ڈیرہ بگٹی ءِ تھسیل سوئی ءِ دمگ گوپٹ ءَ پاکستانی پوج ءُ سلاہ بندیں مردمانی میان ءَ میڑانی ھال-
گیشیں ھالانی رِد ءَ تھسیل سوئی ءَ گوپٹ ھند ءِ سر ءَ پاکستانی پوج ءُ سلاہ بندانی میان ءَ تُرندیں تیرگواری رد برجاہ – وئیل ءَ بیرانیانی ھال-
دمگی اِھوالکار رِد ءَ دوئیں نیمگاں تاوان رسگ ءِ ھال اِنت بلے تنی وھدے اے گپانی سرکاری نیمگ ءَ راست کنگ نہ بیتگ اَنت-
بلوچ یکجھتی کمیٹی ءِ بنجاھی رھشون ڈاکٹر صبیحہ بلوچ ءَ یک تامر بندیں درشانے ءِ تہ ءَ گشتگ کہ مرچی مئے ھمراہ ڈاکٹر ماہ رنگ بلوچ، سبغت اللہ شاہ جی، بیبگر بلوچ، بیبو، گلزادی ءُ ماما غفار بلوچ انسداد ناشرکاری ءِ آمید گس (اے ٹی سی) ءِ دیم ءَ پیش کنگ بوتگ انت۔
آئی ءَ گْوشتگ کہ پیسر ءَ 10 روچ ءِ ریمانڈ ءِ سر ءَ جیل ءَ دیم دیگ بوتگ انت ھم آیاں وتی وکیل، ھاندان ءُ ھمکاراں گوں گند ءُ نند کنگ ءِ اجازت نہ بوتگ، اگاں چہ آمیدگس ءَ گند ءُ نند ءِ اجازت داتگ۔ مرچی پد ءَ آمید گس ءَ پیش کنگ بوتگ گڑا ججاں پیسریگیں ریمانڈ ءِ وھد ءَ کیس ءِ گامگیج ءِ بابت ءَ ھچ وڑیں جُست ھم نہ کتگ۔ یک رندے پد ءَ بے چاریں چار ءُ تپاسی ءَ دگہ دہ روچ ءِ ریمانڈ دیگ بوتگ کہ اے گپ ءِ منانک اِنت کہ عدلیہ ءُ آمیدگس ءِ نزام انساپ ءِ دیگ ءَ سرجم ءَ بے سوب بوتگ اَنت۔
آئی ءَ گوشت کہ اے ادارگ کہ وت ءَ انساپ ءِ نمائندہ گشگ ءَ انت آ اسل ءَ انساپ ءِ نزام ءَ را پریشان کنگ ءَ انت۔ ھما کہ پہ انساپ ءِ دیگ ءَ جوڑ کنگ بوتگ اَنت آ مرچی سرجم ءَ ناکام بوتگ اَنت۔ اے کازی نہ ایمانداری ءِ واھند اَنت ءُ نہ انساپ ءِ سماہ ءِ واھند اَنت، چہ ترس ءَ بہ بیت یا کجام ھم داد ءِ لاچ ءَ انت-
ڈاکٹر صبیحہ بلوچ ءَ گشتگ کہ پاکستان ءِ جوڈیشل سسٹم سرجمی ءَ ھاک ھوار بوتگ ءُ ایشی ءِ جاگہ ءَ زُلم ءِ بادشاھی اتکگ۔
آئی ءَ گوشت کہ ما یکشل ءَ اے گپ پدر کتگ کہ مئے جد ءُ جھس انساپ ءِ سر ءَ انت۔ ما لوٹ کتگ کہ بیگواھیں مردم کانود ءِ دیم ءَ آرگ بہ بنت۔ ریاست گوں بلوچ راج ءَ ھرچی کنگ ءَ اِنت کم چہ کم آ ھم کانود ءِ تہ ءَ آرگ بہ بیت۔ بلے ایشی ءِ چَپ ءَ مئے سر ءَ انساپ ءِ نزام وت زُلم ءُ زوراکی ءِ سلاہ ءِ دروشم ءَ کارمرد بیگ ءَ اِنت۔
آئی ءَ گیش تران کتگ ءُ گوشتگ کہ اے نہ ایوک ءَ مئے گون ءَ نا انساپی انت بلکیں سرجمیں پاکستان ءِ جوڈیشل سسٹم ءِ واستا شھماتے-
ما گوں ھرکس ءَ دزبندی کن ایں کہ اے ناانساپی ءِ ھلاپ ءَ مئے ھمراہ بہ بنت۔ اگاں اے زالمیں نزام برجاہ بہ بیت گڑا زوت یا دیر ءَ اے نزام ھرکسی سر ءَ سان کپ ایت۔
بلوچستان ءِ دمگ مستونگ چوتو ءِ نزیک ءَ بیتگیں تیرگواری ءِ وئیلے ءَ بلوچستان کانسٹیبلری ایکٹنگ ڈی ایس پی گوں دگہ یک کارندھے ءَ بیران، وھدے کہ دو کارندہ ٹپی بیتگ اَنت-
