسلام ءَ شرّیں ھبرئے نہ اِنت۔اگاں اسلام ایمن ءُ سلامتی ءِ پیام ءَ دنت،بزّگ ءُ نادزرسیں راجانی سرا زُوراکی ءَ نہ منّیت،وتئی ھَکّ،لَجّ ءُ گیرت ءِ پاسپانی ءَ پرز سرپد بیت۔گُڈا پاکستان چریشاں یکّے پیلو کنگ ءَ نہ اِنت کہ اسلام وتئی آشنائی ءَ بکنت۔

بَلئے بَژن پہ ھمےبگپّ ءَ ! کہ مرچی ھما اسلام ءَ سرپد اَنت ءُ وتا سوھویں دینکار گْوش اَنت اَنگت روچگ اَنت۔پہ راستی ءِ درشان ءَ کُبلیں زُوان ءِ کِلیت گار اَنت۔ چُوش کہ اے دَرگت ءَ منی دیما دیریں گْوستگ کسّے ءَ نِبشتگ اَت کہ اسلام ءِ سروگ ھَزرت مُھمد گْوش اِیت کُجام مردم کہ وتئی راج ءُ کوم ءِ سرا زُلم ءُ زُراکی آں گوں وتئی چمّاں گِندیت ءُ اَنگت گُنگ ءُ بے توار بوت آ گُناہ گار اِنت” نزاناں اے ھبرپاکستان پَرستیں دینکاراں باور بیت یا نہ بیت کہ ھزرت مُھمد ءَ اے وڑ گْوشتگ یا نہ۔ چُوش کہ اردو ءَ کسّے گْوش اِیت “جب ضمیر ملامت کرنا چھوڑ دے تو سمجھ لو،آبِ انسانیت ختم ہو گئی !۔

دومی اے ھبر ھم درد بیت کہ دُگنیائے ھما اِنسان دوستیں مھلوک ئے نِشتگ کہ وتا انسانیت ءِ درد ءُ دورانی بَھر مَندبگْوش اِیت آ ھم بے توار اِنت۔اگاں کسّے بلوچستان ءِ جاورالاں بچاریت ءُ بْوان اِیت تہ آئرا اے اَلّم گِندگ کئیت اسلام ءِ نام ءَ ناشرکاریں گَل دولتِ اسلامیہ کہ اِراک ءُ سوریاءَ چونیں کاپدانی آماچ اِنت پاکستان ءِ رستریں اسلامی پوج بلوچستان ءَ گوں بلوچ راج ءَ چہ آئی ءَ دستےھما دیم بَدّیں کردانی واھُند اِنت۔

دولتِ اسلامیہ ءِ ناشرکار کہ یذیدی جنین آدم نادیہ مُراد ءَ زندانی کن اَنت ءُ گوں آئی ءَ چہ انسانی کالب ءَ در پیش کائینت،مروچی پاکستانءِ نام گیپتیں اسلامی پوج چہ ناشرکاریں دولتِ اسلامیہ ءَ گیشتر بلوچ راج ءِ سرا زُلم ءُ زُوراکی کنگ ءَ اِنت۔سیاہ کاری بِہ بیت،لَٹّ ءُ لَٹّ ءُ چوپ کنگ،گار ءُ بیگْواہ کنگ،کُشگ ءُ ماں ویرانگاں چَگل دَیَگ دائمی ھَبر اَنت۔

اگاں دُگنیا وتئی انسان دوستی ءِ نگاھاں پہ بلوچستان ءَ شات بکنت ءُ انسانیت ءِ ٹپّ ءُ ٹوریں بالاد ءَ دمے بِچاریت شرّیں وڑئے ءَ سرپد بیت کہ بلوچ راج وتئی جندئےگُلزمین ءِ سرا سَلیول ءُ کُجام زُوراکیانی دیمپان اِنت۔مرچاں پاکستان ءَ نوکیں داسپان ئے گوں تُرندی ءَ دست ءَ گیپتگ کہ زالبولاں چِست بکن ءُ وتئی زندان ءِ تہاریں کوٹیاں بندیگ کن۔چہ زرینہ مری ءَ بگر داں مروچی بازیں بلوچ زالبول چِست کُرتگ ءُ وتئی بندی جاہ ءَ بُرتگ ءُ بیگْواہ کُرتگ اَنت کہ آھانی تہ ءَ پیر ءُ کماش،کسانیں زھگ،نیاڈی ئیں جنک ھوار اَنت۔

دومی ھمے سال ءِ تہ ءَ آواران مشکے ءَ بازیں کہولانی زھگ ءُ جنین آدم چِست کُرتگ اَنت کہ اَنگت بیگْواہ اَنت۔زی پدا آواران ءِ دْمگ جھاؤ ءُ پیراندر ءَ زھگ ءُ جنین آدم زندانی کُرتگ اَنت۔چہ جھاؤ وادی بجار ٹوبہ کڈ ءَ سرجمیں کہول گوں جین آدماں آوار جتگ کہ آیانی تہ ءَ مھمد ھُسین،مھمد رمزانءبہادین،بشیراھمد ءِ گھار ھیر بی بی ءمھمد ھُسین،مھجانءسلیمان،سمینہءعلی مُراد،لال ھاتونءگُلام مھمد چہ ٹارچر ءُ زُوراکی ءَ پَد مروچی یل داتگ اَنت،بلئے چہ پیراندر ءَ نمیرانیں سولان ءِ لوگبانُک گُلبھار گوں زھگ ءُ ناکو باہوٹ ءَ ھَوار اَنگت بیگْواہ اَنت۔

وھدئے بلوچستان ءِ اے ندارگ دیما کئیت دلانی تار شِنگ اَنت ءُ ھمے گپّ ودی بیت کہ ڈیھ ءِ اَندر ءَ کسّے کہ جُہدکار ءِ نام ءَ پَدّر بیت ھما دمان ءَ رستریں پاکستانی پوج آئی ءَ جنت یا گار ءُ بیگْواہ کنت۔کہول ءِ مردماں بیھار دنت کہ من شمارا چِست کن آں،چِست ھم کُتگ ءِ کنگ ءَ اِنت۔بلئے ایپ پہ مْیان اُستمانی تَک ءَ کہ تنیگہ بلوچ ءِ جُہدکار چوشیں کارئے ءَ سوبین نہ بیتگ آں کہ دُگنیا وتئی ھیال ءِ دلگوش ءَ پہ بلوچ ءَ بِہ ترینیت۔اے ھبرئے باہُشت ءَ کُجام باوست اِنت کہ بلوچ اَنگت دَری دُگنیا پہ جیڑگ ءَ مجبور نہ کُتگ۔۔۔؟

