جنگو بچکندے روان دے
نبشتہ کار: سنگین بلوچ
دی بلوچستان پوسٹ
شپ ءِ گڈی پاس اَت ،لوگ ءِ سرجمیں چراگ مُرتگ اِت اَنت بلے یک کوٹی یے ھست اَت کہ اود ءَ دیر اَت تھاری ءَ جاگہ کُتگ اَت، ملوری اَت، ھاموشی ءَ وتی بانزل تالان کتگ اِت اَنت، انچو گشئے کسے ءِ ودار ءَ کوٹی ءِ دیوالاں وت ءَ گسی کُتگ۔ ھمے کوٹی ءَ یَک پُرشتگیں الماری ءِ کِہ چندے کتاب ءَ اَبید لھتیں اکس ءِ مان ژند ءُ پَندیں ٹیبَلے سرون ءَ ایر ات، مات جیڑگ ءَ اَت تئی پریم ءَ کُتگیں اکسے سر ءَ ایرے کناں بِہ گِندئے ابیتکی ءِ نشاناں گار بہ کنت۔ اے جنگیان ءِ کوٹی اَت ھما کوٹی کہ یک وھدے ءَ وشھالی ءُ ٹھکانی مراگاہ بوتگ ءُ مروچی اود ءَ بے تواری ءَ پہ داھمی جاگہ کُتگ۔
جنگیان… تھنا نامے نہ اَت، آ یک رژنائیں پِگرے ءِ اولی درور اَت آئی ءِ جوانتریں پجار آئی ءِ بچکند اَت یک انچیں زیبائیں بچکندے کہ دلاں پُتریت ءُ جاگہ کنت، انچو گشئے کسے ءَ اناگہ ءَ تھاریں کوٹی ءِ تہ ءَ چراگے روک کتگ وھدے آ کندگ ءَ ات گڑا انچو گمان بوت کہ وھد اوشتاتگ ءُ درستیں کازماس آئی بچکندگانی چارگ ءَ گوں مُلمہ اَنت ۔
مردم آئی ءِ کندگاں چمّاں شانک دیان اتنت، انچو کہ یک شوکیں پوسٹرے کہ ازمکارے ءَ جوڑ کُتگ ءُ نوں آئی توسیپ ءِ ساھت اتکگ انچیں زیبناکیں ٹھکگ کہ کس ءَ چہ آھاں زبھر بوھگ نہ لوٹ اِت۔ ءُ آ گوں وتی واب دیستیں چماں مدام کندگانی توک ءَ اَت آئی ءِ کندگ ءِ تہ ءَ ھچ وڑیں ھنر نیست اَت، ھچ وڑیں درد نیست اَت تھنا زندمان، یک معصومیں وشّی یے، کسانُکیں چُکی واب، پہ باندات ءَ ھیال، پہ ھستیں ساھتاں ابدمانی ءَ ابید آئی بچکنداں دگہ ھچ لوٹ ءُ گزر نیست اَت۔۔ من انگت جیڑاں وهدے مات ءَ آئی ءَ را پہ کندگ ءَ دیستگ، گڑا بے تواری ءَ دوا گوں بوتگ ”اے ھُدا، اے بچکنداں چہ منی چُک ءَ ھچبر پچ مہ گِر۔۔ بلے وھد ءُ زوراک ءَ زینب ءِ دوا گوش نہ داشت اَنت۔
پدا یک روچے، آ کندگ اناگت ءَ گار بوت اَنت جنگیان چہ لوگ ءَ درکپت، چو مُدامی ئیں پئیم ءَ سنگتانی ھمراھی ءَ دیم پہ دکان ءَ گوں چاڑناکیں تبے ءَ، گوں دِل ءِ ھزار سمبھینتگیں واباں ءُ پدا بھ واتر نہ بوت ۔۔۔ جنگیان سما نہ کُتگ اَت؛ اے دیوان آئی گُڈی دیوان بیت، گُڈی گِند ءُ ننّد اِنت گوں سنگتاں ھمے بے سمائی ءِ جاوراں، کسے ءَ اتک جُست کُت جنگیان تو ئے؟ سنگت ءِ کش ءَ ننّدوکیں جنگیان وت پَسّہ دات، جنگیان مناں۔۔۔ چمّانی دیم ءَ چینچو واب پروشت، مھروانے ءِ گوناپ اے ساھتاں داں چینچوک ءَ سھرا بوتگ؟