بلوچستان ءِ سرکار ءِ جارکش ءِ رِد ءَ ناشناسیں سلاہ بندیں مردماں بلوچستان کانسٹیبلری ءِ ایکٹنگ ڈی ایس پی ءِ گاڑی نشانگ کتگ- بنداتی ھالانی رِد ءَ اے وئیل ھما وھد ءَ دیم ءَ اَتکگ کہ آ گشت ءَ بیتگ اَنت-
بیران ءُ ٹپی ئیں کارندہ زوت نزیکیں ھسپتال ءَ برگ بیتگ اَنت نادُراھجاہ ءَ ڈی ایس پی عبدالرزاق سواتی ءَ ٹپّانی درد نہ سگ اِتگ ءُ بیران بیتگ آ دگہ دوئینانی الاج برجاہ ءَ اِنت-
جارکش ءَ گوشتگ پوج وئیلجاہ ءَ سر بیتگ ءُ دمگ ءَ سرچ آپریشن برجاہ اِنت دانکہ میارباراں دزگیر کُت بہ کن ایں-
وئیل ءِ زمہ واری انگت ھچ گل ءَ نہ زرتگ، بلوچستان ءَ پوج نشانگ کنگ وئیل پیسر ءَ ھم دیم ءَ اَتکگ اَنت-
بلوچستان ءِ دمگ کیچ ءِ ھند ھوشاپ ءَ چہ پاکستانی پوج ءِ نیمگ ءَ لشکر کشی برجاہ، ھمے میان ءَ دمگی آبادی سک دلسیاھی ءِ دیمپان –
دمگی اِھوالکار ءِ گوشگ اِنت کہ ھوشاپ ءِ جتاجتائیں دمگاں، ھاسکار عرض محمد بازار ءَ مزنیں کچے ءَ پوج ءِ کارندہ اوشتارینتگ اَنت ءُ لوگ لوگ ءَ پٹ ءُ پول برجاہ ءَ اِنت-
اِھوالکار ءِ رِد ءَ لشکر کشی ءِ میان ءَ پوج ءِ کارندھاں مردماں چہ لوگ ءَ در کنگ ءُ روچ ءِ سر ءَ اوشتارینگ ءَ اَنت، وھدے باز مردمانی موباھل ھم پچ گپتگ اَنت-
دمگی مردمانی گوشگ اِنت کہ سُھب ءَ مھلو پوج ءِ گاڑی دمگ ءَ پُترتگ اَنت ءُ لوگانی سر ءَ بیڑبرگ بندات کتگ- زالبول ءُ چُک چہ لوگاں در کتگ اَنت- موباھل ھم پچ گپتگ اَنت-
لشکر کشی ءِ درگت ءَ چہ سرکاری نیمگ ءَ ھچ وڑیں درشان دیم ءَ نیتکگ-
بلوچستان ءِ بنجاھی شھر شال ءَ بلوچ یکجھتی کمیٹی ءِ سروک ڈاکٹر ماہ رنگ بلوچ ءُ دگہ ھمراہ انسداد دھشتگردی ءِ عدالت ءَ پیش کنگ بیتگ –
ماہ رنگ بلوچ ءَ ھوار بی وائی سی ءِ شش رھشون انسداد دھشتگردء ءِ جج مھمد علی مبین ءِ عدالت ءَ پیش کنگ بیتگ-
انسداد دھشتگردی ءِ جج ءَ پولیس ءِ چیردستی ءَ ماہ رنگ بلوچ ءُ دگہ ھمراہ دگہ پانزدہ روچ ءِ واستا ریمانڈ دیگ ءَ پولیس ءِ دست ءَ داتگ انت-
ھمے وھد ءَ کسانوکیں ویڈیو کلبے ءَ ڈاکٹر ماہ رنگ بلوچ ءَ وتی گپانی درشان کنان ءَ گوشدارگ بیتگ کہ آ گوشگ انت“ ما زان ایں کہ ھما پیسلہ اتکگ تو آئی ءَ بہ گوش” –
آئی ءَ گوشتگ مارا دَہ روچ ءِ ریمانڈ دیگ بیتگ عدالتی ھکم ءِ دیگ ءَ ابید ھم دراھیں ھکاں زبھر کنگ بیتگ انت- مئے کھول مارا گندگ ءَ ھِلگ نہ بیتگ انت وکالت نامھاں دھست کنگ ءِ واستا یل کنگ نہ بیتگ انت-
ڈاکٹر ماہ رنگ بلوچ ءَ گوشتگ سرجمیں بلوچستان ءَ مئے سر ءَ ایف ائی آر نبشتگ کنگ بیتگ انت چریشی ءَ وکالت نامھاں دسھت کنگ ءَ نئیشتگ انت-
ڈاکٹر ماہ رنگ ءَ گوشتگ جیل ءَ مئے گون ءَ آیانی رویش ءِ سر ءَ شدھرتال کتگ-
