ھَستمان – غمخوار حیات |ھلیل بلوچ

الم بوانیت

آھوگ تو اے وڑ مہ کُتیں۔۔۔ – بالاچ قادر

آھوگ تو اے وڑ مہ کُتیں۔۔۔ بالاچ قادر دی بلوچستان پوسٹ گُل ترا یات بیت ھما وھدی کہ توءُ دگہ سنگتے مئے...

کمےّ وھد کشّ – منھاج مختار

کمےّ وھد کشّ منھاج مختار دی بلوچستان پوسٹ تو ھم زانئے کہ من ترا گشگایاں بلے اگاں ترا موھ رست منی اے...

بلوچستان ءِ آجوئی ءِ ترس ءُ پاکستانءِ نوکیں پالیسی: نبشتہ حکیم واڈیلہ

گوشنت زوراک وھدءِ وتا نزور بیگءَ گندیت اگں ماریت گڑا آوتی سرجمیں زورا جنت ءُ وتی زوراکیءَ برجم دارگءِ...

آزمانک

نبشتانک: ھَستمان

(چہ براہوئی ادب ءَ)

آزمانکار:غمخوار حیات

رجانک: ھلیل بلوچ

من چہ آئی ءِ ڈس ءُ نشان ءَ نہ زانتکار اِت آں، نیکہ اندازگ ھست اَت کہ کُجام نیمگ ءَ بیت۔ تھنا من ھمنچو زانت کہ منی ھَستمان گوں آئی ءَ ھمگْرنچ اِنت۔۔۔ اگاں آ نہ بیت گُڑا من ھَم نہ باں۔ من مُدام ھمے تُرس ءِ آماچ اِت آں کہ آئی ءِ دُوری چہ من برداشت نہ بیت، آئی ءِ بے تاھیریں تْرانگ من ءَ گُٹگیر کَن اَنت کُش اَنت۔ من چو زُوتّ مِرَگ ھَم نہ لوٹ اِت۔ پرچا کہ منی ھیال من ءَ ھمے سوج دیگ ءَ اَت کہ من ءَ وتی ھاتر ءَ وتی ڈیھ ءُ وتی راج ءِ ھاتر ءَ کار کنگی اِنت۔ گُڑا من پرچا بے سوب کسّے ءِ گِستائی ءَ بِہ مِر آں ۔
گوں ھمے ھیال ءَ یک روچے من پیسلہ کُت کہ وتی ھَستمان ءِ شوھاز ءَ بُرو آں۔ کہ باریں کُجام زمانگ ءَ چہ من گار بوتگ اَت۔ ھمے پیسلہ ءَ گوں من پہ وتی دیم دَر آھت آں۔ ھما وھد ءَ کہ من چہ ھَلک ءَ در کپت آں آ وھد ءَ سُھب ءِ بانگ نہ بوتگ اَت۔ رژنائی تالان نہ بوتگ اَت۔ گوریچ ءِ سارتیں گْوات کُدرت ءِ زِندگ بُوّگ ءِ مارشتاں ودی کنگ اَت۔ آزمان ءَ اِستال دنیگتا واب نہ کَپتگ اِت اَنت۔ اے وھد ءَ من ءَ اے ھَم سَما نیست اَت کہ کُجام نیمگ ءَ رَوگ ءَ آں۔ رودرآھتی یا روکپتی۔
گوریچان ءِ نیمگ ءَ یا زِرباری۔۔۔
وھدے روچ ءَ ٹِکّ دات گُڑا من ءَ سَما کَپت کہ من روکَپتی نیمگ ءَ رَوگ ءَ آں۔
من وتی کَلّیگ ءُ توشگ ءِ بند ءُ بَست ھَم کُرتگ اَت۔
راہ ءِ ءُ مِنزل ءِ باروا سرپد نہ اِت آں کہ دیم ءَ چے بیت پمشکا من اولاکے نہ زُرت۔
تاں روٹِکّ ءَ چہ وتی میتگ ءَ من سَٹّے جوان دُور شُتگ اِت آں۔ بَلے دنیگتا میتگ ءِ نْدارگ چمّانی دیم ءَ زاھِر اَت۔ اِد ءَ کِشت ءُ کِشار ءُ ڈگار اِت اَنت۔
ھمے ھیال ءَ گوں من میتگ ءِ نیمگ ءَ یک پُردردیں نِگاھے جَت کہ باریں پَد ءَ اے جاگہ ءَ زِندگ ءَ بیا آں یا ناں۔
