کوہ زاد – برز کوھی |مھروان

الم بوانیت

آھوگ تو اے وڑ مہ کُتیں۔۔۔ – بالاچ قادر

آھوگ تو اے وڑ مہ کُتیں۔۔۔ بالاچ قادر دی بلوچستان پوسٹ گُل ترا یات بیت ھما وھدی کہ توءُ دگہ سنگتے مئے...

کمےّ وھد کشّ – منھاج مختار

کمےّ وھد کشّ منھاج مختار دی بلوچستان پوسٹ تو ھم زانئے کہ من ترا گشگایاں بلے اگاں ترا موھ رست منی اے...

بلوچستان ءِ آجوئی ءِ ترس ءُ پاکستانءِ نوکیں پالیسی: نبشتہ حکیم واڈیلہ

گوشنت زوراک وھدءِ وتا نزور بیگءَ گندیت اگں ماریت گڑا آوتی سرجمیں زورا جنت ءُ وتی زوراکیءَ برجم دارگءِ...

کوہ زاد
نبشتکار۔ برزکوئی
رجانکار۔ مھروان کمبر

دی بلوچستان پوسٹ


(1)
بلوچ ءُ کوھانی میان ءَ یک اَنچیں بے دروریں سیادی ءِ ھَست اِنت، کہ کرناں چہ یک ءُ دومی ءَ یکجاہ کننت، وھدے یک ءُ دومی ءِ نزیکی ءِ موسماں بنت گُڈا آیانی ارواہ تاھیر گیپت ءُ جان ءَ یک اَجبیں مارشت ءِ ودی بیت۔ اَبرم ھزاراں زیبائیاں چہ سَرچکار اِنت، بلے کوھانی وتی یک دلکشی ءِ کہ بلوچ آئی ءَ چہ وت ءَ آجو کُت نہ کنت۔ ڈولدار ءُ بزیں جنگل، ساپ ءُ سلہیں تیاب، یا استالاں گوں سمبھینتگیں آزمان ءِ زیبائی چہ کوھانی زیبائی ءَ چے کمتراَنت زاناں کہ بلوچے ءِ چم ءُ نزر ءَ نیاھنت۔؟ کوھانی زیبائی اِش اِنت کہ آیاں پہ زیبا بوھگ ءَ نہ چو جنگل ءِ وڑا بھارگاہ ءِ ودار کنگ کپیت، نہ ماہ ءُ استالانی وڑ ءَ شپ ءِ ودار کنگ کپیت ءُ نہ کہ تیاب ءِ وڑ ءَ روچ ءِ برانزانی مُھتاج بنت، کوہ بس کوہ بنت۔ آ اُوشتاتگ اَنت، موسمانی سارت ءُ گرماں سگّ اَنت۔ کوہ ءِ دامُن ءَ بہ اُوشت ءُ چماں چِست کن بچار ترا آئی ءِ تاکت، ھوسلہ ءُ سبر گندگ ءَ کیت، کہ اَھد ءُ زمانگاں چہ گران ءُ سنگینی ءَ اُوشتاتگ ءُ باریں چُنت کرن آھاں مٹ بوھگ ءَ دیستگ اَنت۔ اگاں کوھاں وتی ھنکین کنگ لوٹ ئے گُڈا ترا چو کوھانی وڑیں کرد ءِ ادا کنگ کپیت۔ وھدے تو کوہ ءِ سرکپگ ءَ پہ اولی کدم ءَ چِست کن ئے گُڈا ترا اندازہ بیت کہ اشی ءِ سر کپگ چون اِنت۔ تئی ھر پاد ءُ کدم تُرند تر بوھان بیت، دم توس بہ ئے، کوہ بے تواری ءَ وتی کُلوہ ءَ ترا دنت کہ ھمدا چہ واتر کن، اگاں تو نہ اُوشتات ئے، تُستگیں بالاد، رِتکگیں ھید ءُ ھُشک ءُ کلنڈیں نُک ءَ گوں کوھاں سر کپت ئے گُڈا کوہ ترا وتی کنت، ترا شرپ بکشیت ءُ سوگات ءَ ترا نوکیں جھانے، یک نوکیں دروشم ءِ پیشداریت۔ بلوچ ءُ کوھانی سیادی ھمیش اِنت کہ بلوچاں کوہ وتی ھنکین کُت اَنت ءُ کوھاں بلوچ پناہ دات اَنت۔ دوینانی سیادی ندارگانی سیل ءُ سواد کنوکانی نہ اِنت بلکیں آیانی سیادی ارواہ ءِ سیادی اِنت، اے سیادی ماتے ءُ بچ ئے ءِ سیادی اِنت، اے سیادی آشک ءُ دوستدارئے ءِ سیادی اِنت۔
(2)
بلوچانی سرزمین بلوچستان ءَ ھر کُجا کہ تئی پاد ءُ کدم کپنت، گُڈا تئی چم کوھانی یاکہ کوہ تئی چمانی نوان ءَ الم کاینت، ھمے سرزمین ءَ لھتیں انچیں ھند ءُ میتگ ھَست اِنت کہ اُود ءَ بازیں کوھاں نزیک نزیک ءَ وتا اَنچو ھوار گیتکگ ءُ پہ شرپ اُوشتاتگ اَنت گُشے کماشانی دیوان ءِ برجاہ اِنت ءُ آ پہ گران ءُ سنگینی ءَ جیڑھے ءِ سر ءَ چار ءُ بیچار کنگ ءَ اَنت، بلوچ اے جاہ ءَ مُھکمیں کلات ءِ سرپد بیت پرچا کہ آئی ءَ اے جاہ ءَ کدی ھم پُروش نہ وارتگ، بلوچ اِیشی ءَ وتی مات گُشیت پرچا کہ آئی ءَ اِد ءَ وتی مکھیں مات ءِ کُٹ ءِ وڑیں مارشت ءِ بیت، بلوچ اِشی ءَ بولان گُشیت۔
دسمبر ءِ سارت ءُ ٹنٹرتگیں ساھتاں دور ھمے کوھاں چہ یک پُسگے ءَ وت ءَ شال ءِ پتاتگ ءُ تُرند تُرندیں گاماں کوھانی سر ٹُل ءُ کنڈگاں انچو سرکپان ءُ اِیر کپان اِنت گُشے آئی ءِ بدن چہ طبیعات ءِ کانود ءَ سرپد نہ اِنت، آئی ءَ توپک ءِ کوپگ ءَ اِنت ءُ آئی ءِ سرجمیں سپر ءِ مڈّی یک کیتلی، یک پیالہ ئے ءُ کُرنو اَنت۔
روچ وتی گُڈی سیمسر ءَ سر بوتگ اَت ءُ رولہ ءَ وتی زردی ھر نیمگ ءَ شنگ ءُ تالان کُتگ اَت کہ کوہ ءِ زھگ کوہ ءِ گُڈی سر ٹُل ءَ سرکپت۔ اے ٹُل ءِ سر بوھگ ءَ آئی ءَ پادانی ءَ ھژدہ روچ سرجم بوت کہ اے سپر ءَ درکپتگ اَت۔ کوہ ءِ سرٹُل ءَ سر بوھگ ءَ وتی کیسگ ءَ چہ ھاکی رنگ ءِ رومال ءَ پتاتگیں وائرلیس سیٹ ءِ در کُت بیٹری ءُ انٹینا بروبر کُت اَنت۔
(3)
