کتاب آجوئیں مرگ۔ نوتی جمیلہ پہ تو پَھر بند اِیت
نبشتہ کار: زبیر گلاب
دی بلوچستان پوسٹ
نُوتی اے نمدی یے نہ اِنت نوتی چُوناھا من ترا (سلّو) گشتگ بلے تئی نبشتگیں نمدی ءِ تہ ءَ تو وت مات ءَ گشگ ءَ ئے کہ من ءَ سلمان ءَ چہ گیشتر (نوتک) دوست بیت، تو کہ وت گش ئے من ءَ نوتک بگُش اِت گڑا من ترا پہ مھر (نوتی) گُشاں، نوتی گِلگ ایش اِنت کہ من ترا نہ دیستگ گوں وت من گِلگ کناں گوں تو اِنّاں، نوتی مرچی تئی شھیدی ءِ روچ اِنت ءُ تئی کتاب “آجوئیں مرگ ءِ تلب” ھم من ونتگ ءُ ماہ ھم جُون اِنت۔
نوتی جان تئی وانگ ءَ چہ پد منی کِر ءَ چُشیں گپ پشت نہ کپتگ کہ ترا پہ سر اِش بہ کناں بلے ھو من بس ترا تئی زند ءِ کارستانی بابت ءَ کمّو ھال دیاں نیکُل (نیک مھمد) تو نیکُل ھرگاڑی والا ئے کہ گپّ ءَ کنگ ءَ اَت ئے نیکُل منی ھمساھگ اِنت ءُ نیُکل ءِ کسّہ ءَ ما ترا ھم کُمو گُشاں کہ نیکُل ءَ مئے یات ءَ مئے باریگ ءَ چُونیں ھرے بُوتگ ءُ من نزاناں تئی باریگ ءَ نشہ ءِ آماچ بُوتگ یا ناں ءُ من نزاناں کہ تئی باریگ ءَ چونیں ھرے گون بُوتگ ؟ بلے نوتی ترا اے ھم گُشاں کہ نیکُل چون مُرتگ! بہ گند ئے تو دِل ءَ اے بہ جیڑے کہ اے (من) نیکُل ءَ چون زاناں؟ ایشی ءَ تو اے جُست ءَ بکن ئے من ترا پیسر ءَ ایشی ءِ پسّو ءَ دیاں کہ من چون نیکُل ءَ زاناں! نوتی تو نیکُل بُگشتیں بلکیں من نزانت بلے تو نیکُل ھرگاڑی والا ءُ کادُک گشت گُڑا من پکا بُوتگاں کہ تو ھمے نیکُل ءَ گُشگ ءَ ئے آئی ءِ کسہ ءَ اے واستا ترا گُشاں کہ نیکُل ءَ منی کسانی ءَ ھم ھرگاڑی یے گون بُوتگ ءُ من ءَ یات اِنت ما وھدے آئی ءِ لوگ ءَ کہ شُتگ ایں گُڑا یک اسپیتیں ھَرے ءُ یک گاڑی یے(ھرگاڑی) بُوتگ ءُ ما سوار بوتگیں نوتی ! من نہ زاناں تئی وھد ءُ تئی باریگ ءَ چونیں ھرے بُوتگ، بلے منی یات ءَ اسپیتیں ھرے بوتگ نوتی تو زان ئے تئی زِند ءِ کسّہ ءِ کارست چون مَرگ ءِ ھمبازاں روت گپ پد ءَ ھما تئی بیت گریبی لاچاری بے وسی بزّگی بے زانتی ءُ نشہ اے کُلاں تو ایردستیں سُوگات گُش ئے نیکُل ءَ تریاک ھم وارتگ گُڈسر ءَ کہ آ نادراہ بوت آئی ءِ سرین ءَ ریشے در کیت باز مردماں کُمک کُت بلے آئی ءَ مِرگی اَت ءُ مردم ھمے گُش اَنت مرگ یک سببے لوٹ اِیت بھانھے لوٹ اِیت گڑا نیکُل ھرگاڑی والا ءِ مرگ ھمے ریش بوت کہ آئی ءِ سرین ءَ درتکگ اَت –