داں چینچو مُدت ءَ آ بے سمائی ءِ جھان ءَ رھادگ بوتگ ءُ بِہ گِندئے اے پئیم ءَ جیڑ اِتگ ئے کہ چونی ءَ پہ کلھے آ موکل بزوریت چہ زوراک ءَ پہ وتی سرتکگیں کارانی سرجمی ءَ، پہ ناسرجمیں وابانی مانا ءَ، یا پہ ماتے ءِ دل ءِ سھڑینگ ءَ کہ امُلی مہ جیڑ، من بے میاراں، پرتو الم کا آں۔۔۔ گوں ھمے چست ءُ ایراں جنگیان دیست آئی چمانی دیم ءَ سیاھیں پُچے بستگ، دری زُبانیں سپاھیگ وار وار ءَ ماتی ءُ گوھاری زاہ دیگ ءَ اَنت، بلے بیرگ ءَ جند ءِ بلوچیں براتے ءِ گالوار ءِ برمش بوت گوں ھمے برمش ءَ آ پچلز اِت تَہ دیست ئے سیاھیں کوٹی ءِ، امینچُکہ جاگہ ھست کہ مردُمے اوشتات بہ کنت گڑا آ پوہ بوت کہ زندان ءِ ناوشیں زندمان بنا بوتگ۔
زندان پہ بلوچاں مُدامی مانیت داں آ وتواجہ نہ بنت، ڈیھ آجو نہ بیت، من سدّکاں جنگیان ملور نہ بوتگ، نا چُرت جتگ ئے پہ وتی گاری ءَ، آ سرپد بوتگ کہ پہ گُلام ءَ اے چیز الّم اَنت گُلام جَنَگ بیت، کُشگ بیت، گار کنگ بیت، وتی وشی ءُ زندمان ءَ چہ آھرا سرگوزگی اِنت، بلے کئیت انچیں سُھبے کہ پُرمانا اِنت، رِتکگیں ھون بے مُز نہ بنت، کپتگیں جون بے وارس نہ بنت، سْرپتگیں پُل نہ گیمُر اَنت بھار الّم کئیت گوں ھمے پھر بندی ءَ تورشتے دل ءَ ودّ اِتگ، چونی ءَ برات گونگیں بلوچے گوں دُژمن ءَ ھوار بیت ءُ مِھر ءُ شْرپ ءِ سودا ءَ بنت، براتاں بے گواہ کنت، ماتانی چماں کور کنت، چُکاں چورہ کنت، ءُ لوگاں پہ مُدامی ابیتک کنت۔
اے ساھتاں جنگو بچکندگ شموشتگ وھدے دیستگ ئے چونی ءَ برات گنگلیں گوں چانوگِریں لشکر ءَ ھوار اِنت۔۔ ءُ ھمے میان ءَ مُلگِر ءِ زوراکی گیش بیت۔ ناکُناں پہ پَلاس کَشّ اِیت۔ سر ءَ گوں دیوال جنت، بالاد ءَ گوں کرنٹاں شگالی کنت، درستیں ندارگ مجا اَنت۔ چمّانی دیم ءَ سیاھیں شپے۔ ءُ ھمے جنگ ءُ جزلانی میان ءَ جُستانی لڑے دست ءَ لشکر ءَ را۔۔۔ بُہ گُش: پِلانی کُجا اِنت؟ تئ برات کدی کوہ ءَ شوتگ؟ تو چیا پروٹسٹ کُتگ، تو چیا ریلی کشّ اِتگ، تو پِلان روچ ءَ پِلان ساھت ءَ کئے ھمراہ بوتگ ئے، شمارا سِلاہ کِئے دنت، شمارا لٹریچر کَئے وانینیت دگہ ھزاراں جست گوں جُستانی یکشل ءَ برجاہ بوھگ ءَ اناگہ جنگو بِہ گند ئے پہ کترھے ھیال کُتگ، اینچو گپ، اینچو ھال اے درامدیں پوجی ءَ چہ کُجا آورتگ اَنت ءُ وت وتا جواب کنت کُنٹگ وتیگاں چمّ ءَ جتگ ۔