ٹوھیں گاٹ ءِ سرا نشتگیں گاجیان ءَ دورگِند چم ءَ اَت ءُ چاریں آتراپ ءَ چار ءُ ٹپاس کنگ ءَ اَت، آئی ءِ نزیک ءَ نشتگیں کسان سالیں ھمراہ دلوش ءَ ایس ایم جی گون اَت ءُ سنگر ءَ نشتگ اَت۔ “دلوش گاٹ ءِ سرا نشتگیں تئی ھر مِلٹ کیمتی اِنت پرچا کہ درستیں سنگتانی زمہ واری ترا گون اِنت بلے گوربام ءُ روچ اِیرلہ ءِ ساھت باز اَرزشت دار اَنت۔ باز وھد ءَ دژمن شپ ءِ تھاری ءِ نپ ءَ چِست کنت ءُ دیم ءَ جُنزیت روچ ءِ دراھگ ءِ ودار ءَ کنت کہ ھیلیانی کُمک ءَ اُرش بہ کنت، وھدے دیگر ءَ چہ پد تھاری مانشانیت آئی ءِ چارو بُنجل ءِ نزیک ءَ ابید چہ ٹارچ ءِ رُژنائی ءَ کاینت۔ پمیشکہ اے دویں ساھت باز ارزشت دار اَنت ءُ ترا مُدام جاڑیگ (الرٹ) بوھگی اِنت۔” گاجیان ءَ وتی گپ سرجم کُت ءُ دیرگِند چماں کُت ءُ چاریں نیمگ ءَ چار ءُ ٹپاسگ ءَ لگ اِت۔ ” دلوش تو جاڑیگ بو کہ کوہ ءِ سرٹُلاں گُشے مردم ئے ءِ سُر پُر ھَست اِنت” دلوش ءَ زوت ایس ایم جی ءِ سرا وتی پوزیشن گیگ کُت ءُ دراھینت ئے، “باریں چونیں سُر ءُ پُر ءِ ھَست؟” گاجیان ءَ بچکند اِت ءُ وائرلیس زُرت بُنجل ءَ رھوت کُت” سنگتاں! جنرل نورا پہ وش ءُ سلامتی سر بیتگ”
گاجیان ءَ بُنجل ءَ ھال دیگ ءَ چہ پد یک دستے ءَ دیرگند چماں کُت ءُ کوہ ءِ سرٹُل ءَ چارگ ءَ اَت ءُ دومی دست ءَ وائرلیس ءِ دست ءَ کُتگ اَت گُشے ھبر کنگ ءِ ودار ءَ اَت، کہ وائرلیس ءَ توار کُت، ہیلو گاٹ ایلفا، ہیلو!” گاجیان ءَ کلچ زور دات ءُ پسو دات “ہیلو استاد! بخیرٹ” دومی نیمگ ءَ چہ توار کیت “گاجی توئے؟ من ھال دیگ ءِ ھاترا رھوت کنگ ءَ آں کہ من بُنجل ءِ نزیک ءَ سربیتگ آں بلے من ءَ تئی شاھین اِیں چماں پیسر ءَ دیست۔” گاجیان ءَ بلائیں ٹھک ءِ جت ءُ پسو دات ئے”استاد نورا، زوت بیا کہ کامریڈ ءَ چاہ پِر کُتگ۔”
(4)
اے گپ ءَ بس کوہ مِنندیں مردمے زانت کہ کوھانی تہ ءَ وھدے روچ ایر بُکیت گُڈا رولہ ءِ زردچکیں رنگ نہ ماننت بلکیں دمان ءَ تھاری مان شانیت ءُ ترا باز زوت اے اندازہ ھم بیت کہ شھر ءُ بازار ءَ چے کوھانی تھا توار دُور دُور ءَ ساپ اشکُنگ بیت۔
روچ ءَ باند ءَ دوبر واتر بوھگ ءِ کول ءُ کرار کُتگ اَت ءُ رُکست بوتگ اَت ءُ چاریں آتراپ ءَ تھاری ءَ مانشانتگ اَت، بُنجل ءِ زرباری نیمگ ءَ دو سنگت اُوشتاتگ اَت، آھاں دور ءَ گُشادیں گامانی توار وتی نزیک ءِ آھگ ءَ ماراِت، آھاں وتی چم ھما توار ءِ نیمگ ءَ سک داتگ اِتنت۔ دمانے پد دمبرتگیں دیم، دراجیں ریش، بے واب ءُ سُھرچکیں چمانی ھُدابند جنرل نورا کیمپ ءِ رُژنائی ءَ زاھر بوت۔ چہ گل ءَ درستیں سنگت پاد اَتک اَنت ءُ یک یک ءَ نورا وتی امبازاں زُرت ءُ وش اَتک کُت، سرجمیں بُنجل ءَ وشی، ھوسلہ ءُ جوزگانی نوکیں ندارگ ءِ شنگ ءُ تالان بوت۔ یک سنگتے ءَ آئی ءِ سامان زُرتنت۔ یک یک ءَ درستیں سنگتانی امباز کنگ ءَ چہ پد نورا ءَ پہ گل ءُ شات درائینت “بازیں مُدتے ءِ دوری ءَ چہ پد لیکھی سنگتانی گندگ ءَ گوں اِنچو وشی ءُ سکون ءِ مارشت بیت، گڈا وتن ءِ آجوئی ءِ روچ ءَ سنگتانی امباز کنگ ءَ چہ چونیں کیپ ءُ چاڑے بیت” بُنجل ءِ نیام ءَ درستیں سنگت نشت اَنت ءَ بلوچی ھال ءُ اھوال ءَ چہ پد چاہ آرگ بوت، چاہ ءَ چہ پد نان ءِ ورگ ءِ وھد ءَ نورا ءَ دراھینت ” یار ھژدہ روچ ءَ کرنو ءُ چائے ورگ ءَ چہ پد مروچی گرمیں نان ءۃ نارشتانی ءورگ ءِ وتی تام ئے”
ورگ ءَ چہ پد نورا کیمپ کمانڈر سُمالان ءُ گروپ کمانڈر کلاتی ھان، مندل ھان، سنگت بولانی، مجوبھائی، ولو جان ءُ اسپیشل فورس ءِ کمانڈر ماما سگار ءَ جُتائیں “جُھگ” ءَ یکجاہ مُچ بوھگ ءِ ھاترا توار کنت، درست یک پہ یک ءَ سمالان ءِ جُھگ ءَ کاینت۔ درستیں کمانڈرانی یک جاہ مُچ بوھگ ءَ چہ پد نورا سُمالان ءِ نیمگ ءَ چاریت ءُ گُشیت ” سمالان دُرستان چہ پیسر تو بریفنگ ءَ بندات کن، ھند ءُ دمگ ءِ جاور چون اَنت، دوست کُجام جاورانی تہ ءَ اَنت ءُ اے ھند ءُ دمگاں دُژمن ءِ چے سُر ءُ پُر اَنت؟”
کلاتی نورا ءِ دپ ءِ گپ ءَ کپی کنت ءُ گُشیت “استاد! بے ادبی معاف، کہ تئی گپانی تہ ءَ دور کنگ ءَ آں، بلے مروچی ھژدہ روچ اِنت کہ تو بے واب ءُ آرام، سارتی ءُ برپ گواری ءَ یکشلہ سپر کُتگ ءُ اتکگ ئے، نی شپ اِنت، آرام بہ کن باندا سُھب اے درستیں چیزانی سر ءَ گپ ءُ تران کنیں۔ کلاتی ءِ گپانی گوشدارگ ءَ چہ پد نورا ءَ کنداِت ءُ گُشت ” انا سنگت من انگت ورناھاں، انگت منی جان ءِ تھا تاکت ھست، وھدے پکر ءُ لیکہ توانمند بہ بنت گُڈا جان ءِ دمبرگ ءَ ھچ معنا نیست، وھدے پکر ءُ جیڑگ پیر بیت اَنت. ارادہ پیر بہ بنت، زمیر پیر بہ بیت، گُڈا انسان وتی چُک ءُ جنیناں گوں لوگ ءَ بہ نندیت ءُ آرام بہ کنت انگت دمبردگ بیت”
اشی ءَ چہ پد سمالان ءَ جاورانی سر ءَ بریفنگ دات، دو ساھت ءَ درستیں کمانڈر گپ ءُ تران کننت، دیوان ءِ گُڈسر ءَ نورا ءَ دراھینت” شر اِنت! باند ءَ سُھب ءِ شش بج ءَ درستیں سنگتاں گوں دیوان ءِ برجم داریں، دیوان ءِ تہ ءَ درستیں کار ءُ چیزانی سر ءَ گپ ءُ تران کنیں ءُ پدا ھمود ءَ سنگتاں بیست ءُ پنچ دسمبر ءِ ” مشن اسلم” ءِ بارو ءَ سرپدی دی اِیں ءُ مشن ءِ ھاترا ھمراھاں در چِنیں۔”

