زھنی ایردستی چی یے ؟
نبشتہ کار: بیبگر بلوچ
دی بلوچستان پوسٹ
“گُلامی تھنا سانکلانی نام نہ اِنت، بلکیں ھیال ءِ بندیگ کنگ ءِ ھم نام اِنت۔” وھدے کہ یک راجے ءَ جسدی (جسمانی) ھساب ءَ گُلام جوڑ کنگ ارزان مہ بیت گڑا دژمن آئی ءِ ھیال،آئی ءِ زانت ءُ آئی ءِ تب (نفسیات) ءِ سر ءَ کبزہ کنگ ءِ جُھد ءَ کنت ءُ ھمے کبزہ زھنی گُلامی گوشگ بیت، زھنی گُلامی ھما نہ دیستگیں سانکل اِنت کہ انسان ءَ چہ آئی ءِ زانت ءَ چہ دیر کنت ءُ انچیں جاورے ءَ سر کنت کہ آ وتی دژمن ءَ دوزواہ، وتی ایردستی ءَ آجوئی ءُ وتی گُلامی ءَ باندات سرپد بیت۔
بلوچ راج چہ کرن ءَ آجوئی دوستے بوتگ، وھدے کہ زورگیر ءِ تاکتاں آئی ءِ زبان، دود ءُ ربیدگ، وانگ ءُ بُندپتر ولگوج کُت اَنت، گڑا یک ساز اتگیں پندلے ءِ جھت ءَ بلوچ ءِ مجگ ءِ سر ءَ کبزہ کنگ ءِ جُھد کنگ بوت۔ زھنی گُلامی یک انچیں جاورے ءِ نام اِنت کہ اود ءَ انسان جسدی (جسمانی) ھساب ءَ آجو بیت بلے پگری، زھنی ءُ زانت ءِ رد ءَ دومی ءِ مُرید بیت، زھنی گُلامی ءِ آماچ چہ سانکلاں بستگیں گُلامے نہ اِنت بگند ئے لیکہ، وانگی نزام، رسانکدر، مزھبی پندل یا استان ءِ پروپیگینڈہ ءِ وسیلہ ءَ مردم پگری رِد ءَ گلام دارگ بنت۔ زھنی گُلامی ءِ آماچیں انسان وتی گُلام بوگ ءَ نہ مار اَنت، راستی ءَ چہ دور بنت، ادارُکی چیزاں چہ گل بنت ءُ باز وھد ءَ آ ایردست ءِ نزام ءُ لیکہ ءِ نگھبان جوڑ بنت ءُ وتی پجار، زبان، دودمان ءُ زمین ءِ روتگانی سندگ ءَ گوں ایردست ءَ ھمکوپگ بنت ءُ ھچ سَما ھم نہ کن اَنت۔
“اگاں تئی ھیال دگر ئیگ اِنت گڑا تئی آجوئی ھم دگرے ئیگ اِنت” دنیا ءِ ھمُک ایردستیں راجے ءِ پروش ھما وھد ءَ بندات بیت وھدے آ وتی اندر ءَ چے ایردستی ءَ بہ منّ اَنت، ھما کہ آ وتی اگل ءُ ھوش ءَ چہ وتی پروش ءَ من اَنت ھما مھلوک زھنی گلام زانگ بنت۔ اے ھما جاور بیت کہ اود ءَ انسان گِندگ ءَ آجو اَنت بلے آیانی جیڑگ، مارگ، سرپد بوگ ءُ پیسلہ کنگ ءِ وس ءُ واک آیانی دست ءَ مہ بیت۔ آ مُدام ایردست ءِ لیکہ، بُندپتر، زبان ءُ دود ءُ ربیدگاں زور اِیت ءُ وتیگ ءَ بے ھیال کنت۔
بلوچ راج چہ کرناں دلیر، ایمن ءُ آجوئی دوستے بوتگ بلے دژمن ءَ آ جسدی ھساب ءَ گُلام جوڑ کنگ ءَ رند، آئی ءِ ارواہ، ھیال ءُ زانت ھم گُلام جوڑ کنگ ءِ جھد کُتگ۔ ھمے سوب اِنت کہ بلوچستان ءَ وانگی کورس ھما داب ءَ ٹھینگ بوتگ اَنت، بُندپتر گاجیل کنگ ءُ دروگ ءِ تہ ءَ مٹ کنگ بوت، رسانکدر سلاہ جوڑ کنگ بوت، نیکراھی، زبان ءُ زمینی رد ءَ بھر ءُ بانگ کنگ بوت۔
مروچی بلوچ زھگے وانگجاہ ءَ روت گڑا ناکہ آئی ءَ بلوچ بُندپتر ءِ بابت ءَ وانینگ بیت ءُ نا بلوچ بامردانی بابت ءَ وانینگ ءُ سرپدی دیگ بیت۔زھگ ءَ تھنا ھما وتساچیں زانت دیگ بیت دانکہ آ ایردست ءِ ھاتر ءَ مشینے جوڑ بہ بیت، آئی ءِ شر ءُ گندگ وتی ھساب ءَ سوج دیگ بنت دانکہ آ بلوچ بوگ ءَ ابید ھم بلوچے بوت مہ کنت۔