بَہ کئول ءِ واجہ ڈاکٹر اللہ نذر کہ وتئی ٹوئیٹر پیامے تہ ءَ گْوش اِیت بلوچ راجی جُنز ءَ را میان اُستمانی تک ءَ یک شرّیں ڈپلومیسی یے دَرکار اِنت۔بلکیں اے کسان،کسانیں مراگشانی برجم دارگ پَہ جُہد ءَ اِنچو پائیدگ مَند نہ اَنت،چیاکہ بَدکسمتی ءَ جنگی سیّت وارانی بے مُزّیں سیاست ءِ سَوب ءَ بلوچ ڈپلومیسی بے سوبی ءِ دیمپان اِنت۔پمشکہ مْیاں اُستمانی پِڑّ ءَ بلوچ ءِ رَدیں ڈپلومیسی ءِ پُژدر ءَ کوزہ گیر ءَ وتئی زُوراکیانی دَرچ وَدینتگ کہ گار ءُ بیگْواہ بکن،بجن ءُ چَگل بِہ دَئے “۔

اے درگت ءَ من گْوش آں کہ بلوچ راجی جُنز ءَ ھَوار کُلیں سنگت پہ وتئی ڈیھ ءِ ساٹگ ءِ راج ءِ پاسپانی ءَ وتئی ڈُبوانی پیلو کنگ ءَ ساڑی ءُ جاڑی بِہ بَہ اَنت۔ چو مہ بیت باندا بلوچ گیدی ءِ دْمکاں تژن ءُنِکورانی دیمپان بِہ بیت۔

چیاکہ مْیاں اُستمانی تک ءَ پہ راجی جُہد ءَ کار کنوکیں سنگتانی گیش ءَ گیش ءَ ڈُبّہ ءُ ذمہ واری اِنت کہ وتئی بے مُلّیں جُہد ءَ دری دُگنیا ءُ انسان دوستیں گَل ءُ مھلوک ءَ پُوہ ءُ سرپد بکن اَنت کہ پاکستان بلوچ راج ءِ سرا زُلم ءُ زُوراکی ءَ ھَوار ناشرکارانی بُنجل اِنت۔اگاں شُما دُگنیائے ایمن ءُ سلامتی ءَ چہ ناشرکاراں رکینگ لوٹ اِت گُڈا شُمئے اِنسانی پَرز بیت کہ شُما بلوچ راجی جُنز ءِ کُمک ءَ دَر بیا اِت ءُ وتئی کدم آں دیما شھار بِہ دئے اِت۔داں پاکستان گوں وتئی بے نپیں کارستاں لَگام کنگ بِہ بیت ءُ پہ دُگنیا ءَ ایمنی ءِ پیام بِہ شنگ اِیت۔

اگاں شُما لوٹ اِت کہ امن ءُ شانتی ءِ سرگْوات پہ گیدی ءَ بِہ کش اِیت اِیشی ءِ مَستریں مانزمان بلوچ راجی جُنز اِنت۔اَبیدئے بلوچ راجی جُنز ءِ کُمک ءَ ماں پاکستان ءِ سرا اُوست بَندگ ءَ شُمئےاے دِیستگیں واب پہ جَزم بزان اِت کہ نیم بُندگ بیت۔امریکہ سَتر بُہ لوٹ اِیت کہ من اْوگانستان،اِراک ءُ سوریا ءُ اے دِگہ اِستاناں ناشرکارانی راھاں ڈنگر دَیاں بے سوب بنت نہ! چیاکہ وھدئے تو یک نادُراھی ھلاج کنگ لوٹ ئے گُڈا آئی ءَ چہ ھُنڈالاں بگر ءِ ولگوج کن۔اگاں نہ پہ تاک ءُ شاھُڑانی ھَمبرین کنگ ءَ نادُراھی چہ بُنچل ءَ ھَلاس نہ بیت۔بلکیں کسانیں مُدّتے ءَ پَدا تاک جنت ءُ بَر کار اِیت۔

پمشکہ من گْوش آں اے کُلیں ناشرکاریانی بُنزہ پاکستان اِنت ءُ آئی ءِ ھلاج بلوچ راجی جُنز آجوئی ءِ منّگ ءُ کُمک کنگ اِنت،اگاں نہ دگہ ھِچّ راہ ءُ درَ گِندگ نئیت۔

وھد ءِ ھمبرائی ءَ پہ دُگنیا ءُ انسان دوستیں مھلوک ءَاے اَژدری اِنت کہ زُوت ءَ زُوت اے نیمگ ءَ دلگوش گْور بکن اَنت کہ بلوچی ءَ گْوش اَنت “رندئے اِٹڈئے ءُ اَپسوز ھِچّ درد ءِ دَوا نہ بیت” ۔گہتر اِنت کہ وتئی سر ءُ چِٹّ ءَ پیسرا بِگر داں کربلائیں تُن جول ءُ دمبُرتگیں پادانی پَند تھارونکی ءِ بَدل ءَ رُژنائی یے بِہ شانیت۔۔۔۔۔۔۔

گُمنامیں شہید

نبشتہ : حنیف بلوچ

دی بلوچستان پوسٹ

تو من ءَ شمشتءُ انچو دِیر رپت ئے کہ جمبرانی آپ بنداں ہما دیم سنج ئے گِدان ئے ھنکین کُت بلے من ترا شمشت نباں پرچا ہمے کہ روچ وتی سرءَ کشیت تہ بلبل تئی وزبت ءَ رحل ئیں پُلانی سرا تئی ھاک باسیں ھون ءِ وشبوانی زیمرانی کؤش ءِ مہپرانی پیڑاپ ءَ آتارین اَنت منا زند ءِ کھیب ئیں سسا تئی دانکانی شاگ ءَ زمین زادگی ءِ لیلوانی چیک ءَ گیرانی ملاراں واسینیت،تہ منی زندگی ءِ الماس تئی چھرانی تِْرپ ءِ گلیپ ءَ گوں نگرھیں یاقوتاں بچکندیت تو منی سما ءِ گُلگاں سماراں بئے تہ من گُلگالیں دروْتے پہ راجی بامردیں۔