(5)
اولی رند ءَ باریں کدی اے کوہ ءِ سرٹلاں روچ ءِ برانز وتی سینگ ءَ ماراِتگ؟ نہ زاناں اے سرزمین ءِ دلبند ءَ اولی رند ءَ کوھاں وتی سر کش اِتگ یا بلوچاں؟ منا گُمان بیت بلوچاں چہ پیسر کوھاں اے سرزمین ءِ سرا وتی ھَستی ءِ جار جتگ، گُڈا اے کوہ بلوچانی اَنت یا بلوچ اے کوھانی اَنت؟ بہ گندئے اولی رند ءَ زمین ءِ پلیٹاں وت ما وت ڈیک ورگ ءَ چہ اے بُرز ءُ بُلندیں کوہ زمین ءَ وتی شکم ءَ چہ ودی کُتگ اَنت، ھما وھد ءَ انسان ھم نہ بوتگ اَنت، بہ گندئے انچیں جناور کہ مروچی آیانی نسل ھم گار ءُ بیگواہ بیتگ اَنت آ منا چہ پیسر اے کوھانی سرا سر کپتگ اَنت، بہ گندئے ڈائناسوراں اے کوہ ءِ رودراتکی نیمگ ءَ روتاب کُتگ ءُ نشتگ اَنت۔ شالا! کوہ چو اے وڑ ءَ بے توار مہ بوتیناں ءُ من گوں آیاں گپ ءُ تران کُتیں، گڈا من آ جُست کُتگ اِتاں کہ شما مرگ ءُ زندئے، ھستی ءُ نیستی ءِ چنچو جنگ وتی کش ءُ پھناتاں دیستگ اَنت۔ اگاں کوھاں گپ جتیں، گُڈا دُنیائے شرتریں کسہ کار ھمیش اِتنت۔ بہ گندئے اے گپ جننت، بلے مار ءَ اشانی زبان پھم ءَ نہ اِیت، بہ گندئے اے گُنگ نہ اَنت ما کرّ اِنت۔ اے کوہ! ترا تئی زیبائی ءِ سوگند اِنت، وھدے تو گپ جنئگ ءِ لاھِک بیت ئے، یا مردم تئی گوشدارگ ءِ لاھِک بیت اَنت، بِلّے ھزاراں سال بہ گوزیت، وھدے تو وتی کسھان درشان کن ئے گُڈا مئے زند ءُ مرگ ءِ کسھاں الم ھوار بہ کن گوں، ترا تئی بُرز ءُ بلندیں سر ءِ سوگند ھمک گوزوکیں مردماں ھما تلار ءُ گٹاں پیشدار کہ اُود ءَ اسلم ءِ پادانی نشان اِیر انت۔ مار ءَ بیھال مہ کن۔
مَلنگ ءَ شپ ءِ گاٹ ھلاس کُتگ اَت ءُ سُھب ءَ سالک ءِ آھگ ءَ چہ پد کوہ ءَ چہ ایرکپان ءُ گوں وتا ھمتران اَت۔ مُدام ابرم ءِ زیبائیاں چہ ملار بوھگ ئے، شاعری کنگ ءُ کوھاں گوں ھمتران بوھگ ءِ سوب ءَ سنگتاں آئی ءِ کوڈ نام ملنگ کُتگ اَت۔ ملنگ اَنچو بُنجل ءَ سر بوت دُرستیں سنگت یک یک ءَ پاد کنان کُت اَنت۔ لھتیں سنگت ساری ءَ پاداَتکگ اَت، ھاس ننگری کنوکیں سنگت درستاں چہ پیسر پاداَتکگ ءُ ارزبند جاڑی کنگ ءَ اِتنت، اے شپ ءِ گاٹ دیوکیں سنگت ءِ زمہ واری اَت کہ آ درستیں سنگتاں واب ءَ چہ پاد بہ کنت ءُ نی ارزبند بہ کنت۔
ملنگ ءُ ایندگہ سنگتاں یکجاہ ارزبند کُت، ارزبند ءِ سرا کمانڈر سمالان ءَ درستیں سنگت سھیگ کُت اَنت کہ ارزبند ءَ چہ پد ابید چہ گاٹ دیوکیں سنگتاں دُرست شش بج ءَ ھیلکاری پٹ ءَ یکجاہ بہ بنت۔
(6)