ءُ دومی تو کادُک ھمّال (کادِر بکش) ءِ گپّ ءَ کنگ اَت ئے کہ آ ھمے ودار ءَ اَت کہ کُجا ناں کج ءَ گاڑی یے یا کہ ٹرکے کیت ءُ آ آئی ءِ ساماناں ایرگیج اِیت ءُ سیٹ آئی ءَ سے سد(300) کلدار دَست ءَ دنت ءُ ھمے سے سدیں آئی ءِ چُکانی نان بنت ءُ آ چُکانی دپ ءَ بند اِیت- بلے نوتی ترا گُشاں ترا ھال دیگ لوٹاں کہ تئی زِند ءِ کسّہ ءِ اے کارست انگت زندگیں ھست ءُ ھیات اِنت انگت ھما وڑ ءَ اِنت وھد ءِ ھمراھی ءَ کمّو پیر بوتگ بلکیں بلے انگت آ پہ گاڑی ءِ ودار ءَ اِنت انگت پہ ٹرک ءِ ودار ءَ اِنت کہ کدی ٹرک کیت ءُ ساماناں ایرگیج اَنت ءُ سیٹ آئی ءَ (300) کلدار دنت!، بلے نوتی تئی زند ءِ کسّہ ءِ اے کارست وھد ءِ ھمراھی ءَ بَدل بوتگ اے برے کادُک اے سے سدیناں چیز نہ کنت پہ وتی چُکاں نہ بارت، نوتی! نو کادُک پہ وتی چُکانی نان ءِ واست ءَ کار ءَ نہ اِنت اے بری آ پہ وتی نشّہ ءِ ھاتر ءَ کار ءَ اِنت نوتی تئی زند ءِ کسّہ ءِ اے کارست نشہ ءِ آماچ اِنت بلے انگت زندگین ءُ ھمّالی کنگ ءَ اِنت! بلے پہ وتی چُکاں نا! ءُ نوتی تو مُلا مُجیب ءِ دُکان ءِ رُوتاک ءُ کتابانی گپ ءَ اِت ئے مُلا مُجیب ءَ دُکان ءَ نو کتاب نیست ءُ ملا مجیب ءِ دُکان ءِ کَش ءَ بیگاھاں کماش نند ءُ نیاد نہ کن اَنت ءُ ملا مُجیب ءَ دُکان مدّتے بیت کہ یلّہ کُتگ آ نو ملا ءِ چُکاں گون اِنت واجہ ءِ دل لوٹ اِیت کہ کتاب بیاران ءُ بھا بہ کناں بلے جاور انچوش اَنت کہ کتاب آرگ نہ بیت ءُ روتاک اگاں بھا نہ بیت کہ کس نا وان اِیت روتاک ءِ نہ وانگ ءِ سوَب ایش اِنت کہ مرچاں نیٹ ھست کماش ءُ ورنا کُل نیٹ ءَ گوں بندوک اَنت نیٹ ءَ ھال اھوال گُوشدار اَنت (ڈیجیٹل) دُنیا ءَ گوں بندوک اَنت ءُ کتاب وانوک سک باز اِنت بلے اِد ءَ کتاب نہ رس اِیت کتاب نہ رسگ ءِ سوَب ءَ ما کُل زانیں نوتی گوستگیں سال ءَ کہ سنگتاں کتاب (اسٹالے) جَت سرکار ءَ ھمے گِلگ کتگ اَت کہ شما اجازت نہ گپتگ دگہ رندے کتابی اسٹال جن اِت جُست الّم بہ کن اِت !-
ما ملّا مُجیب ءِ کسّہ ءَ کنگ اِتاں کہ ترا ھال دیگ لوٹاں کہ واجہ ءِ نوک رُستگیں چُک اِزُّو(اِزّھار) دُکان ءِ توک ءَ شھید کنگ بوت آئی ءِ مستریں گُناہ ایش اَت آ راج دُوستے اَت سرپدیں مردے اَت آئی ءَ وتی راج ءِ درد مار اِتگ اَت بزّگی لاچاری بے وسی بے زانتی گُلامی ءُ آئی ءَ آ جاگہ ءَ سر بُوگی نہ اَت بلے آ پیسر ءَ سر اَت آئی ءِ سسّہ آئی ءِ لیکہ آئی ءِ جیڑگ گُلامی ءِ ھلاپ ءَ زھر ورگ کتاب دوستے اَت ءُ آئی ءَ مُدام آجوئیں مَرگ ءِ تلب اَت ءُ آ آجو بوت- ھیر اِزّھار ءِ کسّہ ءَ من دِگہ وھدے ترا گُشاں۔
نوتی چاگِرد انگت ھما وڑیں ھما تبکاتی راہ ءُ راہ بند جھل ءُ بُرزی زانگ ءُ انگت پاد ءِ پِر دیگ مردماں کارمرز کنگ ءُ آیانی پُشت ءَ زر گِرگ نُوتی ما انچیں چاگِردے ءَ نشتگیں اِد ءَ مِروک نہ زانت من چی ءَ مرگ ءَ آں ءُ جَنوک نزانت کہ من چی ءَ ایشی ءَ جَنگ ءَ آں بس یکے جَنگین ءُ دومی مِرگ ءَ اِنت۔