شہیداں شکسا ھاں پہ سرجمیں بندیگاں ارش جمبیں دُعائے ھاوند ءِ ربّالانی امانت کناں آجو ئی فرمان ءَ زوت روان بکنت،مرچی ائید انت ءُ دل نیمون کنگ ءَ اِنت کہ تئی کبرئے سرا دمان ئے بہ نشتین ءُ وت ءَ چہ جہان ءِ وشیاں کلاگو بکُتیں بلے من بیہالاں کہ ترا کبر نیست بے مانشیں پاک مِر من ءَ بہَ بکش آ وھداں کہ تو شہیدی ءِ مُرادانی ھالوان اِتے من ٹیبر ءُ کسان اتاں تئی شہیدیں ارواھ ءِ پشت کپتگیں جون ءِ ریزگ ءُ ھڈان ءُ گوشتاں یکجاہ کُرت نہ کُت اَنت ءُ مہلوک ءَ وت ءَ چہ رسترانی تُرس ءَ بے گُمان کتگ ات من ترا پدجَت نہ کُت نوں دیر گوستگ بازینے ءَ ترا شمُشتگ بلے من مدام جہان ءَ زارجتگ ءُ گشتگ تو منی ارواہ ءِ کبرستان ءَ کَل ئے ھرکس ترا شموشیت بلے من ترا کدی شمُشت نہ کناں کہ تو من ءَ زندگ بوھگ ءِ سکین داتگ۔

پمشکہ چہ تو پد من وتی دردنزارت ءُ تئی کشک رستگیں پدانی راھی بوتاں زندگی تاں کجاکہ من ءَ پوہ ئیت رواں رواناں پدکنز نہ باں راجی جہد ءِ سرکماش ءُ دلستکیں سنگتانی داتگیں سکین من ءَ تاں منی ابدمانیں واھگانی مِنزل ءَ نہ دروہ اَنت۔ تہ ھما گُشتگیں سرشون شالا منا دمبرگ ءَ نئیل انت وھدے تو گوں شھید عبدین جان ءِ ھواری ءَ گس ءَ اتکگ اِت ءِ تئی گُڈی دیدار ھما بوت کہ پدا نے تو واتر کُت نئیکہ تئی شہید بوتگیں جون ءَ وتی گُڈی دیدارے ءِ برمشے مئے چمانی بازار ءِ آدینکیں اوستانی اوپار ءِ میار کُت۔

منا گیر اِنت مجلس ءَ نشتگیں کماشے گوما بلوچ ءُ بلوچ ءِ آ جوئی ءِ جست ءُ پرسی پَتّرے تویک جست ءِ پسو ءَ گشت کہ اے جہد بلوچ ءِ گُڈی جہد اِنت اگاں اے بری بلوچ ءَ وتی آجوئی نہ گپت گڈا ابدی ایردست بیت بازسک باز دیمونی دیئگ کپیت۔ من برے کہ جیڑگانی تیاب ءَ مان دیاں گڈا تہءِ ابدمانیں ارواہ ءِ سرا چار دانک نبشتہ کنگ ءِ جہد ے کنگ لوٹاں بلے چوشیں لبز منی دریائیں دل ءِ تورگ ءَ نہ گوائیت کہ پرتو من ءَ شات بہ بنت۔

پہل کن۔!!!
وھد نیمون کنت من ءَ چاریت
درد پادانی تراولیں کشکے
بیامنی اوست ءِ مُہکمیں پدیانک
دل ترا پکلے نہ کنت بے ھال۔
ترا چہ پد سگارے مچکدگ مُرت کانیگ ءُ کُمب ہُشک بوتاں۔ مومچ دمتوس اِنت میتگانی زید ءُ کہچر ہُشک کلمپوگ، جورکان ءَ آپ پہ ورگ ءَ نیست۔
تئی شکریں ورنائی ءِ مہرانی ھنکین نازانی میتگ ناگ وتی گُڈی روچانی ھساب ءَ تزبیانی گَڈّگاں شُمار ءَ اِنت۔

شاعرحاتم ناگی گشیت۔

مرتگ اَنت درچک چہ ڈُکال ءَ ھزاری ڈیھ ءَ
ھوری ترمپے چہ مے بھت ءَ نگواری ڈیھ ءَ
گوش بترکات اَنت اگاں شانتُلی الہانی چن اَنت
چی کناں ھُشکیں ھسارانی شِکاری ڈیھ ءَ
سدکاں آپ ءُ نسیب اِت پدا واتر نہ کنت
بوت کنت ھاتم ترا ھاک بیاری ڈیھ ءَ

راج ءِ گمنامیں شہید ھاوند ءِ گُلباگ ءَ ماں نودانی نوان ءَ بات ئے،ھون ءِ آشوبیں بہاراں تئی دیار سبز باتیں۔

ماں کیچ ءَپہ ناکو سبزل ءَ ساز ءُزیملی مراگش ءَ اِزمکارانی اوست ءُ اُمیت مُہکم کُت
اِسحاق خاموشؔ

دی بلوچستان پوسٹ 

یک ھشت ءُ دہ سالے زھگے تربتءَ سیمی جماعتءَ وانگءَ اَت،یک روچےدگّءِ سرا سؤت جنان ءَ وانگجاہ ءَ رؤگءَ اَت۔ راجہ احمدخان آ وهدءَ تربتءِ کمشنر اَت ، آ گوں وتی سپاھیگاں ہمے کِشک ءَ گْوزگ ءَ ات۔۔ دیست ئِے کہ گْونڈویے بلوچی سؤتےوش الہانگ ءَ اِنت۔ وتی سپاهیگے پرمات ئےِ کہ اے گونڈوءَ بگر ءُ بیار، گُشت ئِے:” بچے کو پکڑ کر لاؤ“ ۔راجہءِ سپاهیگءَ آئرا گپت ءُ راجہءِ دستءَ دات، راجہءَ آئی ءِ ءُ آئی ءِپتءِ نام جُست کُت کہ کجا وانگائے ۔پدا آئی ءَ پنچ کلدارئےِ داتءُ یلہ ئےِ دات، دومی روچءَ راجہ ءِ سپاهیگ اسکولءَ آئی ءِ رندا اتک اَنت آئیءَ گوں وت ڈی سی اوءِ دپترءَ راجہ ءِ کِرا برُت اِش۔راجہ ءَ آئرا گُشت ” ڈرامہ بوهگءَ اِنت، تو ڈرامہ ءَ بهر بزورءُ سؤت بگش“۔