“ ما کدی اے وڑیں زھگ دیستگ کہ آھانی مات ءُ پِت زندگ اَنت ءُ انگت یتیم خانہ ءَ وپس اَنت؟ تو کدی اے وڑیں زھگ پروش ورگ ءَ دیستگ اَنت کہ آھانی مات ءُ پت چو کوہ ءَ گیش مُھکم اَنت؟ ما کوہ زاد اِیں، ما کدی ھم پروش نہ وریں، ما کدی ھم بے لوگ نہ بئیں۔” مندل ھان ءُ بولانی یک ءُ دومی ءَ گوں برزیں توار ءَ گپ کنان ءُ پٹ (گراونڈ) ءِ نیمگ ءَ جُنزان اِتنت۔
استاد نورا ءُ کمانڈر سُمالان ءِ گُشگ ءِ پدا پیسرا چے کمانڈر کلاتی ءَ ھیلکاری پٹ ءَ ھاک ءُ ریکانی کُمک ءَ جنگ ءِ میدان ءِ نکشہ جوڑ کُتگ اَت، درستیں سنگتانی یکجاہ بوھگ ءَ چہ پَد دُژمن ءِ پوزیشن ءِ سرا شریں وڑے ءَ بریفنگ دات۔ کمانڈر سُمالان دیم ءَ شُت ءُ گُشگ ءَ لگ اِت ” مئے ٹارگٹ جھالاوان تنک ءَ دُژمن ءِ پانگس ءِ سر ءَ تھنا اُرش کنگ نہ اِنت بلکیں سرجم ءَ کوزہ کنگ اِنت ءُ ما اے اُرش ءَ مرچی ءَ چہ بیست ءُ دو روچ ءَ رند بزاں بست ءُ پنچ دسمبر ءَ کن اِیں۔ اِشی ءِ متلب اِش اِنت کہ مئے گعر ءَ اے اُرش ءِ تیاری، ھیلکاری ءُ سپر ءِ ھاتر ءَ بس بیست ءُ دو روچ ھَست اِنت۔ اُرش ءِ جاگہ ءَ سر بوھگ ءَ چہ پد ما پنچ یونٹاں چہ بھر ءُ بانگ بہ اِیں۔ اولی یونٹ ءِ کمان ءَ اُستاد نورا کنت آئی ءِ ھمراہ دگہ پنچ سنگت بنت. دومی یونٹ ءِ کمان ءَ من کناں کہ اُستاد نورا ءِ یونٹ ءِ اُرش کنگ ءِ ھمرائی ءَ ما پُشتی نیمگ ءَ دُژمن ءِ سرا اُرش کن اِیں۔ اے دوئیں یونٹ دُژمن ءِ مکابلہ ءَ آھستہ آھستہ اے راھاں چہ جُنزان کن اَنت ( نکشھے سر ءَ راھانی نیمگ ءَ اشارہ کُت ئے) ھمے میان ءَ سیمی یونٹ ماما سگار ءِ رھشونی ءَ گوریچانی نیمگ ءَ بے تواری ءَ دیم ءَ جُنزان بیت ءُ دُژمن ءِ بُنجل ءِ تھا رو اَنت۔ آ دگہ دوئیں یونٹ “بیک اپ” ءَ جُتا جُتا کمانڈر کلاتی خان ءُ کمانڈر مندل خان ءِ کمان ءَ اولی دستہ ءَ “کَور” دنت ءُ ولو جان میڈیکل یونٹ ءِ کمان ءَ کنت۔” کمانڈر کلاتی ءَ درستیں سنگت جُتا جُتائیں یونٹاں بھر کُت اَنت۔”
بریفینگ ءِ گُڈسر ءَ استاد نورا ءَ سنگتانی نیمگ ءَ چاراِت ءُ دراھینت “سنگتاں! اے وھد ءَ جھالاوان تنک ءَ نشتگیں دُژمناں ءُ مار ءَ اے پرک اِنت کہ اولی تیر توار کنت آ جان ءِ رکھینگ ءِ ھاتر ءَ تچ اَنت ءُ ما یک سرجمیں راج ءُ آھوکیں پدریچ ءِ رکھینگ ءِ ھاتر ءَ جنگ کن اِیں، پمیشکہ آیانی ردی ءُ بے دلی ءِ نیاد آیانی ساہ ءُ جان بنت بلے سنگتاں اگاں ما بے دل بہ بئیں یاکہ ما ردی بہ کن اِیں گُڈا مئے راج ءُ آھوکیں پدریچ ءَ اے کیمت ادا کنگ کپیت۔ پمیشکہ ھر سنگت ءُ ھمراہ زھنی ءُ جسمانی ھوالہ ءَ مُدام وتا جاڑیگ بہ کنت۔ اگاں سنگت ئے ءِ زھن ءَ ھر وڑیں جُست ءِ ھَست کُت کنت۔