زھنی گُلامی ءِ لھتیں شون : وتی پجار ءَ چہ کُنّت، وتی زبان، بُندپتر، دود ءُ ربیدگ ءُ وتی راج ءَ چہ دومی ءَ کمتر لیکگ۔ ساچستی ھیال ءُ لیکہ ءَ چہ زبھر بوگ، ھما گپ کہ استان ءُ آئی ءِ اداراھاں گوشتگ اَنت آیاں بے جُست ءَ راست منّگ۔ وتسریں تُرسے ءِ آماچ بوگ، راست گُشگ، جُست کنگ یا وتی راجی پجار ءِ سر ءَ پھر بندگ ءَ چہ تُرس ءِ آماچ بوگ۔ ایردستی ءِ سوب ءَ اتکگیں واری ءُ ھزابی ءَ بھت ءُ نسیب لیکگ۔ وتواکی ءُ ساچستکاری ءِ ھیا ھم زھن ءَ نہ بوگ۔ ایردستی کہ ھرچ مزھب ءُ کانود ءِ رِد ءَ ردین ءُ انسانی ھکانی لگتمالی ءِ زانگ بیت کہ اے ھما راستی اِنت چو روچ ءَ پدر اِنت بلے آئی ءِ ھلاپ ءَ گپ کنگ ءَ لپرزگ بوگ۔ راجی پجار ءُ وتی دود ءُ ربیدگاں چہ پشل بوگ۔ اے لھتیں درور اَنت کہ مردم پہ زانت یا نا زان ئے ھمے بیماریانی آماچ اَنت، اے رنگیں بیماری زھنی گلامی ءِ نام ءَ زانگ بنت۔
زھنی گُلامی پرچا بیمناک اِنت ؟
زھنی گُلامی پمیشکا بیمناک اِنت کہ آ انسان ءَ وتی جند ءِ ھلاپ ءَ اُوشتارین اِیت بلے آ انگت زانگ ءَ نہ بیت۔ پہ درور اگاں تو بیمارے ءُ تو زانگ ءَ ئے کہ بیماراں گڑا الم تو ڈاکٹر ءَ روئے ءُ وتی ھلاج ءَ کن ئے۔ بلے اگاں تو بیمار ئے ءُ تو سما ھم کنگ ءَ نہ ئے کہ تو بیمار ئے گڑا اے بیماری ترا چو وروک ءِ وڑ ءَ وران کنت ءُ وھدے کہ تو سما کن ئے گڑا تئی ھستیں پشت کپ اَنت ءُ تئی الاج ممکن نہ بیت۔ زھنی گُلامی چو شومک ءِ بیماری ءِ دروشم ءَ اِنت، تو بیمار ئے بلے تو زانگ ءَ نہ ئے، تو ایردست ئے بلے تو زانگ ءَ نہ ئے، تئی ھستانک ولگوج بوگ ءَ اِنت بلے تو زانگ ءَ نہ ئے۔ پمیشکا مارا انوں وتی مریزی درگیجگی اِنت۔ پمیشکا مارا انوں وتی زھنی گلامی ءِ دروشم زانگی اَنت ءُ وتی پگری ھوالہ ءَ الاج کنگی اِنت۔ پد ءَ چو مہ بیت کہ مئے ھست بوگ ءِ لھتیں روچ پشت بہ کپ اَنت ءُ ما نوکی سما بکنیں کہ مارا وتی دیری الاج کنگی بوتگ ءُ نوں مئے الاج ھچ ممکن نہ اِنت۔
ما زھنی گُلامی ءَ چہ چون رکّ اِت کنیں وت ءَ زھنی گُلامی ءِ وڑیں نادراھیاں چہ رکینگ ءِ ھاتر ءَ مارا اے بیماری ءِ جند وانگ لوٹ اِیت۔ زھنی گلامی زانگ لوٹ اِیت کہ آئی ءِ جِند چے یے، کُجا چہ اتکگ، پرچا ءُ چون اتکگ۔ ما چینچو اے بیماری ءِ آماچ بوتگ ایں؟ اے سرجمیں جُستاں وتی مجگ ءَ بکنان ءُ ایشانی جواب ءِ پٹّگ ءِ تچ ءُ تاگ ءَ بکناں۔ مارا اے بیماری ءِ الاج چہ کتاباں رس اِیت، مارا گیش ءَ چہ گیش گوں کتاباں نزیک بوگی اِنت۔ مارا ھما کتاب زورگی اَنت کہ مارا اے بیماری ءَ چہ کش اِت بکن اَنت ما چشیں کتاب ءِ وانگ پھریز بکن ایں کہ آ مارا گیش زھنی ھوالہ گلام کن اَنت۔ مارا ایردست ءَ وتی کتاب ءُ وانگ ءِ وسیلہ ءَ ایردست کُتگ گڑا آئی ءِ نبشتگیں کتاب ءُ آئی ءِ وانگ مارا گیشتر زھنی گلام جوڑ کن اَت۔ پمیشکا مارا انچیں کتاب وانگی اِنت کہ آ دگہ راجاں وت ءَ ایردستی ءُ زھنی گُلامی ءَ چہ آجو کنگ ءِ ھاتر ءَ ونتگ اَنت۔ مرچی بلوچ ورنایاں کتاباں گوں نزیکی کنگی اِنت دانکہ آ زانتکار جوڑ بہ بنت گڑا آ وت ءَ چرے بیماری ءَ کش اِت کن اَنت۔ یات بکن اِت:
“ھما روچ ءَ کہ یک راجے وتی گُلامی ءَ پجاہ بیار اِیت، ھمے روچ ءَ آئی ءِ آجوئی ءِ روچ بندات بیت۔”
دی بلوچستان پوسٹ: اے نبشتانک ءِ تہ ءَ درشان کُتگیں ھیال ءُ لیکہ نبشتہ کار ءِ جِندئیگ اَنت، الّم نہ اِنت کہ دی بلوچستان پوسٹ رسانک نیٹورک ایشانی منّوک بہ بیت یا اگاں اے گل ءِ پالیسیانی ءِ درشانی انت-
