آ یک انچیں سرمچارے اَت کہ بے تیر ءَ ھم آسے نہ دات ، گسان کناپانی

نبشتانک: آ یک انچیں سرمچارے اَت کہ بے تیر ءَ ھم آسے نہ دات ، گسان کناپانی

نبشتہ کار: شَے حق بلوچ

ودی بوگ ءِ روچ 9اپریل 1936
ودی بوگ ءِ جاہ ھکا ، پلستین
پولو پیر اے گوش اِیت، زُلم ءِ بِزانت ءُ متلب اِنت۔ کُلیں انسانانی کرّ ءَ یکین اِنت ، بِزانکہ دنیا ءِ توک ءَ ھرچ وھد ءَ ءُ ھرچ وڑیں انسان یا راجانی سر ءَ وھدے زُلم بیت گُڑا آ زُلم سرجمیں جھان ءَ یکیں اسرات ءَ ایر کنت ءُ بوت کنت آ زُلم ءِ ھتم کنگ ءِ راہ ءُ رھبند یکین اِنت- پمِشکہ مارا چوشیں انسان ءُ راجانی بارو ءَ سرپد بوَگ زَرورت ھست اِنت، پمِشکہ مرچی ما گسان کناپانی ءَ وانگ ءُ سرپد بوَگ ءَ اِنت –

کناپانی ءِ کماش مھمد پیز ابدالرزاک وکیل ءِ ءُ برتانیہ ءِ پلستین ءِ سرزمین ءِ سر ءَ کبزہ ءِ ھلاپ ءَ جُھدکارے بوتگ ءُ ھمے ھاتر ءَ باز رند ءَ اسیر کنگ ھم بوتگ ، کناپانی وتی پِس ءِ سیمی چُک اِنت۔ کناپانی ءَ وتی بُنُکّی وانگ جپا ءَ چہ پرانسیسی کیتولک دربرجاہ ءَ چہ سرجم کُتگ۔

1948 ءَ وھدے اسراھیل ءُ اَرب ریاستانی میان ءَ جنگ بِندات بیت ءُ جنگ وھدے کناپانی ءِ بُنُکّی جاہ ءَ سر بیت گُڑا کناپانی گوں وتی ھاندان ءِ ھمرائی ءَ ءُ دگہ بازے پلستینی جلاھی ٹولیانی ھواری ءَ دیم پہ دمشک ءَ لڈّ اَنت، اے وھد ءَ واجہ مالی ءِ رِد ءَ سک باز نزور بیت۔ کناپانی ءِ کماش دمشک ءَ وتی دپترے پچ کنت ءُ وت ءَ موشکول کنت ،ءُ کناپانی وتی ھاندان ءِ کمک کنگ ءِ ھاتر ءَ پہ وت ھم روزگارے شوھاز کنت- کناپانی وتی زانِشت ءَ دمشک ءَ سرجم کنت ءُ 1952 ءَ یونائیٹڈ نیشنز رلیپ اینڈ ورکس ایجنسی پار پلستینی ریپیوجیز (UNRWA) ءِ نیمگ ءَ استاد ءِ سنَد ءَ دست گِپت ءُ 1200 پلستینی جلاھی نودربر ءَ سبک دیگ بندات کنت۔ ءُ ھمے وھد ءَ کناپانی پہ ھمے نودربر ءَ آزمانک نبشتہ کنگ بندات کنت۔ اے آزمانکانی نبشتہ کنگ ءِ مول ءُ مراد ھمے بیت کہ اے نودربر وتی جیڑہ ءَ پوہ بِہ بنت۔ ھمے سال ءَ کناپانی یونیورسٹی آپ دمسکس ءَ اَربیک لیٹریچر ءِ ڈیپارٹمنٹ ءَ وانینگ بندات کنت، ھمے یونیورسٹیاں کناپانی ڈاکٹر جورج ھابش ءِ گوم ءَ نِند ءُ نیاد کنت ءُ ڈاکٹر کناپانی ءَ گوں سیاست ءَ ھمگرنچ کنت، ءُ مومنٹ آپ ارب نیشنلسٹ (MAN) ءِ واستہ کار کنگ بندات کنت، ھمے گل ءِ گوما سیادی دارگ ءِ سبب ءَ کناپانی چہ یونیورسٹیاں در کنگ بیت۔