“استاد نورا، ما دُژمناں راہ ءَ نشانگ جوڑ کُت کن اِیں، ما اُرش کنگ ءَ چہ پد درکپت ھم کن اِیں، پیسری داب ءَ ما دُژمن ءِ لشکر ءِ کاروان سرا دُور ءَ چہ اُرش کُت کن اِیں، گُڈا دُژمن ءِ پانگس ءِ سرا کوزہ کنگ ءِ چے زلورت اِنت” ورنائیں شیھک جان ءِ چم زمین ءِ سرا جوڑ بوتگیں نکشہ ءَ سک اِتنت ءُ جُست ءِ کُت”
درستاں چہ پیش اے اُرش ءِ مکسد ھما اِنت کہ ھمک گونڈیں ءُ مزنیں اُرشانی اَنت کہ ما وتی سرزمین ءِ سرا دُژمن ءَ برداشت کُت نہ کن اِیں، ما وتی سرجمیں زور ءَ کار بندیں، دُژمن ءَ وتی زمین ءِ سرا نندگ ءَ نئیل اِیں۔ بُنجل ءِ کوزہ کنگ ءِ جُست ءِ پسو اِش اِنت کہ یک گپ ئے یات کنگی اِنت دُنیا ءِ سرجمیں جنگانی پنجاہ درسد جنگ ءِ میدان کنگ بنت ءُ پنجاہ درسد نفسیاتی جنگ بنت۔ ھمے سوب اِنت کہ دُژمن مئے راج ءَ نفسیاتی ھساب ءَ زیر کنگ ءَ شہرانی تھا فلیگ مارچ کنت، پوجی پریڈ کنت ءُ وتی جنگی سلاہ ءُ ازباباں پیش داریت، وتی سرجمیں رسانکدراں پہ پروپگنڈہ ءِ ھاتر ءَ کارمرز کنت ءُ ھمے پیش دارگ ءِ کوشست ءَ کنت کہ بہ چار مئے لشکر بے دل ءُ پگار گِروکیں لشکرئے نہ اِنت بلکیں نہ تُرس ءُ جنگولیں لشکرئے، پمیشکہ باز براں سرمچارانی سرینڈر بوھگ ءِ ڈرامہ ءَ ھم کنت کہ ھمیش پیش بہ داریت کہ آئی ءِ لشکر ءَ چے سرمچار ترس آماچ اَنت۔ برے بے میاریں مردماں گیپت ءُ دستاں بندیت ءُ تیرانی آماچ کنت ءُ پدا دو دیمی میڑ ءِ نام ءَ دنت۔ بلے ما شری ءَ زان اِیں کہ دُژمن پگار گروکیں ءُ بے دل اِیں پوج اِنت۔ دُژمن ءِ بُنجل ءِ سرا کبزہ کن اِیں ءُ آئی ءِ پانگسانی تھا رواِیں ءُ آھاں جن اِیں ءُ وتی راج ءُ دنیا ءَ پیش داریں کہ اے لشکر چِنچو بےدل ءُ بگھوڑہ اَنت، چوں اولی تیر ءِ توار ءَ وتی ھمراھاں پہ مِرگ ءَ یل کن اَنت ءُ تچ اَنت۔ کوزہ کنگ ءَ چہ ما ھمے راستی ءَ پدر کن اِیں کہ کے بے دل اِنت ءُ کئے نہ ترس، ما تھنا دُژمن ءَ نفسیاتی ھوالہ ءَ پُروش دیگ ءَ سوب مند نہ بئیں بلکیں وتی راج ءَ ھمے ستک ءَ ھم دی اِیں کہ ما یکمُشتی ءَ پاد بیا اِیں گُڈا اے بے دلیں لشکر مئے دیم ءَ ھچ ءِ نہ اِنت۔” نورا ءَ شیھک ءِ نیمگ ءَ چار اِت ءُ دراھینت۔
نورا ءِ گپانی ھلاسی ءَ لنگری کنوکیں سنگتان اجازت گپت ءُ سُبارگ ءِ جوڑ کنگ ءَ شُت اَنت، یک سنگتے آپ ءِ آرگ ءُ دو سنگت دار ءِ چنئگ ءَ شُت اَنت، ایندگہ سنگت داں نیمروچ ءَ ھمے جاہ ءَ نشت اَنت وڑ وڑیں بُن گپانی سر ءَ گپ ءُ تران ئے کُت۔
(7)
دومی روچ ءَ کمانڈر کلاتی سُھب ءِ ارزبند ءَ چہ پد ھیلکاری پٹ( ٹریننگ گراونڈ) ءَ پاد ءُ کدم جنئگ ءَ اَت، آئی ءَ دیست کہ نورا پہ ھیلکاری ءَ اتکگیں چار نوکیں ورناھاں گوں گول گول نشتگ ءُ گپ ءَ اِنت، آ لھتیں کدم ھما کِشتر نشت ءُ نورا ءِ گپاں گوشدارگ لگ اِت۔“ یک گوریلہ ءِ مستریں اُستاد کوہ بنت، سوبمندیں گوریلہ ھما بنت کہ آیانی کرد چو کوہ ءَ بنت۔ کوہ ءَ چہ چمگ درکپنت کہ زندگی ءِ راز بنت ءُ کوہ اِشکر ھم شان اَنت کہ ھر چیز ءَ سوچنت ءُ پُر کننت، بلے شُما دیستگ کوہ وتی برانز گِرگ ءُ اندر ءِ روکیں آس ءَ وتی تھا پہ بے تواری ءَ چیر دنت، بلے چمگ بے سمائی ءَ درکپنت ءُ وتی راہ ءَ درگیج اَنت۔ ھمے داب ءَ یک گوریلہ ئے ءَ وتی زھر وتی اندر ءَ انچو چیر دیگی اِنت، ھما ساھت ءَ کہ زھر گرگ ءِ وھد کیت گُڈا چو آس شانگ ءِ وڑا زاھر بہ کن کہ سرجمیں دُنیا بہ جکسیت۔ کوہ مُھکمی ءَ گوں ھر وڑیں سکیانی دیم ءَ اُوشت اَنت، ھمے مُھکمی یک گوریلہ ءِ بنداتی جُز بوھگی اِنت۔ ھمک کوہ ءَ نزیکی ءَ چارئے گُڈا آ جُتا جُتا گندگ بنت، ھر یک کوہ ئے ءِ وتی نکش، اُمر ءُ رنگ بنت، اگاں ھمے کوھاں دُور ءَ چہ چارئے گُڈا ترا یک وڑ ءَ گندگ ءَ کاینت۔ ھمے رنگ ءَ یک گوریلہ ءِ وتی کردار ءُ کار ءَ چہ دومی ءَ جُتا گندگ بیت۔ ھما وھد ءَ انسان ءَ جیڑگ ءُ پکر کنگ بِندات کُتگ ھما وھد ءَ چہ کوہ مُھکمی ءِ چیدگ جوڑ بوتگ اَنت ءُ تا ھما وھد ءَ انسان اے زمین ءِ سر ءَ وتی ھستی ءَ برجاہ دار اَنت ھما وھد ءَ تا کوہ مُھکمی ءِ چیدگ بنت۔”