چہ کیچ ءَ پاکستانی پوج ءَ یک مردمے بیگواہ کتگ، وھدے کہ دو مردم یل کنگ بیتگ اَنت-
گیشیں ھالانی رِد ءَ پاکستانی پوج ءَ وارث ء حید جھمنند تگران آباد اُمر سی سال کہ یک مزدورے مروچی آوار جتگ ءُ زورانسری بیگواہ کتگ-
ھمے وڑ دو سال ءَ ساری پاکستانی پوج ءِ دست ءَ زورانسری بیگواہ کتگ ورنایے پیر جان ء لشکران جھمنند ھوشاپ پہ سلامتی آجو بیتگ وتی لوگ ءَ سر بیتگ-
زانگ بہ بیت کہ پیر جان 2023 ءَ پاکستانی پوج ءِ دست ءَ بیگواہ کتگ، کھول ءَ آئی ءِ آجوئی ءِ گپ راست کتگ-
اشی ءَ اَبید چہ کیچ ءَ بیگواہ گلشیر ء عبدالمجید جھمنند ڈبک گیبن ھم آجو بیتگ-
زانگ بہ بیت کہ آ سے ماہ ءَ ساری چہ گیبن ءَ پاکستانی پوج دست ءَ بیگواہ کنگ بیتگ اَت-
بلوچستان ءِ دمگ سوراب ءَ اسٹنٹ کمشنر ءَ درسیں ٹرانسپورٹانی واھند ، کوچ ءُ وین ءِ ھاتر ءَ نوکتریں پھازگی ھکم شنگ کتگ ۔
سرکاری جار ءِ رد ءَ 21 جولائی 2025 ءَ چہ سرجمیں دمگ ءَ روک آؤکیں ٹرانسپورٹانی سرا اے پھازگی گامگیج المی انت کہ ھر یک کوچ ءُ وین ءَ پرائیویٹ پھازگی کارمند دارگ بہ بیت ، بسانی تہ ءَ جی پی ایس ٹریک سسٹم ، گنٹی ءُ گاڑیانی تہ ءَ سی سی ٹی وی کیمرہ جنگ بہ بیت ۔
جار ءِ تہ ءَ گوشگ بوتگ کہ مھلوک ءِ جان ءُ مال ءِ پھازگ ءَ پہ اے ھچ نہ انت ءُ 22 جولائی 2025 تاں اگاں اشانی سرا امل کنگ نہ بوت گڈا آئی ءِ بگیری ءَ ترندیں گامگیج زورگ بیت ۔
اے گامگیج پھازگی جاورھالانی پژدر ءَ ھمے واست ءَ زورگ بوگ ءَ انت کہ گوستگیں روچ ءَ چہ کراچی ءَ دیم پہ کلات ءَ رؤکیں بس ءِ سرا ارش ءِ بوتگ ات کہ سرکار ءِ گوشگ ات اے ارش ءَ سٓے مردم مرتگ انت ۔
بلوچ لبریشن آرمی ءَ اے ارش ءِ زمہ واری من اتگ ات ءُ گوشتگ ات کہ اے ارش ءَ پاکستان ءِ پوجی کارمند نشانگ کنگ بوتگ انت کہ لس بس ءَ سپر کنگ ءَ بوتگ انت ۔ ائی ءَ گوشتگ ات کہ اے اُرش ءَ 27 پوجی کارمند مرتگ انت ۔
واکدارانی گوشگ انت کہ اے یک پھازداری ءِ گامگیج ءِ بلے بازیں دمگی ٹرانسپورٹرے اشی ءَ ترس ءِ درشانی ءَ کنگ ءَ انت ۔
ٹرانسپورٹرانی گوشگ انت کہ بید مالی ءُ تکنیکی کمک ءَ اے شرت منگ بوت نہ کناں ھاسکر درجیں پند ءَ روکیں بسانی ھاتر ءَ کہ سھب ءَ درکایاں بیگاہ ءَ سر بنت ۔
زانگ بہ بیت چدوپیسر اپریل 2025 ءَ ھم بی ایل اے ءَ نوشکی ءِ نزیک ءَ بس ءَ سپر کنوکیں پوجی کارمندانی سرا ارش ءِ کتگ ات کہ ھمائی ءَ پد بسانی سرا پھازداری ء گیش کنگ ء لوٹ دیم ءَ آیگ ءَ انت ۔
اسلام آباد پریس کلب ءِ دیم ءَ بلوچ بیگواھیں مردم ءُ بلوچ یکجھتی کمیٹی ءِ دزگیریں رھشونانی یل کنائینگ ھاتر ءَ آیانی کھول ءُ سیادانی نیمگ ءَ چہ مروچی دومی روچ ءَ ھم نندانک برجاہ-
نندانک ءَ نودربر، وکیل ءُ انسانی ھکانی کارکناں بھر زرتگ ءُ زھرشانی کنوکاں گوں یکجاھی درشان کتگ-