اولی رند ءَ لوگ ءَ اجبیں ھاموشی ءَ سر کشّ اِتگ اَت۔ ھرکس ءَ جیڑ اِت کہ بوت کنت اے ھاموشی گوں ٹھک ءُ کندگاں بدل بیت مروچی کئیت باندا کئیت بلے روچ ماھانی تہ ءَ بدل بوت اَنت اگاں چیزے ھما وڑا ءَ اَت گڑا آ ودار اَت۔ ماتے ودار، گُھارے ءِ ودار، سنگت ءُ براتے ءِ ودار گوں ھمے جیڑگ ءُ وداراں نُھ ماہ گوست ءُ ھمے میان ءَ آئی ءِ کندگ جاھے ءَ پَشت کپت اَنت ءُ بے تواری ءَ گار بوت اَنت۔
ھما ھلک ءُ میتگ کہ یک وھدے آئی ءِ توار ءِ زیبائی ءَ چہ آژنا ءَ اَت، اودا نوں ابیتکی ءَ سان زُرتگ اَت تھنا بچکندے ءِ گار بوھگ ءِ کسّہ نہ اَت، یا شوکیں ءُ زانت تبیں مردُمے ءِ کمّی اَت۔ وھدے آئی ءِ سنگت یکجاہ بوت انت گڑا آھانی گپ ءُ تران ءِ تہ ءَ یک انچیں کمّی یے اتکگ ات، یک انچیں ھورکی ءِ کہ کس ءَ پُر کُت نہ کُت سنگت یکے دومی ءَ چارگ ءَ اتنت ءُ بے توار اِت اَنت پرچا کہ جنگیان ءِ کمّی آھانی مجگ ءُ دل ءَ جنگ ودینگ ءَ اَت ءُ اے جنگ آھان ءَ نیزور کنگ ءَ اَت میتگ ھورک اَت، سنگت لھتیں ماتکوھاں شوتگ اَت، لھتیں گار ءُ بے گواہ، ءُ لھتیں چہ زند ءَ بیزار، تو وَت ھیران بوت ئے آ پیسری ئیں وھد ءُ موسم چی ءَ چو زوت مٹ اِت اَنت وھد چیّا چو زوت دیم ءَ شوت کہ گوں وتی روگ ءَ ھزاراں درد ءُ رنج ءِ زند ءِ بھر کُت۔
مات زینب، باز براں آئی ءِ کوٹی ءَ اَتک ءُ آئی ءِ بالشت ءِ دست جت ءُ چمّے بند کت اَنت ءُ آئی ءِ بچکنداں دل ءَ کاریت ءُ ھبراں یات کنت بلے یات ھم برے برے دلسوز بنت، انسان ستر بُہ گْوش اِیت من ھیال مہ کناں بَلے اَبید ءِ یاتاں دگہ نہ مان اِیت ھِچّ انسان کہ ھستیں زندمان ءَ سگّ اِت مہ کنت آ چوناھا ھما جھان ءَ روَگ لوٹیت کہ اودا شوکیں واب ءُ ھیالاں پہ زینب ءَ زندمان ءُ جلواناکی جنگیان ءِ بچکند اِت اَنت کہ انوں چہ آئی پُلَگ بوتگ اِت آں گوں ھمے جیڑگاں آئی ءَ وتی چمّ پچ کُت اَنت، انچو گُشئے ترسگ ءَ اَت کہ وتی چُک ءِ بچکند ءِ اکس ءَ چہ زبھر مہ بیت۔
پدا یک روچے ھالے شِنگ بوت یک انچیں ھالے کہ نہ ایوک ءَ یک زندے آسر کُت ئِے بلکیں درستانی ودار ءِ ھَم آسر کُت، نوں نا مات زینب ودار ءِ دامن ءَ زوریت ءُ ننّدیت ، ناکہ آئی مھروانیں بیل ءُ ھمبل گوں تی شھیدی ءِ ھال ءِ شنگ بوھگ ءَ مردم اجب بے باوریں کیپے ءَ دوچار اَت، نا دِل گواھی دیگ ءَ اَت کہ چوش ھم بوت کنت، نا من باور کنگ لوٹگ ءَ اِت آں۔ منی ھیالاں تو انگت گنوکیں دابے ءَ کندان ئے ءُ مارا کندینان ئے بَلے نوں تئ کندگ ھچ جاہ ءَ گوشدارگ نہ بنت نہ اے کوچگاں، ناکہ تی سنگتانی دیواناں، ءُ ناکہ اے پیژگاہ ءِ کوٹیانی تہ ءَ بس یک ھاموشی یے ھست، کہ ھر نیمگ ءَ شنگ ءُ تالان اِنت۔