ہمے گْونڈو ءَ اولی رندءَ منشی نصیر آپسریءِ شعر گشت۔اے کساس 1960 ءِ زمانگ اَت کہ آئی ءَ کسان عُمری ءَ سؤت جنگ بِناء کُت۔ همے ڈرامہ آئی ءِاولی اسٹیج پروگرام بوت۔ پدا رندا باقی بلوچ ۔ فقیر محمدءَ آئیءَ گوں وت کراچیءَ برت ۔
ہمے کسانیں زہگ رُست ءُ مزن بُوت ءُ ناکو سبزل سامگی ءِ نام ءَ ماں دُنیا ءَ نامدار بُوت ءُ کساس ہشت ہزار ءَ بُرز بلوچی، سؤت، لاڑو، نازینک ءُ جتاجتائیں تہرءِ سؤت ئِے گُشت ءُ بلوچی زگریں زیمرئِ زیبائیں تہران ءَ ہر کُنڈ ءُ دَمگ ءَ تالان کُت۔

ماں سوشل میڈیا ءَ وَ مئے بلوچی اِزمکار، شاعر، گُشندہ ءُ اے دگہ پِڑانی زانوگر ءُ کوّاسانی جاور ءُ جیڑہ وہد وہد ءِ سر ا دیما کاینت، مالی تنگدستی، علاجءُ دگ دگہ جیڑہ۔۔۔ءُ پدا ہمے گْریوگ ءُ زارہانی تہا مئے ہمے اِزمکار چہ جہان ءَ وتی دیما ترّین انت ءُ دگہ دُنیا یےءَ رؤنت ۔ہچ نہ بیت۔۔ پدا مئے دلپدردیانی ہوادگیں دانکانی درشانی۔

لہتے وہد ءَ پیسر ماں آرٹس کونسل کراچی ءَ دود ءُ ربیدگی روچ ءِ مراگشے ءَ ، ناکو سبزل منی کش ءَ نشتگ اَت۔ من اَنچو پہ حال پُرسی ءَ جُست کُت کہ ” ناکو چون ئے تو“۔

گوں ہمے جُست ءَ گُشئے من چہ آئی ءِ کوپگاں گْرانیں بارے ایر گیتک۔ ناکو ءَ وتی نہ گیٓگیں جاور ءُ جیڑہانی کِسّہ ءِ گْرنچے بوتک ءُ منی دیما ایر کُت۔
نادْراہی،نِزوری، زمین ءُ جاگہانی چہ دست ءَ پچ گِرگ ءُ باریں کُجام کُجام بے وسی ءِ کِسّہ ۔۔۔ منی دِل گْریوگ ءَ اَت۔

من ءَ گُشیت کہ ” وش ٹی والہاں بُگش ، من ءَ زرّ نیست ، من پریس کانفرنسے کناں وتی اے سجّہیں گپّاں گُشاں“
من ہؤ کُت بلئے دومی روچ ءَ ناکو کیچ ءَ شُت۔
لہتے ماہ ءَ پیسرمہروانیں گُلزار گچکی ؔ ءُ آئی ءِ سنگتاں ماں سوشل میڈیا ءِ جتا جتائیں گروپانی تہا جار پِرّینتگ اَت کہ ما ناکو سبزل

ءِ ھاتر ءَ ساز ءُ زیملی مراگشے کنگائیں بائد اِنت راج کُمک بہ کنت۔ لہتے روچ ءَ ” بازوش“، ”زبردست“،،”ستاکرزیں جُہدے“ ءِ کمنٹساں سوشل میڈیا سرا زُرتگ ات بلئے پدا ہمے مراگش ءِ گپّ جہل ءَ شُت۔

یک شپے ماں کراچی ءَ ما گوں گُلزار گچکیؔ ءَ ہمنیاد اِتیں، دِیوان ءِ تہا خلیل تگرانی،عارف حکیم، لطیف آزات، وسیم انور،محمد حیاتان، اشرف بلوچ ءُ وہاب بلوچ اوں نشتگ اتِاں۔خلیل تگرانی ءَ چہ گُلزار گچکی ءَ جُست کُت کہ سبزل سامگی ءِ مراگش چون بُوت۔ گُلزار ءَ درّائینت کہ مئے سنگت داؤد کلمتی درمُلک ءَ شُتگ ءُ دزگٹّ اِنت ءُ چیزے زرّ ہم جمع ہم بُوتگ ۔۔ بلئے انگت تیاری سرجم نہ انت۔ خلیل ءُ سنگتاں گُلزار دِل سدّکی دات کہ مراگش ءَ الّم بہ کن ات ءُ ما ہرچ وڑین کُمک ءَ ساڑی ئیں۔

من یک روچے دیست کہ گُلزار گچکی ؔ گوں بجّار بلوچ،داؤد کلمتی،ڈاکٹر عبدالصبور بلوچ، ڈاکٹر غفور شاد، بہرام بلوچ، اِسحاق رحیم ءُ گوں اے دگہ بیلاں نشتگ اتنت ءُ ہمے مراگش ءَ جْوانیں رنگے ءَ برجم دارگ ءِ باروا جیڑگ ءَ اتنت۔

