نبشتانک: واجہ منزور بسمل ءِ نام ءَ پچیں نمدی یے
رمس: 6 گْوبشان 2020
نبشتہ کار: ابدلستار بگٹی
دی بلوچستان پوسٹ
دْروت ءُ دْراھی منی برات واجہ منزور بسمل، سَے روچ ءَ پیش مئے چاگردی رسانکدر ءِ سنگت واجہ ھاتم بلوچ ءَ تئی پوسٹے ءِ اسکرین شاٹی اکسے منی نیمگ ءَ راہ دات کہ نبشتہ اَت “نواب ساھب زندگ بوتیں، من ستار بگٹی آس ءُ چر کنائینتگ اَت”
سرجمیں بلوچ راج زانت کہ آس و نواب ساھب ءِ نہ اَت بلکیں آس ءُ آپ بلوچی دود ءُ ربیدگ ءِ بَھرے۔ من وت نواب اکبر ھان بگٹی ءِ مچیاں باز نشتگ آن ءُ بازیں آس ءُ آپ ءِ سوڑگ وتی چماں دیستگ۔ چوناھیگا آس ءُ آپ گرانیں جیڑہ ءُ نازورکیں سوڑگانی رند ءَ جرگہ ءِ گڈی توجیل اَت۔ بندات ءَ بلوچ ٹکری پاگواجہ جیڑھاں ھورت دلگوش کن اَنت ءُ بلوچی دود ءُ راھبند ءِ رِد ءَ سوڑگے ءَ رس اَنت اگاں جیڑھاں گْواھی مہ بیت گُڑا جرگہ آس ءُ آپ ءِ نیمگ ءَ روت۔
البت آس وَ دْروہ، دز ءُ کشوک ڈولیں گُناھگاراں سوچ ایت ناں کہ راستیں مردم ءَ ناھک ءَ سوچ ایت۔ منی بْراس واجہ منزور بِسمل تو منی سر ءَ بلکیں پمیشکا زھر ئے کہ من سید راھبند ءِ منوگرے آں ءُ من راجی زبان ءِ راست، تچک ءُ رواج گپتگیں نبشتہ راھبند ءِ سر ءَ جھد ءَ آں ءُ ھُدا ءِ شگر اِنت من ھزارانی ھساب ءَ نودربرانی ھرچ جست ءِ پسو داتگ ءُ پد ءَ ھم دے آں چی ءَ کہ سید راھبند ءَ بلوچی زبان ءِ ھرچ اڑ ءُ جنجالانی توجیل ھست۔ چوناھیگا راستی مدام باج بارات ءُ دْروہ زیت وت بْرھنگ بیت۔
اگاں تو مروچاں ھورت بہ چار ئے توری بلوچی ھال ءُ اھوال ءِ تندجاہ بہ بنت، توری چاگِردی رسانکدر بہ بیت یا توری وٹس ایپی وانگجاھی گل ءُ نوکیں چاپ بیتگیں کتاب بہ بنت دْراہ یکیں سْیاھگ ءِ سر ءَ اَنت کہ آ راجی نمیران سید ھاشمی راھبند اِنت کہ بے کساس تپاس، پٹ ءُ پول ءِ آسر ءَ ٹھینگ بیتگ۔ مروچاں ما سید رھبند ءَ ابید دگہ ھچ رھبند ءِ جھدکار ءُ وٹس ایپی وانگجاھے نہ گِند ایں، ھزارانی کچ ءَ مروچاں سید ءِ راھبند ءِ منوگرانی وٹس ایپی وانگجاھی گل ھست اَنت کہ آ نودربراں ھرچ جست ءِ پسو ءَ دے اَنت البت اے دگہ راھبندانی ھچ وٹس ایپی وانگجاہ ءُ جھدکار مانہ گِند ایں چوناھیگا ھمے دگہ راھبند رد اَت انت کہ آیانی منوگر ھچ وڑیں درونتے ٹھینت نہ کن اَنت ءُ نے کہ آیاں جستانی پسّو دیگ ءِ ھاٹیگے ھست۔
گلاب ءِ پل ! گمان بیت کہ تو لوٹ ئے راجی زبان ءِ نبشتہ سْیاھگ تئی دپ ءِ توارکش ءُ تئی شئر ءُ شائری ءِ ھساب ءَ بہ بیت گڑا جْوان اِنت تو توارکش ءِ ھساب ءَ نبیسگ ءِ سکین بہ دے ئے۔