کسّہ اد ءَ آسر نہ اِنت پرچا کہ جنگیان ءِ بچکند نمیران اَنت من سما کناں دگہ جھانے ءَ بے تواری ءَ واب ءِ تہ ءَ جنگیان انگت کندگ ءَ اِنت انچُش کہ مرگ ءِ ساھت ءَ من آئی اکسے دیستگ اَت گوں لھمیں بچکنداں گُشئے اے ساھت ءَ کہ سینگ ءَ لگوریں دُژمن ءَ تیر باران کُتگ اَنت، آ بچکندگ ءَ بوتگ ءُ تی ھمے بچکند پہ مُلگر ءِ پروش دیگ ءَ سرجمیں داستانے ءُ داستان ھر وھد ءَ کہ نویسگ بیت تَہ الّم ءَ مُلگِرے ءِ دل ءَ تُرسے ننّدیت چہ بچکنداں۔
جنگیان وت ءَ یک رُژنائیں ءُ آجوئیں جھانے ءَ گندیت، گوں سنگتاں، ءُ پدا آ ھما داب ءِ ٹھک دنت انچیں رُژنا ئیں دیارے ءَ وت ءَ سما کنت کہ اودا آئی ءِ چمّ رژناہ اَنت، آئی ءِ دیم رژناہ اِنت ءُ آ ھما وڑا وش رنگ گندگ ءَ کیت کہ آ مدام بوتگ گوں بچکنداں آ وتی مات ءِ نیمگ ءَ چاریت ءُ گْوش اِیت ”ماتی، بچار من وش آں“۔ ءُ آئی ءِ مات زینب جنگو ءَ گندیت گوں کندگاں تَہ وشھال بیت۔ انچو گُشئے ھچ نہ بوتگ۔ بلے چو کہ آ ساھت ھلاس دمتوس بنت ھر چیز گار بیت واب ٹُکّر ٹُکّر بیت ءُ گواچِن ءَ ھما بے تواری، ھما بے لزتیں راستی مانیت نوں اے جھان ءَ جنگیان ءِ بچکند بس یاتانی تہ ءَ زندگ اَنت ءُ تھنا یات اَنت کہ مردم ءَ را زندگ کن اَنت من سما کناں ءُ آئی ءِ مات انگت برے برے گُشیت، “جنگی یک رندے پدا بچکند بس یک رندے…”بلے ایشی ءِ پسو ءَ تھنا ھاموشی اِنت یک ھاموشی یے کہ پہ ابد وتی اندر ءَ یک زیبائیں ھبکّھی یے چیر داتگ۔
جنگی! بلے مروچی گْوشدار ءُ بہ زاں کہ چہ تو پد اے جھان ءِ دلبند ءَ کہ کوھنگ نامیں اے کلمانٹے چو اِبراھیم ءَ دیمونیانی دْرچکے ءَ پہ ھدوناک اِنت داں وتی بانوری ءِ ھزّام ءَ گوں دلشات بہ بیت اے وتی وارساں پہ شات ایربران کنت کہ زانت اد ءَ من دگہ ھزار کتا ایر بُرت کناں۔بلے تو گوشدار کہ اد ءَ مرگ آجوئیں گُمان ءَ دِگہ ھِچ نہ سبز اِیت۔ اے واب کسھاں نہ زانت اَنت۔کہ ھمراھے ءِ نیم راہ ءَ چہ گسر کپتگ چونیں بلاھے بس تی الباریں بچکندانی موسمے کہ سر ءَ ساھیل اِنت ھمے کہ تو وتی آجوئیں موسمان اِت ئِے۔ءُ پرما ساھکندیں زند ءِ لوارے کہ گوں گرمیں کولانی ارواہ پیلشان اِنت یار جنگو اے کشک اے موسم اے ھمسپر کل ھمے داب ءَ پشت کپان اَنت کہ پرمن ءَ سپر چہ منزل ءَ زیباتر اِنت ۔۔
دی بلوچستان پوسٹ: اے نبشتانک ءِ تہ ءَ درشان کُتگیں ھیال ءُ لیکہ نبشتہ کار ءِ جِندئیگ اَنت، الّم نہ اِنت کہ دی بلوچستان پوسٹ رسانک نیٹورک ایشانی منّوک بہ بیت یا اگاں اے گل ءِ پالیسیانی ءِ درشانی انت-