زاناں بنی آدم ءِ اُمر پھک 309 بیت کنت؟- ازیم لتیپ |ابدلستار بگٹی

الم بوانیت

آھوگ تو اے وڑ مہ کُتیں۔۔۔ – بالاچ قادر

آھوگ تو اے وڑ مہ کُتیں۔۔۔ بالاچ قادر دی بلوچستان پوسٹ گُل ترا یات بیت ھما وھدی کہ توءُ دگہ سنگتے مئے...

کمےّ وھد کشّ – منھاج مختار

کمےّ وھد کشّ منھاج مختار دی بلوچستان پوسٹ تو ھم زانئے کہ من ترا گشگایاں بلے اگاں ترا موھ رست منی اے...

بلوچستان ءِ آجوئی ءِ ترس ءُ پاکستانءِ نوکیں پالیسی: نبشتہ حکیم واڈیلہ

گوشنت زوراک وھدءِ وتا نزور بیگءَ گندیت اگں ماریت گڑا آوتی سرجمیں زورا جنت ءُ وتی زوراکیءَ برجم دارگءِ...

نبشتانک: زاناں بنی آدم ءِ اُمر پھک 309 بیت کنت؟

نبشتہ کار: ازیم لتیپ

رجانک: ابدلستار بُگٹی

دی بلوچستان پوسٹ

کُرآن مجید ءِ پیشامد اسھابِ کیپ( اصحاب کھف) ءِ سائنسی ٹپاس:

ھائیبرنیشن (Hibernation) یک انچیں کارپدے کہ چہ ایشی ءَ دُنیا ءِ کساس چہ دو ھزار ءَ گیش ساھدار موسم ءِ سکی، ورگ ءِ کمی ءُ وتی مرگ ءِ تُرس ءَ دْراجیں وش وابے ءَ وپس اَنت۔ ھمے ساھدارانی گوشت ءِ سیل(Cell) یک انچیں تُرس ءُ بیمے ءَ سرپد بنت چریشی ءَ آ وت بلاھیں وش وابے ءَ وپس اَنت ءُ اے وش وابی ءَ Hibernation گْوش اَنت۔

اے وشی وابی ءِ وھد ءَ دل ءِ دْریکگ تاں %95 ءَ کم بیت ءُ ساہ ءِ کَشگ ماں کترہ ناں بلکیں ماں دَمانے ءَ پد آسائینگ بیت، جان ءِ تاپینک کم بیِان ءَ سرجمیں جان سارت بیت ءُ ساھدار پہ وردین ءِ پیلو کنگ ءُ ھاٹیگ ءِ زورگ ءَ وتی جان ءِ چرپی ءُ رگوشت ءِ بلاھیں بھرے کارمرز کن اَنت۔ چہ وتی جِند ءِ وردین ءُ چرپی ءَ ھاٹیگ ءِ زورگ ءِ کارپد ءَ میٹابولزم گْوش اَنت۔ بزاں تو گْوشت کن ئے کہ اے سرجمیں وش وابی(ھائبرنیشن ) ءِ وھد ءَ میٹابولزم بے کساس سُست دارگ بیت اِنت۔ اِے ھائبرنیشن کنوکیں ساھداراں مُشک، شپچر، اردک، شادو آنی بازیں پدریچے، بازیں جنگلی مُرگ، مار، زیماں ھوار دِگہ بازیں لُولُّک ءُ بازیں مَمّانی پدریچے ھم ھست۔ گِند ئے ھائیبرنیشن کنوکیں ساھدار پیسر وت سرجمیں گرماگ ءُ بھارگاہ بے کساس ورچر کن اَنت کہ زنڈ بِہ بَہ ایں ءُ جان ءِ تہ ءَ بے کساس چرپی ودی بہ کن ایں کہ ھمے چرپی پد ءَ زمستان ءِ ھائیبرنیشن ءَ ھاٹیگ دنت۔ چہ ھائیبرنیشن ءِ لھتیں ماھاں پد در آتکگیں ساھداراں سک شُد لگ ایت پمیشکا پیسر شکار ءِ شوھاز ءَ گُلائیش بنت۔ چوناھا ھائیبرنیشن تھنا زمستان ءِ ماھاں بیت ءُ زمستان ءَ شکار ھم کم رس ایت۔ دُنیا ءِ تہ ءَ داں روچ مرچیگ ءَ دْراجیں ھائیبرنیشن یک شپچرے ءِ پدریچ ئیگ انت کہ آ 334 روچ، بزاں کساس یک سال ءَ گیش بے آپ ءُ بے ورگ ءَ وپتگ پمیشکا سائنس ھم ھمے گْوش ایت کہ Telomeres ھما کہ ڈی این اے ءِ ٹُکر اَنت ءُ ھمے سیل ءِ کروموسومانی کُنڈاں بنت گُڑا ھمے سیلانی ھر بھر ءُ بانگ ءَ کم بنت۔ بزاں ماں یک لیبارٹری یے ءَ ایشانی چکاسگ ءِ آسر ءَ ما دِگہ ساھدارانی زِند ءِ روچاں یک لیکھی ءِ شُمارے دات کن ایں بلے ھائیبرنیشن ءِ وھد ءَ اے کاریچ (process) سک سُست اِنت۔ بزاں تچک ءَ گْوش ایں کہ ھائیبرنیشن ءِ وھد ءَ ساھدارانی اُمر ءِ گْوزگ کساس(تقریباََ) اوشت ایت۔