لہتے روچ ءَ پد، یونیورسٹی آف تربت ءِ انسٹیٹیوٹ آف بلوچی لینگیوج اینڈ کلچرءِ کُمک ئَ ، 6، اکتوبر 2018 ءَ اے مراگش ءِ برجم دارگ ءِ جار پِرّینت ءُ 6 اکتوبر ءِ بیگاہ ءَ ماں کیچ ءِ دلبند ءَ اے مزن شانیں مراگش برجم دارگ بُوت۔کہ ایشی ءِ تہا ،، ایران ، خلیج، کراچی، پنجگور، گْوادر، سندھ ءُ جتائیں جتائیں دمگاں مزنیں کساسے مہلوک ءَ بہر زُرت۔سبزل سامگی ءِ اِزم ءُ زند ءِ سرا یوسف عزیز گچکی، ڈاکٹر فضل خالق، ٖغفور شادؔ ءُ داؤد کلمتی ءَ تْران اوں کُت ءُ پدا ناکو سبزل ءِہواری ءَ عارف بلوچ، خیرجان باقری، شاہ جان داؤدی، شہمیر سبزل، نصیب مزارؔ، وہاب بلوچ، مسلم حمّل، شوکت مُراد، آسمی بلوچ، اسماعیل آفتاب ءُ اے دگہ گُشندہاں وتی اِزم درشان کُت ۔ اے مزنین مراگش ءَ کیچ ءِ بیگاہ جلوناک کُت ءُ اے مراگش ءِ تہا زالبولاں مزنیں کساے ءَ بہر زُٗرت ءُ پہ راج ئَ ” مُردگ پرستی “ ءِ ڈوبہ دُور کُت۔مراگش ءِ تہا سبزل سامگی ءَ پنچ لکّ کلدار ءِ چیک اوں دئیگ بُوت۔اے مراگش بلوچی زُبان ءُ لبزانک ءِ دپتر ءَ یاتگار بُوت ءُ راجی اِزمکارانی اوست ءُ اُمیتان ءَ مُہکم کُت۔چُشیں مراگش ءِ برجم دارگ ءَ گُلزار گچکی ءُ آئی بیل ءُ سنگت ،یونیورسٹی آف تربت ءِ انسٹیٹیوٹ آف بلوچی لینگیوج اینڈ کلچر ءِ اے ستا کرزیں جُہد تاں کرناں گیرآرگ کرزیت ءُ ہماہانی راج دوستی ءُدِل ستکی ہم ستاکرزیت کہ آہاں اے مراگش ءِ برجم دارگ ءَ مالی کُمک کُتگ۔چد ءُ دیم چُشیں مراگشانی رِد پہ رِد برجم دارگ ءِ اُمّیت چو کوہ ءَ مزن بُوتگ۔

رھشون ءِ کِرد

اکیل مراد

دی بلوچستان پوسٹ 

رھشون مڈی ماڑی ءُ پیکٹری جوڑ نہ کن اَنت بلکیں راجانی اندر ءَ جوانیں سکین ودین اَنت رھشونانی ھما کِرد سھر ءَ بنت کہ راج ءِ باندات بہ جیڑ اِت، راج ءِ درداں بہ زانت، راج ءِ لوٹ آں سرپد بہ بیت۔

چُش کہ بلوچ چاگرد ءَ ھنچیں رھشون ھم ودی بیتگ کہ آیاں یک گونڈے وھدے ءَ بلوچ راج ءِ اندر ءَ ھنچیں سکین ءِ ودینتگ کہ بلوچ راج آیاں مدام گیرکاریت۔

زانتکار ءُ نبشتہ کار نبشتگ کن اَنت کہ راجی ءِ یکجاہ کنگ ءَ باریں چنت سال ءُ کرن لوٹ اِت بلے بلوچ چاگرد ءِ تہ ءَ لھتے ھنچیں سراں وتی راجداری ءِ بور تاچینتگ کہ یک گونڈے وھدے ءَ بازیں کردار ودینتگ اَنت ۔

مروچی ھما سرانی داتگیں دیمھونیانی سبب اِنت کہ بلوچ راج ءِ اندر ءَ آجوئی ءِ گوانک ھمک لوگ ءَ سر اِنت ھمک چک ءِ دپ ءَ اِنت آجوئی ءِ ھمک مات ءُ پیر ءُ کماشانی واھشت اِنت آجوئی اِنت ھمک مردم ھمے رژن ءِ گندگ ءَ زرگ ءَ اَنت۔

مروچی اگاں ما کجام شھید ءِ رَندپداں بہ چاریں ھمک وڑ ءَ ھمے سرانی بباہ دیگ ءُ ھمے ھونانی ریچگ ءُ وڈانی سر ءَ تلامگ ھمک مات ءِ ھسکگانی ھیال ءُ ھمک گھارانی ودار ءُ ھمک جنوزامانی یاتانی یات گیری ءَ کار اَنت۔

مروچی ما شھید گلام مھمد ءِ یک دروشمے بہ زیریں کہ شھید گلام مھمد ءَ یک کسانیں وھدے ءَ بلوچ چاگرد ءِ سر ءَ بلوچ سیاست ءِ چی کار کرتگ اَنت ۔

مروچی شھید گلام مھمد بہ بیت یا شھید نواب اکبر ھان ءِ ھون بہ بنت یا بالاچ ھان ءِ وڑیں بامردانی کِرد بہ بنت، ھمک شھید ءِ نام ءَ اگاں بہ گِر دل آیانی سھرائیں کِرد ءَ پچ گُڑین اَنت ھمک شھید ءِ ھون بلوچ راجدپتر ءَ جوانیں رنگے ءَ نَکش اَنت۔

بَلے منی ھیال ءِ تہ ءَ شھید واجہ گلام مھمد ءِ وڑیں رھشون مروچی اگاں بلوچ چاگرد ءِ تہ ءَ جاڑیگ بہ بیتیناں آیاں جوانیں کار کرتگ اِت اَنت بلے مروچی آیانی سُھریں ھون ھم بلوچ چاگرد ءِ رھشونی ءَ کنگ ءَ اَنت ۔

