سب الٹرن کلاس ءِ لیکہ ءُ بلوچ زرمبشت
نبشتہ کار : یاسر باران
اولی بھر
دی بلوچستان پوسٹ
مرچی کہ ما سب الٹرن کلاس تھیوری ءَ ریس ءُ پریس کنگ ءَ اِنت اے مرچی چہ پیش بیستمی کرن ءَ انتونیو گرامشی ءَ وتی زندانی زمانگ ءِ prison Notebook توک ءَ نبشتہ کتگ ءُ دیم ءَ آورتگ ۔ انتونیو فرانچیسکو گرامشی نوزدھمی کرن ءِ گُڈی دھک ءَ بزاں 1891 ءَ اٹلی شھر Ales ودی بیتگ ۔ گرامشی وتی بنداتی وانگ ءُ زانگ ءَ وتی بنکی ھنکین ءَ وان ایت پد ءَ university of turin وانگ ءَ رؤت ۔ ھمود ءَ لٹریچر ءُ زبان ءِ سر ءَ کار کنت ءُ ھمے زمانگ ءَ وتی سیاست ءَ ھم بندات کنت بلے مالی جیڑھانی سوب ءَ آ یونیورسٹی ءَ وتی وانگ ءَ سرجم کت نہ کنت ءُ یلے کنت ۔ ھمے زمانگ ءَ 1921 ءَ اٹلی مارکسٹ پارٹی کہ جوڑ بیت گڑا اٹلی مارکسسٹ پارٹی ءِ بنداتی مردماں چہ یکے گرامشی بیت ءُ آ اٹلی مارکسسٹ پارٹی ءِ جنرل سیکٹری ھم بیت ۔ اے زمانگ ءَ Benito Mussolini Fascist dictatorship ھکومت دور بیتگ ءُ گرامشی ءِ سیاسی جھد ھمے فاشسٹ ھکومت ءِ نزام ءِ بگیری ءَ بیتگ ۔ اے فاشسٹ ھکومت 1926 ءَ اٹلی مارکسسٹ پارٹی ءِ سر ءَ کریک ڈاؤن کنت ءُ گرامشی ءَ گِپت ءُ زندانی کنت ۔ زندانی زمانگ ءَ گرامشی وتی نام داریں کتاب prison Notebook ءَ نبشتہ کنت۔ آ اے کتاب ءِ تہ ءَ بازیں جیڑھانی سر ءَ نبشتہ کنت ءُ بازیں تھیوری ءِ دیم ءَ کار ایت۔ گرامشی 1937ءَ زندان ءِ تہ ءَ دماگی پالج ءِ آماچ بیت ءُ نمیران بیت ۔ مرچی آ جھان ءِ نام داریں دانشورانی لڑا ھوار انت ۔
بیا گرامشی ءِ گرانبھائیں تھیوری ءِ پریچگ ءِ جھد ءَ کن ایں ۔
گرامشی سب الٹرن کلاس ءَ چوش نبشتہ کنت کہ وتواجھی کنوکیں تبکہ ءِ وتی راجدپتر ءُ وتی گوستانک ءِ بیت ۔ ھکمران کنوکیں تبکہ ءِ ھم وتی راجدپتر ءُ وتی دودمان انت ۔ سب الٹرن پراھگ (خلا )ءِ سر ءَ Dominant کنت ءُ اے باور کنائین ایت کہ منی گوست چہ شمئے گوست ءَ شرتر انت ۔ دیمتر ءَ گرامشی نبشتہ کنت کہ اے جیڑگ رد انت کہ ھکمران تبکہ یک جاہ انت ءُ کانودی ءُ سیاسی ءَ اَنت ۔ اے یکجاھی اشانی رسمی یکجاھی یے اشانی یکجاھی ءَ ھکمران تبکہ ءِ مپاد بندوک اَنت۔ ھکمران تبکہ مدام ھمے جیڑ ایت کہ چاگرد ءِ کانودی ءُ سیاسی کار منی دست ءَ بہ بنت ۔ ھکمران تبکہ وت ءَ مدام Superior لیک ایت، آ ھمے مار ایت کہ منی کانود ءِ بنیاد ءَ چاگرد دیم بہ جنز ایت ءُ چاگرد منی کانود ءُ نزام ءَ( apply بہ کنت) بہ زیر ایت۔ ھکمران تبکہ مدام وتی لیکہ ءَ چاگرد ءِ تہ ءَ implement کنگ ءِ واست ءَ انچیں سیاسی نزام جوڑ کنت کہ ھمے سیاسی نزام ءِ وسیلہ ءَ چی وتی لیکہ، وتی راجدپتر ءُ وتی گوستانک ءَ سب الٹرن کلاس سر ءَ مُش ایت تانکہ سب الٹرن کلاس ءِ جیڑگ ءُ مارگ ءِ مارشت ھلاس بہ بنت ءُ وتی راجدپتر ءَ بہ شموش ایت ءُ ھکمران تبکہ ءِ راجدپتر ءَ بہ زیر ایت ۔ ءُ سب الٹرن کلاس ھمے بہ مار ایت کہ منی گوست ءُ ھست زورگیر ءِ داتگیں رھبند ءِ رِد ءَ اَنت ءُ منی واست ءَ اے رھبند ءَ ابید دگہ ھچ نیست۔ ھکمران تبکہ وتی جوڈ کتگیں نزام ءَ چہ سب الٹرن کلاس ءِ گوستانک ءَ لپاش ایت ءُ آئی ءِ دود ءُ ربیدگاں ھلاس کنت آئی گھگیری ءِ سنچ ءَ چہ روتگاں گوج ایت ءُ ھلاس کنت ۔ ھکمران تبکہ ھمے جیڑ ایت کہ باندا اے تبکہ جاہ مہ جنت ءُ ھکمران تبکہ ءِ بگیری ءَ گھگیری مہ کنت ءُ گھگیری سب الٹرن کلاس ءِ سَسا ءَ چہ دور بہ بیت-
گرامشی ءِ رد ءَ سب الٹرن کلاس یک جاہ نہ انت ءُ یک جاہ بیت ھم نہ کناں دانکہ آ یک ریاستے ءِ جوڈ کنگ ءِ قابل نہ بنت ۔ ءُ اے تبکہ ءَ راجدپتر نیست اگاں راجدپتر ءِ ھست انت گڑا اشی ءِ راجدپتر ھکمران تبکہ ءِ جوڑ کتگیں نزام ءَ گوں بستگ ، ءُ اے وڑیں راجدپتر ریاست ءُ ریاستی ٹولیانی راجدپتر زانگ بنت-
ھکمران تبکہ چیردستیں تبکہ ءَ بزاں کہ سب الٹرن کلاس ءَ مالی ءُ اقتصادی ھساب ءَ وتی چیردست کنت ۔ پہ درور ءَ بزاں کہ ھکمران تبکہ چاگرد ءِ توک ءَ کار ءُ روزگار ءِ سرجمیں راہ ءُ دراں بند کنت ءُ یک راہ ءِ پشت گیج ایت ۔ شھر ءِ توک ءَ پنچ ءُ شش کار جاہ جوڑ کنت ءُ اے کارجاھانی جوڑ بؤگ ءَ پد سب الٹرن کلاس پہ لاپ ءِ شوھاز ءَ شھر ءَ کیت سب الٹرن کلاس وش نہ انت کہ من پہ لاپ ءِ ھاتر ءَ دگہ شھراں بہ رواں ءُ کار بہ کناں بلے آ لاچار کنگ بیتگ انت اشانی واست ءَ بید ءِ شھر ءِ آیگ ءَ دگہ ھچی راہ پشت نہ کپتگ ات ۔ لاچار ات انت کہ کم چہ کم نھاد ءَ کار بہ کن انت ۔
ھکمران تبکہ ءِ اے سیاسی نزام کہ ھست اِنت اے نزام وھدیکہ کوھن بیت گڑا ھکمران تبکہ چار ایت کہ اے سیاسی نزام کوھن اِنت ءُ سب الٹرن کلاس ءِ تہ ءَ اے نزام ءِ بگیری ءَ گھگیری باوست بؤگ ءَ اِنت گڑا ھکمران تبکہ سب الٹرن ءِ گھگیری ءِ دارگ ءِ واست ءَ شور بندی ٹھین ایت ءُ نوکیں پالیسی ءِ اڈ دنت۔ نوکیں سیاسی نزام ءَ باکائدہ پروگرام کنت ءُ چاگرد ءِ تہ ءَ راہ دنت ۔ ءُ اے سیاسی نزام سب الٹرن کلاس ءِ منارینگ ءِ ھاتر ءَ چاگرد ءِ تہ ءَ باکائدہ پروگرام اڈ دے اَنت ءُ اے پروگرام بازیں دروشمے ءَ چاگرد ءِ توک ءَ ھست مان اَنت ۔ کہ آ فیسٹول دروشم انت ، Ngo culture ئے ۔ آ چاگرد ءِ تہ ءَ دان ءُ آرت ءِ بھر کنگ ءِ دروشم اَنت یا دگے بازیں دروشمے ءَ ھست اَنت ۔