1956 ءَ کناپانی گوں وتی گُھار پَیز ءَ کناپانی ءِ ھمراھی ءَ دیم پہ کویت ءَ روت ، ءُ ھمود ءَ وانینگ بندات کنت ھمے ساھت ءَ کناءَانی وتی گیشتریں وھد روسی لیٹریچر ءِ وانگ و پھمگ ءَ دنت، کناپانی ھمے سال ءَ مومنٹ آپ ارب نیشنلسٹ (MAN) ءِ روتاک “الراھی” (The Opinion) ءِ سرشونکار بیت – 1960 ءَ کناپانی ڈاکٹر ھباش ءِ پنت ءَ زور اِیت ءُ لڈّ اِیت ءُ دیم پہ بیروت ءَ رھادگ بیت، بیروت ءَ کناپانی(MAN) ءِ مستر ءِ توار “ال اوریا” ء واست ءَ نبشتہ کنگ بندات کنت، ھمے وھد ءَ کناپانی سیاست ءُ مارکسی پلسپہ ءَ ھُبّ زور اِیت۔ 1961 ءِ سال ءَ کناپانی ڈینمارکی زانتکار ءُ گْونڈیں چُکانی اوبال کار ءِ زالبول ھنی اووِر ( Anni Høver) ءَ گوں سانگ کنت، شست ءُ دو ءِ سال ءَ کناپانی ءِ کرّ ءَ کانودی سند نہ بوَگ ء سوب ءَ وت ءَ لبنان ءَ یک کسانیں مُدّتے ءِ واست ءَ گار ءُ بیگواہ کنت ، ءُ ھمے سال ءَ پد ءَ وت ءَ پدر کنت ءُ “المویر” ( Librator) نامی روتاک ءِ شونکاری ءِ ڈُبّہ ءَ زور اِیت۔ 1967 ءِ سال ءَ دگہ یک روتاکے”النور” (TheIllumination) ءِ واست ءَ گیدی ءِ نام پارس کارمرز کنت ءُ بُنگپّ نبشتہ کنت، ھمے سال ءَ کناپانی دی پاپولر پرنٹ پور لیبریشن آپ پلستین ( PFLP) ءَ بندوک بیت ءُ پہ “النور” ءِ واست ءَ کار کنگ ءَ یلہ دنت ءُ (PFLP) ھمک ھپتگ چاپ بیوکیں تاک “الھدپ”(The Target) ءَ پہ نبشتہ بندات کنت، PFLP ءُ الھدف ءِ واست ءَ پروگرام جوڑ کنگ ءِ ساھت ءَ کناپانی ءِ جھد مارکسی-لینن ازمی رنگ ءَ زور اِیت ءُ پد ءَ دیمتِر ءَ ھمے جُھد ءَ یک آشوبی ءُ پلستین ءِ راجی آزاتی ءِ جد ءُ جھد ءِ رنگ ءَ دیم ءَ روان بیت۔ PFLP ءِ بنیاد 1967 ءَ ایر کنگ بیت ءُ MAN ھتم کنگ بیت۔ PFLP ءِ بُنُکّی مول ءُ مراد پلستینیانی سر ءَ زُلم ءُ زوراکی ءِ ھلاپ ءَ زُلم ءِ دارگ ءُ پلستین ءَ یک جِتائیں ءُ آزاتیں ریاستے جوڑ کنگ، کہ اود ءَ انسانی آزادی ءُ دگہ انسانی ھکّانی پاسداری کنگ ءُ پلستینیاں وتی سر زمین ءِ سر ءَ وت واجھی بکشایگ بہ بیت۔
کناپانی یک سیاسی کواسے ءَ اَبید یک مھکمیں یاگی ءُھالکارے بوتگ، کناپانی وتی یک ریکاڑے کُتگ ءُ تامُر ءِ تہ ءَ گْوش اِیت کہ ” ادب ءِ یک مزنیں کِردے ھست اِنت منی سیاست ءَ یک شریں رنگ ءُ دروشم دیگ ءَ ، کناپانی ءَ شرگداری اندام ارزان ءُ تچک لیکگ بیت۔ پلستینی ءُ اربی ادب ءِ منوگِر کناپانی ءَ پلستینی ادب ءِ اولی دارَگی ادب ءِ ندکار لیک اَنت، ایرادگِر اوریٹ بشکن گْوش اِیت کہ کناپانی ءِ نبشتانک تُپُنگ ءَ سجدہ کنگ ءِ چھرگ ءَ جن اَنت، کناپانی سرپد بیت کہ پلستین ءِ جیڑہ ءِ توجیلّ بسّ مُسلا جھد ءِ توک ءَ اِنت۔