جْوانیں شائر ھم زبانزانت لیکگ نہ بنت ھر کس زانت کہ شائِر شوانگ ھم بنت۔ ناوانندگیں راجدوست ءُ ڈیھ دوستیں مردم ھم بنت۔ ناوانندگیں کید ءُ بندیگ ھم بنت، بزاں شائر راجی زبان ءِ ھر چ گالوار ءِ بنت۔ تو اد ءَ ڈیرہ بگٹی ءَ بیا من ترا پیش دار آں کہ مئے دمگ ءَ جْوان جْوانیں شائِر دْراہ کوھانی نیمگ ءِ ناوانندہ اَنت بزاں کسے دھکان ءُ کسے شوانگ۔ اگاں ھرچ گالوار ءِ شائرے وت ءَ زبان زانتکارے بہ لیک ایت ءُ راجی زبان ءِ نبشتہ ءِ سْیاھگ ءَ وتی شئرانی توارکش ءِ ھساب ءَ بہ نبیسّ ایت گڑا راجی زبان ماں گالوارانی لاپ ءَ ونڈ ءُ چنڈ بیت تچک ءَ گْوش آں کہ تو لوٹ ئے کہ اے مچ ءُ بولان، کوھلو ءُ سبی، ڈیرہ بگٹی ءُ ڈیرہ مراد جمالی، جیکب آباد داں کشمور، راجپور داں ڈیرہ گازی ھان، کراچی تا چھبار، گھ داں دزاپ ءُ زابُل، ھرات تا نوشکے ءُ چاگی، مستونگ، ھُزدار، ھاران ءُ پنجگور تا تربت ءُ گْوادر ھرچ دمگ ءِ بلوچ وتی دمگی توارکش ءِ ھساب ءَ بہ نبیس
اَنت ءُ راجی زبان ءِ نبشتہ راھبند ءَ
بھر ءُ بانگ بہ کن اَنت!!؟؟ بزاں تو بنتوار ءَ ھچ ارزِشت ءُ بستار نہ دے ئے!!؟؟
تئی گْوشگ ءِ رِد ءَ بلوچی اے توارکش ءِ ھساب ءَ اے گالرِد ھم راست اَنت
- من ترا بھی گو کہ من ورگ وا۔
- اَلی وانگجاہ شو۔
چی ءَ کہ اے ھم توارکش اَنت انچوش کہ ٹوک ءُ توار ما ایشاں پوہ بہ ایں۔
اگاں تو مروچاں بلوچ چاگرد ءِ راجی زبان ءِ گپتار ءُ توارکش ءَ بہ گِند ئے کہ پارسی، ھندی ءُ سندی ڈولیں زورانسریں زباناں بلوچ راجی زبان ءَ بے کساس زیانی داتگ، بژن بیت کہ دہ تبک ءِ وانندگیں بلوچ ھم ماں بدیں پیشنے(ٹھل ءُ ناز) ءَ راجی زبان ءِ ٹوک ءُ توار ءَ وتی بلوچی ءِ کْوھن ءُ زگریں گالاں ڈالچار ءُ شموشان ءَ پارسی ءُ ھندی ڈولیں درآمدیگی گالاں کارمرز کن اَنت۔ تو ھم چہ ھمیشاں یکے ئے بلکیں تو راجی زبان ءِ نبشتہ ءِ ساھتاں وتی بلوچی ءِ زگریں گالاں لگتمال کنان ءُ درآمدیگی گالاں بے کساس کارمرز کن ئے۔
گُڑا مارا جست بیت کہ آ کجام زبان اِنت زگر اِنت کہ تو بلوچی ءِ زگری ءُ پلگاری لوٹ ئے!!؟؟
گُڑا ما ھیران بہ ایں کہ مارا دگرانی زباناں چے کار! دگہ زبان ءِ راج و وتواجہ ءَ اَنت پمیشکا پہ آیانی زبان ءِ دیمروی ءَ ھرچ وڑیں آسراتی ھست، آیانی زبان ماں وانگجاھاں وانینگ بیت، روتاک، ھالتاک ءُ گندگش وڑیں ھرچ آسراتی ھست البت ما و زیر دست ایں، بھر ءُ بانگ ایں مئے راج ءِ پدریچ ءَ زورانسری یکشل ءَ پارسی، ھندی ءُ سندی وانینگ بیگ ءَ اِنت چر ایشی ءَ مئے راجی زبان ءِ زگریں گال گار ءُ بیگواھی ءِ آماچ اَنت بلے بلوچ راجی زبان وت یک سرجم ءُ شاھگانیں زبانے پمیشکا ما چہ پارسی ءُ ھندی ءَ وازمندگ نہ ایں بلکیں مئے زبان ءِ وتی پیلو ءُ جتائیں گال ءُ گپتار اَنت۔ باید اِنت ما اے دلجمی ءَ بہ من ایں کہ بلوچ راجی زبان ھما وھداں دیمروی کنت وھدے کہ شمئے ڈولیں راجی ھستی ماتی زبان ءَ گوں زگریں گالاں نبیسان کن انت نے کہ وتی راجی زبان ءِ گالاں لگتمال کنان ءُ ھندی ءِ گالاں ماں بلوچی نبشتانکاں جاگہ بہ دئے اَنت۔