ھالیووڈ ءِ تامُرے کہ نام ئِے The Pessenger اِنت۔ اے تامُری کسہ ءِ رِد ءَ 5000 مردم ءُ آئی ءِ 258 پْراھگ مئیل ءِ ناھُدا ءُ کارمندانی گلے یک Homestead-2 نامیں استالے ءِ نیمگ ءَ روگ ءَ اِت اَنت۔ چوکہ استال ءِ سپر چہ زمین ءَ 120 نوری سال ءَ دِیر اِنت بلے بنی آدم وتی زِند ءَ کساس 70 ءُ 80 سال ءِ میان ءَ ھلاس کنت پمیشکا سائینسدان انچیں لاشداناں(Coffin) تیار کن اَنت کہ اود ءَ پْراھگ مئیل ءِ تہ ءَ بازیں مُساپر ءُ ناھُدایے ھائیبرنیٹ کنگ بیت کہ اُمر گْوزگ ءِ کاریچ بہ اوشت ایت ءُ 120 سال ءِ سپر مساپرانی بے مرگ ءَ آسر بہ بیت ءُ نوکیں استال ءَ بنی آدم ءِ آبادی یے ودی بہ بیت۔ بلے چہ اے مُساپراں یکے ءِ واب پْروش ایت گُڑا آ سرپد بیت کہ استال ءِ سر بوگ ءَ انگت 80 سال ءِ سپر پشکپتگ گُڑا ھمے تامُر ءِ تہ ءَ ھمے مُساپر پد ءَ وپسگ ءِ جُھد کنت۔