بلوچ بیگواھیں مردمانی یل کنائینگ ءِ ھاتر ءَ زھرشانی بُنجل ءِ جنگ جار جتگ اَت، بلے اسلام آباد انتظامیہ ءَ آ تمبو جنگ ءِ اجازت نداتگ اَنت اے پابندی ءَ اَبید بیگواھیں مردمانی کھول ءُ دگہ زھرشانی کنوک تُرندیں ھور ءَ اَبید پچّیں آزمان چیر ءَ نشتگ ءُ وتی زھرشانی برجاہ داشتگ اِت-
گوستگیں روچ ءَ زھرشانی ءِ میان ءَ تُرندیں ھور ءُ پچّیں آزمان ءِ چیر ءَ نندانک دیگ ءِ سبب ءَ چُک، کماش ءُ زالبولاں سک دلسیاھی ءِ دیمپانی کنگ کپتگ-
اسلام آباد نندانک ءَ نشتگیں زھرشانی ءَ بلوچ یکجھتی کمیٹی ءِ سروک ءُ زورانسری بیگواھیں مردمانی کھول ھوار اَنت، بی وائی سی ءِ سروک ءِ کھول اسلام آباد ءِ نندانک وسیلگ ءَ صوبائی حکومت ءِ بے سنجیدگی ءُ بی وائی سی ءِ سروکاں سیاسی ءِ بدل ءَ نشانگ کنگ ءِ ھلاپ وتی زھرشانی ءَ نکش کنائینگ ءَ اَنت-
بلوچ بیگواھیں مردمانی کھول بازیں سالاں چہ زورانسری آوار جنی ءِ نشانگ وتی دوستناکانی یل کنائینگ لوٹ کنگ ءَ اَنت-
اسلام آباد نیشنل پریس کلب ءِ دیم ءَ برجاہ نندانک ءَ نشتگیں مردماں ھکومت ءَ دو ھاسیں لوٹ ایر کتگ کہ یکے بی وائی سی سروکاں زوت یل کنائینگ دومی بلوچستان ءَ زورانسری آوار جنی ءُ سیاسی کارکنانی دزگیری دْرچ ءَ بند بہ کنت سرجمیں بیگواھیں مردمانی یل کنائینگ ھوار اَنت-
زیبا اِنت بلوچستان
نبشتہ کار: وسیمہ بلوچ
دی بلوچستان پوسٹ
منی ھیال ءُ جیڑگاں بلوچستان ایوک ءَ
یک زمینے نہ اِنت بلکیں منی دل ءِ ٹُکر اِنت۔منی زمین ءِ ھاک، کوہ ھر چیز منی شان اَنت۔
من ءَ مدام وتی زمین بلوچستان یات کیت اود ءَ گوازینتگیں زند اود ءِ مردم مدام من ءَ یات کاینت، درستاں چہ گیش ھما کربان بوتگیں سر یات کاینت کہ آ مئے برات گھار بوتگ اَنت آیاں پہ اے زمین بلوچستان ءِ رکینگ ءِ ھاتر ءَ وتی ساہ ءُ سر کُربان کُتگ اَنت۔
اِے ھما سرزمین اِنت کہ اود ءَ چہ منی براتانی داتگیں کربانیاں شوک ءُ زیبا کُرتگ، منی زمین ءِ گوات کہ کش ایت اود ءَ منی شھیدیں براتانی ھونانی وشبو کیت۔
وھدے من چہ وتی ڈیھ ءَ دور بوتاں گڑا دل ءَ یک ھالیگیں جاھے ءِ مارشت بوت اے شھر بوت کنت آرام جاہ اِنت آسودگی اِنت وش اِنت، بلے آ آرام کہ بلوچستان ءِ سارتیں گوات ءِ ھمراہ اِنت آ آرام آ آسودگی دگہ ھچ جاہ ءَ نیست، منی زمین ءَ ھر سُهب ءَ کہ روچ ایر کپ اِیت من ءَ انچوش سما بیت کہ چہ منی کوھاں رُژنائی یے پیداک اِنت، ھر شپ کہ استال روژناہ بنت من ءَ وتی کوچگانی بے تواری یات کیت۔
ما بلوچ وتی زمین ءِ وتی دود ءُ ربیدگ، وتی مردمانی رھشونی ءَ کن ایں ما دژمن ءِ دیم ءَ کدی سر جھل نہ کن ایں ءُ ناکہ چہ وتی ھکانی لوٹ ءَ پُشت کنز بہ ئیں۔ مئے بدن ءِ تہ ءَ رچوکیں ھون چہ ازت وپاداری ءُ کربانی ءَ چہ سر بار اِنت۔ وھدیکہ وھد کیت گڑا ما گوں گپاں نہ بلکیں گوں امل ءَ وتی کاراں دیم ءَ بر ایں۔