چوناھیگا من راجی زبان ءِ یکیں نبشتہ راھبند ءُ اربی ءِ دوازدھیں آبانی بارو ءَ باز نبشتہ کتگ من اُمیت کن آں کہ تو منی آ نبشتانک ونتگ اَنت۔ ما گْوش ایں توری اَربی ءُ روسی بہ بنت، توری ھندی ءُ انگریزی بہ بنت بزاں ھرچ شاھگانیں زباناں گالوار ھست اِنت ءُ ھمے گالوار اَنت کہ زباناں بْراھدار ءُ شاھگان کن اَنت۔
بیست ءُ ھشت اَرب ملک گوں چل گالوار ءَ یکیں سْیاھگ ءُ نبشتہ راھبند ءَ تپاک اَنت بلے ما بلوچ دْراہ وتواھیں مردم ایں کہ ما لوٹ ایں کہ راجی زبان ءِ نبشتہ راھبند ءَ منی گالوار ءِ تام گیشتر بہ بیت بلے ما مدام گْوش ایں کہ ما ھرچ گالوار ءِ بلوچ ءَ ھمے ھک ھست کہ وتی گالوار ءِ ھساب ءَ ٹوک بہ کن ایں بلے نبشتہ ءِ وھد ءَ مارا راجی زبان یکیں راھبند ءَ نبیسگی اِنت کہ ھما نبشتہ راھبند ءَ مروچیگیں دور ءَ رواج گپتگ۔ اگاں راجی زبان ءِ لبزانک ءُ نبشتہ دیمروی بہ کنت بزاں اے بلوچی زبان ءِ ھر چ گالوار ءِ دیمروی اِنت چی ءَ کہ زبانانی نبیسگ ءُ وانگ ءَ ھرچ گالوار ءِ گالاں ھاٹیگ رس ایت ءُ چر ایشی ءَ گلامیں راجانی زبان ءِ کْوھن ءُ زگریں گال گار ءُ بیگواہ نہ بنت۔
چوناھیگا ما وَ زان ایں تئی پِڑ دگرے بوتگ تو ناں سید ءَ پھم ئے ناں گوس بھار ءَ ناں زیا بلوچ ءَ، ناں ھیر مھمد ندوی ءُ بانک کارینا ءِ سروگانی ءَ اوپسالہ زانشجاہ ءِ نبشتہ راھبند ءَ من ئے ءُ نے کہ شھید سباہ دشتیاری ءُ دگہ بلکیں تو ھمایاں من ئے کہ بے راھبند اَنت۔
تو گْوشت “میار شمے نہ اِنت، اَربی وَ سْیاھگے نہ انت، ما انگت ھمے گپ ءَ جن ایں کہ اے سپر پہ ورودی انچو روان کنت، تاں یک سائنسی من اِتگیں راھبندے آرگ بہ بیت۔!”
تئی اے پسّو ءَ ما گوں ھیرانی ءَ دے ایں کہ سد مردم ءَ بلوچی ءِ نبشتہ راھبند ٹھینت اَنت اگاں تو ھم یکے ٹھین ئے گُڑا چے بیت!! انگریزی، ھندی ءُ اَربی ھما کْوھنیں راھبند ءِ رِد ءَ اَنت تو گلام پہ وت ءَ سائنسی راھبندے چون ٹھین ئے؟ من نہ زان آں کہ اے سائنس چون راھبنداں ٹھین ایت؟ انچوش کہ من وت ٹیل ءُ گیس ءِ پِڑ ءَ دوازدہ سال اِنت کار ءَ آں ءُ من دنیا ءِ گِرانبھائیں پریام ءُ سوپٹوئرانی سر ءَ کار کتگ کہ ھر سوپٹوئر ءَ داں وھدے تو وت ان پٹ ءُ نکانے(ڈیٹایے) مہ دئے آ وت سر ءَ کار نہ کنت، آئی ءَ پِرشتگ وَ نہ جنزین اَنت!!