گُلامیں کوم انگت ءَ! مئے کوم تنیگی وتی جِند ءِ اندر ءَ آجو نہ اِنت وتی جِند ءَ انگت شرّی سر ءَ پجّا آرگ ءَ نہ اِنت کہ آئی ءَ را چی کنگی اِنت پہ وت ءَ ءُ یک شُوکیں چاگِردے ءِ سِنگارگ ءِ واست ءَ آیاں چی کنگی اِنت کوم انگت جِتا اِنت یک گُلامیںْ کومے وتی جِند ءِ تہ ءَ آجو مہ بیت آ وتی کوم ءَ آجو کُت نہ کنت گُلامی ھما وھد ءَ ھلاس بیت وھدے تئی اندر ءَ زانت بئیت (شعور بئیت) زانت سوچگ چہ اِلم ءِ وانگ ءَ کیت ءُ اِلم تھنا اسکول ءُ آ دگہ وانگ ءِ جاھاں نہ رس اِیت ءُ ناں کہ اِلم ءِ مانا ایش اِنت کہ الّمی اِنت کہ تو (Graduation) (Mphil) یا کہ (Phd) بہ کن ئے بلکیں ایش اِنت کہ تو ھمینچو بزان تا کسّے ترا کارمرز کُت مہ کنت پہ وتی پائدگ ءِ واستا ھمینچو پھم تئی اندر ءَ بہ بیت تاں کہ تو شَر ءُ شِرّ ءِ پرک ءَ بہ زان ئے ءُ ھاں لھتیں الم ءُ زانت ترا کتابانی وانگ ءَ دست کپ اِیت گُلامیں کوم گلامیں کومانی دپتر ءَ (History) باید اِنت گیشتِر بہ وان اِیت کہ آیاں چون ءُ چی وڑ ءَ وت ءَ آجو کتگ ءُ آیانی (Strategies) چی بوتگ اَنت ناں کھول ءِ تئی ءَ لھتیں الم ترا تئی چاگِرد ءَ چہ دست کپ اِیت ءُ تھنا کتاب وانگی نہ اَنت بلکیں آیانی سر ءَ کار ءُ راستیں کار (Positive action) زورگی اِنت ھما کار کہ تئی چاگرد ءَ پکار اَنت ھما کار کہ تئی چاگِرد ءِ مردمانی واست ءَ نوکیں بہ بنت نوکیں رنگے ءَ ءُ نوکیں دابے ءَ بہ بنت کول ء تئی ءَ “کار ءُ جَنگ ھما کوم ءُ ھما دِماگ کن اَنت، کہ آ مُھکم ءُ مزبوت بہ بنت جَنگ ءَ ھما دیم ءَ بر اَنت” نُوتی من زاناں کہ اے کلوہ ءَ تو ورنایاں دیگ لُوٹ ئے ءُ تو راست گُش ئے نوکیں کارانی کنوک چاگِرد ءِ ورنا اَنت ورنایاں زانگی اِنت ورنایاں وانگی اِنت وتی دھر پھمگی اِنت کہ کُجام وڑ ءَ چاگِرد سنگارگی اِنت ءُ آ (Factors) چی اَنت کہ وتی دست ءَ کنگی ءُ چاگِرد ءِ دیم ءَ ایر کنگی اَنت ءُ وت ءَ یک ایمانداریں جُھد کارے کنگی اِنت بلے چون؟ نُوتی بلوچ انچیں کومے کہ آئی ءَ کسّی سر ءَ سِتک نہ کنت باور نہ کنت ، بلے یک جُھد کارے ءَ وتی کوم چہ وڑ ءَ منّارینگی نو آ بزانت آئی ءَ وتی کوم وانگی اِنت آئی ءِ زِھنیت زانگی اِنت نو ترا آ پہ وت بلکیں پہ زورگ ءَ ساجُو بنت-
نوتی تو جاگھے نبشتگ اَت کہ “ بیست یکمی کَرن ءِ جَنِک” ءُ تئی گِلگ سلّو تو ھمے گپّ ءَ کنگ ءَ اَت ئے کہ مئے جَنِک دیمروی نہ کن اَنت ءُ آیانی مستریں جیڑہ ھما گیرت ءِ سر ءَ کیت ءُ ھلاس بیت (میٹرک یا ایپ ایس سی) کنگ ءَ رَند ھلاس پد ءَ ھما زندگی آروس ءُ چُک ءُ چلانگ بلے سلّو ترا وشیں ھالے دیاں کہ مند ءِ میتگ ءَ ھو (نوتی)تئی میتگ ءَ ھم چوشیں جَنِک ھست کہ آیاں پہ وت جُھد کُتگ ءُ دیمروی کنگ ءَ اَنت لھتیں شال ءَ لھتیں کیچ ءَ ءُ لھتیں دِگہ جاگھاں پہ گیشیں وانگ ءَ روگ ءَ اَنت زانت ءِ زانگ ءَ جِند ءِ پجارگ ءَ کہ آ کے اَنت ءُ چی کُت کن اَنت پہ وت ءُ پہ اے پدمنتگیں چاگِرد ءَ ءُ پہ اے راج ءِ واستا چینچو کار کُت کن اَنت۔