وتی میتگ ءِ یلا دَیگ پہ من ءَ مزنیں چکّاسے اَت۔۔۔ پرچا کہ منی میتگ من ءَ سکّ دوست اَت۔۔۔ اے میتگ ءِ ریکانی تَہ ءَ ، ایشی کوہ ءُ اَگارانی تہ ءَ منی زِندگی ایر اَت۔ چہ کسانی ءَ بِگِر تاں وَرنائی ءَ منی روچ اِد ءَ چون گْوستگ اَنت ھِچبر شموشکار نہ بَنت۔ اے میتگ ءِ دَمک ءُ درانی تَہ ءَ ما لَیب کُتگ۔ ھمے کوچگ ءِ پُلکانی تہ ءَ مئے اُمرے ءِ تْرھتال ایر اِت اَنت۔ ھما زمانگ ءِ ھَم گِیر پیداک اَت کہ ما وتی بُز رَمَگ ءَ بُرت اَنت ءُ پد ءَ وانگ جاہ ءَ شُت ایں۔ ھما وھد کُجا شُت اَنت کہ مارا یک چیزے ءِ چُرت نیست اَت۔ انّی وَ زِندگی وَت یک مزنیں بارے کہ بَڈّ ءَ کنگ لوٹ اِیت، وتی زِند ءِ گرٹّی وتی جاگہ ءَ گوں وت ءَ پیڈاتگیں دِگہ بازیں مردُمانی گَم ھَم مِرَگ ءَ نیل اَنت۔
من ھیال کنگ ءَ اِت آں کہ اے ھما میتگ اِنت مرچی چو بدل بوت کہ ھر کَس وتی اَبیلی ءِ بُرز کنگ ءِ گَم ءَ اِنت۔ کسان کسانیں گَپّ ءِ سر ءَ دَست دومی ءِ جبین ءَ سکّ اِنت۔ باور نہ بیت کہ اے میتگ ھَم چو بیت، اے ھما میتگ بوتگ کہ ھر کَس ءَ دومی ءِ لوگ ءَ بے توار ءَ شُت کُرتگ، ھر یکّے ءِ سکّی ءُ سوری ءَ تیوگیں میتگ یکجا بوتگ۔بَلے اَنّی میتگ ءِ مھلوک ءِ بے مھری، پلینڈی، دروگ ءُ دَگا، بے ایمنی ءَ من ءَ چہ میتگ ءَ کشّ اِت ۔ بلکیں آوانی مجبوری اَت بَلے گوں منی تَب ءَ چُشیں چیزاں مَیل نہ وارت۔ من گوں یک ارمانے ءَ دیم ءَ جُنزان کُت۔ وتی ھما مِنزل ءِ نیمگ ءَ کہ آئی ءِ من ءَ ھِچ سَما نیست اَت کہ کُجام نیمگ ءَ اِنت۔۔۔ کُجام ھَند ءَ اِنت۔
راہ ءَ جاگہ جاگہ ءَ آپ ءِ جُو ءُ چمّگ تچگ اِت اَنت کہ چہ آھاں من ءَ ھمے تسلّا رس اِت کہ تُنّ ءَ نہ مِر آں۔ بَلے دنیگتا آئی ءِ ھِچ وڑیں ڈَسّ ءُ نشان نیست اَت۔ نیکہ رَند ءُ پَدے۔
رَند ءُ نشانی چہ کُجا بیت۔ زیکّیں روچ ءَ وَ چہ من گِستا نہ بُوتگ۔ آئی ءَ را چُنت سال گْوستگ۔ اُمرے بیت چہ من گِستا اِنت۔
اے گَپّ ءَ من دِلجم اِت آں کہ آ چہ من زار نہ اِنت۔۔۔ من دست ء وَت آئی ءَ را دُنیا ءِ مُچّی ءِ تہ ءَ گار کُرتگ۔
بوت کَنت اے منی کم پھمی یا بے سَمائی اَت یا دُنیا ءِ لالچ ءُ جوپا کہ من آئرا شموشت ءُ گار کُرت۔
اَنّی کہ زند ءِ سکّی ءُ اُمر ءِ نگیگی من ءَ بے وار کنگ ءَ ات اَنت گُڑا من آئرا مار اِت۔
سپر برجاہ اَت۔
گوں من ءَ اَچ من اَبید دِگہ کس ھمراہ نہ اَت۔
ھَو۔ بالی مُرگ منی ھمراہ اِت اَنت۔
گیدی ءِ بْراداریں نْدارگ اِت اَنت۔
ایشانی ھمرائی ھمے زاھر کنگ ءَ اَت کہ ایشانی مھر زَگر ءُ پلگار اِنت، مردُمانی مھر ءِ وڑ ءَ گَرز ءُ لالچ ءِ پوشاک ءِ تہ ءَ پیڑوک نہ اِنت۔
ھَو۔ من راہ ءَ ھر چیزے دیست آئی ءِ باروا گوں وَت ءَ گَپ جنان کُت ءُ شُت آں۔
روچے دَشت ءُ گِتانانی تہ ءَ۔
روچے کوہ ءُ گیابانی تہ ءَ۔
روچے پُلّ ءُ ملگُزارانی تہ ءَ۔
اے نْیام ءَ چینچو وھد گْوست من ءَ سَما نیست اَت۔ نا گوں من ءَ پاسے (گھڑی) ھست اَت نیکہ دگہ چُشیں ازبابے۔ من پہ زانت اے دْروگیں دنیا ءِ چیزاں چہ ھِچ گوں وَت ھمراہ نہ کُت سرگِپت آں۔
منی مُودانی مزنی، منی گُدانی لیگار ھمے ڈَسّ ءَ دیگ ءَ ات اَنت کہ من مزنیں سپرے کُرتگ۔
مَن ءَ دنیا ءِ اے دْروگ ءُ دَگا آں ھمینکس لاچار کُرتگ اَت کہ من چہ مھلوک ءَ گِستا تھنا وتی ھمراہ ءِ شوھاز ءَ درکَپت آں کہ آئی ءَ را من گار کُرتگ اَت۔