بیا اِت نی ما کُران ءِ سورۃ کھپ ءِ اِے جھلی گالرِداں دلگوش بہ کن ایں: گُڑا ھونڈ(گار یا رُد) ءِ تہ ءَ ما آیانی گوشاں بازیں سالے ءَ وشوابی ءِ پردہ داتگ “11 وھدے کہ بام ٹِک دنت گُڑا شُما گِند اِت آ رُد ءِ راستیں کَش ءَ دیم کن اَنت وھدے کہ دِیگر بیت گُڑا چپیں کَش ءَ سُر اَنت ءُ آ میدان ءَ اِت اَنت۔ اے دْراہ ھُدا ءِ نشانی اَنت”17 “ءُ شُما آیانی ھیال ءَ بہ دار اِت کہ واب اَنت یا آگاہ اَنت ءُ ما آیاں راست ءُ چپ ءَ بدل کنگ ءَ ات ایں ءُ آیانی کُچک ءَ ھونڈ ءِ دپ ءَ وتی دوئیں دستاں تالان کُتگ اِت اَنت ءُ وھدے کہ شُما رُد ءِ تہ ءَ چمشانکے دات گُڑا شُما چہ پُشت ءَ کِنز اِت ءُ تُرس ءَ لرز اِت” 18 “ءُ گُڑا ما آ آگاہ کُتگ اَنت کہ وت ماں وت جُست ءُ پُرس بہ کن اَنت۔ یکے ءَ جُست کُت کہ تو داں کدی اد ءَ نشتگ ئے؟ درائینت ئِے یک روچے بیتگ یا بلکیں کم ، آئی گْوشت کہ تو باریں چُنت وھد ءَ اد ءَ ئے ایشی ءَ ھُدا وت جْوان سھیگ اِنت۔ چہ شما یکے اے کلدار ءَ زیر اِت ءُ آ شھر ءَ بروت ءُ ھاٹی ئیں ورگے بیار ایت۔ چو آرامی ءَ بروت کہ کس سرپد مہ بیت” 19 سائنس گْوش ایت کہ ھائیبرنیشن ءِ وھد ءَ جان ءِ بازیں آزایے کار نہ کنت۔ توری ڈن ءِ تاپینک ھر وڑ ءَ بہ بیت دْراھیں سال ءَ دُنیا ءِ کوھی ھونڈانی تاپینک کساس یکیں وڑے ءَ برجاہ دار اَنت۔ اسھابِ کھپ ءِ اولی گام ھونڈ اَت ءُ پد ءَ وپسگ ، گُڑا کُران گْوش ایت کہ آیانی گوشاں واب ءِ پردہ دیگ بیتگ۔

سائنس گْوش ایت کہ اگاں وپتگیں مردم باز دیر چہ وتی جاہ مہ سُر ایت گُڑا ھون ءِ تَرگ اوشت ایت ءُ ھون زور ءِ سبب ءَ جان ءَ بلاھیں ٹپانی نادْراھی یے ودی بیت کہ آئی ءَ Pressure Ulcer گْوش اَنت بلے کُران گْوش ایت وھد ءِ سر ءَ اسھاب ءِ جاہ سُرینگ بیگ ءَ اِت اَنت (پمیشکا اے نادْراھی ءِ آماچ نہ بیتگ اَنت یا چہ اے نادْراھی ءَ رکینگ بیتگ اَنت)۔

سائنس گْوش ایت کہ اگاں چمّ داں دیر بند بہ بنت گُڑا چمّانی Nerve Optic ءَ ھم تاوان رس ایت ءُ چمّ کور بنت اگاں باز دیر پچ بنت پد ءَ چمّانی Cornea دِر اَنت۔ بزاں داں دیر چمّانی بند کنگ ءُ داں دیر پچ کنگ ءَ چمّاں زیانی بیت پمیشکا ما گِند ایں کہ چہ ساپار(کوما) ءِ نادْراھی ءَ دْراہ بیتگیں مردم گیشتر چمّانی نادْراھی ءِ آماچ بنت۔ گُڑا زاھر اِنت کہ پہ دْراجیں مُدتے ءِ وپسگ ءَ ھر وھد ءِ سر ءِ چمّانی پچ ءُ بند کنگ لوٹ ایت کہ چمّانی دِید زیان مہ بیت۔ کُرآن گْوش ایت “اگاں تو آیاں گِند ئے گُڑا بِہ پھم کہ آ آگاہ اَنت”(بزاں آیانی چمّ بند ءُ پچ بوگ ءَ اَنت) چوناھا آ واب اَنت بلے شُما چہ تُرس ءُ بیم ءَ پُشت ءَ کِنز اِت ءُ چہ اد ءَ بہ تچ اِت۔ زاھر انت وھدے کہ شُما انچیں وابیں مردمے گِند اِت کہ ھچ نہ اشکُن ایت بلے چمّ ئِے سُرگ ءَ اَنت گُڑا تو ھم تچ ئے۔ چوناھا اے مئے گوش ءِ بابت ءَ یک اشارھے بیت کنت چو کہ گوش یک کسانیں بْرمشے ھم مئے مجگ ءَ سر کنت چریشی ءَ مئے مجگ مارا چہ واب ءَ آگاہ کنت۔ گِند ئے اے اسھاب ءِ کسہ ءِ تہ ءَ گوش کار ءَ اوشت اَنت یا گوش ئے کہ کار کنگ ءَ یلہ کن اَنت۔ اگاں روچ ءِ بْرانز ھونڈ ءِ تہ ءَ کپتین اَنت گُڑا ھونڈ ءِ تاپینک ود اِتگ اَت ءُ چریشی ءَ اسھاب آگاہ بوت اِت اَنت دومی اگاں روچ ءِ تْرُندیں بْرانزاں گوں جان ءَ ڈیک وارتیں گُڑا چہ ایشی ءَ جان ءِ تہ ءَ Free Radical مالیکیولز ودی بوت اِت اَنت کہ آ بنی آدم ءِ اُمر گْوازینگ بندات کن اَنت بلے کُران گْوش ایت بام ٹِک ءَ تاں دِیگر ءَ روچ ھونڈ ءِ دیم پہ دیم مہ بیت۔ نی اِے کسہ ءَ سک وشیں بھرے نیمگ ءَ برگ ءَ اِنت(بزاں ھونڈ سرجمیں سالانی زمانگ ءَ سرد بیتگ)۔