بیست ءُ یکمی کَرن ءِ جَنِک تئی میتگ ءِ جَنِک نبشتہ کار اَنت بلوچی ، انگریزی ءُ اُردو درست نبشتہ کن اَنت شوکیں وڑے ءَ نبشتہ کن اَنت کتاباں گوں ھم ھرنچ اَنت- نوتی بیست ءُ یکمی کَرن ءِ جَنک باز کار کنگ ءَ اَنت باز جُھد کنگ ءَ اَنت آیاں باز دیمروی کُتگ آ اگاں سیاست بہ بیت زبان بہ بیت نبشتاکاری بہ بیت ءُ جَنگ بہ بیت یا کہ چاگرد ءِ آ دِگہ جیڑہ ءُ جنجال بہ بنت کُلاں گوں ھوار اَنت کجا ناں کجا آ وتی بھر ءَ وتی وس ءُ واک ءَ گون اَنت گوں۔
نُوتی تئی نبشتگیں کُلوہ پہ مات ءَ من زاناں امّاں (مات جمیلہ) وانگ نہ زانت بلے من زاناں اے چاریں دانک تئی مھاز ءَ اَلّم امّاں ءِ دیم ءَ ونتگ اَنت ءُ نُوتی وھدے تو گُش ئے “امّاں من ءَ سلمان مہ گُش ءُ من ءَ نوتک ءِ نام ءَ توار کن کہ من ءَ دوست بیت” اے وھد ءَ مات ءِ ارس رِچ اَنت ءُ گُش اِیت “کُربان پہ تو منی نُوتی جان” بلے نُوتی ترا گپّے بُگشاں امّاں مزّن جَگّریں زالے ھرکسے کہ اولی رَند ءَ گوں مات ءَ ھم تران بیت آ ھمے گُش اِیت “ماتی جمیلہ ڈڈّیں زالے” مات انگت مُھکم اِنت نُوتی “ تو گُشتگ اَت “وھدے مات منی چارگ ءَ اتکگ اَت من مات چار اِت نہ کتگ مات سیاہ تَر اِتگ” نُوتی گم اَنت کہ مردم ءَ پیر کن اَنت گم اَنت کہ مردم ءَ تہ ءَ چہ وران کن اَنت ءُ گم اَنت مردم وت ءَ کُربان کنت، نوتی تئی گم ھمیش اَت کہ وت ءَ پہ سرڈگار ءَ کُربان بہ کنان ءُ تو اے گم چہ وتی سر ءَ دیر کُت۔
نوتی جان تئی باز وھد نہ زیراں بلے گڈسرر ءَ ترا گُشاں اِزھار ءَ وتی کَشّ ءَ نادین ءُ شیر الّم بہ وان دیوان ئِے بدے ئِے چی ءَ کہ اِزّو ءَ شائری ءُ لبزانکی دیوان بے کساس دوست بیت۔ ءُ شیرے پہ شما نَدر اِنت۔
کسھانی وانگ ءَ گوں دست کپتگ کسھے
تو کہ رپت ئے دور ءُ گستا، نکش بیتگ کسھے
پہ من ءَ مھراں تئی نوں ارد بست اَنت ءُ شت اَنت
چہ تئی گستائی ءَ مرچی نبشتگ کسھے
دوری ءَ تئیگ ءَ دل ءَ آسے بلینتگ ھرکسی
گم کہ وھدے زیمرینت اَنت،جوڑ بیتگ کسھے
زی کہ دوستانی نیام ءَ کندگ ءَ ات مردمے
مرچی کل ھیران اَنت،چینچو دور رپتگ کسھے
دور اوشتاتگ مروچی مھرمے نزیک ءَ نئیت
چو گش ئے اتکگ دل ءَ، لنٹاں نہ رس اِتگ کسھے
پہ منی مرگ ءَ زبیر! کسے مہ گریو اِیت، لئیکو مہ جنت
چو بزاں کہ ماں کتابے ءَ تو ونتگ کسھے
شُمئے وتی “زبیر گُلاب”
دی بلوچستان پوسٹ: اے نبشتانک ءِ تہ ءَ درشان کُتگیں ھیال ءُ لیکہ نبشتہ کار ءِ جِندئیگ اَنت، الّم نہ اِنت کہ دی بلوچستان پوسٹ رسانک نیٹورک ایشانی منّوک بہ بیت یا اگاں اے گل ءِ پالیسیانی ءِ درشانی انت-