اے سَپر ءِ تہ ءَ من سکّ باز واری ءُ بزّگی دیست۔ باز براں من انچو نادْراہ ءُ نزور بوت آں کہ مَرگ ءِ گُمان بُوت۔ باز جاگہ ءَ من ءَ ھَپتار ءُ گُرکاں تاوان دیگ ءِ کوشست کُت ءُ من وڑ نا وڑے ءَ وتارا پھریز کُت۔
بوت کَنت۔۔! منی مَکسد انچو زوراک اَت۔
منی مَکسد ءِ تاگت من ءَ تاگت دَیگ ءَ اَت۔
من ھر وڑ ءَ وتی مِنزل ءَ سر بُوّگ لوٹ اِت۔
ھَر وڑ ءَ آئی شوھازگ منی مَکسد اَت۔
مَکسد ءَ چہ یات اَتک، یکروچے سُکرات ءِ نودربرے ءَ آئی ءَ را جُست کُت کہ “مَکسد ءُ کوشست ءِ تہا چے دِگری اَست؟”
گُڑا سُکرات ءَ آئی ءَ را دست ءَ گِپت ءُ گْوشت بِریں اے جُست ءِ پسّو ءَ ترا عملی دْروشم ءَ نشان دَے آں۔ آئی ءَ وتی نودربر بُرت تیاب ءَ پَد ءَ میزان میزان ءَ دریا ءِ تہ ءَ رَوان ئِے کُت۔ گپّڑے جْوان آپ ءِ تہ ءَ شُت کہ اود ءَ سُکرات ءَ اندازگ بُوت کہ اِد ءَ دریا جُھل اِنت گُڑا وتی ھما نودربر ءِ چُگ ئِے گِپت ءُ آپ ءِ تہ ءَ بُڈّے دات۔۔۔ نودربر ءِ ساہ بند بُوّگ ءَ اَت۔ دَرکپگ ءِ ھاتر ءَ آئی ءَ یکبرے زور جَت بَلے بے سوب بُوت۔ دومی بَر ءَ آئی کمّو گیشتر زور جَت آپ سُرت بَلے بے سوب بُوت۔ سَیمی بَر ءَ ھمینکسیں زورے جت ئِے کہ چہ سُکرات ءِ دَست ءَ یلا بُوت وتی سَر ئِے چہ آپ ءَ کشّ اِت۔ تْرُجّان ءَ گْوشت ئِے “استاد تو اے چے کُت۔۔۔ تو وَ من ءَ کُشت؟”
سُکرات ءَ بچکندگ ءِ تہ ءَ پسّو ترّینت “اولی دوئیں زور کہ تو وتارا چہ آپ ءَ کشّگ ءَ بے سوب بوت ئے، آ تئی کوشست ات اَنت۔ سیمی ھما زور کہ تَو چہ آپ ءَ در کَپگ ءَ سوبمند بوت ئے آ تئی مَکسد اَت۔ مَکسد ھَما بیت کہ مردم ءِ زِند گوں آئی ءَ بندوک بیت۔”
بلے اے مِنزل منی کوشست نہ اَت منی مَکسد اَت کہ ایشی ھاتر ءَ من وتی ساہ دست ءِ دِل ءَ ایر کُرتگ اَت۔
ھَو۔۔۔ دنیگتا اے مِنزل ءِ ڈسّ ءُ نشان گوں من نیست اَت۔ من توکلی ایشی ھاتر ءَ در کَپتگ اِت آں، ھمے نیت ءَ کہ روچے الّم ءَ وتی مِنزل ءَ سر باں۔ اے سَپر ءَ من سر جنان ءَ دْرستیں نیمگاں شُت آں۔
کَور ءُ دریاباں چہ۔ گٹّ ءُ تلاراں چہ-
آپ ءِ ھیال ءَ بازیں دروھاپاں چہ ھما دیم بوت آں۔
یک روچے انچیں آھت من یک مزنیں ڈاکے ءَ رھادگ اِت آں کہ مردُمی بْرمشے منی گوشاں کَپت۔
منی نیم پچیں چمّانی دیدگ رُژنا بوت اَنت۔۔۔ منی ژندیں پادانی تہ ءَ تاگتے ودی بُوت ۔ منی سُست رواجیں گام تیز بوت اَنت۔
گُڈّسر ءَ من ھمے مردُم ءِ کِرّ ءَ سر بوت آں کہ آئی ءِ دیم منی نیمگ ءَ نہ اَت۔ من ءَ انچو سَما بُوت کہ اے منی ھما گار بوتگیں ھمراہ اِنت کہ آئی ءِ شوھاز ءَ من اِنچو وھد اِنت در پہ در آں۔ بَلے آئی ءَ را ھِچ منی گَم پِر نہ اِنت۔
من آئی ءِ کوپگ ءِ سر ءَ وتی دَست ایر کُت داں آئی ءَ منی نیمگ ءَ چَک ترّینت۔
من چہ گَل ءَ بال بوت آں ءُ آئی ءَ را بگل کُت۔
اے مردُم منی جِند اَت۔