نی من ھما بنداتی ٹوکاں کن آں کہ من ترا پیش ءَ گْوشتگ اَت اَنت۔ اگاں ھندی، روسی، اربی ءُ انگریزی ڈولیں دیمروی کتگیں زباناں وتی سْیاھگ ءُ رھبنداں بدلی یے نے آؤرتگ گُڑا ما زیر دست ءُ گلامیں راج بلوچ چی ءَ ءُ چون وتی راجی زبان ءِ نبشتہ ءِ تہ ءَ بدلی یے آؤرت کن ایں؟؟!! داں راج یکے ءَ ھیل نہ اِنت تو دگر ءِ ٹوکاں کن ئے۔ دومی انگریز وتی گالاں(words) ھر سال ءَ گیشتر کنت بلے چہ کرناں انگریزی ءَ وتی نبشتہ راھبند ءَ بدلی یے نے آؤرتگ۔ چوناھیگا بلوچی ءِ مروچی ھپت راھبند ھست اِنت انچوش کہ بانک کارینا، ھیر مھمد ندوی، کیوم۔۔۔۔سبا دشتیاری، زیا بلوچ یا توری سلیمانی گالوار ءِ وتگڑیں بہ بیت۔ تو چہ ھمایاں یکے بہ زور۔
نبشتہ رھبند زبان ءَ تچکیں رھبند ءَ نبیسّگ ءِ نام اِنت۔ سرجمیں راج ءَ یک وڑے ءَ نبیسّگ ءِ نام اِنت۔ اگاں اے وڑ مہ بوتیں گڑا دنیا ءِ ھرچ زبان ءَ وت ءَ نبشتہ راھبندے نہ بیتگ اَت یکیں نبشتہ راھبند بسّ اَت سرجمیں جھان ءَ۔
ایوک ءَ بلوچی اناں سے سرجمیں جھان ءَ ھرچ کس وتی زبان ءَ نبشتہ کنگ ءَ اِنت ءُ ھرچ کس ءَ وت ءَ یک نبشتہ راھبندے ھست۔
ھما زبان ءَ کہ تچکیں راھبند بوتگ آ مروچی دیم ءَ روان اَنت دنیا ءِ سرجمیں دنیا ءَ موبائلانی تہ ءَ گندگ بنت۔ آیاں کہ تچکیں راھبند نیست ھمیش اِنت گار اَنت۔
چوناھیگا راستی وَ ھمیش اِنت کہ سنگت مجیب ولی ءَ ترا گْوشت “تو ھما مردماں مُدام ساڑائے ءُ آیانی نبشتگیناں شنگ کن ئے کہ راھبند ءِ جند ءَ نہ اَنت ھما کہ راھبند ءَ اَنت آیاں تو مان نہ یار ئے ءُ انچوش دل پروش کن ئے۔
من ءَ تو ھرچ آس ءُ چرے دے ئے من ور آں پرچا کہ ستار بلوچی ءِ یک راھبندے ءَ نبیسّگ ءِ منّوکے۔ ءُ ھمے گالوار ءَ کہ تو مکرانی گْوش ئے کہ سید راھبند ءَ اِنت ستار ڈیرہ بگٹی ءِ مردمے بلے چہ ترا گیشتر ئِے در برتگ۔ تو داں مروچیگ ءَ آئی ءِ گالوار در نہ بُرتگ بلے آئی ءَ تئی گالوار (کول ء تئی) در برتگ۔
ھما مردم کہ یک تچکیں رسھبندے ءِ بگیر اِنت آیانی پلہ مرز ئے ءُ جی ءُ جان اِش کن ئے۔ یکے ءَ تچکیں راھے گپتگ ءُ روگ ءَ اِنت شما ریشکند کن اِت۔ ناں وت راھبند ءَ اِت ناں دگر ءَ راھبند ءِ نبیسّگ ءَ کِل اِت۔اے شرّیں التے نہ اِنت۔۔۔” (مجیب ولی )
منزور جان! زاناں سید ءِ راھبند ءِ وانینگ ءِ سر ءَ شُما پابندی جتگ؟