شھید واجہ گلام مھمد آ وھد ءَ کہ سرپیس ءَ جاڑیگ اَت آ روچیگیں رنگ دگرے اَت بلے مروچیگیں رنگ دگرے بلوچ چاگرد ءِ سر ءَ کپتگیں زور، لوگانی ماندارگ، جنین ءُ چکانی برگ ءُ بند کنگ پیر ءُ کماشانی سر ءَ زُلم ءُ زوراکی کنگ، بلوچ سیاسی لیڈرانی کہول ءُ سیادانی برگ ءُ بند کنگ، آیانی تُرسینگ ءُ جتائیں رنگانی نام دیگ، ءُ برے آیانی نام ءَ زوریں سرینڈرانی نام کنگ ءُ دری مردمانی دلوش کنگ ءُ بازیں چیز ءَ پدر بیان اَنت۔

اے وڑیں جاورانی درپیش بیگ بلوچ سیاست ءُ راجی جنز ءِ سوبمندی ءِ نشانی ءَ دئینت دژمن ءِ پندل، رپک ظلم و زوراکیانی دیما اوشتوکیں بلوچ راجی کنگرانی گوں جوان مردیءَ دیما جنُزگ پہ بلوچ راج ءِ بانداتءَ وشیں مستاگ اِنت۔

“پابندی (گلامی) آزاتی ءِ چپ اِنت”

فراز بلوچ

دی بلوچستان پوسٹ 

پابندی آزاتی ءِ چپ اِنت، ھما مردمءِ سرا ھچ وڑیں پابندی نیست انت، آ آزات اِنت۔ اگاں پگر ءُ عمل ءَ ھچ وڑیں پابندی نیست، آ آزات اَنت۔ اے ھم راست انت عمل پگر ءِ گُلامَ انت۔ بزان انسان اولی سرا جیڑ یت گوں وتی جیڑگاں ھما کہ گار اِنت، نیست انت آئی ءَ چہ وتی عمل ءَ ہستی ءُ وجود دنت، ھما کہ زاہر نہ بیت آ نیستی (عدم) لیکگ بیت۔

ماچو گُشت کنیں جیڑگ نیستی (عدم) اِنت عمل آئی ءِ ہستی (وجود) اِنت ،آزاتی عدم انت ءُ وتی عمل ءِ سفرءَ وجود ءَ سر بوھگ لوٹیت، پرچا کہ جیڑگ ءِ سیادی گوں غیب ءَ اِنت، تئی جیڑگ ءَ دگہ ہچ بنیادم ءِ دزرس نیست، ہمے ھاتر ا جیڑگءِ سرا پابندی بیت ھم نہ کنت، انسان جیڑگ ءَ آزات اِنت ءُ اے یک دروگیں اصطلاح اِنت پرچا کہ جیڑگ ءَ کس پابند نہ انت ۔

اسل ءَ انسان عمل ءِ آزاتی ءِ واھگ داراِنت، پرچہ کہ عمل ءِ پڑءَ (میدان ) انفرادی نہ اجتماعی کار بنت یک مردمے ناں بلکیں چاگرد ءِ لس مہلوک ھوار بنت یاَ عمل ءَ گوں ھمگْرنچ بنت، راج دپتر شاہد انت گلامیں چاگرد ءَ ہُژار ءُ عیاریں ھاکم طبقہ سادگ ءُ ایمنی ءِ منوکیں مہلوکءَ لٹ ءُ پُل کن انت، ھر وھد ءَ وڑ وڑیں پندل سازانت، ءُ لس مہلوک ءَ رَد دئینت ءُ مہلوک ءِ مال ءُ مڈی ءِ سرا قبضہ کن انت ۔

دومی نیمگا ھاکم طبقہ لُٹ ءُ پُل ءِ پالیسی ءَ برجاہ دارگ ءِ ھاترا ءُ مہلوک ءِ سرکشّگ ءِ دیما دارگ ءَ پندل ساز اَنت۔ مذہبی رہشونانی کمک ءَ زیر اَنت ءُ مہلوک ءِ مال ءُ مڈّی پُلگ ءَ وتی حصہ دار ھم کن انت۔ اے ملا ملٹری وتی مدرسہ ءُ مسیت ءَ ھم کارمرز کن اَنت ءُ لس مہلوک ءَ مرگ ءَ پد جنت ءِ وش ءِ واب پیش دار انت ءُ مہلوک ءَ نیک راہی (مذہب)ءِ نامءَ رد دئینت۔

اے ملا ملٹری سرمایہ دار ءُ جاگیر دارانی مال ءُ مڈّی ءَ ھدا ءِ داتگیں سوگات ءِ نام دئینت ءُ لس مہلوک ہمے سرپد بیت کہ درست ھدا ءِ کار انت۔ ایشانی ھلاپ ءَ جیڑگ ءُ سرکشّگ ءَ لس مہلوک ءِ دیما دوزہ ئے بورڈ ءَ جَن اَنت ءُ آہاں دیما رؤگ نئیل ات ۔

ھمے جاہ اِنت لس مہلوک وتی آزاتی ءِ بابت ءَ جیڑ اِیت وتی پگر ءَ عمل کنگ ءُ وجود دئیگ ءِکوشش ھم کنت، ھمے لکیر انت کہ اشی ءِ یک نیمگے ءَ آزاتی انت دومی نیمگا گلامی (پابندی) اِنت ۔

اے لکیر ءِ ھلاس بوگ ءَ پد انسان آزات بیت ۔اے لکیر شعور انت لکیر ئے یک نیمگےءَ جّنت اِنت ءُ دومی نیمگا دوزہ اِنت۔

بے زاری گلامی ءِ الاج نہ انت

نبشتہ کار : عبدالواجد بلوچ

دی بلوچستان پوسٹ 

وھدے من ساہ کشگءَ اِتاں مناں گمان بیت کہ منی زرد کسی ءَ گُٹ گیر کتگ ہر نیمگءَ من زاھراں آجواں بلے اندر ءَ چے مناں چاریں نیمگءَ کسی ءَ بندیگ کتگ.منی بندیگ کنوک دگے درامدے نہ اِنت بلکیں مناں انچو سما بیت کہ مناں وتی تہہ ءِ انسان ءَ بندیگ کتگ.منی مارشت منی ھیال وتی چاگردے ھمک نیمگءَ تالانیں بزگی لاچاری سرڈگارے ھشکی ءِ نیمگءَ ات یک انچیں توپانی ءَ مناں ءُ منی چاگردے ھمک ساہ دار انچش انگرّا کتگ کہ کس پہ آجوئی ءُ آرامی ءَ ساہ کش ات نکنت.درچک ءُ دار، چرند پرند، چارپادیں ساہدارانی نک انچش ھشکاوگ انت کہ انچو سما بیت کرنیگیں ھوشام ءِ اشانی اندر ءَ پترتگ.