نورا ءَ وتی گپ ھلاس کُت اَنت ءُ گُد ءِ چنڈاِت ءُ اوشتات، آ ءُ کمانڈر کلاتی ھیلکاری پٹ ءَ چہ کمے گستہ پاد ءُ کدم جنان بیت اَنت ” باند ءَ سُھب من، تو، گاجی ءُ سمیر ءِ ھمرائی ءَ جھالاوان تنک ءِ نیمگ ءَ در کپ اِیں۔ ما یک لاگ ءِ لھتیں ھژدری سامان ھم بریں گوں، ھما ھند ءُ دمگانی جوانیں رنگے ءَ چار ءُ ٹپاس کنیں ءُ ادا ھر کمانڈر وتی وتی یونٹانی ھیلکاری ءَ کنت ءُ دو ھپتگ ءَ چہ پد آ اد ءَ چہ در کپنت ءُ مار ءَ ھمود ءَ دُچار کپنت۔” نورا ءُ کلاتی مشن ءِ سر ءَ گپ کنان اِتنت ءُ دار ھم چِنان اِتنت۔ پدا دوئین ءَ دار بست اَنت ءُ کوپگ ءَ کُت اَنت دیم پہ بُنجل ءَ جُنزان بیت اَنت
(8)
“کوھانی تھا تئی جوانتریں ندارگ کُجام اِنت؟” دومی روچ ءَ سرجمیں روچے ءِ پند بُرگ ءَ چہ پد نورا، کلاتی، گاجی ءُ سمیر یک کوہ ئے ءِ دامن ءَ نِشت اَنت ءُ کلاتی ءَ نورا جُست کُت۔ نورا ءَ بچکند اِت ءُ پسو دات” وھدے ماہ ءَ چاردہ بیت بانگواہ ءَ رودراتک ءَ روچ وتی سرا کشیت ءُ روچ برکت ءَ ماہ نوک کوھانی شھم ءَ ایر روان بیت، یک انچیں وھدے کیت کہ آزمان ءَ ماہ ءُ روچ دیم پہ دیم بنت، انچیں وھد ءَ کہ دنز ءُ گبار بیت گُڈا اے زانگ نہ دنت کُجام روچ اِنت ءُ کُجام ماہ، اشی ءَ چہ زیبا تریں ندارگ من نہ دیستگ، یک ھسابے ءَ اے ندارگ منا ھمے ستک ءَ دنت کہ رُژنائی ءَ مَرگ پر نیست۔”
گاجی ءَ کنداِت ءُ نورا ءِ کوپگ ءَ دست ایر کُت ءُ گُشت” زالم چاردہ ءِ ماھیکانی ءَ بُنجل ءَ بہ جل اِتین ءِ کمے آرام ھم کُتگ اَت، سے ھپتگ پادان ءَ سپر کُتگ ءُ اتکگ اِت ئے، دو روچ ھم بُنجل ءَ نہ داشت ءُ دراجیں سپرئے ءَ پدا در کپت ئے۔ من ءُ کلاتی وت بس اِتیں۔ ” نورا ٹھک دات ءُ گشت” اڑے پکر مہ کن من برابراں، سائنس فکشن تامرانی وڑا وھدے یک سرمچارے مریت گُڈا آ دو جوڑ بیت۔”
کمو آرام کنگ، کندگ ءُ مزاک ءُ چاھے ورگ ءَ چہ پد چاریں پدا سپر ءَ رھادگ بیت اَنت۔ باز دیراں بے تواری کوھانی میان ءَ دیم ءَ جُنزان اِتنت، کلاتی ءَ بے تواری پروش دات ءُ نورا گون ھمتران بوت، ” یار، تو شھری سیاست ءَ تو چوں گندگ ءَ ئے؟ اشکُنگ ءَ سیاسی زُرمبشت زمین ءَ چہ گیش چاگردی رسانکدر ءَ بوھگ ءَ اِنت. سوشل میڈیا ءِ بارو ءَ تئی چے ھیال اِنت؟ ” بچار کلاتی، ما یک جُھد ءِ کنگ ءَ اِنت، اشی ءِ سوبمندی ءِ ھاتر ءَ مار ءَ ھر پِڑ ءَ کار کنگی اِنت، ھر وڑیں زرائع مار ءَ کارمرز کنگی اِنت ءُ سوشل میڈیا وتی مکسد یا کہ گپ ءِ سر کنگ ءِ جوانیں زریعہ ئے۔ یک گپ ئے مُدام یات بہ کنت، اگاں تو زمین ءِ سر ءَ بدلی لوٹ گندگ لوٹ ئے گُڈا ترا اَمل ءُ جد ءُ جُھد زمین ءِ سر ءَ کنگ لوٹیت۔ تو سوشل میڈیا ءَ چے بدلی آورت نہ کن ئے، بلکیں وتی گپاں مردماں سر کُت کن ئے، آھانی گون ءَ تو رھوت کُت کن ئے ءُ آھاں وتی نیمگ ءَ آورت کن ئے کہ آ زمین ءِ سر ءَ بدلی بیار اَنت۔ اگاں ما کُل سوشل میڈیا ءَ بہ پھم آں گُڈا بزاں ما وتی وھد ءَ برباد کنگ ءَ اِنت، بس مار ءَ ھمے پرک پھمگی اِنت۔ مروچی بد بھتی ءَ من گندگ ءَ آں کہ مئے بازیں سیاسی کارکن بلکیں مئے درستیں بلاھیں سیاسی پارٹی اے پرک ءَ چہ شموشکار بوھان اَنت ءُ نشتگ اَنت سوشل میڈیا ءَ بدلی آرگ ءِ جُھد ءَ اَنت عرب بہار یا بلیک لائیوز میٹر ءِ درور ءَ دیگ ءَ اَنت۔ عرب بہار یا بلیک لائیوز میٹرز سوشل میڈیا ءِ جوانیں رنگے ءَ کارمرز کنگ ءِ سوب ءَ چہ مردم لوگاں چہ در کُتگ ءُ دگانی سر ءَ آورتگ اَنت، پدا دگانی سر ءَ ھرچیز بیتگ گُڈا آھاں دُنیا سرپد کُتگ گُڈا نی آ سوب من بیتگ اَنت۔
نورا چاگردی رسانکدر ءِ سر ءَ گپ ءَ اَت، اے میان ءَ سمیر بے توار نورا ءَ گوشدارگ ءَ اَت اناگہ ءَ دراھینت ئے ” استاد، ڈنی مُلک ءَ بلوچ ءِ نام ءِ سرا سیاست بوھگ ءَ اِنت اشی ءِ بارو ءَ تئی چے ھیال اِنت؟” نور ءَ بچکنداِت ءُ گُشت، سیاست، ھو ھمے جیڑہ اِنت مئے، ڈنی مُلکاں راج سپارت کاری کننت سیاست نہ، بلے ما سیاست کنگ ءَ اِنت، ادا ھم ما یک کسانیں پرک ءِ شموشتگ۔” تا شپ تھار ءَ اے جُست ءُ پُرس برجاہ اِتنت ءُ کوہ بے تواری ءَ گوشدارگ ءَ اِتنت۔
(9)
دو ھپتگ ءَ چہ پد ایندگہ یونٹ جھالاوان تنک ءَ نورا ءُ سنگتاں گوں دُچار کپت اَنت، بیست ءُ چار دسمبر ءَ درستیں کمانڈراں دُژمن ءِ بُنجل چار ءُ ٹپاس کُت ءُ دومی روچ بزاں بیست ءُ پنچ دسمبر ءَ اُرش ءِ تیاری کُت۔
باز جوان ءُ سوب مَندیں اُرش ءِ کنگ بوت کہ دُنیا ءِ رسانکدر ءَ اے اُرش ءِ ھال شنگ ءُ تالان بوت۔ بیست ءُ ھپت دسمبر ءَ بلوچ لبریشن آرمی ءِ جارکش جیھند بلوچ ءَ رسانکدر ءَ وتی درشان کُتگیں بیان ءِ تہ ءَ گُشت کہ ” بی ایل اے ءِ سرمچاراں مروچی بیگاہ بولان ءَ دُژمن ءِ یک بُنجل ئے ءِ سر ءَ جوانیں اُرش ءِ کُتگ ءُ بُنجل وتی کبزہ ءَ کُتگ۔ سرمچارانی سوبمندیں اُرش ءَ چہ یازدہ پوجی جنئگ بوتگ ءُ باز ءَ وتی سلاہ دورداتگ انت ءُ زدگ بوتگیں ھمراہ یلو داتگ اَنت ءُ تتکگ اَنت۔ بلوچ سرمچاراں دوساھت ءَ چہ گیش دُژمن ءِ بُنجل وتی کبزہ ءَ کُتگ ءُ مزنیں کچے ءَ بُنجل ءِ پوجی ساز ءُ سامان ءُ توپک ایندگہ مڈّی وتی ھمرائی ءَ بُرتگ اَنت۔”
لھتیں وھد ءَ چہ پد اے اُرش ءُ کبزہ ءِ تامر شنگ ءُ تالان بوت، سرجمیں راج ءَ یک نیمگ ءِ دُژمن ءِ پوجیانی ٹپگ، تچگ ءُ مِرگ دیست اَنت ءُ دومی نیمگ ءَ کوہ زادانی دلیری دیست اَنت۔