سائنس گْوش ایت کہ اگاں وپتگیں مردم باز دیر چہ وتی جاہ مہ سُر ایت گُڑا ھون ءِ تَرگ اوشت ایت ءُ ھون زور ءِ سبب ءَ جان ءَ بلاھیں ٹپانی نادْراھی یے ودی بیت کہ آئی ءَ Pressure Ulcer گْوش اَنت بلے کُران گْوش ایت وھد ءِ سر ءَ اسھاب ءِ جاہ سُرینگ بیگ ءَ اِت اَنت (پمیشکا اے نادْراھی ءِ آماچ نہ بیتگ اَنت یا چہ اے نادْراھی ءَ رکینگ بیتگ اَنت)۔

سائنس گْوش ایت کہ اگاں چمّ داں دیر بند بہ بنت گُڑا چمّانی Nerve Optic ءَ ھم تاوان رس ایت ءُ چمّ کور بنت اگاں باز دیر پچ بنت پد ءَ چمّانی Cornea دِر اَنت۔ بزاں داں دیر چمّانی بند کنگ ءُ داں دیر پچ کنگ ءَ چمّاں زیانی بیت پمیشکا ما گِند ایں کہ چہ ساپار(کوما) ءَ در آتک یا دْراہ بیتگیں مردم گیشتر چمّانی نادْراھی ءِ آماچ بنت۔ گُڑا زاھر اِنت کہ پہ دْراجیں مُدتے ءِ وپسگ ءَ ھر وھد ءِ سر ءِ چمّانی پچ ءُ بند کنگ لوٹ ایت کہ چمّانی دِید زیان مہ بیت۔ کُرآن گْوش ایت “اگاں تو آیاں گِند ئے گُڑا بِہ پھم کہ آ آگاہ اَنت”
(بزاں آیانی چمّ بند ءُ پچ بوگ ءَ اَنت) چوناھا آ واب اَنت بلے شُما چہ تُرس ءُ بیم ءَ پُشت ءَ کِنز اِت ءُ چہ اد ءَ بہ تچ اِت۔ زاھر انت وھدے کہ شُما انچیں وابیں مردمے گِند اِت کہ ھچ نہ اشکُن ایت بلے چمّ ئِے سُرگ ءَ اَنت گُڑا تو ھم چہ تُرس ءَ تچ ئے۔

سائنس گْوش ایت کہ ھائیبرنیشن ءِ وھد ءَ ساھدار وتی جان ءِ ھاٹی ءِ بلاھیں بھرے کارمرز کن اَنت ءُ گوں در آیگ ءَ شکار کنگ بُنگیج کن اَنت۔ گِند ئے کُرآن گْوش ایت وھدے کہ آ آگاہ بوت اَنت گُڑا یکے ءَ گْوشت چہ بازار ءَ جْوانیں ورگے بیار اِت۔