ہر نگاہ پہ وت سوالی انت. بلے پسو دئیوک نیست.بے سمائی انچو ودّان انت یا کہ اے کرنیگیں بندیگی انت؟ وھدے کہ ھمے پگر ءُ ھیالانی بورا تاچاں گڑا یک شلءَ منا ھمے سما بیت گشے منی اندر ءِ ءُ منی چاگردے ساہ داریں دوپادیں جناورانی مارشت مرتگ انت آھانی سسّا ءُ سما ھما وھدا جاہ جنت کہ وھدے توپان ءِ ترندیں ھار آئی جندے لوگ ءِ دروازگءَ کئیت ءُ سربیت.من ھر وھدا ھمے چیز دیستگ منی کرّ ءُ گوْرے دوپادیں جناورانی ھمے بے سمائی ءُ بے مارشتی ءَ مارا ھما کُورچات ءَ چگل داتگ کہ دری درآمداں مئے سرڈگارے ھمک کشار ءُ بھار انچش لگت مال کتگ انت ءُ مئے سرا انچش کندان انت کہ مئے سر چہ پشلی ءَ انچش بُرز انت گُشے کہ ھچ نبوتگ. زیکیں روچ ات کہ دیارے ہر کُنڈ ءَ آجوئی ءُ وشھالی مردم گری شپاں نندگ ءُ پاس جنگ زالبولانی نازینک ءُ مردینانی چوگان اے زمین ءِ براہ ات انت. بلے مرچی ناں نازینک است ءُ نا کہ چوگان.

زِر ھما ات کہ زی مید وھدے ماھیگ ءِ شکار ءَ شتگ انت گڑا آھانی لوگے مردم ءُ زھگ پہ وشی آھانی ودار ءَ نشتگ انت ءُ مید پہ کندان واتر بوتگ انت. بلے مرچی ھشکیں لنٹاں گوں واتر بوھگ ءُ نا امیتی آھانی نسیب انت.دشمن ءِ زور انت یا مئے بے سمائی؟

من نزاناں اے مرز ءَ منی زرد منی واھشت منی سمائے ءُ پھمگے مادہ انچش سرین پروش کنگ انت یا کہ من دمانے اے پئیم ماراں کہ کُل چہ وتی جندا بیزار انت؟

بلے بیزاری گلامی ءِ الاج نہ انت.

بلُّک تہنا ات۔

منظور بلوچ

دی بلوچستان پوسٹ 

منا چہ وابءَ بلوک بزنازی جاکاں جاہ سِرّینت، بلک ئے توار چہ دومی لوگءَ پیداک اَت، مرچی پدا عبدرحیم ءِ نام ئے دپ ءَ اَت، من دلءَ گشت “بلک بزگ عبدرحیمءَ دہ سال پُرّ اِنت چہ دنیا ءَ شُتگ توھنچو گپان ئے کنگائے گشئے تو انوں نانے چادرءِ لمبءَ بستگ ءُ رمگ ءِ چارینگ ءَ راہ داتگ۔ باریں پاداں کشّان بیں چے گشیت بزگ” ۔

بلک کُڈّک ءِ دپءَ نشتگ اَت پترگءَ ہم راہ نیست اَت منی ساھگ ئے دیست وتا را شنک ءُ اِیراروک کنگءَ گوں ھور دست ئے تچک کت من دستانءَ گپت منی دست ئے چُک ات ءُ گشتئے” بابی زی شما ات ئے چہ مئے گسانی دیم ءَ گوزگءَ ات ئے شومیں کچک ءَ وکّت من شر میم نہ کت من ترا کمءِ شُبہ کت؟ “ھئو ما اِتاں پکنکءَ شتگ اِتاں من گشت” بلک تو منءَ اینکس راہءَ درس کت؟ من پہ پچلرزگی جست کت۔

“ماشاللہ کن بلکءَ ‘ ھدا کسءَ چہ وتی آزاہاں مگیجات، منی ماسءَ گشت ۔

بلک بے ترکءُ توار بوت دست ئے گُپتان ءَ بُرت ناس ءِ ڈبّی ئے کَشّ اِت ءُ چنکے زیرّوکی کنر ئے ہم گوں ات گوں کنر ئے منءَ دات انت، منءَ تُرندیں گُٹّ دردے ءَ گپتگ ات بلے منءَ بلک بزناز دل نہ بوت، من زرتاں ءُ کیتوءَ کت انت، بلک گوشاں گران ات پمیشکا سک ھبر ئے کت ، پتر ءِ لمب ئے چِست کت ناسءِ گج ئے تُکّ کت ءُ گشتے مَہنوکو عبدرحیم ءِ پِس آ وھدی پروم ءِ مستریں مالدار بوتگ اے وھداں کے منی سر کپت من گس ءُ جاگہ کت ہزار پس کمک انت گیشتر پس مئے ھنکینءَ ھست ات، ترا باور پہ وتی شریں ھدا ءَ کنت شوانگ پسانی پژماں نہ رست اَنت محمدرحیم دُکان دارءَ ہر سال پژمانءَ برت سودا کت آ چہ مئے پژمانی پشتءَ سیر ءُ ھژنود ات پدا رندءَ پاد اھت دکاندار بوت بزناز گپ کم ءُ گیشتر گریوگءَ ات ھنچو گریوگءَ ات چمے چو کوٹگءَ اِتاں، بزگ ہمے چمّانی توتک پچ انت ہمیشاں کور کنے منی ماسءَ دست پہ تگرد ءِ گوپگءَ داشت ءُ بلوک ءَ را گشتئے بلے بلک ءَ نہ اش کت، آئی وتی لیلمیں گشان ءِ لمب زرت ءُ ارساں پہک کنگءَ بوت، پرپٹءِ توار بوت۔پرپٹ اتک ہمے کُڈّ ءِ چارکءَ داشت ئے من سر کَشّ اِت بلکءِ نماسگ کریم اَت، من شت ءُ سلام دات، “منی بلک ادا نہ یتکءَ ؟”
ہمدا انت.

