بلوچی زبان ءَ ڈیجٹلائز کنگ ءُ دیمروئی ءَ تاھیر پروڈکشن ءِ باسکانی نوک جوڑ کتگیں گوانکوی ایپس ”گال امبار“ پہ کارمرزی ءَ ساڑی انت-
ھمے گوشگ بوگ ءَ انت کہ اے ھژدہ ماہ ءِ پروجیکٹ ءِ تہ ءَ ” اولی لارج اسکیل کورپس، این ایل پی ٹولز، او سی آر، اپسیچ ماڈل ءُ یک سرجمیں اے آئی پارورڈ لینگویج پلیٹ فارمے ءَ ابید دگہ کمپیوٹیشنل کار ھوار اَنت۔
گال امبار ءِ وتی جند ءِ آفیشل ءَ ھمے گوشگ بوتگ کہ دو شھد ءُ شِرکنیں زُبان کہ بلوچ ئِے کارمرز کن اَنت، آ بلوچی ءُ براھوئی اَنت۔ بلوچ دِگہ ھم بازیں زُباناں کہ گپّ کن اَنت بلے بلوچی ءُ براھوئی ءَ چہ درستاں گیش۔ زُبان گالانی امبار اِنت۔ ھرچیز کہ گُشگ بیت آ گالے۔ مئے نام، جاگہ، سیادی، مہر ءُ دوستی، رنج ءُ درد، مئے کوہ ، دریا، آزمان، دراہ گال اَنت۔ ما ھرچ جیڑگے کہ کنیں، ھرچی کہ نبشتہ کنیں، ھرچی کہ گُشیں، دراہ گال اَنت۔ ھمے گال پَلگارگی اَنت ءُ گال امبار بلوچ ءِ گالانی امبار اِنت۔
آئی ءَ نبشتگ کہ وھد وتی ھمراھی ءَ بازیں نوکیں گال سازیت ءُ بازیں گالے گار کنت۔ گال اَمبار ھما جاگہ اِنت کہ آ بلوچ ءِ گالاں پلگار اِیت، پہریز اِیت ءُ پہ دائمی وتی گور ءَ ایر کنت۔ بلوچی ءُ براھوئی ءِ لبز بَلد، انسائیکلوپیڈیا ءُ دگہ بازیں کار چہ ھمے گال امبار ءَ سرجم بنت۔ بزاں چریشی ءَ ھرچ ھما کار بوت کن اَنت کہ ما گوں زُبان ءَ کنان اِش۔ ایدگہ راجاں اے کار سک باز پیسر بندات کُتگ ءُ آھاں وتی زبان ھما جاہ ءَ آرتگ ءُ رسینتگ کہ مرچی مشین آھانی زُبان شرّ سرپد بیت ءُ چہ آے آئی ءَ دُنیا ءُ جھان ءِ کار گِرگا اَنت۔ اِے نہ اِنت کہ بلوچاں پہ بلوچی ءُ براھوئی ءَ ھچ نہ کُتگ، راج ھست اِنت کہ زُبان ھست اِنت، ءُ زُبان ھست اِنت کہ راج ھست اِنت۔ مرچی کہ ما چار گپّ جَت کنگا ایں یا نبشتہ کُت کنگا ایں، اے ھما کارانی دِرچ اِنت کہ پہ زُبان ءَ کنگ بوتگ اَنت۔ گال امبار یک ھنچیں جُہدے ءُ ایشی ءِ سوبمندی شُمئے ھرکسی دستا اِنت ءُ چہ شُما ھما گالاں لوٹیت کہ شُما نبشتہ اِش کن اِت یا گُش اِت اِش۔
آئی ءَ نبشتگ کہ انّوگیں وھداں، باز جاگہاں، باز مردُم وتی ھساب ءَ بلوچی ءُ براھوئی ءِ سرا کارا اَنت۔ گوگل ءُ اے دگہ مزنیں ادارہ ھرچ زُبان ءِ سرا کار کنگ ءِ آسراتی دَینت کہ پہ انگریزی ءُ ایدگہ زُباناں ھست اَنت یا بوتگ اَنت۔ بلے ھمے ڈیٹا کہ جَم کنگ بیت آ گوگل ءِ میراس اِنت، مئے نہ اِنت۔ مارا گوگل پدا ھمے ڈیٹاھانی واستہ زرّ دیگی اِنت یا کجام ھم وھد ءَ، کجام ھم سَوَبے ءَ اِے ڈیٹا گار بوت کن اَنت کہ سرجمی ءَ مئے میراث نہ اَنت۔ گال امبار ھما جاگہ اِنت کہ اودا بلوچانی گال ، نبشتہی، گُشتانکی ءُ اکسی دروشم ءَ ایر بنت۔ اے نبشتہ ، گپّ بلوچی ءَ بوت کن اَنت، براھوئی ءَ بوت کن اَنت۔ اربی ءُ لاتینی ھردو سیاھگاں ، ھرچی کہ نبیسگ بہ بیت، آ گال امبار ءِ براہ بیت ءُ گال امبار اِے دراھیں گالاں پہریز اِیت۔ اے تواراں پلگار اِیت۔