دلگوش: اے آزمانک براھوئی لبزانک ءِ نامداریں آزمانکار ءُ کَواس واجہ غمخوار حیات ءِ آزمانکانی کتاب “زِند ۔ زِندان اسے” ءَ چہ گچین کنگ ءُ رجانک کنگ بوتگ۔ اے آزمانک ءِ رجانک کنگ ءِ مول ءُ مُراد براھوئی لبزانک ءُ ساچشت ءَ توامیں بلوچانی گْور ءَ سر کنگ اِنت۔ داں کہ بلوچانی زُبان بلوچی ءُ براھوئی گوں وت ھمگْرنچی ءَ دیمروئی بکن اَنت۔
رجانکار۔


دی بلوچستان پوسٹ: اے نبشتانک ءِ تہا درشان کُتگیں ھیال ءُ لیکہ نبشتہ کار ئے جِندئیگ اَنت، الّم نہ اِنت کہ دی بلوچستان پوسٹ رسانک نیٹورک ایشانی منّوک بہ بیت یا اگاں اے گل ءِ پالیسیانی درشانی اِنت۔

نوکتریں

پھرہ ءَ یک دکانے ءِ سر ءَ ناشناساں تیرگواری کرتگ ءُ یک مردمے کُشتگ

دی بلوچستان پوسٹ سر بیتگیں ھالانی رد ءَ روکپتی بلوچستان ءِ دمگ پھرہ "ایرانشھر " ناشناسیں مردماں...

بی ایس او ءِ بندری سیاسی مول ءُ مراد گھگیری اِنت – بشیر زیب بلوچ

بلوچستان ءَ راجداری ءِ بنکی تالان کنگ ءِ کرد ءِ پیلو کنوکیں نودربر گل بلوچ اسٹوڈنٹس آرگنائزیشن ءِ بنھِشت ءَ مروچی...

کیچ زامران ءَ پاکستانی پوج ءِ سرا اُرش، اُرش ءِ زمّہ واری یو بی اے ءَ منّ اِتگ –

گونجتو ءَ پاکستانی پوج ءِ کارمند تراک ناکیں شوروانی نشانگ کُتگ - مزار بلوچ دی بلوچستان پوسٹ

سبی ءَ پاکستانی پوج ءَ یک مردمے آوار جنگ ءَ پد بیگواہ کرتگ

دی بلوچستان پوسٹ سر بیتگیں ھالانی رد ءَ بلوچستان ءِ دمگ سبی ءَ پاکستانی پوج ءَ چلّا...