منی زمین بلوچستان مدام منی ھمراہ اِنت منی دل ءَ منی یاتانی تہ ءَ منی دُوایانی منی رگاں رچوکیں ھون ءَ وتن ءِ مھر ھوار اِنت ءُ اود ءِ ھر ندارگ منی چماں نبشتہ اَنت۔
مئے راجدپتر چہ کربانیاں پُر اِنت مئے بلوچ براتاں وتی ھون داتگ ءُ مئے راجدپتر ڈولدار کُتگ مئے بانُکیں گھاراں وتی نزیکیں مردم پہ ڈیھ ءَ ندر کنگ ءَ دیستگ اَنت ءُ مرچی وت ءَ ھم ندر کنگ ءَ اَنت۔ منی زمین ءِ سر ءِ نشتگیں ھر بلوچ ءَ وتی یک دوستیں مردمے پہ زمین رکینگ ءِ ھاتر ءَ گار کتگ۔۔مئے زمین ءِ سر ءَ چینچو بھادُریں برات کربان بوتگ اَنت چہ اے بھادُریں براتاں مئے وتی مھروانیں پدائی ھوار اَنت ءُ مئے شان اَنت، بلے اے کربانی مارا نزور نہ کن اَنت مارا گیش مھکم کن اَنت ما ایشانی وابانی نگھبان ایں مئے مھر مئے پجار ءُ مئے ایمان ایوک ءَ وتن بلوچستان اِنت۔
دی بلوچستان پوسٹ: اے نبشتانک ءِ تہ ءَ درشان کُتگیں ھیال ءُ لیکہ نبشتہ کار ءِ جِندئیگ اَنت، الّم نہ اِنت کہ دی بلوچستان پوسٹ رسانک نیٹورک ایشانی منّوک بہ بیت یا اگاں اے گل ءِ پالیسیانی ءِ درشانی انت-
ابرم ءِ سنچ ءُ چاگردی ردوم
نبشتہ کار: شھزاد اسلم
دی بلوچستان پوسٹ
تو کدی اے جیڑ اِتگ کہ سما (conciousness) چی یے؟ ابرم (nature) ءِ تہ ءَ ھرچیز کہ ھست، آ گوں جسد (matter) ءَ اڈ بیتگ۔ ھمے جسد ءِ ھاسیں وڑے ءَ ھوار کپگ ءَ سما ءُ مارشت (emotions) جوڑ بنت۔ کاربن، ھائیڈروجن، نائٹروجن، آکسیجن، پاسپورس ءُ دگہ ایٹم، ھوار بنت مجگ (brain) ءُ مجگ ءِ تہ ءِ نیورونزاں اڈ کن اَنت۔ ایشی ءَ ھوار مجگ ءِ تہ ءَ (charged particals) ھست اِنت، چُش کہ +Na بزاں (sodium ion) یا -K بزاں (potassium ion), اے الیکٹریکل چارج ءِ ٹُکّر اِنت کہ پیگاماں جسم ءَ سر کن اَنت۔ بزاں سما ءُ مارشت bio-chemicals ءُ electrical particle اَنت۔
بلے دگہ جُستے ودی بیت کہ جسد چتور اے رنگ ءَ مانگیش اتگیں دابے ءَ ھوار کپ اِیت ءُ نیوروانز ءُ الیکٹریکل چارج اڈ کنت! سما اگاں جسد ءِ برورد اِنت، سما اگاں جسد ءِ راستی یے، گڑا جسد ءِ جند ءِ تہ ءَ سما چہ کجا اتکگ کہ من ءَ اے مانگیش اتگیں رنگ ءَ ھوار کپگی اِنت ءُ سما ءُ مارشت اڈ کنگی اِنت؟ اے وت یک مانگیش اتگیں ابرمی (Natural) ساچشتکاری (creativity) ءِ شون ءَ دنت۔ بزاں زندانکی (biological) رد ءَ سما ءِ گیشینگ ءَ ابید ھم مارا دگہ یک سما یے پولگی اِنت۔ ایشی ءَ ما ابرمی سما یا جھانی سما (universal conciousness) ءِ نام ءَ دات کت کن ایں۔ ابرم (nature) ءِ جند ءِ تہ ءَ ھم دگہ سما یے بیت کت کنت، تنی وھدی اے سما ءِ شوھاز ءَ سائنس سوبین نہ بیتگ۔