(10)
”وھدے مار ءَ تُن گیپت، گُڈا اے کوہ وتی دامن ءَ چمگاں تاچینیت ءُ مئے تُن ءَ پروشیت، وھدے سارتیں گوات کشّیت گُڈا مار ءَ وتی امبازاں گیپت ءُ گوات ءِ دیم ءَ چو مُھکمیں دیوال ءَ اُوشتیت، وھدے روچ وتی ترندیں برانزاں تالان کنت گڈا کوہ وتی ساھگاں مئے سر ءَ ساھیل ءُ ساچان کنت، وھدے دُژمن مئے سر ءَ اُرش کنت گُڈا کوہ مئے رکھینگ ءَ وتی امبازاں پچ کنت ءُ مار ءَ پناہ دنت، بلے ھمے کوہ پہ دُژمن ءَ مُدام ازاب پرچا کاریت؟ ھر وھد اے کوھاں ما دُژمن ءِ سر ءَ اُرش کنیں گُڈا کوہ پراھاں پرچا مھربان نہ بیت ءُ آیاں نہ رکھینیت؟ بلکیں آھاں گیشتر دمبُردگ کنت ءُ مرگ ءِ نیمگ ءَ بارت۔ اے وڑ پرچا اُستاد؟”
دُژمن ءِ دست ءِ پچگپتگیں سلاہ کوپگاں دراتکگیں ورناہ دلوش، نورا ءِ ھمرائی ءَ واتر بُنجل ءَ سر بوھگ ءَ گوں جُست کنت۔ نور ءَ آئی ءِ نیمگ ءَ چاریت ءُ دمبُرتگیں بچکندے ءَ گوں دراھینیت ”پرچا کہ ما کوہ زاد اِنت ءُ آ کوہ پروش”
بُنجل ءَ ساڈی ایں سنگت آؤکیں سنگتاں وش اَتک کننت ءُ سوب مندیں آپریشن ءِ مراد باتی ءَ دینت۔ شپ ءَ دیراں کمانڈر سمالان ءِ کُڈ ءَ سینئریں سنگت یکرندے پدا یکجاہ بنت ءُ نورا ءِ توار کیت “باند ءَ من ءُ ماما سگار کاھان ءِ نیمگ ءَ درکپیں۔۔۔۔۔”