کناپانی ءَ آزمانکاری چہ جلائی کیمپ ءَ بندات کتگ اَت، کناپانی ءِ نبشتانک آئی ءِ سیاسی ھیال ءُ لیکھانی پدّری ءَ کن اَنت- کناپانی جاگھے گْوش اِیت کہ “پلستین ءِ ھاتر ءَ ندکار گوں وتی ھون ءَ نبشتہ بہ کن اَنت” – کناپانی وتی یک گُلگِدارے ءَ گوں آسٹریلین ھالکار ءِ توک ءَ وھدے کناپانی ءَ جُست کنگ بیت کہ آ پرچا گوں اسراھیل ءَ مزاکرات نہ کن اَنت گُڑا کناپانی پسو دنت “کہ آزادی ءِ ھاتر ءَ جھدکار ءُ یک دست گِیرے سامراج ءِ میان ءَ مزاکرات ھچ وڑ ءَ بوت کُرت نہ کنت ءُ گْوش اِیت کہ انچو زھم ءِ ءُ گردن ءِ میان ءَ مذاکرات بیت کُت کن اَنت انچو زوراک ءِ ءُ نزور ءِ میان ءَ مزاکرات بیت کُت نہ کنت۔” – کناپانی گْوش اِیت ” مئے(پلستینی) سرزمین ءِ آجوئی،وت واجھی، اِزت ءُ شرپ ،انسانی اوبالانی پاسداری، انچو لازم اِنت انچو کہ زندگی ءِ جند “-کناپانی ءِ گْوشتن ءَ اگاں ما بِزانتے ءِ بدے اِیں گُڑا آ چو اے وڑ ءَ بیت کہ ما وتی سرڈگار ھاتر ءَ پہ میرگ ھم ساڑی اِنت -کناپانی ءَ پہ آشوب ءُ آجوئی ءِ ھاتر ءَ وت ءَ کُربان کنگ ءِ متلب پھم اِتگ ءُ وت ءَ پہ وتی کوم ءُ راج ءَ ندر کُتگ، ءُ دگہ کوم ءَ ھمے شون داتگ کہ وتی آجوئی ءِ ھاتر ءَ وت ءَ کُربان بہ کن اَنت –
کناپانی ءِ کُوش8 جولاھی 1972، اے وھد ءَ کناپانی ءِ اُمر 36 سال اَت اسراھیلی انٹیلیجنس ایجنسی موساد 3 کِلو پلاسٹک بمب ءِ کناپانی ءِ گاڑی ءِ بمپر ءِ چیر ءَ ایر کن اَنت ءُ کناپانی گوں وتی کسان سالیں برازتک لمیس نجیمہ ھمے تراک ءِ آماچ بیت ءُ ابدمان بیت۔ ھمے ناگھانی کزا ءَ لھتے روچ پیسر لمیس وتی ناکو ءَ گوں گُش اِیت کہ تو پرچا وتی آشوبی سرگرمی ءَ یلا نہ کن ئے ءُ تو پرچا ایوک ءَ نبشتہ نہ کن ئے ؟ ءُ گْوش اِیت تئی آزمانک سک زیبدار اَنتم کناپانی پسو دنت من واتر بہ باں ءُ قصہ نبشتہ بہ کن آں؟- منی کِسّہ پمشکہ زیبدار اِنت پرچا کہ من یک مزنیں مکسدے ءِ سر مُھکم ءَ اگاں من وتی مکسد ءَ پادگْوز بہ کن آں گُڑا منی کسّہ ہم بے تام بنت، ھو اگاں من وتی کار ءَ یلہ بہ کناں گُڑا تو ھم من ءَ یلہ دے-

اے گپ ءَ چہ ھمے زاھر بیت کہ جھد ءُ مکسد ءِ سر ءَ مُھکمی مردم ءَ سوب مند کنت۔ کناپانی ءِ مرگ ءَ لھتے وھد ءَ پد موساد کناپانی ءِ کوش ءِ زمہ واری ءَ من اِیت۔ مرگ ءَ پد آئی ءِ بازیں نبشتانک ناسرجم ءَ مردم ءَ دست کپ اَنت-

30ھُمی 1972 ءَ تیلاویو ءِ روڑ ائیر پورٹ ءِ سر ءَ جاپانی ریڑ آرمی ءِ سے سپاھیگ اُرُش کن اَنت۔ اے اُرُش ءِ سبب ءَ 26 مردم بیران بیت ءُ 80 مردم زدگ بیت۔ ھمے اُرُش ءِ زمہ واری ءَ (PFLP) من اِیت ،ھمے درگت ءَ کناپانی(PFLP) جارکش بیت۔ ھمے اُرُش ءِ چپّیں کار ءَ اسراھیل کناپانی ءَ کُش اِیت-

کناپانی ءِ مرگ ءِ جار ءَ لبنانی روتاک (The Daily Star) نبیسّ اِیت کہ “آ یک انچیں سرمچارے اَت کہ یک تیرے ءَ ھم آس ئِے نہ دات، آئی ءِ توپک بال پواھنٹ ءُ آئی ءِ جنگ ءِ پیڈ روتاکانی تاک ءِ تہ ءَ” –
کناپانی ءِ لھتے نبشتانک-
“Men in the sun
Palestine’s children
All that’s left to you
The other thing
Stolen Shirt,The
Palestinian Literature of Resistance Under Occupation 1948 – 1968
Umm Saad
Death of Bed No. 12
A World Not Our Own
Resistance Literature in Occupied Palestine 1948 -1966
“A Bridge to Eternity

دی بلوچستان پوسٹ: اے نبشتانک ءِ تہ ءَ درشان کُتگیں ھیال ءُ لیکہ نبشتہ کارے جِندئیگ اَنت، الّم نہ اِنت کہ دی بلوچستان پوسٹ رسانک نیٹورک ایشانی منّوک بہ بیت یا اگاں اے گل ءِ پالیسیانی درشانی اِنت۔