ابرم ءِ سما مارا جتائیں رنگاں گندگ ءَ کیت۔ زمین ءِ ھما بھر کہ اود ءَ زندگیں درچک ءُ دار باز بنت، لوڑ ءُ گوات ھما نیمگ ءَ تچ اَنت، چر ایشی ءِ سوب ءَ آ دمگاں جمبر ءُ ھور ءِ امکان گیشتر بنت۔ ایشی ءِ یک ھاسیں راھبندے ءُ سائنسی توجیلے ھست کہ درچک چتور جمبر ءُ ھور ءِ آرگ ءَ کمک کنت۔ اے ابرم ءِ وتی پلگارگ ءِ یک درورے۔ پمیشکا گرو راجنیش گوش اِیت کہ ساچشتکاریں ھدا نیست، ساچست ءِ جند وت ھدا اِنت۔ (Creation itself is God)۔ بزاں ابرم ءِ تہ ءَ یک سما یے ھست کہ آ ساچشت ءُ تباھی ءِ سکین اِنت، ابرم ءِ تہ ءَ ھمے جھانی سما ساچشت ءُ تباھی ءِ مانزمان اِنت۔ اے ساچشت ءُ تباھی ءِ راھبند ابرم ءِ تہ ءَ انچو سرجم ءُ اٹل (decisive) گندگ ءَ کاینت کہ سما نہ بیت کہ چہ ابرم ءَ ڈن دگہ ساچشتکارے بہ بیت ءُ ابرم ءِ روان ءَ داشت یا تیلانک دات کت بہ کنت۔ یا بہ گوش کہ اگاں ابرم ءَ ڈن ساچستکارے بہ بیت ھم گڑا آئی ءَ ابرم ھاسیں کانودانی میار کتگ ءُ نو نشتگ بس ندارہ چارگ ءَ اِنت۔
انسان ھمے ابرم ءِ کانودانی آماچ بوان بنرود زورگ ءَ اِنت ءُ مرچی یک جاھے سر بوتگ۔ گوست ءَ یک زمانگے انسان ءَ سرجم ءَ ابرم ءِ کانودانی ھساب ءَ زندگی کتگ۔ بلے وھدے پجیگ ءَ انسان چہ ابرم ءَ دور ءُ گستا بوان بیتگ۔ ایشی ءِ آسر ءَ انسان بازیں جیڑھانی آماچ بیتگ۔ اے جیڑہ کجام انت ءُ آ کانود کجام اِنت کہ آیانی ڈالچار کْنگ ءَ انسان ءَ تاوان وارتگ۔ ایشانی تہ ءَ ما لھتینانی درگت ءَ تران کن ایں۔
1. ابرم روان اِنت ءُ ھچبر اوشت ءِ آماچ نہ بیت:
ابرم ءِ تہ ءَ ھرچ چیز جنزگ ءِ توک ءَ اِنت، ماہ زمین ءِ گولائی ءَ، زمین روچ ءِ، روچ کلکشان ءِ ءُ کلکشان وتی راہ ءَ جنزان اِنت۔ ھرچیزے کہ اوشت ءِ آماچ بیت ابرم آئی ءَ لیپگ کنت۔ بنداتی انسان ءَ چو اے دگہ دلوت ءُ جانورانی وڑ ءَ گار ءُ ھونڈانی تہ ءَ ءُ جنگلانی تہ ءَ زندگی کتگ ءُ آئی ءِ زندگی سک سادگ بلے گران بیتگ۔ انسان ءَ وت ءَ رکینگ ءِ ھاتر ءَ سک باز جھد پکار بیتگ۔ پہ لاپ ءِ بالینگ ءِ ھاتر ءَ شکار کتگ، جنگل پہ جنگل تتکگ، بے ھوری ءَ وتی ھند یلہ داتگ ءُ لڑ ءُ بار کتگ۔ اے تچ ءُ تاگ ابرم ءِ لوٹ بیتگ۔ بازیں تچ ءُ تاگ ءَ گْوست ءِ انسان ءِ جسم گیش زرنگ ءُ ڈڈ بیتگ۔ بلے مرچیگیں انسان گیش آسرات ءُ آسودگ اِنت، آئی ءَ پہ وتی زند ءِ رکینگ ءِ ھاتر ءَ گیشیں جھد پکار نہ اِنت۔ مرچیگیں انسان گیشیں تچ ءُ تاگ نہ کنت، ما گْوشت کن ایں کہ اوشت ءِ آماچ اِنت، ابرم ءِ کانوداں چہ کمے گستا اِنت، پمیشکا مرچیگیں انسان گیش نادراھیانی آماچ اَنت، ءُ پمیشکا ڈاکٹر دراھی ءِ ھاتر ءَ گام جنگ ءِ سکین ءَ دینت، پند بُرگ ءِ سکین ءَ دینت۔
2. ابرم وت ءَ نوک کنت:
ما ابرم ءِ گوں ایرتچاری ءَ ندارہ بہ کن ایں گڑا ھر چیز مارا ھمے جُھد کنگ ءَ سما بیت کہ آ وت ءَ نوک کنگ ءَ اِنت، درچک وتی کْوھنیں تاکاں چنڑ اَنت ءُ وت ءَ نوک کن اَنت، ھور ھشکاوگ ءِ مرتگیں ھدا گنداں پد ءَ سبز کن اَنت۔ ساھدار انای جان ءِ دْراھیں کوْھنیں سِیل (cell) مر اَنت ءُ پد ءَ نوکیں سِیل ودی بیت۔ ھما وھد ءَ کہ ساھدارانی جسم مرتگیں سلانی کساس ءَ نوکیں سیل ودی کُت مہ کنت گڑا ساھدار سر جن اَنت پہ پیری ءَ ءُ ھلاسی ءَ۔
ھمے وڑ ءَ ما اگاں بچاریں ھما چاگرد کہ ابرم ءِ لوٹانی ھساب ءَ وتی راھبنداں نوک نہ کن اَنت داں آ پشت کپ اَنت۔ ابرم مدام وت ءَ نوک کنان اَنت، ھمک ھما چاگرد کہ ابرم ءِ گاماں جنزان نہ کنت ءُ کوھنیں راھبنداں ویل نہ کنت ءُ ابرم ءِ لوٹانی ھساب ءَ نوکیں راھبند اڑ نہ دنت داں آ پشت کپ ایت ءُ پدمنتگ بیت۔ وتی کوْھنیں راھبنداں نادربر (unlearn) کنگ ءِ روانی ءَ گوازین اَنت۔ بگند ئے اوں مئے چاگرد ءَ دربرگ ءَ گیش چیزانی بے ھال کنگ ءِ زلورت اِنت۔ ابرم ءِ زوراکیاں چہ ھما رک اِت کن انت کہ آ ابرم ءِ کانوداں گوں سپر کن انت ءُ دیم ءَ جنز اَنت۔ ایشی ءَ ما ابرم ءِ گچین (natural selection) گْوشت کن ایں۔ بزاں ابرم ھمایاں گچین کنت کہ آ ابرم ءَ گچین کن اَنت۔
3. ابرم زوراک اِنت:
چوش کہ ابرم زوراک اِنت، بندات ءَ بگر داں مرچی ساھدار وتی رکینگ ءِ ھاتر ءَ (survival of the fittest) ءِ کانود ءِ سر ءَ زندگی کنگ ءَ اَنت۔ بزاں ھما کہ زوراور اَنت بس ھما رک اَنت۔ اے ابرم ءِ زوراکی اِنت کہ شیر آسک ءِ سر ءَ اگاں بزّگ بہ کنت گڑا وت لاپ ءَ کپ اِیت۔ تاگتور نزورین ءَ مہ جنت داں آ وتی جند ءَ رکینت نہ کنت۔ ھمے رد ءَ سیپین انسان ءَ وتی رکینگ ءِ ھاتر ءَ نیندرتل انسان ءِ نسل ھلاس کتگ، پرچا کہ آ چہ نیندرتل انسان ءَ گیش تونگر بیتگ۔ اے زوراکی ءُ زوراور ءِ نزورین ءِ سر ءَ توانگر بوگ مرچی ھم برجم اِنت۔ انسان تُری ستر تھزیب ءِ (civilization) ھبر ءَ بہ کنت، بلے وتی رکینگ ءِ ھاتر ءَ آئی ءَ زوراک بوْگی اِنت۔
اد ءَ یک جُستے ودی بیت کہ ابرم ءِ زوراکی ءِ سکین انسان ءِ اڑ داتگیں تھزیب ءُ اکلاکی راھبنداں رد بہ کنت گڑا تھزیب ءِ بستار چے بیت؟ تھزیب اگاں سرجم ءَ ڑالچار بہ بیت داں انسان ءُ ھیوان ءِ میان پرکے پشت نہ کپ اِیت۔ راستی ایش اِنت کہ تھزیب ءَ انسان ھمینچو نپ داتگ، ھمینچو نکسان ھم داتگ۔ تھزیب ءِ مستریں نزوریاں چہ یکے ایش اِنت کہ انسان گوں چیزاں بندوک بیت، گوں وتی راھبنداں یک جزباتی دابے ءَ سنگتی کنت ءُ ارزانی ءَ آیانی نوک کنگ ءَ ساڑی نہ بیت ءُ اے رنگ ءَ گوں ابرم ءَ دوچار کپ اِیت ءُ ابرم ءِ ھلاپ ءَ جنگ (clash) کنت، بلے ابرم ءَ چہ ھچ کس باج بُرت نہ کنت، پمیشکا اے وڑیں نوبتانی آسر مدام ایش بیت کہ ھما چاگردانی پیشانی ءَ مارا ابرم ءِ جتگیں ڈک تبزانتی نادراھی ءُ چاگردی زوال ءِ رنگ ءَ گندگ ءَ کاینت کہ آیاں ابرم ءِ ھلاپ ءَ جنگ داتگ۔