دی بلوچستان پوسٹ: اے نبشتانک ءِ تہ ءَ درشان کُتگیں ھیال ءُ لیکہ نبشتہ کار ءِ جِندئیگ اَنت، الّم نہ اِنت کہ دی بلوچستان پوسٹ رسانک نیٹورک ایشانی منّوک بہ بیت یا اگاں اے گل ءِ پالیسیانی درشانی اِنت۔

نوکتریں

بیم، اِشک ءُ آجوئی – برز کوھی | مھروان کمبر

نبشتانک: بیم، اِشک ءُ آجوئی نبشتہ کار: برز کوھی رجانک: مھروان کمبر

من، درانڈیھ ءُ وتن – ھپسہ بلوچ

نبشتانک: من، درانڈیھ ءُ وتن نبشتہ کار: ھپسہ بلوچ دی بلوچستان پوسٹ

ندر پہ شہید بانک شاری ءِ نام ءَ – بانڑی بلوچ

لچہ: ندر پہ شہید بانک شاری ءِ نام ءَ لچہ کار: بانڑی بلوچ

ابدمانیں کارست شھید شَے مرید – ھانی بلوچ

نبشتانک: ابدمانیں کارست شھید شَے مرید نبشتہ کار: ھانی بلوچ دی بلوچستان پوسٹ