” کَسّ ئے سئی نہ کرتہ دراتکہَ ، ما پریشان بوتگاں کجا شُتہ؟ ”
بیا بےنند نوں دلجم بو ہمدا انت،
“من گڑا رواں جہلءِ بازارءَ واتر باں گڈا بلکءَ براں گوں”
آبے آپ ءِ ورگءَ راہ گپت،
دوسد گامءِ دوریءَ ٹکٹرے روگءَ ات شاکری زھیروک انچو برزات ٹکٹرے توار کم ءُ شاکری برزتر ات، ” تو شت ءُ دیر کت تئی زھیراں منءَ کور کت”
دلءَ گشت بلکءَ لہتیں جست بکناں بِلّے دلءِ بڈاساں شر بکشیت سرءُ دل ئے سبک بہ بنت۔
بلک شمے اے وھداں کہ سور بوت شمے گس کجا اِتاں؟
بلکءَ دست گوشءِ پشتءَ دوتل کت ءُ” گشت من کَرّ اوں شنکوں سک ترءَ گپ کن”
بلک من جست کت شُمئے سور ءِ وھداں شمئے گس کجام جاگاہ ءَ اِتاں؟
بلکءَ گین سارتے کَشّ اِت ءُ گُشتئے واجہ ءِ چاہ ءِ زرباری نیمگءِ پرگءِ بنءَ ، آ ھنچو ٹک ءُ نشاناں دیگءَ ات گُشئے انوں گوں بانوری پُچّاں ہما گسءَ پیداک ات،
عبدرحیم تئی سیادی ءَ چے ات؟
سیادی نیست ات، ھما بلوچی بس۔

عبدرحیمی پِس بلا ھیں مالدارے ات دو ہزار سے ہزار پَسءِ واھند ات، گوک، اُشتر، درس ئے ھست ات، بُنکی رخشانی مردم بوتگ انت ءُ ڈکالءَ تاچینتگ انت، سر جناں سر اش ہمدا کپتءَ منی ھوشی ءَ عبدرحیمی پیرک زندگ ات، اے وھداں ما شش ہپت سالی اِتاں وتی دیدگیں ماسءِ ھمراھی ءَ آپءَ شتاں عبدرحیم وتی پسءِ ھمراہ ات پسانی آپءَ ہمے یکیں چاتءَ، پرے نزیکءِ دوریں ھلکانی آپ ہمے چاہءَ ات ڈوہءَ رمگ گیشتر ہمدا اھتاں، سال ءُ شش ماہ ہنچو گوزان اتاں ما مستر بوتاں من وتی ہمسروانی ہمراہیءَ وت آپءَ شت اوں عبدرحیم اے وھداں ورنا ات، جانءَ پریں ءُ زورا وریں ورنائے ات ، ہمے الا ماتیں ڈول ئے یک گواز ءَ کَشّ اِت دراھیں رمگ ءُ گورم ئے آپ کت، ” گوں اے گپاں بَلُکّ ءَ مینژوراِت ءُ گشتئے زاناں چمّے بوت ئے ، ” مئے درپے ہم پر کت انت ۔آئی منءَ ہمدا دیستگ ات منی تلاھیں پِسّ اِش گواجار دات پِسّ ءَ زرت، دومی ماہ ءَ مئے سور بوت۔

ھئو ھئو چونیں دوراتاں سکیاں ہر یکے دومی ءِ ھوار ات ، اے گپ ءَ بَلُکءِ دل کنگءَ ات،
دیم ئے گوں منی ماسءَ کت ءُ گشتئے مہنوکو اللہ ءَ اے چاریں زھگ منءَ ہمشیرکءَ داتاں تنیگی من عبدرحیمی مراد نہ دیستاں اللہءَ ہمے نیکیں جانءَ را دات، مئے سورءِ ہپتمی سالءَ ڈاکٹراں آئی پاد گُڈ ات کہ اگاں پاد ءَ ئے مہ گُڈّاں اندمیں جانءَ ریش پتائیت۔

بلک مرچی وتی دلءِ میلءَ گریوگءَ ات، کسہ کنگءَ ات، وتی کوہنیں کسہاں ، ہما کسہاں کہ بلکءِ ورنائی مان ات، آئی دوستریں مردم کسہ ءَ گون ات، آ کسہانی تہا ہما کارست ءِ ہمراہ ات کہ آئی زمستانی ایں شپ گُمائی ءَ روچ کتگ اِتاں، آ ھما وشیانی سِیّک ءُ چارکاں اے دمانءَ مارگءَ ات،
منءَ ہمے گمان بوت بلک ءَ را پرے سال ءُ سیپیاں کسءَ گوش نہ داشتگ، کسءَ کسہ نہ پرما تگ، نماسگاں ہم وتی پیرکءِ نام نہ گپتہ آپمیشکہ مرچی کسہ کنگءَ دمبرگءَ نہ ات، ءُ مرچی آ اینکس راہءَ پمیشکا اتکگ ات ۔

بلک گپءَ ات من ہم بلکءِ کسہ کپی کُت ءُ دراتکان گسانی دیمءِ برزگءَ نشتءُ ھما ندارگاں گندگءَ اِتاں کہ ھمے دمانءَ بلکءَ وتی ءُ عبدرحیمی کسہ کتگ اِتاں، ھما کہور، کاہ چر، سورگ، پرومءِ زید ہما عبدرحیمی کسانی ءِ دیستگیں زید ات بلے بلک یک ءُ ابیتک ات، آئی کسہانءَ گوشداروک ہم نیست ات، آ مِرگ ہم نہ لوٹیت کہ کسہ گار بنت، ہما کسہ کہ بلک ءُ عبدرحیم ءَ ورنائی ءَ گوازینتگ اِتاں، من ہمے جیڑگءَ اِتاں بلک لٹءَ جک دیانءَ پدا واتر وتی میتگءَ روگءَ ات، منژران ات، آئی بگندئے پرئے ھاترءَ پہ نماسگءَ نہ جل اِت کہ پرپٹ زوت سر بیت ءُ بلک ءِ کسہ نہ کٹیت کہ نوں تہنا لبّجان ات۔