گال امبار چے چے کنت؟ چشکہ دور ءُ زمانگ مئے شُمئے دیما اِنت ءُ اے دور ڈیجیٹل اِنت۔ کمپیوٹر ءِ آھگ ءُ ماں انسانی زندمان جاگہے ءِ گِرگ وت بلاھیں کِسّہے کہ مئے دیما اِنت ءُ انّوگیں دور ءَ پدا اے آئی ءِ ھمراھی ءَ کمپیوٹر ھمینچو دیما شُتگ ءُ ھمینچو ارزشدار بوتگ کہ مئے گیشتر کاراں گوں ما گون اِنت۔ ھمے مزنیں کاراں چہ یکے ایش اِنت کہ اِے زبریں مشین نوں انسان ءِ زُباناں دربارت ءُ ھیل کُت کنت۔ مشین کہ زُبان ءَ ھیل بکنت زُبان ءِ بازیں جنجالانی توجیل در کئیت۔ چشکہ ‘یک اسٹینڈرڈ نبشتہ راھبندے’ ءَ نبشتہ کنئگ، مشین کہ تئی زبان ءِ گرامر ءَ بزانت ، پدا ھنچیں سوفٹ وئیر جوڑ بنت کہ ترا راست نبشتہ کنگ سوج دَینت۔ چشکہ گرامرلی ءُ دگہ سوفٹ وئیر اَنت بازیں زبانے زان اَنت ءُ گالانی راست نبیسی (اسپیلنگ) ءُ راھبند ( گرامر ) ءَ زان اَنت۔
گال امبار ءِ نیمگ ءَ نبسگ بیتگ کہ مشین کہ زبُاناں دربارت، آ بس نبشتہی دروشم ءَ نا، بلکیں توارانی بزاں گُشگ ءِ ھساب ءَ ھم در بارت ئِے، ھیل ئِے کنت۔ گال امبار ھما جاگہ اِنت کہ اودا ما ءُ شُما نبشتہ کن ایں ءُ نبشتگیں چیزاں وان ایں، چریشی ءَ گال امبار ءِ مشین دربَران کنت۔ ھمینچو گیشتر ءُ جتا جتائیں نبشتہ ءُ گپ بنت، مشین ھمینچو شئوکتر ھیل کنت۔ گال امبار ءَ ھمے نبشتہ کہ دیما کاینت، ایشاناں ھمینچو گیشتر ءُ جتائیں مردم وان اِیت ءُ ریکارڈ کنت، گال امبار دو ھمینچو شرتر بیت۔ گال امبار ءَ جنینی، مردینی، جَنِکی، بچِکی، گونڈوئی دراھیں توار در کار اَنت۔ ھرکس کہ نبشتگیں چیزے ونت کنت، یا نبشتہ کُت کنت، آ گال امبار ءَ وتی بہرشت ءَ دات کنت۔
دیمتر ءَ نبشتگ کہ ھمے گپّاں کہ ما ھمُک روچ وتی زندمان ءَ کارمرز کن ایں، ھمے نبشتانکاں کہ ما نبشتہ کن ایں سوشل میڈیا ءَ دئیں یا کتاباں چاپ شِنگ کنیں، اِے درستیں چیزاں اگاں گال امبار ءَ دیان بہ کن ایں، گال امبار ایشاں وت پلگاران کنت ءُ پلگاریں ڈیٹا سیٹ جوڑ کنت۔
گال امبار ءَ جم بوتگیں دراھیں گال ءُ توار شُمئے وتی مڈّی اَنت ءُ شُما پہ وتی کاراں ایشاں ھر وھد ءَ کارمرز کُرت کن اِت۔
شما چوں کار کُت کن اِت؟
درستاں پیش گال امبار ءَ چہ وتی App Store ءَ ایر بگیج اِت بزاں ڈاؤنلوڈ بکن اِت ءُ ID یے جوڈ بکن اِت ءُ Log In بہ بئت۔ (پہ گیشیں سرپدیءَاَکساں بچار اِت)
Login بوھگ ءِ وھد ءَ سَلاھے ھست کہ تو Validatorبُوھگ لوٹ ئے یا نا؟ اگاں تئی بلوچی نبشتہ شرّ اِنت ءُ رھبند ءَ سرپدئے، رَد نبشتگیں چیزے ءَ راست کُت کن ئے گُڑا ھمے آپشن ءَ بہ جن گوں اگاں نا گُڑا ایشی ءَ یلہ دئے۔
