نیوکلیئر کالونیلزم- نود بلوچ

نیوکلیئر کالونیلزم

نبشتہ کار: نود بلوچ

دی بلوچستان پوسٹ

نیوکلیئر کالونیلز ءِ بزانت وھدے تاکتورین ءُ زوراکیں راجے پہ وتی ایٹمی تمایانی ھاتر ءَ کمزوریں راجانی ھند ءُ دمگ، آیانی زمین ءُ جاہ ءَ پہ وتی ھاسیں نپ سیتانی ھاتر ءَ ایٹمی تراک ءُ تجربگ ءِ کارانی واستا کارمرز کن اَنت۔چشکہ یورنیم مائنگ، ایٹمی ٹسٹنگ ءُ radioactive waste اے ھما کاریچ اَنت کہ ایردست ءُ نزوریں راجانی زمین ءِ سر ءَ کنگ بنت ءُ اے سرجمیں کاریچ ءِ جند نیوکلیئر کالونیلزم گشگ بیت۔ اے گال چہ بیستمی کرن ءَ آشوبی جھدکار ، چاگردی زانتکار ءُ ایٹمی nuclear ھلاپیں کواسانی نیمگ ءَ کارمرز کنگ بیت۔ اے زانتکارانی رد ءَ نیوکلیئر کالونیلزم لُٹ ءُ پُل ءِ نوکیں دروشمے کہ گوست ءَ مارا کالونائیزیشن ءِ داب ءَ جتائیں رنگ ءَ گندگ ءَ اتکگ۔ چشکہ کالونائیزیشن ءِ دور ءَ یورپی سامراجی تاکتان پہ وتی زاتی ءُ مالی نپ ءُ سیتانی ھاتر ءَ مدام ایندگہ نزورین ءُ پدمنتگیں مھلوکانی زمین کوزہ کُت اَنت چشکہ اے زمین ءُ ھند ابرمی ھساب ءَ پُرمڑاہ پُرارزشتدار اِت اَنت کہ ایشانی توک ءَ سھر، چاندی، تیل، ایگریکلچر ءُ دگہ بازیں مال مڈی ھست اَت گڑا کوزہ گیرانی چم ءَ ایشانی بلاھیں ارزشت ھست اَت کہ جتائیں شوربندی ءِ ھساب ءَ مدام ایشانی لٹ پُل کُت اَنت ھمے داب ءَ مروچی ئیں دور کہ ٹیکنالوجی ءُ ایٹمی دور ءِ بستار ءَ زانگ بیت کہ ھمک تاکتوریں راج ءُ استان ھمے لوٹ ایت کہ تاکت ءِ لیب ءِ توک ءَ پش مہ کپ ایت گڑا ایشی ءِ واستا کہ ارزشتداریں resources مروچی یورینیم ءُ ایندگہrare miniral eart اَنت کہ پہ ایٹمی ءُ ٹیکنالوجی ءِ پڑ ءَ تاکتور بوگ ءِ واستا المی اَنت پمیشکا مارا گندگ ءَ کیت کہ مروچی زوراورانی مستریں لوٹ ھمے مال مڈی اَنت ءُ ھمیشی سوب اِنت آیاں مروچی ایردست ءِ زمین ایوک ءَ پہ سُھر، چاندی ، تیل ءُ ایندگہ لُٹ پُلیں چم ءَ نچار اَنت بلکیں اشی ءِ ھواری ءَ ایردستیں زمین پہ یورینیم ءُ ایٹمی ٹسٹینگ کنگ ءِ واستا بلاھیں ارزشتے دار ایت ۔ نئوکلیئر کالونیلزم ءِ لیکہ ءَ گیشتر سرپد بوگ ءِ واستا مارا کالونائیزیشن ءِ بندپتر چار ءُ تپاس کنگی اِنت۔ پہ درور یورپی نوآبادیاتی تاکت بزانکہ برطانیہ، فرانس، اسپین، بیلجیم ءُ پرتگال ءَ چہ پانزدھمی کرن ءَ افریقہ، ایشیا، امریکہ ءُ پیسفک ءِ سر ءَ کالونائیزیشن پروجکٹ ءَ بندات کن اَنت چشکہ ایشانی مستریں لوٹ مئاشی ءُ سیاسی کنٹرول بیت۔ وھدے کہ زمیں ایردست کنگ بوت اَنت گڑا اود ءِ نندوکیں مردم وتی گلام جوڑ کت اَنت ءُ آیاناں جتائیں ترز ءُ داب ءَ کار گپت ءُ ایشی ءِ ھواری ءَ آیانی زمین ءِ توک ءَ کجام ھم دابیں ابرمی مال مڈی ھست اَت سرجم ءَ لٹ پُل کت اَنت۔ نیوکلیئر کالونیلزم ءِ جند گواچنی ءَ historical process درچ اِنت کہ ھمے کہ گوستیں جاوراں چہ پیداک بوتگ چشکہ پیسر ءَ زوراوراں ایردستیں مردمانی زمین پہ لٹ ءُ پل ءِ ھاتر ءَ کارمرز کُت بلے وھدے ایٹمی دور بندات بوت گڑا پہ سامراجی استان ءُ زورگیراں نوں اے زمیںی لٹ پُل ءِ ھواری ءَ ایٹمی تاکت ءِ جوڑ بوگ ءِ وسیلہ ھم جوڑ بوت کہ چریشی ءِ سبب ءَ ایردستیں مھلوک ءِ زمینانی ارزشت گیشتر بوت ۔