ءُ انیگیں راھبند کہ نبیسّگ بیگ ءَ اِنت سید ءِ رھبند اِنت۔ ایشی ءَ کہ یکے رد نبیس اِیت الم یکے راست ئِے کنت۔ اے کار ءِ کنگ ءَ من ءَ ترا اگاں تھمبل نہ کنت بلے ستّار ءِ وڑیں سنگتاں تھمبل کنت آ ردیناں راست کن اَنت”
مھلوک کس ءَ نبشتہ کنگ ءَ نہ داشتگ۔ ھر کس کہ موادے شِنگ کنت کسے کہ راھبند ءَ سرپد اِنت آئی ءِ نبشتہ راھبند ءِ ردیاں گیپت اے بدیں چیزے وَ نہ اِنت۔
ادارہ شمارا گون بوتگ اَنت۔ بلوچی ءِ چوشیں ادارھے نہ بوتگ کہ اود ءَ تو گون نہ بوتگ ئے۔ شما چنچو نبشتہ کار جوڑ کتگ ءُ وت چنچو نبشتہ کُتگ۔۔۔؟”
تو گُش ئے کہ مھلوک ءَ نبیسگ ءِ سکین ءَ بہ دئے اِت ءُ سیاھگ ءِ سر ءَ زور مہ دئے اِت ھمے سکین ءَ گوں اگاں مھلوک یک من اتگ ءُ تچکیں راھبندے ھیل بہ گپت ایشی ءِ تہ ءَ ھرابی چی اِنت؟
شنگ ءُ شانگے ءَ وَ اینچو وھد اِنت راج کج ءَ سر اِنت؟ ءُ تو گش ئے کہ اے کار ادارھانیگ اَنت ادارہ کتاب چاپ کن اَنت تئی راج ءَ کتاب وانوک چنت اَنت؟ 100 ءِ تہ ءَ بلکیں 2 بہ بنت
بلے چاگردی رسانکدر(سوشل میڈیا) ءَ چہ 100 مردم ءَ 70 /60الم کارمرز کنت
گڑا تو بہ گْوش کج ءَ زیت تِر رواج دیگ بیت پیس بوک ءَ یا چہ ادارَھاں؟(ادارہ وَ اللہ ءِ نام اِنت)
منی برات منزور بسمل من نہ لوٹ آں کہ منی نمدی دْراج بہ بیت کہ ونت ئِے مہ کن ئے۔ من ترا دزبندی کن آں کہ تو زیت یک کشکے پہ وت ءَ گچین۔ تو اگاں بہ گِند ئے واجہ آبد آسکانی ءُ واجہ برجان بلوچ ءِ شئر ءُ شائری ماں سید ءِ راھبند ءَ بنت گُڑا باید اِنت تو ھم ھمے داب ءَ جنزان کن
تو گْوشت “من اجب بھمان آں کہ من سی سال جت ھمے نبشتہ ءِ تہ ءَ ابدلستار ءَ سید ءِ کتابے ونت چوں آلم بوت۔۔
من سید ءِ بیست ءُ شش کتاب ونت، انگہ ہما شوانگ آں ۔۔!”
منزور جان! راستی و ایش اِنت کہ مردم یک ایمانے دار ایت، یکیں کشک ءِ سر ءَ اوست ءُ توکل ءَ جنزان کنت۔
ھُدا ءِ شگر اِنت مارا ایمانے بیتگ۔ ما گوں نیکیں واھگ ءُ دلے ءَ سید ونت پد ءَ من مدام زبانانی بارو ءَ ونتگ کہ چون بازیں گالوارانی یکیں نبشتہ راھبندے بیت کنت۔ گلامی ءُ زیر دستی ءِ جاوراں رواج گپتگیں سْیاھگ زورگ بنت۔
تئی دوزواھیں برات
ابدلستار بگٹی
دی بلوچستان پوسٹ: اے نبشتانک ءِ تہا درشان کُتگیں ھیال ءُ لیکہ نبشتہ کار ئے جِندئیگ اَنت، الّم نہ اِنت کہ دی بلوچستان پوسٹ رسانک نیٹورک ایشانی منّوک بہ بیت یا اگاں اے گل ءِ پالیسیانی درشانی اِنت۔