کنٹریبیوٹر: (Contributor) ھر ھما کَس کہ بلوچی یا براھوی ونت ءُ نبشتہ کُت کنت، آ کنٹریبیوٹر بوت کنت۔ کنٹریبیوٹر نوکیں نبشتگیں چیزاں گال امبار ءَ دات کنت ءُ پیسرا چہ نبشتگیں ءُ چہ ایڈمناں پکّا کُتگیں نبشتگیں چیزاں ونت کُت کنت۔ کنٹریبیوٹر ھمینچو گیشتر بنت، پہ گال امبار ءِ شرتر اِنت۔ یک نبشتگیں چیزے ءَ ھمینچو گیشتر مردم وانیت ءُ جتائیں تواراں وانگ بیت (مردینی ، جنینی، جنکی، بچکی ءُ گونڈوئی)، شوکتریں ڈیٹاسیٹ جوڑ بوت کنت۔ ما گوں ھر ھما مردم (جنین ءُ مردین، جنک ءُ بچک) ءَ دزبندی کن ایں کہ گال امبار ءَ ڈاؤنلوڈ بکن اَنت کہ بلوچی وانگ ءُ نبشتہ کنگ زان اَنت۔
کنٹریبیوٹر چے چے کُت کنت یا بہ کنت؟
Write: اے بہر ءَ کنٹریبیوٹر نبشتہ بکنت یا نبشتگیں چیزاں کاپی بکنت ءُ ھمدا پیسٹ بکنت۔ Language, Script, Dialect o Genreءَ گچین بکن کہ تئی داتگیں ٹیکسٹ کجام زبان ءَ اِنت، سیاھگ(اسکرپٹ) ئِے کجام اِنت ءُ اگاں ھاسیں گالوارے ءَ اِنت گُڑا آئی ءَ گچین بکن۔ اگاں تئی داتگیں ٹیکسٹ شائری یے یا گِدار ءُ آزمانکے، یا ھنچا لَس گپے داں Genreءِ تہا تو ایشی ءَ گچین کُت کن ئے۔ ایشانی گچین کنگ الّم اِنت داں کہ گال امبار شوکتر کار کُت بہ کنت۔
Speak: اے بہر ءَ کنٹریبیوٹر دگرانی نبشتگیں ٹیکسٹاں ونت کنت۔ ھما اسکرپٹ ءَ کہ تو گچین کن ئے تئی دیما ھما سیاھگ ءَ نبشتگیں ٹیکسٹ کئیت، ھماھاں ریکارڈ بکن ءُ وانان بکن۔ چریشی ءَ گال امبار بلوچی ءُ براھوی ءَ توارانی ھساب ءَ پلگاران کنت ءُ ما توارانی ڈیٹاسیٹ جوڑ کُت کن ایں۔
Listen: اے بہر ءَ کنٹریبیوٹر دگرانی ریکارڈ کُتگیں چیزاں گوں نبشتگیں چیزاں دیم پہ دیمی ءَ گوشداشت کنت، اگاں شرّ ریکارڈ کنگ بوتگ، نبشتگیں چیز راست گُشگ بوتگ، آ Approve کُت ئِے کنت، یا Reject کُت ئِے کنت۔ اگاں سرپدئِے نہ بئے، یلہ دات ئِے کن ئے۔ Skip بہ کن ئِے۔
اگاں کنٹریبیوٹرے Login کنگ ءِ وھداں Validator بُوھگ ءِ واستہ بگُش اِیت داں آئی کار ویلیڈیٹر ءِ بیت۔
ویلیڈیٹر (Validator): اِے ھما یوزر بنت کہ نبشتگیں ءُ ریکارڈ کُتگیں چیزاں وان اَنت ءُ گوش دار اَنت ءُ آھاں پکّا (Approve ) کن اَنت یا رَد (Reject) کن اَنت۔ ویلیڈیٹر بُوھگ ھماھانی واستہ اِنت کہ آھانی نبشتہ راھبند ءِ زانت شر اِنت ءُ بلوچی یا براھوئی ءَ (اربی یا سیاھگ ) راھبند ءِ ھساب ءَ زان اَنت۔ ویلیڈیٹر اے چیزاں ھم چار اِیت کہ نبشتگیں چیزے شرّ وانگ ءُ ریکارڈ کنگ بوتگ یا نا۔۔۔ آ ھمیشی ءَ یا وَ پکّا کنت یا رَد کنت۔
گڈسر ءَ ھمے گوشگ بوتگ کہ ما گوں بلوچی ءُ براھوئی ءِ کُل اُستاداں کہ بلوچی ءُ براھوئی وانین اَنت، یا شائر ءُ نبشتہ کاراں کہ نبشتہ کن اَنت، آ ویلیڈیٹر ءِ واستہ Loginکنگ ءِ ساھتاں بُگُش اَنت، پدا نبشتگیں چیزاں زُورگ یا رَد کنگ ءِ واستہ گُشت کن اَنت۔