گُڑا چہ اے دْراہ باوست ءَ اے منّانک ودی بیت کہ اسھاب کھپ Human Hibernation ءَ ھم ھمے کارزانش (ٹیکنالوجی) گپتگ انچوشکہ ھمے تامُر ءَ درشان کنگ بیتگ۔ نی اے چون بُوتنی بیتگ زاناں آیاں یک انچیں نیبگے وارتگ، زاناں آیاں دِگہ کاہ ءُ بُوچّے وارتگ یا چہ دِگہ ساھدارے ءَ یک چیزے گپتگ ءُ وارتگ کہ ھما ھم ھونڈ ءِ تہ ءَ وش وابی (ھائیبرنیشن) کنگ ءَ اَت! بلے اِے دْراھیں چیزاں تھنا ھُدا وت سرپد اِنت۔ البت کُرانی سورت ءِ اِے لھتیں گالرِدانی وانگ ءَ پد من ناسا ءُ دِگہ ترامگیجاں لوٹکی دے آں ھما کہ پہ (پْراھگی سپر ءُ دِگہ نادْراھی الاج ءَ) ھائیبرنیشن ءِ بابت ءَ پٹ ءُ لول ءَ اَنت گُڑا باید اِنت آ بیا اَنت، دلگوش بہ کن اَنت ءُ بہ چار اَنت کہ پرچا ءُ چون اسھاب کھپ چہ دْراجیں مانگے ءَ واب اَنت۔

اگاں ما سے سد شمسی سال ءَ گوگل ءَ نبشتہ کنین ءُ ماں کمری سال ءَ بدل کن ایں گُڑا چار ایں کہ اِے ھم 309 سال بیگ ءَ اَنت پمیشکا کُران گْوش ایت “ءُ اسھابِ کھپ ماں وتی ھونڈ ءَ نو سال ءَ گیش چہ سے سد سال ءَ واب اَنت” سبحان اللہ چونیں برابریں لمبر شُمار ءُ بلاھیں کراماتے(ھکمت) منی رب ءَ ھست۔

گِند ئے اے لھتے ورنا اِت اَنت، تیوگیں بادشاھت گُمراه ءُ بادشاہ زالمے اَت کہ آ بے گُناھاں سِنگ ساری ءَ دل مانگ اَت۔ وھدے کہ ھمے ورناھاں گوں وتی ھُدا ءَ بھروسہ کُت گُڑا ھُدا ءَ ھم پہ آیاں راھے درگیج ات ءُ پہ ما یک درونتے جوڑ کُت۔

تُرکی ءِ شھر Tarsus ءَ یک ھونڈے ھست کہ آئی ءَ اسھابِ کھپ گْوش اَنت۔ گِند ئے اے اسھابِ کھپ ءِ پیشامد ایسائی نیکراھی کتاب ءُ رومن دپتر ءَ ھم The Seven Sleepers ءِ نام ھست بلے کُران ءَ اے پیشامد سد در سد سائنسی منّانک ءِ ھساب ءَ بیان کُتگ کہ اے وڑ ءَ دِگہ ھچ کتاب ءَ نیست اِنت۔


دی بلوچستان پوسٹ: اے نبشتانک ءِ تہ ءَ درشان کُتگیں ھیال ءُ لیکہ نبشتہ کار ءِ جِندئیگ اَنت، الّم نہ اِنت کہ دی بلوچستان پوسٹ رسانک نیٹورک ایشانی منّوک بہ بیت یا اگاں اے گل ءِ پالیسیانی درشانی اِنت۔

نوکتریں

بیم، اِشک ءُ آجوئی – برز کوھی | مھروان کمبر

نبشتانک: بیم، اِشک ءُ آجوئی نبشتہ کار: برز کوھی رجانک: مھروان کمبر

من، درانڈیھ ءُ وتن – ھپسہ بلوچ

نبشتانک: من، درانڈیھ ءُ وتن نبشتہ کار: ھپسہ بلوچ دی بلوچستان پوسٹ

ندر پہ شہید بانک شاری ءِ نام ءَ – بانڑی بلوچ

لچہ: ندر پہ شہید بانک شاری ءِ نام ءَ لچہ کار: بانڑی بلوچ

ابدمانیں کارست شھید شَے مرید – ھانی بلوچ

نبشتانک: ابدمانیں کارست شھید شَے مرید نبشتہ کار: ھانی بلوچ دی بلوچستان پوسٹ