نو ما اے رد ءَ ابرم ءِ زوراکی ءِ لیکہ ءَ گوں انسان ءِ اڑ داتگیں تھزیب ءَ یکجا کن ایں ءُ چاریں۔ تھزیب ءِ رد ءَ چاگردانی رکّینگ ءِ مانزمان زوراک بوگ ءِ سر ءَ نہ اِنت، اکلاکی راھبندانی سر ءَ اِنت۔ بگند ئے تھزیب ءِ رد ءَ گیشیں زوراک بوگ ایر جنگ بیت۔ تھزیب سرجم ءَ ڈالچار کنگ وَ نہ بیت، بلے انسان ءَ اے کساس ءَ اوں رد کپگی نہ اِنت کہ آ وت ءَ سرجم ءَ تھزیب ءِ آماچ بہ کنت داں ابرم سرجم ءَ ڈالچار بہ بیت۔ نپر ءَ ءُ چاگرد ءَ زوراک بوگ اوں در برگی اِنت۔ اگاں مارا تھزیب ءُ ابرم ءِ میان ءِ کشک ءَ روگی اِنت گڑا مارا اے ھاتر ءَ زوراک بوگی نہ اِنت کہ ما زوراک بیت کت کن ایں، چہ وت ءَ نزورترینانی سر ءَ توانگر بہ بئیں۔ بگندئے مارا اے ھاتر ءَ زوراک بوگی اِنت کہ دگہ توانگریں چاگردے یا نپرے مئے سر ءَ زوراک بوگ بہ لوٹ اِیت داں یک برے آ اے جیڑگ ءَ لاچار بہ بیت کہ اگاں من ایشی ءَ اینچو تاوان بہ دے آں گڑا اے من ءَ دو ھمینچو تاوان دات کنت؟ من اگاں اے مرد ءَ یک لٹّے بہ جن آں گڑا اے من ءَ چار لٹ جت کُت کنت؟ زوراک اے ھاتر ءَ بوگی اِنت کہ دگہ یک زوراکے تئی تاوان دیگ ءَ پیسر اے جیڑگ ءَ لاچار بیت کت بہ کنت کہ ایشی ءِ تاوان دیگ ءَ من چنکس تاوان وارت کن آں۔ ءُ اے رنگ ءَ آ ترا تاوان دیگ ءَ پدکنز بیت۔ اگاں تھزیب ءِ مول ءُ مراد ایمنی اِنت داں ایمنی ءِ مانزمان زوراکی اِنت۔ تئی رکّگ ءِ مانزمان تئی مُچّی تاگت اِنت۔
4. ابرم مزاھمت کنت:
اگاں تو درچک ءِ یک شاھے گُڈ ئے آ ھمے جاہ ءَ دگہ شش ٹال جنت، اے درچک ءِ گھگیری اےنت، ءُ اے ابرم ءِ سکین اےنت۔ اگاں تئی دل ءَ زوراک ءِ ھلاپ ءَ برانزے چست بیت گڑا اے برانز ابرم ءِ کلوہ اِنت کہ ترا گھگیری ءَ ساڑی کنگ ءَ اِنت۔ ابرم ھچبر پروش نہ وارت ءُ ھمک ھما تاگت ءَ پروش دنت کہ ابرم ءِ ھلاپ ءَ ساڑی بیت۔ کور ءِ تچوکیں آپ ءِ ھلاپ ءَ داں سک دیر ءَ روگ نہ بیت، الّم ترا آ ھما نیمگ ءَ بارت کہ وت ھما نیمگ ءَ تچگ ءَ اِنت۔ اے ابرم ءِ سکین اِنت کہ زوراکی ءِ ھلاپ ءَ دست برز ءَ کنگی نہ اِنت بگند ئے جھل ءَ برگی اِنت داں ترا ڈوکے دست بہ کپ اِیت ءُ تو آئی ءَ زوراک ءِ پیشانی ءَ ھترمال کت بہ کن ئے۔
من نہ باں داں کس مہ بات ءُ کج مہ بات
گیدی ءَ آسے کپات ءُ بُن گرات
مھناز
دی بلوچستان پوسٹ: اے نبشتانک ءِ تہ ءَ درشان کُتگیں ھیال ءُ لیکہ نبشتہ کار ءِ جِندئیگ اَنت، الّم نہ اِنت کہ دی بلوچستان پوسٹ رسانک نیٹورک ایشانی منّوک بہ بیت یا اگاں اے گل ءِ پالیسیانی ءِ درشانی انت-