ھکمران تبکہ ءِ نوکیں سیاسی نزام ءِ مول ءُ مراد چوش ات اَنت کہ کجام وڑ ءَ وتی سیاسی پروگرام ءَ سب الٹرن کلاس ءَ بہ منارین انت ءُ اشانی سر ءَ وتی ھکمرانی ءَ برجاہ بہ دار انت دانکہ اے تبکہ منی بگیری ءَ گھگیری ءِ کنگ ءِ ھاتر ءَ جاہ مہ جن اَنت ۔ سب الٹرن کلاس ءِ لھتے تبکہ اے جھد ءَ کنت کہ ما ھکمران تبکہ ءِ سیاسی نزام ءِ تہ ءَ بہ رواں ءُ وتی لوٹاں سرجم کت بہ کناں بلے اے وت ءَ سیاسی نزام ءِ تہ ءَ جاگہ دات نہ کن اَنت اگاں جاگہ دات بہ کناں ھم سب الٹرن کلاس ءِ لوٹ مھدود اَنت ۔
وھد وھد ءِ سر ءَ سب آلٹرن کلاس ھم وتی سیاسی پاٹی ءِ جوڑ کناں بلے اے پاٹی ءِ مزنیں لوٹ نہ بنت ءُ آ آشوب ءِ لوٹ نہ کن اَنت بلکیں انچیں لوٹ بنت بلے پد ءَ ھم چیزے وھد ءَ پد ھاموش بنت ۔ سب الٹرن کلاس ءِ میان ءَ یک انچیں کلاس ءِ ھم بیت کہ آ یک سیاسی پاٹی ءَ چہ بالادستی ءِ نیمگ ءَ رؤت یا بالادستی ءِ نیمگ ءَ رؤگ ءِ جھد ءَ کنت ءُ آ دگہ سب الٹرن ءِ جھگیری ءَ کنت دانکہ اے سب الٹرن ءِ جند کہ ھست انت آ اے پاٹی ءِ بالادستی ءَ بہ من ایت ءُ اے پاٹی ءِ لوٹانی بنیاد ءَ دیم ءَ بہ جنز ایت۔ پرچہ کہ سب الٹرن کلاس وھدے کہ یک پاٹی ءِ ھمراہ بیت بہ زانکہ کہ اے پاٹی توانمند ءِ زانگ بیت۔
گرامشی اٹلی ءِ زرمبشت Risorgimento درور ءَ دنت ءُ ھمے گوش ایت کہ اٹلی ءَ کہ اے الطالوی ریاست جوڑ بیتگ ۔ اے ریاست ءُ پاٹی ءَ آ کچ ءَ مھلوک ءِ پلامرزی گون نہ بیتگ بلکیں اے پاٹی ءَ پہ زور آ دگہ نزوریں پاٹی وتی نیمگ ءَ آورتگ اَنت یا وَ لالچ داتگ اَنت ءُ سب الٹرن ءِ سرا وتی hegemony ترندی ءَ گوں برجم داشتگ انت ۔ سب آلٹرن کلاس کجام وھد ءَ object ءَ چہ در کیت subject نیمگ ءَ رؤت-