اگاں ما نیوکلیئر کالونیلزم نظام ءِ بندپتر ءَ بچاریں گڑا اے مارا چہ دومی جھان جنگ ءِ وھد ءَ گندگ ءَ کیت کہ وھداں امریکہ ءَ مین ہٹنmanhattan پروجیکٹ بندات کنت کہ یک چیریں سائنسی ءُ لشکر پروگرامے بیت کہ آئی ءِ مول ءُ مراد چہ امریکہ ءَ نازی جرمنی ءَ پیسر ایٹمی سلاہ ءُ تاکت جوڑ کنگ بیت ۔ چشکہ اے دگنیا ءِ راستی ءِ کجام ھم استان چہ ایندگہ استان ءَ نزور بوت گڑا آئی ءِ استانک ھترہ ءِ دیمپان بیت ھمے گواچنی سیاست ءِ لیکہ بنیاد ءَ امریکہ ءِ اے منصوبہ ءِ تہ ءَ ھزاراں زانتکار، فوجی کارندہ ءُ کارمند ھوار اِت اَنت دومی نیمگ ءَ ایٹم بمب جوڑ کنگ ءِ ھاتر ءَ مزنیں کساسے ءَ یورینیم ءِ درکار اَت گڑا امریکہ ایشی ءِ ھاتر ءَ افریقہ جتائیں چہ نزور ءُ ایردستیں راجانی زمین ءَ وتی لوٹاں سرجم کنت ایشی ءِ ھواری ءَ پہ یورینیم مائینگ ءِ ھاتر ءَ مزنیں کچ ءَ اود ءِ لس مردم پہ اے کار ءِ واستا کارمرز کنت چشکہ نیوکلیئر تراک ، ٹسٹنگ یا ایشی ءِ مائننگ ءِ بلاھیں ھترناکیں سان ھست اَت اَنت امریکہ ایشانی سر ءَ اینچو ھیال گور نہ کنت ءُ آئی ءِ واستا مزنیں لوٹ ایوک ءَ پہ وت ءَ ایٹمی سلاہ جوڑ کنگ ءُ پوجی تاکتے جوڑ بوگی اَت۔ ھمے کالونیل جیڑگ برورد اَت کہ چریشی ءِ سبب ءَ بازیں مردمے بیران، ءُ نادراھی ءِ آماچ بوت اَنت ءُ بازیں انسانی زندمان ءُ جان سلامتی لگت مال کنگ بوت اَنت ھمے ھساب ءَ وھدے کہ امریکہ نیوکلیئر سلاہ ءِ جوڑ کنگ ءَ سوبین بیت گڑا اگست 1945 ءَ ھیروشیما ءُ ناگاساکی ءِ سر ءَ امریکہ ءَ وتی ایٹمی تراکاں کنت ءُ دگنیا ءُ تاکت ءِ سرجمیں بندپتر ءَ مٹ کنت۔ امریکہ ءَ جاپان ءِ دوئیں شھرانی سر ءَ ایٹمی بمبتراکاں پد نوکیں تاکتیں دروشُمے دیم ءَ کیت ءُ ایندگہ چینکَس کہ راج استان بنت آ ھم اے تاکت ءِ گرگ ءِ ریس ءَ ھوار بنت۔بلے اگاں ھمے ایٹمی تراکانی پد ایشی ءِ تابکاری یا مجگی نادراھیانی سر ءَ گپ بجن اَنت گڑا انسان ءِ بندپتر ءِ تہ ءَ مزنیں ھترناکیں پالے زانگ بیت چشکہ جاپان ءَ وھدے ایٹمی تراک بنت گڑا اے تراک ءَ پد یک مزنیں تبائی ءِ گندگ ءَ کیت چشکہ اے تراک ءَ پد ھزاراں مردم بیران بیت ءُ بلاھیں کچ ءَ مردم تابکاری ءِ سبب ءَ جتائیں نادراھی ءِ آماچ بنت ۔ چشکہ تاکت ءِ جنگ ءِ تہ ءَ ءُ زوراورانی واستا وتی نپ ءُ سیتانی رکینگ ءِ ھاتر ءَ انسانی جان ءُ مال ھچ بستار ندار اَنت ۔
ھمے درگت ءَ ما گند ایں کہ دگنیا ءِ تہ ءَ بیلنس ءُ پاور شاھم یک نیمگ ءَ بوگ ءِ سبب ءَ ایندگہ ھمک راج وتی جھد ءَ بنا کن اَنت ءُ ایٹمی تاکت ءِ جوڑ کنگ ءِ کوشست کن اَنت ۔دومی نیمگ ءَ چینکس کہ زیردست ءُ نزریں راجانی دمگ ءُ زمین کہ اے وڑیں استانانی چیر دست اَت اَنت گڑا آیاں پہ ھمے سیاسی ءُ تاکت ءِ لوٹ ءِ سرجم کنگ ءِ ھاتر ءَ اے جاہ زمین کارمز کُت اَنت ایشی ءِ مستریں سبب ایش یکے وَ اود ءِجامنندانی نسل کشی کنگ اِنت ءُ دومی چشکہ اے ارزان تریں ترز داب اَت کہ اود ءَ گوں ارزانی ءَ اے کار بوت کُت پمشکہ ایشی ءِ اگاں ما دروراں بچاریں گڑا مارا یک ھاسیں درورے پیسفک اوقیانوس ءِ مارشل جزائر ءَ دست کپ ایت چشکہ 1946 ءُ 1958 ءِ نیام ءَ امریکہ ءَ پہ وتی ایٹمی پروگرام ءِ سرجم کنگ ءِ ھاتر ءَ ھُدا شست ءُ ھپت ایٹمی چکاس(ٹیسٹ) کنت کہ اے نیوکلیئر کالونیلزم ءِ تچکیں دروران اےنت ۔ چشکہ دومی جھانی جنگ ءَ پد امریکہ دگنیا ءِ توک ءَ سُپر پاوریں استانے جوڑ بیت ءُ اے وھد ءَ ایشی ءِ ھلاپ ءَ سویت اوشتوک بیت گڑا فوجی تاکت اے وھد ءَ سرجم ءَ گوں نیوکلیئر تاکت ءَ بندوک اَت امریکہ ھمے تاکت ءِ برجم ءُ مھکم دارگ ءِ ھاتر ءَ وتارا گیش ءَ چہ گیش نیوکلیئر تاکت جوڑ کنگ ءِ واھشت دار ایت نو ایشی ءِ ھاتر ءَ امریکہ ءَ یک انچیں زمینے درکار اَت کہ ھُدا آئی ءِ ھلاپ ءَ کس گھگیری کُت مکنت گڑا امریکہ ءَ مارشل جزائرisland ءَ در چنت، چشکہ جاپان ءِ شکست ءَ پد امریکہ ھمے جار ءَ جنت کہ Pacific-ocean ھمک island ھست امریکہ ایش ءَ govern کنت ایشی پد ھمک island ھست اَت اَنت اے امریکہ واستا سٹریٹجک ءُ پوجی مکسدانی ھاتر ءَ مڈی جوڑ بوت اَنت، امریکہ ءِ واستا ھُدا نندوکیں مردمانی ھچ بستار نیست اَت پرچا کہ اے کالونیل روشت ءِ کہ انسان ءُ بنی آدمی زند پہ زوراکاں ھچ پرک ندار اِیت ھمے ھیال ءِ بنیاد ءَ امریکہ اے زمین در چت پہ وتی پوجی ءُ ایٹمی تاکت ءِ ودینگ ءَ ءُ ایشی ءَ پد ھرچی کہ اود ءَ ھندی جاھمنند اِت اَنت آیاناں چہ وتی پت ءُ پیروکی زمیناں کشگ ءُ در پہ در کنگ بنت ءُ آیانی زمین پہ امریکہ ءِ واستا پوجی ءُ ایٹمی ٹسٹنگ گراؤنڈ جوڑ بیت۔ دومی نیمگ ءَ ھمے ایٹمی چکاس ءَ پد کہ تابکاری ءِ سبب ءَ زمین ،موسم ءُ سرجیمں ماھول چہ ایٹمی سان ءَ مزنیں کچے ءَ سانمند بوت کہ چریشی ءِ سبب ءَ جتائیں نادراھی ودی بوت اَنت بلے امریکہءِ گوشاں مورے ءَ ھم نوارت ھمے وڑ ءَ ما دیست کہ نیوکلیئر کالونیلزم بنیاد ءَ امریکہ ءَ کجام پیم ءَ نزرو ءُ ایردستیں راجانی زمین پہ وتی ھاسیں نپ ءُ سیتاں کارمز کت ءُ ایشی ءِ ھواری اود ءَ جاھمندانی کجام پیم ءَ جسدی ءُ مجگی ھساب ءَ نسل کُشی کُت۔
ھمے پیم ءَ اگاں ما پرانس ءَ ھم بچاریں مئے دیم ءَ تچک بیت کہ زیردست زمین پہ زورگراں ابید آیانی نپ ءُ سیتاں دگہ ھچ ارزشت ندار اِیت پرانس مئے گور ءَ دومی مزنیں نیوکلیےر کالونیلزم ءِ دورور اِنت۔ وھدے کہ دومی جھانی جنگ ھلاس بیت گڑا پرانس ءَ ھمے ترس بیت کہ میان اُستمانی پڑ ءَ آئی ءِ تاکت نزور مہ تر ایت چشکہ اے وھد ءَ امریکہ ءُ سویت دگنیا ءِ سیاست ءِ لیبی اَت اَنت گڑا پرانس ءِ نیکولئیر تاکت جوڑ بوگءَ بنا کنت ءُ ھمے منارینگ ءِ کوشست ءَ کنت کہ من ھم یک میان استمانی تاکتے آں، بلے نیوکلیئر تاکت جوڑ بوگ ءِ واستا پرانس ءِ دیم ءَ لھتیں جیڑہ ودی بوت آ ایش اَت اَنت کہ کجام زمیں ءِ سر ءَ وتی نیوکلیئر چکاس بکنت چشکہ پرانس ءَ اے سما اَت کہ من وتی زمین ءِ سر ءَ ایشاں کُرت نہ کن آں پرچا کہ ایشی ءِ مزنیں نکسان ءُ تاوان ھست اَنت گڑا ایشی ءِ توجیل ءِ واستا پرانس ءِ وتی کالونی درچت اَنت ،کہ ایشی ءِ توک ءَ ولی الجیریا ءُ دومی french plynesia ات ۔ چونیا الجزائر چہ 20 کرن ءَ پرانس کالونی بیت ءُ پرانس مدام ایشی ءَ وتی بھر لیک اِیت بلے الجزائر نندوکیں مردم چہ بندات ءُ زورگیر ءِ ھلاپ ءَ جھد کن اَنت ءُ 1954- 62 یک مزنیں کچے ءَ ترندیں سیاسی ءُ سلاہ بندیں جنزے جنزین اَنت ءُ ھمے وھد ءَ وتارا آجو کن اَنت، بلے ھمے وھد ءَ بزانکہ 1960 پرانس وتی اولی نیوکلیئر چکاس ءَ سارا ڈزرٹ sahara desert کنت ,چشکہ اے وھد ءَ پرانس تاکت وریں استان بیت ءُ الجزائر مردمانی گور ءَ اییچوں تاکت نیست اَت کہ پرانس ءِ دیم ءَ بوشت اَنت گڑا پرانس ءِ واستا اے چیز ارزان بیت کہ وتی سرجمیں ایٹمی چکاس لوٹ ءَ ھمے زمین ءِ سر ءَ پورا بکنت۔ چشکہ UN رھبند ءِ رد ءَ کجام ھم جاہ 200 کلو میٹر اگاں آبادی نشتگ اود ءَ ایٹمی چکاس کنگ رزا کسرا ھم نیست بلے وھدے ما اے جاہ ءِ سرا کہ پرانس وتی ایٹمی چکاس ءَ کنت اود ءَ بلاھیں آبادی یے آباد اَت۔

پاکِستان ءُ نیوکلیئر کالونیزم

اَنچش کہ برز ءَ ما نئوکلیئر کالونیزم ءِ بابت ءَ گپ جتگ اَت گڑا ھمے داب ءَ پاکستان ھم نوآبادیاتی اے سلاہ ءِ کارمرزگ ءَ دومی استانی رد ءَ ھوار اِنت کہ آئی ءِ جتائیں جتائیں ترز ءُ تریکان بلوچ ءِ سر ءَ اے نیوکلیئر کالونیزم ءِ سلاہ ءَ کارمرز کتگ ءُ کنگ ءَ انت۔ پاکستان 27 مارچ 1948 ءَ بلوچستان ءِ سر ءَ زوانسری کوزہ کنت کہ آ بلوچ راج ءِ لوٹ ءُ منشا ءِ چپ بیت کہ آئی ءِ ھلاپ ءَ بلوچ روچ ء اول ءَ داں زورگیری ءِ ھلاپ ءَ جنگ دانت ءُ گَھگیری ءَ وتی بندات کنت۔ دومی نیمَگ ءَ استان ھم ھر وھد ءُ دوراں وتی زوراکیانی کساس ءَ مٹ ءُ بدلی ءَ گوں ، گیش ءُ توانگر کناں انت۔ کہ جتائین وھد ءُ باریگاں استان ءَ جتائیں وڑ ءُ ڈول ءَ بلوچ ءِ سر ءَ زالمی ءُ زوراکی کتگ کہ آیانی درچ بلوچستان ءِ سر ءَ کوزہ ءَ بگر داں روچ ء مرچی برجم انت۔ نیوکلیئر کالونیزم ءِ دومی درورانی رد ءَ پاکستان ھم وتی زوراکیانی سیمسراں سر بیت ءُ زورگیری ءِ اے شوربندی ءَ بلوچ ءُ آئی ءِ سرزمین ءِ سر ءَ کاربند ایت کہ آئی ءِ اندر بلوچ سرڈگار ءِ سر ءَ یورینم ءِ داب تابکاریں ایلیمنٹانی کشگ ءُ تانکاریں کچرانی ھما آبادی ءِ کش ءُ گوراں دور دیگ ءَ ھوار نیوکلیئر سلایاں بلوچ سرزمین ءِ سر ءَ چکاسیگ سرجم ءَ ھمے درچ ءِ بھر انت۔ استان ءِ اے امل سرجمیں آئی ءِ گپتماناں پدر کنت آئی ءِ سازَیتگیں پہ لس بلوچ ءِ ریپینَگ پہ بلوچ ءِ آجوئی ءِ لوٹ ءِ چیر ترینگ ءَ پرچا کہ استان مدامی ھمے اسپانکانی شنگ کنگ ءَ گوں مشکول گندگ بیت کہ بلوچ آجوئی ءِ لوٹوک بس لھتے بلوچ ناراز انت کہ آیانی لھتیں بُنکی لوٹ پورو کنگ نہ بوتگ انت بلے چو نہ انت استان ءِ اے دابیں بلوچ کُشیں شوربندی وت آئی ءِ زورگیر ءِ تب ءَ پیش دار انت کہ آ تھنا بلوچستان ءَ وتی دوستگیں کالونی ءِ چم ءَ چار اِیت ناں کہ آئی ءَ پہ بلوچ مھلوک ءَ مھر ھست نا کہ ھُدا سرزمین گوں۔ آ بس بندوک انت گوں وتی نپانی رکینگ ءُ ھمے نپانی گرگ ءَ بلوچ مھلوک مر ایت ھم آئی ءِ ھچ پروا نیست بلوچ گلزمین پہ نندگ ءَ سّازگار نہ بیت ھم آئی ءَ مورے ھم گوش ءَ نہ وارت۔ اگاں ما نوآبادیاتی نزام ءِ اندر ءَ زورگیر ءِ تب ءَ بچارین ءُ بوانیں گڑا مارا سرجم ءَ ھمے داب ءَ گندگ ءَ کیت چوکہ پاکِستان انت۔ چونیا استان اے نیوکلیئر ءُ ایٹمی ٹیسٹان ھما جاہ ءَ کن انت کہ آیانی وتی مہ بیت بزانکہ ھما جاہ ءَ کہ گوں ھُدائی مردماں آیا دوستی مہ بیت یا ھما جاہ ءَ کہ اود ءَ آباد ءِ جند مہ بیت پہ درور پَرانس ءُ برطانیہ ءَ اے وھد ءَ داں وتی زمین ءِ سر ءَ یک ھم ٹیسٹے نہ کتگ ھر ٹیسٹے کہ آیاں کتگ گڑا وتی داشتگین کالونیانی اندر ءَ کتگ انت انچچ کہ بازیں درورے برز ءَ نبشتہ ات۔ نوں پاکستان ءِ نکوکلیئر تراکانی بلوچ سرزمین ءِ سر ءَ چکاسیگ ءُ یورینم مائینگ ءُ ڈمپینگ آئی ءِ پہ بلوچ ءَ بگز ءُ نپرتاں ابید آئی ءِ زورگیری تب ءَ پیش دار ایت کہ آئی ءِ کر ءَ بلوچستان بس یک ٹیسٹینگ گراؤنڈے۔

استان ءِ بلوچ سرزمین ءَ یورینم مائینگ پلانٹانی جَنگ۔

پاکستان 11 اگست 1955 اَمریکَہ ءِ Atom for peace گامگیج ءِ بھر بیت کہ آئی ءِ تہ ءَ چہ ایٹم ءُ نیوکلس ءَ ریکٹیرانی وسیلہ ءَ انرجی گرگ ءُ آ انرجی ءَ پہ انسان ءُ ملک ءِ شریں آکبت ءَ پہ کارمرزگ بیت۔ اے پروجِکٹ ءَ اَمریکہ 1953 ءِ وھد دیم ءَ کار اِیت ءُ پاکِستان دو سال ءَ پد آئی ءِ بھر جوڑ بیت پرچا کہ اے وھد ءَ پاکستان نوک جوڑ بوتگ ءُ اَمریکَہ ءِ وڑیں تاکتے نزیک بوگ پہ پاکستان ءَ استانکی وجود ءِ دارگ ءَ پہ لوٹ ءِ بیت
ھمے داب ءَ پاکستان 1956 ءَ Pakistan Atomic Energy Commission (PAEC) جوڑ کنت کہ آئی ءِ کار نیوکلیئر فیزن ریکیشن ءَ چہ انرجی جوڑ کنگ بیت کہ آئی ءَ پد 1960s ءِ دَھک ءَ پاکستان ڈیرہ غازی خان ءُ کوہ ءِ سلیمان ءِ ھند ءُ دمگاں یورینم پد جنت۔ پہ یورینیم ءِ کشگ ءَ ھمے دمگاں شت mining plants کہ آئی ءِ اندر ءَ بگلچور ، ڈیلانہ ، نّگرنائی دگہ بازیں ھند ءُ جاہ ھوار اِنت ھمے جایاں جَنگ بنت ءُ ھمے رد ءَ وھدے پاکستان وتی project 706 ءَ بندات کنت گڑا 1977 ءَ چہ بگلچور ءَ یورینم ءِ کشگ بندات کنگ بیت۔ استان وتی لوٹ ءُ زلروتانی ھساب ءَ یورینم کشگ ءِ کار ءَ تیز کنت کہ آئی ءِ تہ ءَ کوہ ءِ سیلمان رینج ءِ جتائین ھند ءُ دمگ ءَ یورینم کشگ کار تیز کنگ بیت۔ ھَدا در کَپوکین یورینم U-235 ءُ U-238 کہ یُلوکیک ءِ نام ءَ زانگ بیت کہ آیاں ھوار Radium ءُ polonium ھم مزنین کچے ءَ درکپ ایت۔ گُشگ بیت کہ سالانہ 25000kg یورینم چہ اے جایاں کشگ بوتگ۔ نوں اینچو مزنیں کساسے ءَ تابکارین ایلمنٹ کہ کشگ بنت ءُ دومی پد ءَ استان ءِ نیمگ ءَ چہ نا اے مائینگ ءِ واستا چوشیں ھاسیں پَھریز ءِ کنگ بوتگ کہ اے تابکاری اسر چاگرد ءِ سر ءَ دارگ بہ بنت ھمے سوب بیت کہ تابکاری سرجمیں ھند ءُ دمگ ءَ سانمند کن انت۔ ھمے داب ءَ وھدے پاکِستان وتی نیوکلیےر سلایاں بلوچستان ءِ دلبند ءَ چکاس ایت گڑا آئی ءَ پد ھکومت ءِ رد ءَ 2000 ءَ بگلچور ءِ مائینگ سائیٹ بند کنگ بیت ءُ دو سال ءَ پد تونسہ شریف ءِ گیش ءُ گوراں یورینم کشگ ءِ کار بندات کنگ بیت ءُ ھما جایاں کہ یورینم کشگ ءِ کار پیشتِر ءَ بند کنگ بوتگ اَت آ جاہ پہ ھمے مائینگ پروجِکٹ ءِ تابکاریں گند ءُ کچرا چگل دیگ پہ کارمرز کنگ بیت۔ ھمے یورینم ءِ باکیات ءُ کچرا کہ انچو بے گار ءُ گور دور دیگ بنت گڑا آیانی تابکاریانی اسر کر ءُ کش ءِ آبادی ، ورگ ءُ وردن ، دلوتان ھوار ماھول ءِ سر ءَ کپ انت کہ آئی ءِ اندر ءَ کِر ءُ کش ءِ جاندَار ءُ دلوتانی نادراہ بوگ ءُ مِرگ ، کاہ ءُ بوچ درچک ءُ دارانی نہ رودگ ءُ ھُشک تریگ، آپ ءِ اسرمند بوگ ءَ ھوار مردمانی جتائیں جتائیں ویل ءُ بے الاجیں بیماریانی آماچ بوگ ھوار بنت۔ ھمے وڑ ءَ تابکاریانی اسر سرجمیں دمگ ءَ وتی انگیر ءَ چن انت درائیں الاکہ چہ ھمے اسراں سانمند بیت کہ ایشی ءَ پد ھندی مردم 2005 ءِ وھد ءَ ھمے گند ءُ کچرایانی بے گار ءُ گور چَگَل دیگ ءِ سرا آمیدگِس ءَ PAEC ءِ ھلاپ ءَ پیٹیشن دئینت کہ ھمے مائینگ پروجِکٹ ءِ گند ءُ کچرا انچو پہ دیم آبادی ءِ کر ءُ کشاں چگل دیگ مہ بنت بلکیں راھبندی رد ءَ دوسد پٹ ءَ چہ گیش زمین ءِ اندر کَل کنگ بہ بنت دانکہ ھندی مھلوک چہ آیانی ساناں بہ رک ایت بلے PAEC وتی نمائینگانی وسیلہ کوٹ ءَ گُش ایت کہ یورینم ءِ گند ءُ کچرا انچو پہ دیم دور دیگ بوگ نہ انت بلکیں ما آیاں کل کنگ ءَ آں بلے ھندی مردم ءِ گپے باور کنگ ءَ پہ ھچ وڑ رازی نہ بنت پرچا کہ ھمے ھند ءُ دمگاں کہ مائینگ کنگ بوگ انت آ سرجم ءَ ٹٹ جُنگ بوتگ ھر ھام ءُ ھاس آ جاہ ءَ شُت نہ کنت ءُ کسے اگاں روگ بلوٹ اِیت ھم آ رزا دیگ نہ بیت دانکہ استان ءِ ھمے سیاھیں رنگ کِسی دیم ءَ پدر مہ بیت ءُ ھمے چیز رکارڑ کنگ مہ بنت۔ اے استانی بلوچ دزمن پالیسی ءُ پروجِکٹ ءَ باریں چینچو بلوچ بیران کت ءُ چینچو نادراہ کس زانت کت نہ کنت ءُ آیاں چہ اندر ءَ سک باز گیش ھر روچ پہ وت ءَ مرگ لوٹگ ءَ انت دانکہ آیانی چہ ھمے ازیتناکیں شومک ءَ نجات برس ایت۔ اگاں ھمے تابکاریانی سوب نادراھی ءُ مرگ ءِ کیس چارگ بہ بنت کہ آیانی سر ءَ چوشیں ھاسیں کارے نہ بوتگ پرچا کہ استان وتی ھر بوتگیں کوشِست ءَ کنگ ءَ انت کہ ھمے کیس رکارڑ کنگ مہ بنت بلے اگاں اَندازَگ ھساب ءَ گُشگ بہ بنت گڑا اے شُومک ءُ دومی تابکاریانی سوب ءَ بوتگیں نادراھی کیس لکھانی اندر اِنت آ کہ آئی ءَ چہ ما ملتان ءِ یک شومکے ءِ نادراھجاہ کیساں چہ دیست کناں کہ آئی ءِ کر ءَ اے وھد ءَ داں پنچ ھزار ءَ گیش شومک ءِ کیس رکارڈ ھست اِنت۔ چہ اے یکیں نادراھجاہ ءِ رکارڈاں چہ اندازگ جَنگ بیت کہ استان ءِ اے یورینم مائینگ ءُ ڈمپنگ شوربندی ءَ چون بلوچ مھلوک سانمند کتگ کہ لکھانی کساس ءَ بلوچ استان ءِ داتَگیں ویلانی آماچ انت کہ سرجم ءَ بلوچ چُکّچینی ءِ درچ اِنت۔

استان ءِ بلوچ سرزمین ءَ جوھری تراک

ھمے رد ءَ 18 مئی 1974 ءَ وھدے ھندوستان اِندر ءَ گاندی ءِ ھکومت ءِ وھد ءَ وتی نیوکلیئر سلاھاں چکاس اِیت گڑا پاکِستان ایشی ءَ پہ وت ءَ بِھارے سرپد بیت پرچا کہ ھندوستان ءُ پاکستان ءِ دژمنی چہ پاکستان ءِ جوڑ بوگ ءَ بندات بیت ءُ ھمے روچ ءَ داں یکے دومی ءِ استانکی وجود ءَ پہ دَنتان درش اَنت ءُ یکے دومی ءِ مستریں دژمن زانگ بنت۔ ھندوستان ءِ اے تراک پہ پاکستان ءَ بِھارے ءَ ابید وجودی ھترہ بیت پرچا کہ ھندوستان ءِ اے تراک دوئیں ملکانی میان ءَ تاکت ءِ سنگ ءَ یک دیم کنت اَنت کہ آ سرجم ءَ ھندوستان ءِ نیمَگ ءَ بیت۔ دومی دیم ءَ آ وھد ءِ پاکستان ءِ سر وزیر زولفقار علی بٹھو بیت کہ ھندوستان ءِ جوابی ءَ پہ اے سلاہ ءِ جوڑ کنگ ءَ وتی چن ءُ لانچ ءَ بندات کنت ءُ کدیر خان نامی ئیں سائینسدان چہ اولینڈ ءَ لوٹائینیت ءُ ھمے کار ءِ زمہ واری ءَ دنت۔ پرچا کہ اے پروجِکٹ ساری ھم پاکستان ءِ اندر ءَ جنزگ ءَ بیت بلے ھندوستان ءِ اے تراکاں گوں بٹھو وتی کار تیز کنت ءُ راولپنڈی ءِ یک کَسانیں جاہ کئوٹہ کہ ھُدا اے پروجِکٹ ءِ بنجل جوڑ کنگ بیت کہ آئی ءِ نام Khan Research laboratories (KRL) ءِ نام ءَ زانگ بیت کہ آ PAEC ءِ چیر دستی ءَ کار کنت بلے دیمتر ءَ ڈاکٹر چہ کدیر خان ءِ سروزیر بٹھو ءَ ارز کنگ ءَ پد KRL چہ PAEC ءِ چیردستی ءَ درکشگ بیت ءُ آئی ءِ چک ءُ تان ءِ زمہ واری سرجم ءَ PMO ءِ چیر ءَ کیت۔ اے ادارہ ءِ مسترین ءُ بُنکی کار پہ استان ءَ نءُوکلیئر سلاہ ءِ جوڑ کنگ بیت کہ پہ اے پروجِکٹ ءِ واستا مستریں لوٹ یورینم بیت کہ آ چہ بلوچ سرزمین ءَ در کنگ بیت کہ آ yellowcake گُشگ بیت اے یورینم ءِ بندات دروشُم بیت کہ آ یورینم آکسائیڈ ءِ مکسچرے بیت۔ کدیر خان کہ چہ اولینڈ ءَ آرگ بیت گڑا آ وتی ھمرائی ءَ یورینم ءِ ساپ ءُ پلگارگ ءِ نوکین ٹیکینک ءِ ھم گوں وت کار اِیت گوں کہ آئی ءِ وسیلہ ءَ Uranium enrichment کنگ بیت پہ سلاھانی جوڑ کنگ ءَ۔ انچوش کہ پہ اے سلاھاں جوڑ کنگ ءَ پاکستان ءِ یورینم ءِ لوٹانی پورو کنوک یکے بلوچ گلزمین بیت ءُ دومی لیبیا بیت آ وھد ءَ ھاکم گداپی گوں پاکستان ءِ سر وَزیر بٹھو ءَ سک باز نزیک بیت ءُ مالی کمک ءَ ھوار یورینم ءِ ھم بائین کچے پاکستان ءَ دنت پہ ھمے امیت ءَ کہ باندہ پاکستان منی کمک ءَ کنت پہ ھمے سلاہ ءِ جوڑ کنگ ءَ۔ انچوش کہ اے پروجِکٹ بٹھو ءِ وھد ءَ بندات کنگ بیت بلے بٹھو داں دیراں سروزیز نہ بیت ءُ 1977 وھد ءَ ضیا الحق آئی ءِ بندیگ کنت ءُ ملک ءِ تہ ءَ پوجی ھکومت کار اِیت کہ ایشی ءَ پد لیبیا ءِ گوں اے پروجِکٹ نزیکی ھم داں ھمد ءَ آسر بیت ءُ لیبیا ءِ سرجمیں سائنسدان چہ پاکستان ءَ در کنگ بنت بلے ایشی ءَ رند ھم نیوکلیئر سلاہ جوڑ کنگ ءِ کار اوست ءِ آماچ نہ بیت ءُ 1984 ءَ داں پاکستان وتی سلاھاں جوڑ کنت بلے آئی ءَ پد پاکستان ءِ وڑیں استان ءَ پہ جاور سازگار نہ بنت کہ آ وتی نیوکلیئر ٹسٹاں کت بکنت۔

11 ءُ 13 مئی 1998 ءَ وھد ءِ ھندوستان اٹل بھاری واجپائی ءِ ھکومت ءِ دور ءَ یک برے پد ءَ وتی نئوکلیئر سلاھاں چکاس اِیت گڑا پاکستان ءَ آس لگ اِیت۔ ھمے تاکتے یک سنگینی کہ 18 سال ءَ پیش بنا بوتگ اَت ، پاکستان ءِ وھد ءَ پہ وت ءَ مورے سرپد بیت کہ وھد ھمیش اِنت کہ ھندوستان ءِ ھمرائی ءَ ما ھم وتی سلاھاں بہ چکاساں ءُ تاکت ءِ ساھیم ءَ ھمسنگ بکن اِت۔ چوناھا اے دابیں نیوکلیئر سلاھانی چکاسیگ ءَ استان ھچ بر وتی زمین کارمرز نہ کن اَنت ءُ اگاں کناں گڑا اَنچیں جاہ ءَ کنگ بنت UN ءِ رد ءَ کہ آ تراکانی دوری چہ آبادی ءَ دوسد کلو میٹر بہ بیت بلے پاکستان ءِ واستا جیڑھے نہ بیت پرچا کہ آئی ءِ کر ءَ بلوچستان نامیں ٹیسٹینگ گراؤنڈ موجود بیت پرچا کہ ناں کہ پاکستان ءَ پہ چاگی ءِ بلوچ مھلوک انچو ارزشت دار بیت نا کہ بلوچ ءُ بلوچستان کہ پہ آیاں رکینگ ءَ پہ استان وتی سوکی بہ کنت۔ بلوچستان ءِ ایردست کنگ ءَ داں روچ ء مرچی استان ءَ ھر وھد ءُ باریگ ءَ وتی جنگی ءُ پوجی سلاہ بلوچ ءُ بلوچ سرزمین ءِ سر ءَ کارمرز کت اَنت کہ آئی ءِ تہ ءَ استان جتائیں توپک بہ بنت ، جنگی جتائیں جھاز بہ بیت یا وڑ وڑیں ٹوپ ءُ بمب سرجم ءَ بلوچ ءُ آئی ءِ سرزمین ءِ سر ءَ الم چکاسیگ بوت انت، گڑا نوں کہ باریں نیوکلیئر سلاھانی ٹیسٹ کنگ ءِ کیت، ھمے داب ءَ استان دگہ دیم ءَ دست ءُ پادے ھم نہ جنت ءُ بلوچستان آئی ءِ دیم ءَ چو درپشوکیں سُھیل ءَ زاھر بیت۔ اَنچوش گُشگ بیت کہ پاکِستان وتی نیوکلیئر سلاھانی جوڑ کنگ ءَ چہ سک باز پیش وتی ٹیسٹینگ گراؤنڈ ءَ گچین کنت کہ 1976 ءَ نوک استان ءِ project706 کہ بندات بیت کہ آئی ءِ کار پہ استان ءَ نیوکلیئر سلاہ جوڑ کنگ بیت ھمے وھد ءَ بلوچستان گچین بیت ءُ جوڑ بوؤکیں نیوکلیئر سلاھانی ٹیسٹ کنگ ءِ ھاتر ءَ ھمے وڑ ءَ وَھدے ھندوستان وتی سلاھاں چکاس اِیت گڑا پاکستان پہ جوابی ءَ 17 روچ ءَ پد بزانکہ 28 مئی 1998 ءَ 3:15 pm ءَ پَنچ تراک چاگی ءِ دلبند کوہ ءِ راسکوہ ءَ کنت۔ اے تراکانی کنگ ءَ گوں استان شاتکامی کنت کہ ما جھان ءِ ھپتمی ایٹمیک تاکت جوڑ بوتگ اَنت بلے ھمے ساھت ءَ بلوچ راج ءُ ھاس چاگی ءِ مھلوک اندوئیں ارساں گلگل کنگ بنت پرچا کہ اے تراکاں گوں بلوچ ءُ بلوچ گلزمین ءَ یک دامی ٹپے لگ اِیت کہ آئی ءِ بلوچ راج ھچ بر شموشت کت نہ کنت۔ بلوچ راج ءُ چاگی ءِ ھندی مردم ھمے تراکانی ترس ءُ لرز ءِ اندر ءَ بنت کہ دو روچ ءَ پد کوہ ءِ کمبران ءَ استان پد ءَ دو تراک کنت۔ استان ءِ جوھری تراکاں پد چاگی ءُ کر ءُ کش ءِ مھلوک ، مال ءُ دلوت ، ور ءُ رردناں ھوار سرجمیں ماھول ھم سانمند بیت کہ آئی ءَ پد ھمے تابکاری وتی ھمرائی جتائیں جتائیں نادراھی کار ءَ اَنت گوں کہ آ پہ بلوچ ءَ ناسناس بنت۔ اے نادراھی اندر ءَ سِل ءِ شومک ، جگر ءِ نادراھی، دم ءُ پُپّانی نادارھی سک باز مکلھلوک ءَ سانمند کن اَنت بلے اے نادراھیاں گوں ھوار زالبولانی ھاسیں ویلاں miscarriage ءُ چیریں جاھانی ھاسیں نادراھی سک باز ھندی مردماں تاوان دینت ءُ اے ویل ءَ چہ پد نوک پیداک بوتگیں زَھگانی پالج ءُ لنگ ءُ منڈ بنت سک باز گیش بیت کہ داں روچ ء مروچی یکشل مھلوک ءَ سانمند کنگ ءَ اِنت۔ ایشاں ابید استان ءَ مُورے ماں گوشاں نہ وارت کہ بلوچ مِرگاں ءُ ھر روچی بنیات ءَ ازیت ورگاں کہ پہ آیاں شریں نادراھجاہ ءِ جوڑ بکنت بلے انچوش کہ ما ساری گُشتگ اَت اے سرجم ءَ استان ءِ بلوچ چُکچینی ءِ درچ اِنت کہ زورگیراں پاکستان ءَ چہ پیش وتی کالونیانی اندر کارمرز کُتگ اَنت۔ من سرپد باں کہ بلوچ راج نا اے استان ءَ چہ امیت دار اِیت ءُ نہ کہ ساری داشتَگ کہ آیاں آسراتی دنت بلے اے امل ءُ بلوچ کُشیں استانی پالسیانی سر ءَ ھبر کنگ ءَ گوں ما استان ءِ اسپانکاں پروش دات کن اَنت کہ استان ءَ گوں وتی جتائیں ادارہ ءُ گپتمان ءَ بلوچ ءَ داتگ انت مارا سرپد بوگ لوٹ اِیت استان ءَ مدامی بلوچ ءُ بلوچستان وتی کالونی ءِ چَمّ ءَ چار اِتگ ءُ نوں مارا ھم زانگ لوٹ اِیت کہ ایردستی در آیگ ءِ راہ کجام اِنت دانکہ اے ایردستی بلوچ ءِ سر ءَ ھست اِنت استان ءِ اے پیمیں بلوچ کُشیں شوربندی دائم ھمے داب ءَ بلوچ ءِ سر ءَ مان اَنت۔

دی بلوچستان پوسٹ: اے نبشتانک ءِ تہ ءَ درشان کُتگیں ھیال ءُ لیکہ نبشتہ کار ءِ جِندئیگ اَنت، الّم نہ اِنت کہ دی بلوچستان پوسٹ رسانک نیٹورک ایشانی منّوک بہ بیت یا اگاں اے گل ءِ پالیسیانی ءِ درشانی انت-