گرامشی ءِ نز ءَ سب الٹرن کلاس بندات ءَ نزوریں تبکہ ءِ بیت ۔ بلے کم کم ءَ Innovatory force نیمگ ءَ رؤت چاگرد ءِ تہ ءَ وتی سر ءُ پُراں گیش کنت ءُ اول سر ءَ آ وتی دیم ءِ ھرچ اڈاندے ھست آیاں دور کنت ءُ پد ءَ چاگرد ءِ تہ ءَ وتی پجار ءُ زبان ءَ منارین ایت ءُ وتی Dominance گیش کنت ۔گرامشی نبشتہ کنت کہ اے کلاس ایوک ءَ اد ءَ سوبمند نہ انت اکتدار ءِ گرگ سوبمندی ءِ گوشگ نہ بیت بلکیں سوبمند بؤگ ءِ ھاتر ءَ ترا چاگرد ءِ تہ ءَ دومی چاگردی ٹولی کہ ھست انت آیانی پلامرزی ھم درکار بیت اے ٹولی وھدے کہ یک جاہ بوت انت بزاں کہ اے سوبمندی ءِ مان زمان اَنت۔ پاٹی وھدے کہ اکتدار ءَ کئیت اے ٹولیانی تہ ءَ لھتے ٹولی دیم کئیت پلامرزی کنت ءُ لھتے ٹولی ھاموشی ءَ گوں اشانی پلامرزی ءَ کنت ۔ وھدے گوزگ ءَ پد اے سیاسی پاٹی یک مھکمیں تاکتے ءِ دروشم ءَ ریاست ءِ نیمگ ءَ رؤت ۔
سب الٹرن کلاس ءِ سیاسی نزام کہ ھست انت اے ھما وھد ءَ سوبین بیت کنت کہ آ راج ءَ یک جاہ کت بہ کنت یک سیاسی نزامے ءِ وسیلہ ءَ چہ آیاں یک جاہ ءُ یک مشت بہ کنت ۔ پاٹی ءِ مستریں چیز اے نہ انت کہ چاگرد ءِ تہ ءَ اکتدار ءِ گرگ سوبین بیتگ بلکیں مستریں چیز ایش انت کہ تو وتی پاٹی ءِ سیاسی پروگرام ءَ چہ چوں راج یکجاہ کتگ -گرامشی اد ءَ اٹلی ءِ درور ءَ دنت کہ اٹلی ءَ کمیونزم شھری ریاست ءِ ھاکمی ءَ چہ پد الطالوی بورژازی ریاست یک مھکمیں ریاستے ءِ دروشم ءَ دیم ءَ کئیت بلے راج ءِ یکجاہ کنگ ءَ سوبین نہ بیت پرچا کہ اے پاٹی ءَ چاگرد یکجاھیں سیاسی شوربندی ءِ رد ءَ یک جاہ کت نہ کتگ ۔ چاگرد ءِ تہ ءَ راج ءِ یک جاہ کنگ ءَ بے سوب بیتگ ۔ ھرچ وڈیں پاٹی ءِ بہ بیت آ پاٹی کہ راج ءَ یک جاہ کت مہ کنت گڈا آ مدام پشت ءَ رؤت یا پرشت ءُ پروش ءِ آماچ بیت، ءُ آؤکیں وھد ءَ مھلوک ءِ گھگیری ءِ دیمپان بیت ۔
سب الٹرن کلاس ءِ گوست ءَ کہ ما چاریں آ مدام درگان درگانی ءِ آماچ اِنت آ ھر مدام کہ یک جاھی ءِ جھد ءَ کن انت گڑا ھکمران تبکہ ءِ سان مدام سب الٹرن کلاس ءِ یک جاھی ءِ دیم ءَ اڑاند بنت ۔۔
گرامشی رِد ءَ سب الٹرن کلاس اگاں جنگ ھم بہ کنت بلے ھکمران تبکہ ءِ ساناں چہ وت ءَ رکینت کت نہ کنت ۔ پرچاکہ ھکمران تبکہ ءَ سب الٹرن کلاس ءِ سر ءَ بازیں سان ءِ دور داتگ آ سان دودءُ ربیدگ ءُ دودمان بہ بہ انت ، راجدپتر ءِ زبان ءِ یا دگہ چاگردی جیڑھانی بہ بنت ۔ پہ اکتدار گرگ ءَ اے سان ھلاس نہ بنت بلکیں بازیں وھدے تاں اے سان سب الٹرن کلاس سرا ھست بنت۔
روان انت —
دی بلوچستان پوسٹ: اے نبشتانک ءِ تہ ءَ درشان کُتگیں ھیال ءُ لیکہ نبشتہ کار ءِ جِندئیگ اَنت، الّم نہ اِنت کہ دی بلوچستان پوسٹ رسانک نیٹورک ایشانی منّوک بہ بیت یا اگاں اے گل ءِ پالیسیانی ءِ درشانی انت-